İlk Derece Mahkemesi 2021/84 E. 2024/857 K.

T.C. ... 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA

T.C. ... 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR ESAS NO : 2021/84 Esas KARAR NO : 2024/857

HAKİM : ... ... KATİP : ... ...

DAVA : Alacak (Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 08/02/2021 KARAR TARİHİ : 13/12/2024 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 18/12/2024

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı yan ile müvekkili şirket arasında; 3 katlı cerahi maskenin full ultrasonic olarak el değmeden üretimini yapacak 1 gövde makinesi, 2 adet kulak dikme makinesi ve aradaki otomasyon ekipmanlarının davalı yanca temin edilerek müvekkiline teslim edilmesi konulu sözleşme imzalandığını, sözleşmeye konu malzemelerden gövde makinesinin 01.06.2020 tarihinde, 2 adet ultrasonic kulak dikme makinesinin 15.06.2020 tarihinde teslim edilmesi, tam otomasyona geçiş süreci son tarihinin ise 20.06.2020 tarihi olması kararlaştırıldığını, yine makinelerin çalışır vaziyette ve müvekkili alıcının kabulü olmak kaydı ile eksiksiz teslim edilmiş sayılacağının ve makine arızası söz konusu olduğunda ise arızanın 1 gün içerisinde giderileceğinin hüküm altına alındığını, sözleşmenin ödeme kısmında; 1 adet gövde makinesi 200.000,00-TL, 2 adet kulak dikme makinesi 63.000 USD, otomasyona geçiş 10.000 USD olarak kararlaştırıldığını, müvekkilinin, davalı yana 27.05.2020 tarihinde 100.000,00 TL, 05.06.2020 tarihinde 100.000,00 TL, 12.06.2020 tarihinde 100.000,00 TL, 26.06.2020 tarihinde 150.000,00 TL olmak üzere toplamda 450.000,00 TL ödemiş olduğunu, geri kalan tutarı ise malın ayıplı çıkması nedeniyle ödemediğini belirterek müvekkilinin ayıplı mal nedeniyle davalı yana ödemiş olduğu bedele mukabil olmak üzere şimdilik 5.000,00 TL'nin ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile müvekkiline iadesine, müvekkiline ayıpsız ve tam çalışır şekilde bir ürün teslimi yapılmadığından ilk teslim taahhüt tarihi olan 01.06.2020 tarihi ile dava tarihimiz arasında günlük 2.000,00 TL olarak işlemiş olan gecikme cezası miktarının belirlenerek şimdilik bu alacağa mukabil 1.000,00 TL alacağın davalıdan temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte tahsili ile müvekkiline ödenmesine, bu talepleri kabul görmediği takdirde terditli olarak makinelerin arıza halinde çalışamadığı süre için hesaplanacak olan gecikme cezası miktarının belirlenerek şimdilik bu alacağa mukabil 1.000,00 TL alacaklarının davalıdan temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte tahsili ile müvekkiline ödenmesine, müvekkilinin davalının kusuru kaynaklı yerine getiremediği sözleşmeler nedeniyle ödemek zorunda kaldığı bedelin belirlenerek şimdilik bu alacağa mukabil 1.000,00 TL alacağımızın davalıdan temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte tahsili ile müvekkiline ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davacı vekili davasını ıslah etmiş, harcını da yatırmıştır. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafın harca esas dava değerinin 7.000,00 TL olarak bildirildiğini, davacı tarafın davalı müvekkile göndermiş olduğu ihtarnamede ise 1.152.000,00 TL talep edildiğini, davacı tarafın açmış olduğu davanın kısmi olarak açılamayacağını, davacı tarafın alacağının kendisi tarafından tespit edildiğini, sözleşmedeki maddelere göre belirli bir alacak davası açmalıyken bu şekilde bir kısmi dava açılmasının hukuka uygun olmadığını, makinelerden ilki 3 katlı yetişkin maskesi gövde üretmesi için imal edilmiş ve çalışır vaziyette sorunsuz olarak teslim edildiğini, 2. makine olan maske lastik puntalama makinesi de zamanında teslim edilerek devreye girdiğini, 3. Makine çocuk boy maskeleri üretecek olan makine de sözleşmede bulunmamakla birlikte davalı müvekkili tarafından imal edilerek davacı firmaya teslim edildiğini, 2. Kulak lastik puntalama makinesi ve otomasyonun iptal edildiğini, makinelerde ayıp olmadığını, ayıplı olanın davacı tarafın sistemi tam olarak kurdurmadan kar elde etmeye çalışması olduğunu, davacı firmanın yetkilisi olmayan ancak davalı müvekkili ile anlaşma aşamalarında ve ödeme kısmında bulunan kişi olan Gökhan Girişgen kendisinin memur olduğunu ve bankadan para transferi yapamayacağını söyleyerek ödemeleri elden makbuz yoluyla yaptığını, toplam 350.000,00 TL ödeme alındığını, sözleşmeye dahil edilmeyen ancak üretimi gerçekleştirilen çocuk boy maske makinesinin bedeli olan 200.000,00 TL'nin davalı müvekkiline ödenmediğini ve müvekkilinin zarara uğradığını, davacı firmanın 24/09/2020 tarihinde ... 58. Noterliği'nden 25947 yevmiye numaralı bir ihtarname çektiğini, ihtarnameye karşılık 06/10/2020 tarihinde .... .... .... yevmiye numaralı bir ihtarname çekildiğini, davacı taraf ihtarnamesinde davalı müvekkilinden 1.152.000,00 TL istediğini belirterek davanın reddi gerektiğini savunmuştur. Davacı vekili cevaba cevap dilekçesinde özetle; davalı yanca sözleşme konusu edimlerin yerine getirilmediğini, 1 adet gövde makinesi 200.000,00 TL, 2 adet kulak dikme makinesi 63.000 USD, otomasyona geçiş 10.000 USD olarak kararlaştırıldığını, müvekkilinin, davalı yana 27.05.2020 tarihinde 100.000,00 TL, 05.06.2020 tarihinde 100.000,00 TL, 12.06.2020 tarihinde 100.000,00 TL, 26.06.2020 tarihinde 150.000,00 TL olmak üzere toplamda 450.000,00 TL ödediğini, geri kalan tutarı ise malın ayıplı çıkması nedeniyle yapmadığını, her ne kadar ihtarnamede bir kısım bedel ileri sürülmüşse de incelendiğinde o ihtarnamede de fazlaya ilişkin haklarının saklı tutulduğunu, ayıplı mal nedeni ile müvekkilinin uğradığı zarar;sözleşme kapsamında belirlenmiş cezai şart, yoksun kalınan kar ile müvekkilinin işbu makinelere güvenerek yapmış olduğunu, ancak malın ayıplı çıkması nedeni ile ifa edemediği sözleşmelerden doğan cezai şartlara ilişkin kayıplarında talep edildiği belirterek davanın kabulünü talep etmiştir. Dava, taraflar arasındaki sözleşmeye konu makinelerin geç teslim edildiği ve ayıplı olduğu iddiasına dayılı olarak ödenen bedel, gecikme cezası ve dava dışı üçüncü kişilere ödenen gecikme cezalarının tahsili istemine ilişkin olup, uyuşmazlık dava konusu makinelerin süresinde teslim edilip edilmediği, ayıplı olup olmadığı, ayıplı ise ayıbın niteliği ve süresinde ayıp ihbarı yapılıp yapılmadığı, ödenen bedel ve buna bağlı olarak davacının taleplerinin yerinde olup olmadığına ilişkindir. Celbi talep edilen delillerden ... 18 İş Mahkemesi dosyası, ... 58. Noterliği'nin ilgili tebliğ mazbatası dosyaya celbedilmiş, bilirkişi kök ve ek raporları alınmıştır. ... Cumhuriyet Başsavcığının 2020/184823 sayılı soruşturma dosyanın UYAP evraklarının incelenmesinde; şikayetçiler Feramuz Koca ve KMS Makina Ltd.Şti. tarafından, Mustafa Çağlayan ve Ramazan Demirel hakkında “şirkete ait makine tasarımlarının bulunduğu bilgisayarın arızalanması üzerine HK Bilişim'e götürüldüğünü, ancak şirket çalışanları olan şüphelilerin tamirciden bilgisayarda bulunan projeleri kopyaladığını ve şirketi projelerin satılacağı konusunda tehdit edildiklerini, ticari sır niteliğindeki bilgilerini izinsiz olarak kopyalayan şikayetçilerin cezalandırılması için kamu davası açılması için talepte bulunulduğu, soruşturma dosyasının açık olup devam ettiği görülmüştür. ... .... .... E. sayılı dosyasının UYAP evraklarının incelenmesinde; davacı Ramazan Demirel'in, işveren davalı KMS Makine Ltd.Şti.'ne karşı kıdem, UGBT, fazla mesai, prim alacağının tahsili için dava açtığı, mahkemenin 07.06.2022 günlü, 2020/323E. ve 2022/347K. sayılı ilamı ile “ davanın “feragat nedeniyle reddine" karar verdiği, davalının karara karşı istinaf kanun yoluna başvurduğu görülmüştür. Dosya kapsamı bilirkişi heyetine tevdii edilmiş, 17/12/2021 tarihli bilirkişi ön raporunda özetle; ara kararı gereğince 01.12.2021 tarihinde saat 10:30 da belirtilen OSTİM İvedik Organize Sanayide davaya konu makinanın bulunduğu adrese gidildiği, makinanın incelenmesi ve çalışma testinin yapılması istenmiş ise de söz konusu makinanın kurulduğu yerinden de-montaj edilerek kenara alındığı ve üzerinin streç naylon ile kapatılığının görüldüğü, çalıştırılması istendiğinde, kurulum programlarının bozulmuş, çalışmaz durumda olduğunun belirtildiği, yeniden kurulması ve program ayarlamalarının ancak yetkili servis elemanı tarafından yapılabileceğinin belirtildiği, yetkili servis elemanı ile yapılan görüşmede ise o gün gelemeyeceğini, daha sonraki bir günde ancak gelebileceği, kesin tarih belirtilmemiş olduğundan incelemeye son verildiğini, bu güne kadar makinanın kurulduğu ve program ayarlarının yapıldığı yönünde herhangi bir bilgilendirme yapılmamış olduğunu, rapor tanzimi için verilen sürenin bitimine az zaman kalması nedeniyle taraflardan bilgilendirme gelinceye kadar dosyanın sayın mahkemeye iade edildiği rapor edilmiştir. Dosya kapsamı tekrar aynı bilirkişi heyetine tevdii edilmiş, 18/01/2022 tarihli bilirkişi raporunda özetle; tarafların ticari defter ve belgeleri üzerinden inceleme ve tespit yapılamadığı, dava konusu makineler üzerinde yerinde yapılan incelemede; makinenin atıl durumda bırakıldığı, makinanın yetkilisi tarafından yeniden kurulumunun herhangi bir parça değişimi veya onarım işleminin yapılmadan, sadece makinada de-montaj olan bazı sistemlerin yerlerine monte edildikleri, makina ayarları yapılarak üretime yönelik programlandığı ve yeniden faal hale getirildiği, kontrol panelinden okunan bilgilere göre makina kurulduğu tarihten itibaren toplam 2.500.000 adet maske kulaklık ipi puntalama işi gerçekleştirmiş olduğu, işlem seri olarak üretimi için test edildiğinde herhangi bir soruna rastlanmadığı, makinelerin çalışır vaziyette olduğu tespit edildiği, davacı şirketin ayıplı olmadığı tespit edilen makinelerle ilgili sözleşmeden dönerek, davalıdan ödediği satış bedelini talep edemeyeceği, davacının geç teslim nedeniyle cezai şart talep hakkını saklı tutarak makineleri davalıdan teslim aldığına dair dosyada bilgi ve belge olmadığı, sözleşmede de bu durumun aksinin taraflarca kararlaştırılmadığı, bu nedenle hukuki takdir Mahkemeye ait olmak üzere davacının makineleri ihtirazı kayıt ileri sürmeden teslim aldığı için Yargıtay'ın yerleşik kararları gereğince davalıdan cezai şart talep edemeyeceği, aksi kanaatte olunması durumunda davalının kabulü dikkate alınarak sözleşmeye göre teslimde gecikilen 4 gün için davacının davalıdan günlük 2.000 TL'den toplam 8.000,00 TL cezai şart talep edebileceği, davacının Sözleşmedeki edimlerini yerine getiren ve makineleri çalışır vaziyette teslim eden davalıdan zarar talebinde bulunamayacağı hesaplandığı, raporda yer verilen mevzuat ve içtihat bilgileri hukuki yorum niteliğinde olmayıp, raporun gerekçelendirilmesi ve hesaplama kıstası olarak kullanıldığı rapor edilmiştir. Dosya kapsamı kök rapora yapılan itirazlar sonucu aynı bilirkişi heyetine tevdii edilmiş, 26/08/2022 tarihli bilirkişi 1. ek raporunda özetle; davacı alıcı ve davalı üretici arasında yapılan bila tarihli sözleşmeye göre davacıya bir adet maske gövde makinası ve bir adet kulak puntolama makinasının teslim edildiği, mahallinde yapılan incelemede; bir adet kulak dikme makinasının; herhangi bir parça değişimi veya onarım işlemin yapılmadan, sadece makinada de-montaj olan bazı sistemlerin yerlerine monte edilerek yeniden kurulumunun yapıldığı ve üretime yönelik makina ayarları yapılarak faal hale getirildiği bu kapsamda makinanın çalışır vaziyette olduğu ve maskenin her tarafındaki kulakçık iplerini kopmaz şekilde puntaladığı görülmüş, işlem seri olarak üretimi için test edildiğinde herhangi bir sorun olmadığının tespit edildiği, gövde dikme makinasının; binanın teras katında, üstü açık alanda, üzerinde streç naylon ile kısmen kapatılmış olduğu, makinanın çalışmadığı ve kullanılmadığı, atıl durumda bırakıldığı, taraflarca yeniden çalıştırılması istendiği çalıştırılamadığından test edilemediği, makinanın üzerinde gövde makinası olduğuna dair herhangi bir isim, seri numara ve benzeri herhangi bir kayıt bulunmadığı ancak tarafların beyanı ve yüzeysel yapılan incelemede bu makinanın maske gövde dikme makinası olduğunun değerlendirildiği, sözleşmeye konu bu makinaların birbirine bağlı ve grup makinalar olup kulak puntolama makinası aktif olarak çalışsa da, gövde makinası çalışmadığı sürede davacı alıcının makinalardan beklediği faydayı sağlayamayacağı, diğer bir ifade ile ana makinenin maske üreten gövde makine olup, kulak dikme makinasının bu makinada yapılan üretime bağlı olarak çalışan yan makine olduğu, arıza tespit ve onarım tutanaklarından gövde makinasının davacıya teslim edildikten sonra 08.06.2020 tarihinden 03.09.2020 tarihleri arasında sürekli arızalandığı ve onarıldığı, toplam 348 saat, 55 dakika süre ile yani 43,62 gün süre ile gövde makinesinin arızalar nedeniyle çalışmadığı, Ancak gövde makinanın çalışmasına bağlı olarak çalıştırılan kulak dikme makinasının kontrol panelinden okunan bilgilere göre makinanın kurulduğu tarihten itibaren toplam 2.500.000 adet maske kulaklık ipi puntalama işi gerçekleştirmiş olduğu, sözleşmeye konu gövde makinasındaki sonradan ortaya çıkan ayıpların davalıya bildirilmesi üzerine tamir edilerek onarıldığı, gövde maske makinasının ve buna bağlı kulak dikme makinasının davacı tarafından kullanıldığı, davalı tarafından teslim edilen gövde maske makinasında tesliminden sonra ortaya çıkan bu gizli ayıplar onarımla giderildiğinden, davacının makinadan beklediği faydayı sağlayabileceği, bu durumda hukuki takdir ve değerlendirme mahkememize ait olmak üzere davacının sözleşmeden dönerek davacıdan sözleşme bedelini talep edemeyeceği, davacının, davalıdan talep edebileceği cezai şartın hukuki takdir mahkememize ait olmak üzere; makinanın sözleşmeye göre davacıya geç teslimi nedeniyle; davalının kabulüne göre dava konusu gövde makinanın sözleşmeye göre 01.06.2020 tarihinde davacıya teslim edilmesi gerekirken, 4 gün gecikme ile davacıya 05.06.2020 tarihinde teslim edildiği, buna göre davacının, davalıdan talep edebileceği gecikme cezasının 8.000,00 TL olduğu, makinelerin teslimden sonra arızalandığı süre için davalıdan talep edilecek gecikme cezasının; davacının davalıdan makinanın arızalandığı günlerde talep edebileceği cezai şartın ise 87.000 TL olduğunun hesaplandığı, sözleşmeye göre davacıya teslime edilen bir adet kulak dikme makinası ile gövde maske makinasının bedelinin teslim tarihlerindeki TC Merkez Bankası 1 ABD dolar kuru dikkate alınarak toplam 415.460,00 TL olduğu, dosya kapsamında bulunan makbuzlara göre davacı tarafından 12.06.2020 tarihinde makine avansı olarak 100.000 TL , sözleşme karşılığı 27.05.2020 tarihinde 100.000 TL, 26.06.2020 tarihinde 150.000-TL ve 05.06.2020 tarihinde 100.000 TL olmak üzere toplam 450.000 TL ödeme yapıldığının hesaplandığı, taraflar ticari defterlerini ibraz etmediğinden, resmi kayıtlara göre davacının, davalıya ne kadar ödeme yaptığı ve taraflar arasındaki alacak borç durumunun tespit edilemediği rapor edilmiştir. Bilirkişi 2. ek raporuna yapılan itirazlar değerlendirilmek üzere dosya kapsamı aynı bilirkişi heyetine yeniden tevdii edilmiş, 24/01/2023 tarihli bilirkişi 2. ek raporunda özetle; davacı alıcı ve davalı üretici arasında yapılan bila tarihli sözleşmeye göre davacıya bir adet maske gövde makinası ve bir adet kulak puntolama makinasının teslim edildiği, sözleşmeye konu bu makinaların birbirine bağlı ve grup makinalar olup kulak puntolama makinası aktif olarak çalışsa da, gövde makinası çalışmadığı sürede davacı alıcının makinalardan beklediği faydayı sağlayamayacağı, diğer bir ifade ile ana makinanın maske üreten gövde makine olup, kulak dikme makinasının bu makinada yapılan üretime bağlı olarak çalışan yan makine olduğu, davacının makine bedeli talebi yönünden; arıza tespit ve onarım tutanaklarından gövde makinasının davacıya teslim edildikten sonra 08.06.2020 tarihinden 03.09.2020 tarihleri arasında sürekli arızalandığı ve onarıldığı, bu tutanaklara göre gövde maske makinasının 22 gün 2 saat süre ile çalışmadığı, ancak bu tutanaklara davalının itiraz ederek kabul etmediği, davalının kabul ettiği davacının sözleşmeden döndüğünü bildirdiği 24.09.2020 tarihli ihtardan önce en son tutulan 03.09.2020 tarihli Arıza Tespit Tutanağına göre ise 2 saat içinde makinanın onarım yapılarak çalışır vaziyette davacıya teslim edildiğinin belirtildiği, gövde makinanın çalışmasına bağlı olarak çalıştırılan kulak dikme makinasının kontrol panelinden okunan bilgilere göre makinanın kurulduğu tarihten itibaren toplam 2.500.000 adet maskeye kulaklık ipi puntalama işi gerçekleştirmiş olduğu, bu kapsamda sözleşmeye konu gövde makinasında sonradan ortaya çıkan ayıpların davalıya bildirilmesi üzerine tamir edilerek onarıldığı, gövde maske makinasının ve buna bağlı kulak dikme makinasının davacı tarafından kullanıldığı, bu nedenle davacının makinadan beklediği faydayı sağlayabileceği, bu ayıpların davacının makinayı kabul etmesini engelleyecek nitelikte olmadığı, tespit edildiği, davacının sözleşmeden dönme seçimlik hakkını kullanamayacağının kabulü halinde; davalıdan makinalar için ödediği satış bedelini talep edemeyeceği, davacının sözleşmeden dönerek ödediği bedeli geri isteyebileceğinin kabulü halinde ise; davacının sunduğu makbuzlara göre 450.000-TL satış bedelini davalıdan talep edebileceği hesaplandığı, davacının, davalıdan gecikme cezası talebi yönünden: makinanın sözleşmeye göre davacıya geç teslimi nedeniyle; Yargıtay yerleşik kararı gereğince sözleşmeden dönen tarafın ifaya ekli cezayı talep edemeyeceği, bu nedenle davacının seçimlik haklarından sözleşmeden dönme hakkını kullanıp kullanamayacağı ve buna göre davacıdan gecikme cezası talep edip edemeyeceği konusunda hukuki takdir mahkememize ait olmak üzere; davacının geç teslim nedeniyle cezai şart talep hakkını saklı tutarak makineleri teslim aldığına dair dosyada belge bulunmadığından, Sözleşmede taraflarca bu durumun aksi kararlaştırılmadığından davacının, davalıdan Yargıtay'ın yerleşik kararları gereğince geç teslim nedeniyle gecikme cezası talep edip edemeyeceği, mahkemenin aksi kanaatte olması durumunda dava konusu gövde makinanın sözleşmeye göre 01.06.2020 tarihinde davacıya teslim edilmesi gerekirken, 4 gün gecikme ile davacıya 05.06.2020 tarihinde teslim edildiği, buna göre davacının, davalıdan talep edebileceği gecikme cezasının 8.000,00 TL olduğu, makinaların teslimden sonra arızalandığı süre için davalıdan talep edilebilecek gecikme cezasının; dosyadaki mevcut arıza onarım tutanaklarına göre; sözleşmede davalıya verilen 1 günlük tamir süresi dikkate alındığında davacının, davalıdan talep edebileceği gecikme cezası : davacının, davalıdan makinayı teslim ettikten sonra arızanın bir gün içinde giderilememesi nedeniyle toplam 11 gün için gecikme cezası talep edebileceği tespit edilmiştir. Davacının, davalıdan talep edebileceği gecikme cezasının 11 gün için günlük 2,000 TL olmak üzere toplam 22.000 TL ( 11 x 2000 TL) olduğu hesaplandığı, davacının tamir süreside dahil olmak üzere gecikme cezası talep edilebileceğinin kabulü halinde ise; tamir için verilen toplam 11 gün ve tamirde geçen 11 gün süre dikkate alındığında makinalar toplam 22 gün çalışmamıştır. Bu durumda davacının, davalıdan makinaların çalışmadığı 22 gün için talep edebileceği gecikme cezasının 44.000-TL ( 22 gün x2.000 TL) olduğu hesaplandığı, davalının kabul ettiği arıza tespit tutanağına göre davalının kabul ettiği 03.09.2020 tarihli Tutanağa göre gövde makinasında 2 saatlik bir arıza meydana geldiğinden davacının, davalıdan gecikme cezası talep edemeyeceği hesaplandığı, davacının zarar talebi yönünden; davacının sunduğu bu belgelere göre dava dışı firmalara 150.000 TL, 150.000 TL ve 170.000 TL olmak üzere toplam 470.000 TL gecikme cezası ödediği, ancak dava konusu maske makinasının onarım yapılmak suretiyle tamir edildiği ve maske üretimi yaptığı tespit edildiği, bu nedenle davacının üçüncü kişilere ödediği bu cezai şart nedeniyle davalıdan zarar talep edip edemeyeceği konusunda takdirin mahkememizde olduğu rapor edilmiştir. Dosya kapsamı tekrar aynı bilirkişi heyetine tevdii edilmiş, 29/04/2024 tarihli bilirkişi 3. ek raporunda özetle; kulak dikme makinasının sayacından 2.500.000 maske üretimi yapıldığı görülmüş ise de, gövde makinasında oluşan arızalar nedeniyle gövde ölçülerin hatalı üretildiği, dolayısı ile kulakçık dikme makinası yanlış yere, hatalı kulakçıklar yapıştırdığı, bu nedenle kulakçık dikme makinası üretim adedinin maske üretim adedi ile örtüşmeyeceği veya denk düşmeyeceğinin değerlendirildiği, 16.04.2024 tarihinde yerinde yapılan incelemede gövde makinesi çalıştırılmadığından, istenilen üretimi yapıp yapmadığı, ayıplı olup olmadığı kesin olarak tespit edilemediği, bu nedenle Kulakçık Dikme Makinesindeki veri esas alınarak hesaplama yapıldığında; sözleşmeye göre dakikada 100-110 adet olduğu maske üretileceğinden gövde makinasının arızasız çalışması halinde 2.500.000 adedi 416.67 saatte yapması gerektiği, günlük 8 saat çalışma kabul edildiğinde 52 gün çalışması gerektiğinin tespit edildiği, gövde makinası ile kulakçık dikme makinasının birbirine bağlı halde el değmeden birlikte çalışmalarının mevcut durumları itibariyle mümkün olmadığı, gövde makinasının ilk incelemeden itibaren aynı yerde atıl vaziyette olduğunun görüldüğü, makinelerin otomatik olarak çalışsa da en nihayetinde bu makinanın çalıştırılması, çalışma sürecinde üretimin kontrol edilmesi arıza ve benzeri durumlarda müdahale edilmesi ve devamında kapatılması gerektiği, bu nedenle makinelerin başında bir işçi olmadan aralıksız çalışma prensibi ile kendi kendine sürekli üretim yapmasının mümkün olmayacağı, dava konusu makinaların davacıya 05.06.2020 tarihinde teslim edildiği kabul edildiğinde, davacının 24.09.2020 ihtar tarihine kadar iş yerinde makinaların 91 iş günü çalışacağı, buna göre çalışma süresi 8 saat olarak kabul edildiğinde sözleşmeye göre makinenin 91 iş günü içinde üretmesi gereken muhtemel maskenin toplam 4.368.000 adet olacağı, tutanaklarda belirtilen arıza saatleri esas alında; gövde makinasının 278,05 saat arıza nedeniyle çalışmadığı dikkate alındığında makinanın davacının ihtar tarihine kadar 56 gün(450 saat ) çalışmış olabileceğinin tespit edildiği, buna göre makinanın 56 gün çalışması durumunda üretmesi gereken muhtemel maske adetinin 2.669.700 olduğu, arızanın onarılması için gün esas alındığında ise; gövde makinasının 22 gün 2 saat arıza nedeniyle çalışmadığı dikkate alındığında makinanın davacının ihtar tarihine kadar 68 gün 6 saat (550 saat) çalışmış olabileceğinin tespit edildiği, buna göre makinanın 68 gün 6 gün çalışması durumunda üretmesi gereken muhtemel maske adetinin 3.300.000 olduğu hesaplandığı, mahkememiz tarafından kulakçık dikme makinasında üretilen maske sayısı alındığında ise; gövde makinasının arızasız çalışması halinde 2.500.000 adedi (2.500.000/6000) 416,67 saatte yapması gerektiği, günlük 8 saat çalışma kabul edildiğinde (416,67/8 - 52,12) 52 gün çalışması gerektiği tespit edildiği, davacının sözleşme bedelinin ödenmesi talebi yönünden; davacının sözleşmeden dönme seçimlik hakkını kullanamayacağının kabulü halinde; davalıdan makinalar için ödediği satış bedelini talep edemeyeceği, davacının sözleşmeden dönerek ödediği bedeli geri isteyebileceğinin kabulü halinde ise; davacının, davalıdan gecikme cezası talebi yönünden: makinanın sözleşmeye göre davacıya geç teslimi nedeniyle; davacının geç teslim nedeniyle cezai şart talep hakkını saklı tutarak makineleri teslim aldığına dair dosyada belge bulunmadığından, Sözleşmede taraflarca bu durumun aksi kararlaştırılmadığından davacının, davalıdan Yargıtay'ın yerleşik kararları gereğince geç teslim nedeniyle gecikme cezası talep edip edemeyeceği, mahkememizin aksi kanaatte olması durumunda dava konusu gövde makinanın sözleşmeye göre 01.06.2020 tarihinde davacıya teslim edilmesi gerekirken, 4 gün gecikme ile davacıya 05.06.2020 tarihinde teslim edildiği, buna göre davacının, davalıdan talep edebileceği gecikme cezasının 8.000,00 TL olduğu, makinaların teslimden sonra arızalandığı süre için davalıdan talep edilebilecek gecikme cezasının; dosyadaki mevcut arıza onarım tutanaklarına göre; sözleşmede davalıya verilen 1 günlük tamir süresi dikkate alındığında davacının, davalıdan talep edebileceği gecikme cezası : davacının, davalıdan talep edebileceği gecikme cezasının 11 gün için günlük 2,000 TL olmak üzere toplam 22.000 TL olduğu hesaplandığı, davacının tamir süreside dahil olmak üzere gecikme cezası talep edilebileceğinin kabulü halinde ise; davacının, davalıdan makinaların çalışmadığı 22 gün için talep edebileceği gecikme cezasının 44.000 TL olduğunun hesaplandığı, davacının sunduğu makbuzlara göre 450.000 TL satış bedelini davalıdan talep edebileceğinin hesaplandığı, davalının kabul ettiği arıza tespit tutanağına göre davalının kabul ettiği 03.09.2020 tarihli tutanağa göre gövde makinasında 2 saatlik bir arıza meydana geldiğinden davacının, davalıdan gecikme cezası talep edemeyeceği hesaplandığı, davacının zarar talebi yönünden; davacının sunduğu bu belgelere göre dava dışı firmalara 150.000 TL, 150.000 TL ve 170.000 TL olmak üzere toplam 470.000 TL gecikme cezası ödediği, ancak dava konusu maske makinasının onarım yapılmak suretiyle tamir edildiği ve maske üretimi yaptığı tespit edildiği, bu nedenle davacının üçüncü kişilere ödediği bu cezai şart nedeniyle davalıdan zarar talep edip edemeyeceği rapor edilmiştir, 4. Ek raporda ise ,mahalline gidilmesine rağmen makinelerin çalıştırılmadığı için gerekli incelemelerin yapılamadığı, 5. Ek raporda ise 3.ek rapordaki benzer mahiyette tespitte bulunulmuştur. 6098 sayılı TBK 475. maddesinde eserin ayıplı olması halinde iş sahibinin kullanabileceği seçimlik haklar sayılmıştır. Bunlar 475/1. maddesi hükmünce eserin iş sahibinin kullanamayacağı veya hakkaniyet gereği kabule zorlanamayacağı ölçüde ayıplı ya da sözleşme hükümlerine aynı ölçüde aykırı olursa sözleşmeden dönme, 475/2. maddesine göre eseri alıkoyup bedelden indirim isteme, aynı maddenin 3. bendi gereğince aşırı bir masraf gerektirmediği takdirde bütün masrafları yükleniciye ait olmak üzere eserin ücretsiz onarılmasını isteme haklarıdır. Yine aynı maddede iş sahibinin genel hükümlere göre tazminat isteme hakkının saklı olduğu belirtilmiştir. Davacı yanın sözleşmeden dönülmesi ve sözleşme bedelinin iadesine ilişkin asıl talebi yönünden yapılan değerlendirmede ;Taraflar arasında ; 3 katlı cerahi maskenin full ultrasonic olarak el değmeden üretimini yapacak 1 gövde makinesi, 2 adet kulak dikme makinesi ve aradaki otomasyon ekipmanlarının davalı yanca temin edilerek davacıya teslim edilmesi konulu sözleşme imzalandığı, sözleşmeye konu malzemelerden gövde makinesinin 01.06.2020 tarihinde, 2 adet ultrasonic kulak dikme makinesinin 15.06.2020 tarihinde teslim edilmesi, tam otomasyona geçiş süreci son tarihinin ise 20.06.2020 tarihi olması kararlaştırıldığı, yine makinelerin çalışır vaziyette ve müvekkili alıcının kabulü olmak kaydı ile eksiksiz teslim edilmiş sayılacağının da kararlaştırıldığı, davacı alıcının da kulak dikme makinesi ve otomasyon makinesi almamakta serbest olduğunun kabul edildiği, davacyı bir adet kulak dikme ve gövde makinası teslim edildiği, davalı yan makinelerin çalışır vaziyette davacıya teslim edildiğini ,davacının ayıp nedeni ile makineleri kullanmadığını iddia etmiş ,bilirkişilerce yerinde yapılan incelemede, mahkememizce son aldırılan 5 ek rapordaki tespitler ve hesaplama gerekçesi kabul edilerek ,bir adet kulak dikme makinesinin de -montaj olan bazı sistemlerinin yerlerine monte edilerek yeniden kurulumunun yapıldığı ve üretime yönelik makine ayarları yapılarak faal hale getirildiği seri üretim için test edildiğinde herhangi bir sorunun bulunmadığı, kulakçık makinesinin üretiminde sorun yaşanmadığı, gövde dikme makinasının ise kullanılmayarak atıl durumda bırakıldığı,gövde makinasının tesliminden sonra garanti süresi içinde ortaya çıkan ayıpların ,onarılarak giderildiği,ve makinaların davacı tarafından kullanıldığı,gövde makinasındaki ayıpların onarılması nedeni ile davacının makinadan beklediği faydayı sağladığı, bu nedenle davacının sözleşmeden dönerek davalıdan sözleşme bedelini talep edemeyeceği, davacı yanın sunduğu davalı yanın da itiraz etmediği 03/09/2020 tarihli arıza tespit tutanağından makinanın çalışır vaziyette teslim edildiği ,bu tutanaktan sonra davacının sözleşmeden döndüğünü belirttiği 24/09/2020 tarihli ihtara kadar olan süreçte makinanın arızalandığına dair bir tutanağın dosyaya ibraz edilmediği, davacının bu süreçte 2.500 .000 adet maske de ürettiği,yani ayıplar giderildikten sonra davacı yanın maske üretimi yapmaya devam etmesi nedeni ile ,makinada kabulünü engelleyecek boyutta bir ayıbın bulunmadığından davacının sözleşmeden dönme ,bedel iadesi talebinde bulunamayacağı ,aksi durumun TMK 2.maddesi gereğince dürüstlük kuralına uymayacağı değerlendirilmiştir. Davacı yanın geç teslim nedeni ile gecikme cezası talebi yönünden ise ; davacının geç teslim nedeni ile cezai şart talep hakkını saklı tutarak makineleri teslim aldığına dair ihtirazı kayıtlı bir belge sunulmadığından ve esasen taraflar arasındaki sözleşmede aksi durum kararlaştırılmadığından ,davacı yanın cezai şart isteminin de reddine karar vermek gerekmiştir. Davacının arıza halinde makinenin çalışamadığı süre için gecikme cezası istemi hakkındaki terditli talebi yönünden yapılan incelemede ise; taraflar arasındaki akdedilen sözleşme maddelerinin yorumunda esasen makinelerin çalışmadığı gün sayısı kadar davalı yanın gecikme cezası ödeyeceği kararlaştırıldığının ,hakkaniyet ilkesi gereğince makinenin dosya kapsamı ve arıza tespit tutanaklarına göre tamirin 11 gün sürmesi sebebi ile ,11 gün tamir süresi de eklenerek toplam 22 gün makinenin çalışmadığı ,22 gün çalışmadığı süre için de sözleşmenin alt kısmında tarafların imzaların taşır şekilde ortak mutabakat gereğince günlük 2000 TL den olmak üzere toplam 44.000 TL gecikme cezası talep edebileceği ,bu miktarın dava dilekçesine ekli ... .... .... .... .... .... ... yevmiye nolu ihtarnamesinin davalı yana tebliği tarihi olan 29/09/2020 tarihinde temerrüt oluşması sebebi ile bu tarihten itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar vermek gerekmiştir. Dava dilekçesinin 3 nolu sonuç bölümündeki davacının yerine getiremediği sözleşmeler nedeniyle ödemek zorunda kaldığı bedelin iadesi istemi hakkında ise ;davacı yanın sunduğu belgelere göre dava dışı firmalara 150.000TL,150.000TL ve 170.000TL olmak üzere toplam 470.000TL gecikme cezası ödemiş ise de ,dava konusu makinanın onarım yapılmak suretiyle tamir edildiği ve maske üretimi yapıldığı tespit edildiğinden bu zarar kalemini talep edemeyecekleri anlaşılarak,buna dair istemin reddine karar vermek gerekmiştir. HÜKÜM: Ayrıntısı yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın KISMEN KABUL KISMEN REDDİNE, 2-Davacının ayıplı mal nedeni ile bedel iadesi ve gecikme cezası isteminin ayrı ayrı reddine, 3-Davacının arıza halinde makinenin çalışamadığı süre için gecikme cezası isteminin kabulü ile, 44.000,00 TL'nin 29/09/2020 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 4-Dava dilekçesinin 3 nolu sonuç bölümündeki davacının yerine getiremediği sözleşmeler nedeniyle ödemek zorunda kaldığı bedelin iadesine ilişkin talebinin reddine, 5-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 3.005,64 TL harçtan peşin alınan 119,55 TL peşin harcın, 8.454,00 TL ıslah harcının mahsubu ile bakiye harç alınmasına yer olmadığına ,5.567,91 TL fazla yatan harcın kararın kesinleşmesine müteakip davacıya verilmesine , 6-Davacı vekille temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ve kabul edilen miktar da nazara alınarak takdir olunan 30.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, 7-Davalı vekille temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir olunan(davanın terditli açılması ve davacı yanın terditli talebinin kabul edilerek ,terditli talep olmayan dava dilekçesindeki 3 nolu sonuç bölümündeki alacağın 1000 TL olarak talep edilmesi nedeni ile ) 1.000 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine, 8-Davacı tarafından yapılan 400 TL posta masrafı, 59,30 TL başvurma harcı ve 2.900,00 TL bilirkişi masrafı, 5.448 ,36TL iade edilmeyen ıslah harcı ,119,55 TL peşin harç toplamı olan 8.927, 21TL yargılama giderinin kabul ret oranına göre hesaplanan 8.659,39 TL'sinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, bakiyesinin davacı üzerine bırakılmasına, 9-6325 Sayılı Kanunun 18/A-14 maddesi gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanacak olan 1.320,00 TL arabuluculuk giderinin kabul-ret oranına göre 39,6 TL'sinin davacıdan, 1.280,4 TL'sinin davalıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına, 10-HMK'nın 333.maddesi gereğince kararın kesinleşmesinden sonra yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının yatırana iadesine, Dair, taraf vekillerin yüzlerine karşı, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup, usulen anlatıldı. 13/12/2024

Katip ... e-imzalıdır

Hakim ... e-imzalıdır