2025/34 E. 2026/237 K.

T.C. İSTANBUL 1. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

ESAS NO : 2025/34 Esas KARAR NO : 2026/237

DAVA : Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımın Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 14/02/2025 KARAR TARİHİ : 06/10/2026

Mahkememizde görülmekte bulunan Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımın Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: İDDİA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; TPMK nezdinde ... tescil numaralı tasarımın kötü niyetle tescil ettirildiğini, Söz konusu tasarımın davalıya ait olmayıp 3.kişi (... ) isimli şahıs tarafından ortaya çıkarılmış bir tasarım olduğunu, Davalıya ait tasarım belgesi incelendiğinde tasarım tescil numarasının ... olduğu ve başvuru tarihinin ise 30.12.2019 olduğu görüldüğünü, ancak ellerinde söz konusu tasarımın davalının başvuru yaptığı tarihten önce çizdiği ve tasarımın kalıbını yapan firmaya ait bilgisayara gönderdiği ve gönderilen öğelerin dosya olarak yüklendiği çizimler mevcut olduğunu,davalının tasarımının yeni ve Kendisine ait olmadığını, Davalıya ait ... tescil numaralı tasarımın hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep etmiştir. SAVUNMA:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, Davacı taraf, müvekkil tarafından davacının tasarım hakkına tecavüz eylemleri sebebiyle gerçekleştirdiği delil tespiti ve suç duyurusu işlemleri sonrasında, tasarım tecavüzünden kurtulmak amacıyla işbu davayı ikame ettiğini, ... numaralı ayakkabı tabanı mahiyetindeki tasarım, yeni ve ayırt edici olup, Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından yapılan araştırma sonucunda tescil kriterlerine haiz olması sebebiyle tescil edildiğini, Davacı ise iddiasına göre, üçüncü kişi ... adlı bir kişi tarafından tasarımın tasarlandığını iddia etmekte olup, bu iddia hem gerçek dışı, hem de yenilik kırıcı nitelikte tasarım hükümsüzlüğü gerektirir mahiyette olmadığını, beyan etmiştir. DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE: Dava konusu uyuşmalık; davalı adına ... nolu endüstriyel tasarımın hükümsüzlüğüne ilişkin olarak açılmıştır. Davanın açılmasını müteakip davacının dava, davalının cevap dilekçeleri karşılıklı tebliğ olunmuş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, duruşmada hazır olanlar sulhe teşvik olunmuş, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, arabuluculuk kurumundan faydalanmak istenilmediğinden tahkikat duruşmasına devam olunmuş, tarafların beyanlarında geçen deliller toplanmış, bilirkişi incelemesi yaptırılmış, HMK 184.madde kapsamında hazır olanlardan tahkikat ile ilgili beyanları sorulmuş, HMK 186. madde kapsamında ise karar duruşmasında hazır olanlardan esas ile ilgili son diyecekleri sorulmuştur. HMK 266. Madde kapsamında bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Bilirkişiler ..., ... ve ... tarafından düzenlenen 02/09/2026 tarihli bilirkişi raporunda özetle; Davacı tarafça bildirilen ...isimli tasarımcının bilgisayarında yapılan incelemede, dava konusu olduğu belirtilen tasarıma ait çizimlerin “...” klasörü içerisinde “...” isimli alt klasörle kayıtlı olduğu tespit edildiği (Bknz: Resim-1 ile Resim-2 arasındaki ekran görüntüleri), Dosya Tarihleri ve Kayıt Bilgileri: Söz konusu çizimlerin 20.03.2019 tarihinde tamamlanarak bilgisayara kaydedildiği, dosya sisteminde yer alan metadata (oluşturulma ve son kayıt zamanı bilgileri) üzerinden doğrulanmış olduğu (Bknz: Resim-3 ekran görüntüsü), İnceleme sırasında elde edilen görsellerde, belirtilen tasarıma ait teknik çizimlerin farklı açılardan versiyonları alınarak rapora sunulduğu (Bknz: Çizim Açı-1 ile Çizim Açı-10 arasındaki ekran görüntüleri), inceleme esnasında dosya sisteminde olağan dışı oynama, sonradan ekleme veya değiştirme yönünde belirgin bir bulguya rastlanmadığı, dosyaların oluşturulma tarihi ile kaydedilme tarihi arasında uyumsuzluk olmadığı , Dava konusu tasarıma ait olduğu belirtilen çizimlerin 30.12.2019 tarihli davalı tescil başvurusundan önce, 20.03.2019 tarihinde bilgisayara kaydedildiği teknik olarak tespit edildiği, Çizimlerin davacı tarafın iddia ettiği şekilde üçüncü kişi tarafından hazırlanıp kayıt altına alındığı, bilgisayar sisteminde bulunan dosya tarihleri ve içeriklerle desteklenmekte olduğu, Bu bulgular, belirtilen bilgisayardaki tasarımın başvuru tarihinden önce kamuya sunulmuş veya en azından bilgisayar ortamında mevcut olduğuna işaret etmekte olduğu, Tasarımcının seçenek özgürlüğü kapsamında yapılan teknik değerlendirme sonucunda 30.12.2019 başvuru tarihli ... numaralı tasarım tescili ile 20.03.2019 tarihinde bilgisayara kaydedildiği teknik olarak tespit edilen görseller arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunmadığı bildirilmiştir. Bilirkişiler ..., ...ve ... 17/03/2026 tarihli ek bilirkişi raporlarında özetle; 30.12.2019 başvuru tarihli ... numaralı tasarım tescili ile 20.03.2019 tarihinde bilgisayara kaydedildiği teknik olarak tespit edilen görseller arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, Tespit edilen geçmiş tarihli görselin SMK m.57 kapsamında hükümsüzlüğe dayanak olup olamayacağının hukuki değerlendirilmesinin Mahkemenin takdirinde olduğu bildirilmiştir. Toplanan deliller, bilirkişilerin kök ve ek raporları, ... 2. FSHHM’nin ... D. iş dosyası,Yüksek yargı uygulamaları, tasarım tescil belgesi birlikte incelendiğinde: YASAL DÜZENLEME: Yenilik ve ayırt edicilik MADDE 56- (1) Tasarım yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla bu Kanunla sağlanan haklar kapsamında korunur. (2) Birleşik ürünün parçasının tasarımı, aşağıdaki şartları taşıyorsa yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir: a) Parça birleşik ürüne takıldığında, birleşik ürünün normal kullanımında görünür durumda olmalıdır. b) Parçanın görünür durumda olan özellikleri, yenilik ve ayırt edici nitelik şartlarını karşılamalıdır. … (5) Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim; a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir. (6) Ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır. Hükümsüzlük Hâlleri MADDE 77- (1) Aşağıdaki hâllerde tasarımın hükümsüz sayılmasına mahkeme tarafından karar verilir: a) 55. maddenin birinci ve ikinci fıkralarında yer alan tanımlara uygun olmadığı, 56. ve 57. maddelerde belirtilen şartları taşımadığı, 58. maddenin dördüncü fıkrası ve 64 üncü maddenin altıncı fıkrasının (c) bendi kapsamında olduğu, başvurunun kötüniyetle yapıldığı ve bir fikri mülkiyet hakkının yetkisiz kullanımını içerdiği ispat edilmişse. b) Hak sahipliğinin başka kişiye veya kişilere ait olduğu ispat edilmişse. c) Sonradan kamuya açıklanan aynı veya benzer nitelikteki bir tasarımın başvuru tarihi, tescilli bir tasarımın başvuru tarihinden önce ise. (2) 64. maddenin altıncı fıkrasının (b) ve (ç) bentleri ile fikri mülkiyet haklarının yetkisiz kullanımı gerekçesiyle tasarımın bir kısmına ilişkin hükümsüzlük talebinin kabul edilmesi hâlinde, o kısmın tescili hükümsüz kılınır. Kısmi hükümsüzlük sonucunda tescilin devamı için, kalan kısmın koruma şartlarını sağlaması ve tasarım kimliğini muhafaza etmesi şarttır. Somut olayda Türk Patent ve Marka Kurumundan celp edilen belge kapsamına göre; Davalı adına ... numaralı ayakkabı tabanı mahiyetindeki tasarımın 30.12.2019 tarihinden itibaren 5 yıl süre ile davalı adına tescil edildiği, 24.1.2020 tarihinde ise bültende yayınlandığı ve davacının ilgili tasarımın yeni ve ayırt edici olmadığı iddiası ile hükümsüzlük davası açtığı anlaşılmıştır. Davacı ilgili tasarımın hükümsüz kılınması iddiasında dava dışı üçüncü kişi ... adlı kişi tarafından tasarımın 20.03.2019 tarihinde oluşturulduğunu iddia ederek tasarımın yeni olmadığını ileri sürmektedir. Öte yandan tasarımın hükümsüzlüğü davaları tanık delili ile ispatı mümkün olmayan, somut olarak aleniyet kazanarak kamuya sunulmuş tasarım örnekleri ile yenilik incelemesi yapılmasını zorunlu kılmaktadır. ( Aynı yönde Yargıtay 11.HD’nin 24.3.2026 tarih ve ... esas- ...karar sayılı ilamlarında da işaret edildiği üzere:”…davaya konu tasarımın tescil başvuru tarihinden önce davacı tarafından kamuya sunulduğunun tanık beyanları ile ispatlanamayacağına dair “… ilamları) Yüksek yargı uygulamaları dikkate alınarak kalıpçının tanık olarak dinlenmesinin sonuca etkili olmadığı anlaşılmıştır. Davacı delil olarak 3.bir kişinin bilgisayarı içerisinde 2019 yılından kalma çizime dayanmaktadır. Ancak 6769 sayılı SMK m.56/4 hükmünde “Bir tasarımın aynısı; a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir.” denilmektedir. Dolayısıyla yasanın amir hükmünde belirtilen kamuya sunma hali ise 6769 sayılı SMK m.57 hükmünde “Kamuya sunma; sergileme, satış gibi yollarla piyasaya sürme, kullanma, tarif, yayım, tanıtım veya benzer amaçlı faaliyetleri kapsar. Tasarımın gizlilik şartıyla üçüncü bir kişiye açıklanması kamuya sunma sayılmaz.” biçiminde ifade edilmektedir. Sunulu delillere göre; 6769 sayılı SMK’nun 57.maddesine uygun bir kamuya sunma halinin gerçekleştiğine dair ispat yükü davacı yanda olup, davacının yasanın aradığı anlamda hükümsüzlük delili sunmadığı da sabittir. Öte yandan dava dışı üçüncü kişinin bilgisayarı içerisinde taslak olarak ayak tabanlığının aynısı bulunsa dahi bu husus kamuya sunma hali olarak değerlendirilemeyecektir. Keza 67 69 sayılı SMK m57/2 gereğince on iki aylık süre içerisinde başvuru yapılması gerekliliğine işarat edilmektedir. İlgili hüküm incelendiğinde "Koruma talep edilen bir tasarım, başvuru tarihinden veya rüçhan talebi varsa rüçhan tarihinden önceki on iki ay içinde tasarımcı veya halefi ya da bu kişilerin izni ile üçüncü bir kişi tarafından veya tasarımcı ya da halefleri ile olan ilişkinin kötüye kullanımı sonucu kamuya sunulması hâlinde bu açıklama tasarımın yeniliğini ve ayırt edici niteliğini etkilemez." denildiği de görülmektedir. Öte yandan tasarımı geliştirmek ayrı bir konu, tasarımı emir ve talimatlar ile çizmek tamamen ayrı konular olup, bir an için tasarımının kalıp çiziminin üçüncü kişi tarafından yapılmış olması halinde dahi bu husus üçüncü kişinin tasarımcı olmadığını, üçüncü kişinin mesleği gereği bu işi yaptığı tespit edilse dahi, yasanın aradığı manada kamuya sunma halinin davacı yanca ispat edilmediği gibi huzurdaki davalının tasarımın hak sahipliğinde bir değişiklik yaratmasının da mümkün bulunmadığı , sunulu delillere göre davalının tasarım üzerinde üstün hak sahipliğinden kaynaklı olarak delil tespiti ve suç duyurusu işlemi sonrasında hükümsüzlük davasının açıldığı, kaldi ki 3.kişinin bu tasarım üzerinde bir hak sahipliği iddiası var ise 24.1.2020 tarihli bültende yayın tarihinden itibaren yasal yollara başvurabileceği, ancak TPMK ‘dan celp edilen belgelerden bu yönde bir itiraz olmadan tasarımın tescile bağlandığı anlaşıldığından, tasarımın hükümsüz kılınması için gereken yasal şartlara haiz delillerin davacı yanca sunulmamış olduğu gözetilerek SMK 57. Maddesi de gözetilerek davanın esastan reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmesi gerekmiştir. HÜKÜM: 1-Davanın reddine, 2-732,00-TL ilam harcının yatırılan 615,40-TL peşin harçtan mahsubu ile eksik kalan 116,60-TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına, 3-Avukatlık ücret tarifesi uyarınca 55.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 4-Davacı tarafın yapmış olduğu yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 5-Davalı gideri tarafından yapılan bir yargılama gideri bulunmadığından bu hususta hüküm tesisine yer olmadığına, 6-Taraflarca fazla yatırılan gider avansının hüküm kesinleştiğinde ve talebi halinde iadesine Dair karar taraf vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde İSTİNAF YASA YOLU AÇIK olmak üzere verilen karar açıkça okundu, usulen anlatıldı.06/10/2026

Katip ... ¸e-imzalıdır

Hakim ... ¸e-imzalıdır