Danıştay · 4. Daire
Danıştay 4. Daire 2025/2944 E. 2025/4306 K.
- Mahkeme
- Danıştay
- Daire
- 4. Daire
- Esas No
- 2025/2944
- Karar No
- 2025/4306
- Karar Tarihi
T.C. D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2025/2944 Karar No : 2025/4306
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Müdürlüğü VEKİLİ : Av....
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ: Dava konusu istem: Kilis ili Elbeyli ilçesi ... Köyü eski ... parselde (yeni tahsis edilen ... ada ... parsel) yapılan arazi toplulaştırması işleminin anılan parsele ilişkin kısmı ile bu işleme yapılan itirazın reddine ilişkin Devlet Su İşleri Müdürlüğü' nün ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E..., K:... sayılı kararda; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporlar ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, davacının hissesini satın aldığı N.S ile çiftçi mülakatı yapılmaksızın kök ... parseldeki hissenin tamamının sabit tesisleri olan zeytinlik alandan 600 metre batıya içersinde fıstık ağaçlarının bulunduğu .../... parsele taşınarak sabit tesislere dikkat edilmediği, eski ... parsel asfalt yola cepheli iken .../... parsele yapılan dağıtım ile asfalt yol ile bağlantısının koparıldığı tespit edildiğinden toplulaştırma işleminin ... ada ... parsele ilişkin kısmı ile toplulaştırma işlemine yapılan itirazın reddine dair işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; dava konusu taşınmazın bulunduğu alanda yapılan toplulaştırma projesi kapsamında tescil işlemlerinin 14/01/2016 tarihinde yapıldığı, davacının söz konusu taşınmazı toplulaştırmanın tescil edilmesinden sonra 29/06/2017 tarihinde satın aldığı, toplulaştırma işlemleri sonucu oluşan parselin satın alındığı tarihte taşınmazın mevki olarak nerede, hangi özelliklere sahip olduğu gibi tüm özelliklerin tapuya güven ilkesi uyarınca davacının bilgisi dahilinde olduğu kanaatine varıldığından tapuya güven ilkesi uyarınca iktisap etmiş olduğu taşınmaz için satın almadan daha önce yapılan toplulaştırma işleminin iptali istenilemeyeceğinden toplulaştırma işleminin ... ada ... parsel yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle istinaf başvurusunun kabulüne, ... İdare Mahkemesi'nin...3 tarih ve E:..., K... sayılı kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Toplulaştırma işlemi kapsamında söz konusu taşınmazın nitelikleri ile örtüşmeyen yeni bir taşınmazın tahsis edildiği, taşınmazın ... Solak isimli kişiden alınmış olduğu, alınma aşamasında köy muhtarı ve ihtiyar heyeti nezdinde arazinin yerinin sorulması neticesinde alındığı, fıstık ağaçlarının bulunduğu bir alan kendisine gösterilse ve bu durum lehine gibi görünse de bölge halkının bu durumdan rahatsızlığı nedeniyle kendi arazisine girmekte sorun yaşadığı, usule aykırı şekilde toplulaştırma işlemi yapıldığından kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ: ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE : Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1.Temyiz isteminin reddine, 2.Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi.... İdare Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının Üye ...'ın ve Üye ...ın karşı oyu ile oyçokluğuyla ONANMASINA, 3.Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, 4.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, 08/07/2025 tarihinde kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY : 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2.maddesinin (a) fıkrasında, idari davaların idari işlemler hakkında yetki, sebep, şekil, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılacağı belirtildikten sonra ilk inceleme konularının belirlendiği 14. maddenin 3/c bendinde, dilekçenin "ehliyet" yönünden de inceleneceği, 15. maddenin 1/b bendinde ise, bu hususta kanuna aykırılık görülmesi halinde davanın reddedileceği, 15/6. maddesinde ise, ilk inceleme konularının daha sonra tespit edilmesi halinde de davanın her safhasında 15. maddenin uygulanacağı hükme bağlanmıştır. İdare Hukukunun genel ilkelerine göre iptal davası açılabilmesi için gerçek ya da tüzel kişiler ile dava konusu edilen işlem arasında makul ve ciddi bir ilişkinin, diğer bir deyişle menfaat bağının bulunması gerekmektedir. İlk inceleme konularının davanın bütün aşamasında incelenmesi ve 15. madde hükümlerinin uygulanması açık yasa hükmü olduğundan, temyiz aşamasında da davanın öncelikle ilk inceleme konuları yönünden ele alınması, 15. madde hükümlerinin uygulanmasını gerekli kılan hukuki durumun mevcut olması halinde de işin esasına girilmeksizin ilk incelemeye ilişkin karar verilmesi gerekmektedir. Öte yandan ilk incelemeye ilişkin hükümler yönünden "aleyhe bozma yasağı" söz konusu olamayacağından Mahkeme kararı sonucu ya da temyize gelen tarafın davacı ya da davalı olması ilk inceleme konuları yönünden karar verilmesine engel teşkil etmez. 3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu kapsamında yapılan arazi toplulaştırma ve tarla içi geliştirme hizmetlerinin amacının, uygulama alanlarında yer alan toprağın verimli şekilde işletilmesi, işletilmesinin korunması, tarım üretiminin sürekli olarak artırılması, değerlendirilmesi, tarım topraklarının gerektiğinde ve imkanlar ölçüsünde genişletilmesi suretiyle de toplulaştırılması, tarım arazisinin ailenin geçimini sağlamaya ve aile iş gücünü değerlendirmeye yeterli olmayacak derecede parçalanması ve küçülmesinin önlenmesi olduğu anlaşılmaktadır. Bu doğrultuda arazi toplulaştırması ve tarla içi geliştirme hizmetleri uygulamasından doğrudan doğruya etkilenecek olanlar, uygulamanın gerçekleştirildiği alanda bulunan arazilerin malikleridir. Dolayısıyla, yapılan işlem sonucunda mülkiyet hakkını ihlal edebilecek haksız ve hukuka aykırı bir idari işlemin tesisi durumunda, iptal davası açma hakkının, arazinin mülkiyet hakkı sahibine ait olduğu açıktır. Dava dosyasının incelenmesinden; toplulaştırma işlemine kök parsel olan Kilis İli, Elbeyli İlçesi ... Köyü, ... parselde kayıtlı 149.226,00 m² yüzölçümlü taşınmazın dava dışı N.S, H.S, M.A adına kayıtlı iken, 14/01/2016 tarihinde yine bu kişiler adına ... ada ... parsel olarak tescil edildiği, davacının N.S' ye ait olan hisseyi 29/06/2017 tarihinde satın aldığı, dava konusu toplulaştırma işlemiyle davacının mevcut haliyle satın almış olduğu taşınmaza yönelik her hangi bir değişiklik veya uygulamanın yapılmamış olduğu, başka bir ifade ile toplulaştırma süreci tamamlanıp tescil işlemi yapıldıktan sonra davacının taşınmazı satın aldığı, bu nedenle dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibariyle davacının menfaatini ihlal eden bir yönünün bulunmadığı dikkate alındığında, kök parseldeki sabit tesislerin korunmadığı iddiasıyla bakılan davayı açma konusunda davacının subjektif dava ehliyetinin bulunmadığı ve davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Nitekim, İdare Dava Dairesince, esasa ilişkin bir inceleme yapılmadığı halde, davanın esası yönünden değerlendirme yapılmış gibi ''ret'' kararı verildiği anlaşılmaktadır. Açıklanan nedenlerle, Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği oyuyla karara katılmıyoruz.