İlk Derece Mahkemesi 2022/949 E. 2024/60 K.

T.C. ADANA 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ "TÜRK MİLLETİ ADINA"

T.C. ADANA 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR ESAS NO : 2022/949 Esas KARAR NO : 2024/60

HAKİM : ... ... KATİP : ... ...

DAVACI : ... - ... ... VEKİLLERİ : ...

DAVALI : ...

DAVA : Menfi Tespit (Çek İstirdadı) DAVA TARİHİ : 28/12/2022 KARAR TARİHİ : 08/02/2024 YAZIM TARİHİ : ...

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Çek İstirdadı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin ... Adana Şubesine ait ... seri numaralı, 35.000,00 TL bedelli çek, keşideci ... Sağlık Hizmetleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından imzalanmak sureti ile müvekkili ...'e teslim edildiğini, müvekkili ...'ün halihazırda keşideci şirketin ortağı olduğunu, keşideci firmadan alacağı bulunduğunu, müvekkilinin bu alacağına binaen davaya konu ... seri numaralı, 35.000,00 TL bedelli çek ile ... seri numaralı 25.000,00 TL bedelli ve ... seri numaralı 25.000,00 TL bedelli çeklerin teslim alınarak vadelerinin beklenmeye başlandığını, müvekkili ...'ün, bu süre zarfında evinden taşındığını ve yeni eve taşınma sürecinde çeklerin bulunduğu kolinin kaybolduğunun fark edildiğini, bu nedenle söz konusu çeklerin iptali için Adana 1. Asliye ticaret Mahkemesinde 2021/... Esas sayılı dava dosyası ile çek iptali davası açıldığını, davaya konu çeklere ödeme yasağı konulduğunu, Türkiye Ticaret Sicil Gazetesinde üç farklı ilan yapıldığını, ilk ilan tarihi olan 10.11.2021 tarihinden sonra çekler hiçbir surette mahkemeye teslim edilmediğini, ancak bu süre içerisinde ... seri numaralı, 35.000,00 TL bedelli çek, 28.12.2021 tarihinde ... Teknik Hırdavat İnşaat Nakliyat Hafriyat Yedek Parça Medikal San. Ve Tic. Ltd. Şti. tarafından ... Bankasına ibraz edildiğini, bu sebeple Adana 1. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından Çek İadesi Davası açmak için taraflarına kesin süre verildiğini, bankaya ibraz edilen çekin, müvekkilin iradesi dışında kaybolduğunu, kötü niyetli olarak ele geçirildiğini ve tedavüle çıkarıldığını, müvekkilinin ciro silsilesinde bulunan şirketler ile hiçbir ticari ilişkisi bulunmadığını belirterek rızası hilafına elinden çıkan ve tedavülde olan çekten dolayı müvekkilinin borçlu olmadığının tespiti ile çekin iptali talebi ile iş bu davayı ikame etme zorunluluğunun ortaya çıktığını iddia etmiştir. CEVAP : Davalıya dava dilekçesi ve tensip zaptı usulüne uygun tebliğ edilmiş olup, taraf dosyaya cevap dilekçesi sunmamış, duruşmalara da katılmamıştır. DELİLLER VE GEREKÇE: Dava, menfi tespit ile çekin iadesi talebine ilişkin olup, davacının ... Adana Şubesine ait ... seri numaralı, 35.000,00 TL bedelli çekten dolayı borçlu olmadığının tespiti ile çekin istirdadı talep edilmiştir. Adana 1. Asliye Ticaret Mahkemesine, ... A.Ş'ye, ... Bankasına yazılan müzekkerelere cevap verildiği, cevabi yazıların dosya arasına alınmış olduğu görülmüştür. Dosya bilirkişi incelemesine esas olmak üzere bilirkişiye tevdi edilmiş, bilirkişi tarafından düzenlenen raporda; davacı vekili müvekkilinin tüzel kişi tacir olmadığından adına kayıtlı ticari defterlerinin olmadığı ifade etmiş olup davacının ticari defterleri olmadığı için inceleme yapılamadığını, davalı ... Teknik Hırdavat San. Ve Tic. Ltd. Şti tarafından defter ve belge ibraz edilmediğinden inceleme yapılamadığını, dava konusu çekin ciro silsilesi izlendiğinde; dava konusu çekin üzerindeki imzanın davacı ... imzası olup olmadığının tespitinin yapılabileceği yine ... Ambalaj Ltd.Şti'ye ticari defterleri incelenerek davacı ... ile ticari ilişkisi olup olmadığı davacıya fatura düzenleyip düzenlemediğinin tespit edilebileceği belirtilmiştir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 792. maddesinde, “Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.” şeklinde düzenleme mevcuttur. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2017/(19)11-2738 esas, 2021/1513 Karar sayılı ilamında; "..6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 792. maddesindekiki düzenlemenin, çeki elinde bulunduran kişinin geçerli ve birbirini takip eden cirolarla yetkili hamil olduğunu ispat etmesi durumunda ancak çeki kötü niyetli veya ağır kusurlu olarak iktisap etmesi durumunda iade ile mükelleftir...6102 sayılı TTK’nın 792. maddesindeki düzenleme, çeki 6102 sayılı TTK’nın 788. maddesine göre geçerli bir ciro ile hakkın devredildiği ve yine 6102 sayılı TTK’nın 790. maddesine göre birbirini takip eden geçerli ciro zinciri ile ispat eden yetkili hamiller içindir.." kararı mevcuttur. Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 2014/10768 Esas, 2014/20288 Karar, 23/12/2014 Tarihli ilamında; "..Dava, 6102 sayılı yasanın 792. maddesine dayalı istirdat istemine ilişkin olup, mahkemece yukarıda açıklanan gerekçeyle davanın kabulüne karar verilmiştir. Çek üzerindeki ciro silsilesi tam olup, davalının yetkili hamil olduğu anlaşılmaktadır. Anılan yasa maddesinde “Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.” şeklinde belirtilmektedir. Bu madde hükmüne göre, davalının çeki edinme nedenini kanıtlama yükümlülüğü yoktur. Davalının çekin rıza dışında elden çıktığını bilmesi veya bilebilecek durumda olması gerekir. Çekin rıza dışı elden çıkması halinde ispat yükü, çekin yetkili hamili olduğunu ve rızası hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olup, davacının iddiasını kesin ve inandırıcı delillerle kanıtlaması gerekmektedir. Mahkemece davacının çekin yetkili hamili olduğu belirlenemediği gibi, davalının sunmuş olduğu deliller hatalı değerlendirilerek davalının çeki elinde bulundurmakta haksız olduğundan bahisle davanın kabulüne karar verilmiştir. Davalının dava konusu çeki davacıya yönelik soygun eyleminden sonra iktisap etmiş olması ve defter kaydının bulunmaması davalının cirantası ile ticari ilişkisi bulunmadığını ve davalının çeki iktisapta ağır kusurlu olduğunu göstermemektedir. Bu nedenlerle ve davalının yürütülen ceza davasında sanık olmadığı da gözetilerek davanın reddi gerekirken kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiştir.." kararı mevcuttur. Adana BAM.9.Hukuk Dairesinin 2019/1587 Esas, 2021/622 Karar sayılı ilamı da benzer doğrultudadır. İstanbul BAM.12.Hukuk Dairesi'nin 2018/1227 Esas, 2020/321 Karar sayılı kararında; "..Dava, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesi uyarınca çek istirdatı istemine ilişkindir. Davacı.. kargo ile taşınması sırasında kendisinin hamili olduğu çeklerin çalındığını ve kötüniyetli firmaların eline geçtiğini, davalının da çeki iktisabında kötüniyetli olduğunu ileri sürmüş, ispat yükü, çekin yetkili hamili olduğunu ve çekin rızası hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olup, davacının bu hususların yanı sıra ayrıca davalının çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu ileri sürüp kanıtlaması gerekmektedir. Bununla birlikte davalının çeki edinme nedenini açıklama mecburiyeti bulunmamaktadır, aksi düşüncenin kabulü çekin “mücerretlik” vasfını ortadan kaldırır..." kararı mevcuttur. Davanın dava konusu ... Adana Şubesine ait ... seri numaralı, keşideci ... Sağlık Hizmetleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi, 35.000,00 TL bedelli çekin davacının zilyedinde iken rızası dışında elinden çıktığı ve çekin iptali için Adana 1. Asliye ticaret Mahkemesinde 2021/... Esas sayılı davasının açıldığı, davaya konu çeklere ödeme yasağı konulduğu, ilk ilan tarihi olan 10.11.2021 tarihinden sonra ... seri numaralı, 35.000,00 TL bedelli çekin, 28.12.2021 tarihinde ... Teknik Hırdavat İnşaat Nakliyat Hafriyat Yedek Parça Medikal San. Ve Tic. Ltd. Şti. tarafından ... Bankasına ibraz edildiğ, bu sebeple Adana 1. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından Çek İadesi Davası açmak için davacı tarafa kesin süre verildiği, bankaya ibraz edilen çekin, davacının iradesi dışında kaybolduğu, kötü niyetli olarak ele geçirildiği ve tedavüle çıkarıldığı, davacının ciro silsilesinde bulunan şirketler ile hiçbir ticari ilişkisi bulunmadığı belirtilerek rızası hilafına elinden çıkan ve tedavülde olan çekten dolayı davacının borçlu olmadığının tespiti ile çekin istirdadı talep edilmiştir. Çekin rıza dışı elden çıkması halinde ispat yükü, çekin yetkili hamili olduğunu ve rızası hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olup, davacının iddiasını kesin ve inandırıcı delillerle kanıtlaması gerekmektedir. Davalının çeki edinme nedenini kanıtlama yükümlülüğü yoktur, davalının çekin rıza dışında elden çıktığını bilmesi veya bilebilecek durumda olması gerekir. Dosya kapsamı incelendiğinde, çeklerin ciro silsilesinde bir kopukluk olmadığı, davalının ciranta olduğu görülmüş, davacının davalının çekleri kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğuna ilişkin dosyaya kesin ve inandırıcı delil sunamamış olduğu değerlendirilmekle açılan davanın reddine dair karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın REDDİNE, 2-Alınması gereken 427,60 TL TL red harcının, peşin alınan 597,72 TL harçtan mahsubu ile bakiye 170,12 TL harcın karar kesinleştiğinde ve istem halinde davacıya iadesine, 3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 4-Hüküm kesinleştiğinde kullanılmayan gider avansının ilgilisine iadesine, Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı şirket temsilcisinin yokluğunda, taraflara kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere başka bir yer mahkemesine verilecek dilekçe ile Adana Bölge Adliye Mahkemesine İSTİNAF yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça ve usulen okunup anlatıldı.08/02/2024

Katip ... ¸e-imzalıdır

Hakim ... ¸e-imzalıdır

Not: 5070 sayılı yasa hükümleri uyarınca e-imza ile imzalanmıştır.