Danıştay · Danıştay
Danıştay 2024/1831 E. 2025/926 K.
- Mahkeme
- Danıştay
- Daire
- Danıştay
- Esas No
- 2024/1831
- Karar No
- 2025/926
- Karar Tarihi
T.C. D A N I Ş T A Y İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU Esas No : 2024/1831 Karar No : 2025/926
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı VEKİLLERİ : Hukuk Müşaviri..., Hukuk Müşaviri ...
KARŞI TARAF (DAVACI) :... VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : Danıştay Onikinci Dairesinin 27/12/2023 tarih ve E:2022/1709, K:2023/7166 sayılı kararının, karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısmı ile davalı idare aleyhine hükmedilen vekâlet ücreti ve yargılama giderleri yönünden temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Samsun Ağız ve Diş Sağlığı Hastanesinde diş hekimi olarak görev yapan davacı tarafından, 04/03/2020 tarih ve 31058 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmeliğin (Yönetmelik) "Ağız ve Diş Sağlığı Merkezleri ile Ağız ve Diş Sağlığı Hastanelerinde Görev Yapan Tabiplere Birim Performans Katsayısının Uygulanmasına Dair Usul ve Esaslar" başlıklı Dördüncü Bölümünde yer alan 18. ve 19. maddelerinin iptali istenilmiştir. Daire kararının özeti: Danıştay Onikinci Dairesinin 27/12/2023 tarih ve E:2022/1709, K:2023/7166 sayılı kararıyla; Yönetmeliğin 18. maddesinin 1., 2. ve 3. fıkraları yönünden; Davanın, 04/03/2020 tarih ve 31058 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmelik'in "Ağız ve Diş Sağlığı Merkezleri ile Ağız ve Diş Sağlığı Hastanelerinde Görev Yapan Tabiplere Birim Performans Katsayısının Uygulanmasına Dair Usul ve Esaslar" başlıklı Dördüncü Bölümünde yer alan 18. ve 19. maddelerinin iptali istemiyle 31/03/2022 tarihinde açılmış olup, davanın açıldığı tarihte yürürlükte olan ve iptali istenilen Yönetmeliğin 18. maddesinin ilk üç fıkrasının, davacının hak ve menfaatini doğrudan etkilemediği açık olduğundan, söz konusu fıkraların iptali isteminin ehliyet yönünden reddi gerektiği, Yönetmeliğin 18. maddesinin 4. fıkrası ile 19. maddesi yönünden; 04/03/2020 tarih ve 31058 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmeliğin, 12/08/2022 tarih ve 31921 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Sağlık Bakanlığı Ek Ödeme Yönetmeliği'nin 16. maddesi ile yürürlükten kaldırıldığı anlaşıldığından, davacının mülga Yönetmeliğin 18. maddesinin 4. fıkrası ile 19. maddesinin iptali istemi hakkında karar verilmesine yer bulunmadığı, Gerekçesiyle, Yönetmeliğin 18. maddesinin 1., 2. ve 3. fıkralarının iptali istemi yönünden davanın ehliyet yönünden reddine, Yönetmeliğin 18. maddesinin 4. fıkrası ile 19. maddesinin iptali istemi yönünden karar verilmesine yer olmadığına; 527,80-TL yargılama giderlerinin haklılık oranına göre (1/2) 263,90-TL'sinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, geriye kalan 263,90-TL'nin davacı üzerinde bırakılmasına ve karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı davalar için belirlenen 34.200,00-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye, davacı vekilinin duruşmaya gelmediği görülerek duruşmasız davalar için öngörülen 17.100,00-TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, temyize konu Daire kararının yargılama gideri ve vekâlet ücreti yönünden aleyhlerine olan kısımlarının hukuka aykırı olduğu ve kaldırılması gerektiği, aynı konuda evvelce davanın esasına girilerek verilen ret kararlarının gözardı edilerek davanın esası incelenmeksizin karar verilmesine yer olmadığı (KVYO) kararı verilmesinin hukuka aykırı olduğu, davanın esası hakkında karar verilebilecek koşullar mevcut iken KVYO kararı verilmesinin gerek usul, gerek esas bakımından hukuka aykırı olduğu, mali hususlarda düzenleme öngören dava konusu Yönetmeliğin yürürlükten kalkmış olsa bile hukuka uygunluğunun tespit edilmesinin personel hak ve menfaati bakımından zorunlu olduğu ve KVYO kararlarının bu tespiti engellediği, 659 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi hükümlerine göre, davaların idare lehine neticelenmesi veya konusuz kalması hâllerinde idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmesi gerekirken, temyize konu kararda davacı lehine vekâlet ücretine hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğu, davanın açılmasına ve konusuz kalmasına idarenin sebebiyet vermediği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının temyize konu karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısmı ile davalı idare aleyhine hükmedilen vekâlet ücreti ve yargılama giderlerine ilişkin kısımlarının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME : Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen kararın, karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısmı ile davalı idare aleyhine hükmedilen vekâlet ücreti ve yargılama giderlerine ilişkin kısımları usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın temyize konu bu kısımlarının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davalı idarenin temyiz isteminin reddine, 2. Yukarıda özetlenen gerekçeyle kısmen davanın ehliyet yönünden reddine, kısmen karar verilmesine yer olmadığına ilişkin Danıştay Onikinci Dairesinin 27/12/2023 tarih ve E:2022/1709, K:2023/7166 sayılı kararının temyize konu karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısmı ile davalı idare aleyhine hükmedilen vekâlet ücreti ve yargılama giderlerine ilişkin kısımlarının ONANMASINA, 3. Kesin olarak, 28/04/2025 tarihinde, oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY
X- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1/a fıkrasında; iptal davaları, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar olarak tanımlanmıştır. İptal davaları, tarafların sübjektif durumlarından ziyade, dava konusu idari işlemin hukuka uygunluğunun denetlendiği objektif nitelikli bir dava türüdür. Bir başka ifade ile iptal davaları, idari işlemlerin hukuk kurallarına uygunluğunun denetlendiği davalardır. Bu husus hukuk terminolojisinde iptal davalarının objektif niteliği olarak ifade edilmektedir. İptal davasının objektif niteliği göz önüne alındığında; idare hukuku alanında tek taraflı irade açıklamasıyla kesin ve yürütülmesi zorunlu nitelikte tesis edilen idari işlemlerin, ancak bu idari işlemle meşru, kişisel ve güncel bir menfaat ilgisi kurabilenler tarafından iptal davasına konu edileceğinin kabulü zorunlu bulunmaktadır. İptal davasının amacı, hukuka aykırı idari işlemin hukuki etki ve sonucunun ortadan kaldırılması, geçersiz kılınması ve işlemin hukuksal geçerliliğine son verilmesidir. Burada sağlanmak istenen, hukuk düzeninde hukuka aykırı işlemlerin hukuki etki ve sonucunun ortadan kaldırılması sağlanarak hukuk devletinin korunmasıdır. İdare Hukuku ilkelerine göre, iptal kararları, iptali istenilen işlemi, tesis edildiği tarih itibarıyla ortadan kaldırarak, işlemin tesisinden önceki hukuki durumun geri gelmesini sağlar. Bir idari işlemin hukuki irdelemesi yapıldığında, tespit edilen duruma göre hukuka uygunluğuna bağlı olarak dava konusu işlemin iptali ya da davanın reddi yolunda hüküm kurulması gerekmektedir. Hukuka uygunluk denetimi yapılan işlem yönünden "karar verilmesine yer olmadığına" hükmedilmesi, usulde yeri olmayan bir uygulama olup, işin esasının incelenmesinin sonucu olarak esas hakkında bir hüküm kurulması zorunlu bulunmaktadır. Bir yönetmelik kuralına dava açıldıktan sonra, idarenin yeni yönetmelik çıkarma konusunda yetkisi bulunduğu açık olmakla birlikte, bu durum Danıştayın yargısal denetimi kapsamında bulunan yönetmelik kuralı hakkında, hukuka uygun olup olmadığı yönünden bir değerlendirme yapılarak, hukuk normunun geçerliliğine yönelik bir tespit yapılarak sonuca varılmasına hukuken engel değildir. Aksi halde, idarenin sürekli değişiklik yapmak suretiyle yeni yönetmelik yürürlüğe koyarak, mevcut yönetmeliğin yargı denetimine tabi tutulmasından kaçınılmasına neden olacaktır. Ayrıca, davacılar şeklen değiştirilen her düzenlemeye karşı dava açmak zorunda bırakılarak, hak arama özgürlüğünün kullanılması da zorlaştırılacaktır. Nitekim, iptal davasının, idarenin hukuka aykırı işleminin iptali ile idarenin hukuka bağlı kalmasını sağlayan bir dava türü olduğu dikkate alındığında, yargı organlarının yapması gereken, dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla üst hukuk normlarına uygun olup olmadığının hukuksal denetimini gerçekleştirmektir. Bu durumda, davacı tarafından hukuka aykırı olduğu ileri sürülen düzenlemenin 18. maddesinin 4. fıkrası ile 19. maddesinin hukuki irdelemesi yapılarak Dairece işin esası hakkında, "ret" ya da "iptal" hükmü kurulması gerekirken, temyize konu kararda, anılan düzenlemeler yönünden karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmesinde hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Diğer taraftan, düzenleyici işlemlerin hukuki irdelemesi yapılarak verilecek kararın sonucuna göre, bu kısım yönünden hükmedilecek yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin yeniden değerlendirilmesi gerektiği de açıktır. Açıklanan nedenlerle, davalı idarenin temyiz istemi kabul edilerek, temyize konu Daire kararının karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısmı yönünden bozulması gerektiği oyuyla, karara katılmıyorum.
KARŞI OY
XX- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinde, bu Kanun'da hüküm bulunmayan ve madde metninde sayılan hallerde 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun uygulanacağı belirtilmiş, sözü edilen haller arasında “yargılama giderlerine” de yer verilmiş, 04/02/2011 tarih ve 27836 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak 01/10/2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 450. maddesiyle 1086 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu yürürlükten kaldırılmış, aynı Kanun’un 447. maddesinin 2. fıkrasında ise; “Mevzuatta, yürürlükten kaldırılan 18/6/1927 tarih ve 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununa yapılan yollamalar, Hukuk Muhakemeleri Kanununun bu hükümlerin karşılığını oluşturan maddelerine yapılmış sayılır.” hükmüne yer verilmiştir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun “Yargılama giderinin kapsamı” başlıklı 331. maddesinde yargılama giderlerini oluşturan unsurlar sayılmış, maddenin 1/ğ bendinde; vekille takip edilen davalarda kanun gereğince takdir olunacak vekâlet ücretinin yargılama giderleri arasında olduğu belirtilmiş, Kanun’un “Esastan sonuçlanmayan davada yargılama gideri” başlıklı 331. maddesinin 1. fıkrasında da; “Davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hâllerde, hâkim, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ve hükmeder.” kuralına yer verilmiştir. Temyiz başvurusuna konu kararda, dava konusu düzenlemenin bilahare yürürlükten kaldırıldığından söz edilerek davanın konusunun kalmadığı gerekçesiyle, işin esasına girilerek haklılık/haksızlık değerlendirmesi yapılmaksızın kısmen karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmesine rağmen, bu kısım yönünden yargılama giderlerinin ve bu giderler arasında yer alan vekâlet ücretinin davalı idarece davacıya ödenmesine hükmedildiği görülmektedir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 31. maddesinde yer alan atıf hükmü uyarınca yargılama giderleri konusunda 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümlerinin uygulanması gerektiğinde kuşku bulunmamaktadır. 6100 sayılı Kanun’un 331. maddesinin 1. fıkrasında, davanın konusuz kalması nedeniyle esası hakkında karar verilmesine gerek bulunmayan hallerde yargılama giderlerinin ne şekilde takdir edileceği hususu düzenlenmiştir. Temyiz başvurusuna konu kararda, dava konusu düzenlemenin daha sonra yürürlükten kaldırıldığından bahisle uyuşmazlığın esası hakkında “kısmen karar verilmesine yer olmadığına” karar verilmiş olması nedeniyle, başvuruya konu kararın hüküm fıkrasında yer alan yargılama giderlerine ve bu giderler arasında yer alan vekâlet ücretine 6100 sayılı Kanun’un metnine yer verilen 331. maddesinin 1. fıkrasındaki kural çerçevesinde hükmedilmesi gerekir. Bu durumda; konusu kalmadığından bahisle kısmen karar verilmesine yer olmadığı kararıyla neticelenen davada, davanın anılan kısmı yönünden, tarafların davanın açıldığı tarihteki haklılık durumları belirlenip buna göre yargılama giderleri ve bu kapsamdaki vekâlet ücreti konusunda hüküm kurulması gerekirken, böyle bir değerlendirme yapılmaksızın, yargılama gideri ve vekâlet ücretinin davalı idareye yükletilmesine hükmedilmiş olduğundan, davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile temyize konu kararın davalı idare aleyhine hükmedilen yargılama gideri ve vekâlet ücreti yönünden bozulması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.