İlk Derece Mahkemesi 2023/805 E. 2026/817 K.

T.C. İSTANBUL 16. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2023/805 Esas KARAR NO : 2026/817

DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 25/11/2014 KARAR TARİHİ : 29/09/2026

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkil şirket merkezinde 11/06/2014 tarihinde hırsızlık olayı gerçekleşmiş olduğunu, çalınan çeklerin iptali talepli ,,,. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2014/,,, esas sayılı dosyası devam etmekteyken çeki elinde bulunduran ... A.Ş.'nin çeki dosyaya ibraz etmek yerine bankaya ibraz ettiğinin öğrenilmesi üzerine söz konusu çekin ileride takibe konulabilmesi ihtimalini önlemek ve çeki istirdat etmek için, İİK. Madde 72 gereği ihtiyati tedbir kararı verilerek "dava konusu çek dayanak gösterilecek icra takibi başlatılmaması "Başlatılan takiplerin durdurulması" şeklinde ihtiyati tedbir kararı verilmesini, dava konusu çek davalı faktoring şirketi tarafından ilgili kanun ve yönetmeliklere aykırı şekilde kötüniyetli ve ağır kusurlu olarak iktisap edildiğinden çekteki imza müvekkil şirket yetkilisine ait olmadığından müvekkil şirketin söz konusu çekin haklı ve yetkili hamili sıfatıyla alacaklı olduğunun tespitine ve çekin istirdadına karar verilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili ( Temlik eden) cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili ile dava dışı borçlu ... Otomotiv San.Tic.Ltd.Şti arasında faktoring sözleşmesi akdedildiğini, takibe konu edilen çekin alacak bildirim formu ile işbu şirketten teslim alındığını, davacının davayı ikame etmekte hukuki yararının bulunmadığını, dava çalındığı ileri sürülen çeklerin istirdadı istemine ilişkin davacının öncelikle hamil olduğunu, sonra da bu çeklerin rızası dışında elinden çıktığını ve yeni hamilin kötü niyetli olduğunu ispat etmesi gerektiğini, somut olayda takip dayanağı çek ciro yoluyla icra takibini yapan müvekkiline intikal etmiş olup son hamil olan müvekkilinin arada başka bir ciro bulunması nedeniyle keşideci borçlu ile doğrudan ilişki içinde bulunmadığının kabulünü zorunlu olduğunu, davanın HMK md. 114/h uyarınca hukuki yarar yokluğundan usulden ve aksi takdirde esastan reddine karar verilerek yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tahmiline karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLER, TAHKİKAT VE GEREKÇE: Dava; rıza dışı elinden çıktığından ve imzaların davacıya ait olmadığından bahisle davaya konu senet nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti ve senedin istirdatı istemine ilişkindir. Dava konusu çekin incelenmesinde; keşidecisinin ..., lehtarının davacı şirket, sonraki cirantanın ... Nakliyat Oto. Mad. Yağ Alım Satım Tic.-... ve temlik eden faktoring şirketi olduğu, tarihinin 21/11/2014 , bedelinin 12.500 TL olduğu görülmüştür. Mahkememizin 2014/,,, Esas 2015/,,, Karar sayılı 15/12/2015 tarihli kararı ile; "..Davacının davasının kabulüyle, dava konusu ... sanayi şubesi ... çek nolu 21/11/2014 tarihli 12.500 TL bedelli çekten dolayı davacının davalıya borcunun olmadığının tespitine, çekin istirdatına " dair verilen kararın davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya Yargıtay'a gönderilmiş, Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin 2016/7951 Esas 2017/2897 Karar sayılı 10/04/2017 tarihli ilamı ile; "... Dava 21/11/2014 tarihli çekteki lehtar ciranta imzasının sahte olması nedeniyle borçlu olunmadığının tespitine ilişkindir. İmza inkarı hususunda yapılacak inceleme teknik bir inceleme olup keşide tarihinden önceki ve keşide tarihine yakın imza asılları getirtilerek usulüne uygun imza incelemesi yapılması gerekirken bu konuda hiçbir araştırma yapılmadan yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir..." gerekçesi ile bozularak dosya mahkememize gönderilmiş ve mahkememizin 2017/822 Esasına kaydı yapılarak yargılamaya anılı esas üzerinden devam olunmuştur. Mahkememizin 28/06/2022 tarih ve 2017/822 Esas 2022/464 sayılı kararı ile; "...Davanın KABULÜ ile , dava konusu ... sanayi şubesi ... çek nolu 21/11/2014 tarihli 12.500 TL bedelli çekten dolayı davacının davalıya borcunun olmadığının tespitine, çekin istirdatına..." dair verilen kararın davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya Yargıtay'a gönderilmiş, Yargıtay, 11. Hukuk Dairesi'nin 04/10/2023 tarih ve 2022/5823 Esas 2023/5555 Karar sayılı ilamı ile; "... Mahkemece bozma ilamına uyulmasına karar verilerek imza incelemesi yaptırılarak rapor alınıp bu rapor doğrultusunda davanın kabulüne karar verilmişse de gerek Adli Tıp Raporunda gerekse diğer 17.11.2021 tarihli bilirkişi heyeti raporunda üzerinde imza incelemesi yapılan çekin dava konusu olmayan 09.09.2014 tarihli, 7.231,68 TL bedelli ve ... numaralı çek olduğu görülmüştür. Bu durumda Mahkemece, dava konusu 21.11.2014 tarihli ve 12.500 TL bedelli, ... numaralı çek üzerinde 10.04.2017 tarih, 2016/... E. ve 2017/... K. sayılı bozma ilamında belirtildiği şekilde imza incelemesi yapılarak sonucuna göre karar verilmesi gerektiği.." gerekçesi ile bozularak dosya mahkememize gönderilmiş ve mahkememizin 2023/805 Esasına kaydı yapılarak yargılamaya anılı esas üzerinden devam olunmuştur. Bilirkişiler ... ve ... ... tarafından hazırlanan 18/07/2024 tarihli raporunda özetle; "... Tetkik konusu 12.500.00TL. bedelli çekte 1.... Hizmetleri Gıda San.Tic.Ltd.ġti.ye atfen kaşe üzerine atılmış imzanın, dosyada mevcut mukayese imzalara kıyasla şirket yetkilisi ...’un eli ürünü OLMADIĞI" şeklinde mütalaada bulunulduğu görülmüştür.

Bilirkişiler ... tarafından hazırlanan 08/09/2025 tarihli raporunda özetle; "Yapmış olduğumuz incelemeler sonucu belirlenen ve mukayese tablosu ve inceleme bölümünde işaret edilen tanı unsurlarına atfen; - İnceleme konusu ... San. Şubesine ait, keşidecisi ... ..., hamili ... YEMEK HİZMETLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.olan, 21/11/2014 keşide tarihli, ... çek numaralı 12.500,00 Tl meblağlı çek arka yüzünde ... YEMEK HİZMETLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ. kaşesi üzerinde atılı basit tersimli çizgilerden ibaret 1.ciro imzasının mevcut mukayese imzalarına kıyasla ...’un eli ürünü olmadığı,

İnceleme konusu ... E-.. ... Şubesine ait, keşidecisi ... A.Ş., hamili ... ... HİZ. GIDA SAN. TİC. LTD. ŞTİ. olan, 09/09/2014 keşide tarihli, ... çek numaralı, 7.231,68 TL meblağlı çek arka yüzünde ... TİC. LTD. ŞTİ. kaşesi üzerinde atılı basit tersimli çizgilerden ibaret 1.ciro imzasının mevcut mukayese imzalarına kıyasla ...’un eli ürünü olmadığı " şeklinde mütalaada bulunulduğu görülmüştür.

Bilirkişiler ... tarafından hazırlanan 11/04/2026 tarihli raporunda özetle; "... Davacı vekili, aşağıda bilgileri verilen çekin işyerinde meydana gelen hırsızlık sonucu çekin çalındığını, buna ilişkin çek iptal davası açıldığını, cirodaki imzanın müvekkil şirket yetkilisine ait olmadığını, çekin ... A.Ş. tarafından, üzerinde ödeme yasağı olmasına rağmen, ağır kusurlu olarak faktöring işlemini yaptığını iddia ederek; İhtiyati tedbir kararı verilmesini, müvekkil şirketin söz konusu çekin haklı ve yetkili hamili sıfatıyla alacaklı olduğunun tespitini ve çekin istirdatını dava etmiştir; Davaya konu çekin davacının ticari defterlerin kayıtlarında yer aldığı, çeki müşterisi konumunda bulunan ... firmasından almış olduğu, davacının kendinden önceki şirket ile ticari ilişkisinin mevcut olduğu ancak sonraki ciranta ile ticari ilişkisi olmadığı, Dava dışı ... A.Ş.’ iletişim numaralarından şirkete ulaşılmaya çalışıldığı, ancak hiçbir şekilde şirket avukatlarının ya da yetkililerinin iletişim adreslerinin verilmediği, Şirketin merkez adresi olan ,,, Şişli/İstanbul adresine gidildiği, Güvenlik görevlilerine Sayın Mahkeme tarafından yerinde inceleme kararının sunulduğu, görevlilerinin şirkete bilgi vermesine rağmen herhangi bir dönüş yapılmadığı ve şirkete girişin engellenmesi dolayısıyla dava dışı şirketin ticari defterleri incelenemediği, Yapılan incelemede; dava dışı ... Nakliyat Oto. Mad. Yağ Alım Satım Tic.-... tarafından davacı şirket adına düzenlediği aşağıdaki faturaların gerçek bir ticari ilişkiden kaynaklanmadığı, çalıntı çekin elde edilmesi sonucu, çek bedelinin faktörğir şirketinden tahsili için düzenlediği sonucuna varılmaktadır: ¸ Bu durumda davacının, çalıntı çeki kullanan ... Nakliyat Oto. Mad. Yağ Alım Satım Tic.-...’dan ticari ilişkiye dayanmayan haksız bir tasarruf ile çek bedelini sebepsiz zenginleşmesi ve alacağını kanıtlayan gerçek bir fatura sunamamasına bağlı olarak doğrudan talep edebileceği, Davalı ... Faktöring A.Ş. fatura alacağının gerçek olup, olmadığı ve çek üzerinde ödeme yasağı olup, olmadığı hususunda istihbarat yaptığına ilişkin dosyaya bir delil sunmamış olduğu, kendi müşterisinin beyanı ile yetinmiş gözükmesi nedeniyle kusurlu olduğu ve diğer davalı ile birlikte davacıya karşı sorumlu bulunduğu" şeklinde mütalaada bulunulduğu görülmüştür. TTK'nın 790. maddesinde ise "Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır" hükmü düzenlenmiştir. TTK’nın 792. maddesine göre "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' denilmektedir. Çek istirdatı davalarında davacı çekin yetkili hamili olduğunu, çekin rızası hilafına elinden çıktığını ve davalının çeki kötüniyetle iktisap etmiş veya çeki iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerekmektedir. Çeki elinde bulunduran davalının çeki edinme nedenini açıklama mecburiyeti bulunmamaktadır, aksi düşüncenin kabulü çekin “mücerretlik” vasfını ortadan kaldırır. ( Emsal ilam: İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi 2018/2107 Esas, 2020/513 Karar) Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmelik" 8/1 Madesinde İse; "faturalı alacağa istinaden kambiyo senedi veya diğer senetlerin alınması halinde alınan kambiyo senedi veya diğer senetteki ciro silsilesinde kuruluşa kambiyo senedi ve diğer senedi ciro edip veren kişinin, devralınan faturada alacaklı olarak gözüken kişi ve bu kişiden bir önceki cirantanın veya keşidecinin de faturadaki borçlu ile aynı kişi olması gerekir. Fatura ile kambiyo senedi veya diğer senetteki tutarın uyumlu olmasına dikkat edilir" düzenlemesine yer verilmiştir.

6361 sayılı yasanın 9/2. maddesi; faktoring şirketinin, BDDK tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde, kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile yine BDDK tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamayacaklarını ve tahsilini üstlenemeyeceklerini öngörmektedir. Faktoring şirketleri ancak gerçek ve fatura ile tevsik olunan mal veya hizmet satışına dayalı olup alacakları devralabilirler. Dolayısıyla faktoring işlemi bakımından mal veya hizmet satışının sadece fatura ile tevsik edilmesi yeterli olmayıp, faktoring şirketince faturaya konu mal veya hizmet satışının fiktif nitelikte olup olmadığı, işlem taraflarının ve faturanın güvenilirliği, ilgililerin mali durumları konularında araştırma ve istihbarat çalışması yapılması gerektiği, ayrıca temlik alınan alacağı temsil eden kambiyo senedinin fatura tutarı ile uyumlu olup olmadığına bakılarak açık uyumsuzluk halinde işlem yapılmaktan kaçınılması, senedi düzenleyen ve sair ilgililer açısından da borcun varlığı bakımından teyit işlemleri yapıldıktan sonra ve ancak tüm bu araştırma ve soruşturma sonucunda olumlu bir sonuca varılması halinde faktoring işlemi yapılmasının öngörüldüğü açıktır.

Yargılama kapsamında toplanan tüm delillerin değerlendirilmesi sonucunda; Davacı tarafça davaya konu çekin çalındığı ve adına atfen atılan imzanın davacı şirketin yetkilisine ait olmadığı beyan edilerek davalıya borçlu olunmadığının tespiti ve çekin istirdatı talebiyle eldeki davanın açıldığı, çekin incelenmesinde keşidecinin ..., lehtar ve 1. cirantanın davacı, 2. Cirantanın ... Nak.Oto.Mad.Yağ.Alım Satım Ticaret-... olduğu ve çekin ... A.Ş'ye ciro edildiği, Mahkememizce davaya konu çek üzerinde imza incelemesi yapılması amacıyla bilirkişi raporu alındığı, 08/09/2025 tarihli bilirkişi raporunda davacı şirket yetkilisinin davaya konu senet tanziminden önce 2005,2008,2011, 2012, 2013 yıllarına ait ıslak imzalı belgelerinin incelendiği , yine Mahkememizce alınan imza örneklerinin de dosya arasında bulunduğu, anılan raporda davacı olan 1. ... Hizmetleri Gıda San. Tic. Ltd. Şti.ye atfen kaşe üzerine atılmış imzanın, mevcut mukayese imzalara kıyasla şirket yetkilisi ...'un eli ürünü olmadığının belirlendiği, davalı taraça alınan raporlara itiraz edilmiş ise de ; yeterli sayıda ve gerekli niteliği haiz evraklar ile birlikte bilirkişi incelemesi yapılmış olduğu görüldüğünden itirazların reddi gerektiği, istirdat talebi bakımından yapılan defter incelemesinde de davacının kendinden sonra yer alan ve faktoring sözleşmesi imzalayan dava dışı ... Nakliyat Oto. Mad. Yağ Alım Satım Tic.-... ile bir ticari ilişkisi olmadığının, ... A.Ş nin defterlerini sunmadığı gibi yerinde incelemeye de izin vermediğinin ve faktoring işleminde fatura alacağının gerçek olup olmadığı noktasında araştırma yapılmadığının tespit edildiği, anılan tespitlere davalı tarafça itiraz edilmediği, imzaya itirazın mutlak defi olduğu ve herkese karşı ileri sürülebileceği, bu nedenle davacının davalıya borçlu bulunmadığı, istirdat talebi yönünden yukarı açıklandığı üzere TTK 792 ve 6361 sayılı yasanın 9/2. Maddesi gereği yeterli araştırma yapmayan ... A.Ş nin iktisabında ağır kusurlu olduğu, senedin istirdatı şartları da oluştuğu anlaşılmakla; davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. H Ü K Ü M : Gerekçesi açıklandığı üzere; 1-Davanın KABULÜ ile , dava konusu ... sanayi şubesi ... çek nolu 21/11/2014 tarihli 12.500 TL bedelli çekten dolayı davacının davalıya borcunun olmadığının tespitine, çekin istirdatına,

2-Kabul edilen dava değeri üzerinden hesaplanan 853,88 TL karar-ilam harcından, davacı tarafça peşin yatırılan 213,50 TL harcın mahsubu ile bakiye 640,38 TL harcın davalıdan tahsili ile Hazine'ye gelir kaydedilmesine, (14/09/2022 tarihinde Harç Tahsil Müzekkeresi Yazılmış olup, tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla) 3-Davacı tarafça peşin yatırılan 213,50 TL harç ile 25,20 TL başvuru harcı olmak üzere toplam 238,70 TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, 4-Dava tam kabul ile sonuçlandığından, davacı tarafça yapılan 21.259,5‬0 TL yargılama giderinin, davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, 5-Davanın tam kabul ile sonuçlanması nedeni ile davalı tarafından yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına, 6-Davacı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesap ve takdir olunan 12.500 TL vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya ödenmesine, 7-Dava tam kabul ile sonuçlandığından, davalı lehine vekalet ücretine hükmedilmesine YEROLMADIĞINA, 8-Taraflarca yatırılan avansların kullanılmayan kısmının, karar kesinleştiğinde, istek halinde ilgili tarafa iadesine, Dair, tarafların yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize ya da mahkememize gönderilmek üzere temyiz dilekçesi sunulmak suretiyle Yargıtay nezdinde temyiz kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 29/09/2026

Katip ... ¸e-imzalıdır

Hakim ... ¸e-imzalıdır