Danıştay · 8. Daire
Danıştay 8. Daire 2023/4423 E. 2026/766 K.
- Mahkeme
- Danıştay
- Daire
- 8. Daire
- Esas No
- 2023/4423
- Karar No
- 2026/766
- Karar Tarihi
T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2023/4423 Karar No : 2026/766
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Madencilik A.Ş. VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, Kastamonu ili, Araç ilçesi, ... Köyü sınırları içerisinde yer alan davacının uhdesinde bulunan İR:... ruhsat numaralı IV. grup kuvars kumu maden sahasındaki toplam 52.561,01 m²'lik alanda (açık maden işletme izni ve altyapı tesis izni) orman izni verilmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Orman Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlık konusu olayda; davacı şirket tarafından toplam 52.561,01 m²'lik ormanlık alanda maden işletme ve altyapı tesis alanı izni verilmesi istemiyle yapılan 11/10/2021 tarihli başvuru üzerine, Kastamonu Orman Bölge Müdürlüğü Samatlar Orman İşletme Müdürlüğü Aksudere Orman İşletme Şefliğince yerinde ve evrak üzerinde incelemeler yapıldıktan sonra işletme müdür yardımcısı ve iki işletme şefinden oluşan heyet tarafından düzenlenen 01/03/2022 tarihli izin raporunda; yeni izin alanı olduğu, koru işletme şeklinde karaçam, meşe ağaç cinsleri bulunduğu, tahmini 3306 ağaç kesileceğinin belirtildiği, yapılması istenilen tesislerin izin istenilen ormanlık alanda yapılması zarureti bulunduğu, izin verilmesinde kamu yararı bulunduğu, 6831 sayılı Orman Kanunu'nun 16. maddesine göre ormanlık alanda izin verilmesinde sakınca bulunmadığı yönünde tespitlere yer verildiği, bu rapor ve tespitlerin Kastamonu Orman Bölge Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı üst yazısı ile davalı Orman Genel Müdürlüğüne gönderilmesi üzerine, idarece yapılan teknik değerlendirmede; talep edilen alanın verimli Devlet ormanına isabet ettiği, orman bütünlüğünün bozulacağı ve ormancılık faaliyetlerini olumsuz etkileyeceği gerekçesiyle davacıya izin verilmesinde kamu yararı bulunmadığından izin isteminin reddine dair 17/06/2022 tarihli dava konusu işlemin tesis edildiğinin anlaşıldığı, dava dosyasında yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden; söz konusu izin raporu, bilgi notu ve ve Orman Bölge Müdürlüğü üst yazısında uyuşmazlık konusu iznin verilmesinde Orman Kanunu'nun 16. maddesine göre sakınca bulunmadığının belirtildiği, buna karşın talep edilen orman izninin verilmesi halinde, ormanlık alanda ne gibi zararların oluşacağı ormanın ne şekilde olumsuz etkileneceğinin davalı idarece somut bilgi ve belgeler ile ortaya konulamadığı, dava konusu işlemde "orman bütünlüğünün bozulacağı ve izin verilmesinde kamu yararı ve zarureti görülmediği" şeklinde genel geçer ifadelerle talebin reddedildiği, söz konusu sahanın yeni bir maden sahası olmayıp davacı şirketin uzun yıllardır ilgili idarelerle birlikte davalı idarenin izni ve bilgisi dahilinde ruhsatlı olarak aynı alanda faaliyet gösterdiği hususları dikkate alındığında, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, talep edilen alanın verimli Devlet ormanına isabet ettiği, orman bütünlüğünün bozulacağı ve ormancılık faaliyetlerini olumsuz etkileyeceği, ormancılık faaliyetlerinin devam ettirilmesinde kamu yararı bulunduğu; ÇED, sit vb. izin belgelerinin bulunmasının ormanlık alanda inceleme değerlendirme yapılmaksızın doğrudan orman izni verileceği anlamına gelmediği, idarelerinin aleyhine yargı harçlarına hükmedilemeyeceği, davada süreaşımı bulunduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : ... Madencilik A.Ş. tarafından, Kastamonu ili, Araç ilçesi, ... Köyü sınırları içerisinde uhdesinde bulunan İR:... ruhsat numaralı IV. grup kuvars kumu maden sahasındaki toplam 52.561,01 m²'lik alanda (açık maden işletme izni ve altyapı tesis izni) orman izni verilmesi talebiyle 11/10/2021 tarihinde orman idaresine başvuruda bulunmuştur. Söz konusu başvuru üzerine; Kastamonu Orman Bölge Müdürlüğü Samatlar Orman İşletme Müdürlüğü Aksudere Orman İşletme Şefliğince yerinde ve evrak üzerinde incelemeler yapıldıktan sonra işletme müdür yardımcısı ve iki işletme şefinden oluşan heyet tarafından, 6831 sayılı Orman Kanunu'nun 16. maddesine göre ormanlık alanda izin verilmesinde sakınca bulunmadığı yönünde tespitleri ihtiva eden 01/03/2022 tarihli izin raporu düzenlenmiştir. Kastamonu Orman Bölge Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı üst yazısı ile izin raporu ve ilgili belgelerin Orman Genel Müdürlüğü'ne gönderilmesi üzerine, idarece yapılan değerlendirme neticesinde, talep edilen alanın verimli Devlet ormanına isabet ettiği, orman bütünlüğünün bozulacağı ve ormancılık faaliyetlerini olumsuz etkileyeceğinden davacıya orman izninin verilmesinde kamu yararı bulunmadığından bahisle ... tarih ve ... sayılı işleminin tesis edilmesi üzerine, bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT: 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "Ormanların korunması ve geliştirilmesi" başlıklı 169. maddesi ile "Devlet, ormanların korunması ve sahalarının genişletilmesi için gerekli kanunları koyar ve tedbirleri alır. Yanan ormanların yerinde yeni orman yetiştirilir, bu yerlerde başka çeşit tarım ve hayvancılık yapılamaz. Bütün ormanların gözetimi Devlete aittir. Devlet ormanlarının mülkiyeti devrolunamaz. Devlet ormanları kanuna göre, Devletçe yönetilir ve işletilir. Bu ormanlar zamanaşımı ile mülk edinilemez ve kamu yararı dışında irtifak hakkına konu olamaz. Ormanlara zarar verebilecek hiçbir faaliyet ve eyleme müsaade edilemez. Ormanların tahrip edilmesine yol açan siyasi propaganda yapılamaz; münhasıran orman suçları için genel ve özel af çıkarılamaz. Ormanları yakmak, ormanı yok etmek veya daraltmak amacıyla işlenen suçlar genel ve özel af kapsamına alınamaz. Orman olarak muhafazasında bilim ve fen bakımından hiçbir yarar görülmeyen, aksine tarım alanlarına dönüştürülmesinde kesin yarar olduğu tespit edilen yerler ile 31/12/1981 tarihinden önce bilim ve fen bakımından orman niteliğini tam olarak kaybetmiş olan tarla, bağ, meyvelik, zeytinlik gibi çeşitli tarım alanlarında veya hayvancılıkta kullanılmasında yarar olduğu tespit edilen araziler, şehir, kasaba ve köy yapılarının toplu olarak bulunduğu yerler dışında, orman sınırlarında daraltma yapılamaz." hükmüne yer verilmiştir. 6831 sayılı Orman Kanunu'nun (dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan hali ile) 16. maddesinde, "Devlet ormanları içinde maden aranması ve işletilmesi ile madencilik faaliyeti için zorunlu; tesis, yol, enerji, su, haberleşme ve altyapı tesislerine, fon bedelleri hariç, bedeli alınarak Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verilir. Ancak, temditler dahil ruhsat süresince müktesep haklar korunmak kaydı ile Devlet ormanları sınırları içindeki tohum meşcereleri, gen koruma alanları, muhafaza ormanları, orman içi dinlenme yerleri, endemik ve korunması gereken nadir ekosistemlerin bulunduğu alanlarda maden aranması ve işletilmesi, Çevre ve Orman Bakanlığının muvafakatine bağlıdır. Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin; baraj, gölet, liman ve yol gibi yapılarda dolgu amaçlı kullanacağı her türlü yapı hammaddesi üretimi için yapacağı madencilik faaliyetleri ile zorunlu tesislerinden bedel alınmaz.(...) (Ek fıkra: 10/6/2010-5995/19 md.) Maddenin uygulanması ile ilgili tanım, şekil, şart ve esaslar yönetmelikle düzenlenir." düzenlemesi yer almaktadır. 18/04/2014 tarih ve 28976 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan (Mülga) Orman Kanunu'nun 16 ncı Maddesinin Uygulama Yönetmeliği'nin 'Amaç ve kapsam' başlıklı 1. maddesinde; "Bu Yönetmeliğin amacı, 31/8/1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanununun 16 ncı maddesine göre verilecek izinlere, rehabilite işlemlerine ve izinlerden tahsil edilecek bedellere ait iş ve işlemleri düzenlemektir." düzenlemesi, 4. maddesinde, ruhsat sahibinin başvurusuna ekleyeceği belgeler sayılmış; "İnceleme ve değerlendirme" başlığını taşıyan 5. maddesinde, "Bölge müdürlüğü yapılan müracaatı öncelikle evrak üzerinde inceler, eksiklikler varsa, on iş günü içinde müracaat sahibine bildirir. Eksiklikler tamamlanıncaya kadar talep değerlendirmeye alınmaz. Evrakın tam olması halinde heyet tarafından arazi üzerinde gerekli incelemeler yapılarak, talebin Devlet ormanlarına isabet eden kısımları için ön izin veya kesin izin raporu düzenlenir (...) Değerlendirme Komisyonunun görev alanındaki; muhafaza ormanları, gen koruma alanları, tohum meşcereleri, orman içi dinlenme yerleri ile endemik ve korunması gereken nadir ekosistem alanlarına isabet eden maden işletme, tesis ve altyapı tesisi izin müracaatları ile muhafaza ormanlarındaki ruhsat talepleri bölge müdürlüğünce müracaat evrakı ve düzenlenen tutanak ile birlikte Genel Müdürlüğe gönderilir. Talebin bir kısmının Değerlendirme Komisyonunca değerlendirilmesi gerektiği durumlarda talep bir bütün olarak ele alınır." düzenlemesi; 'Kesin İzin' başlıklı 7. maddesinde; "Bakanlıkça uygun görülenlere (Değişik ibare:RG-6/7/2018-30470) ruhsat/rödövans süresi dikkate alınarak izin verilir. Ormanlık alandan verilen izin, müracaat sahibine tebliğ edilir. (...)" düzenlemelerine yer verilmiştir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu ile Vergi Usul Kanununun uygulanacağı haller" başlıklı 31. maddesinde bilirkişi ve keşif konusunda Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu hükümlerinin uygulanacağı düzenlenmiş ve "...bilirkişiler, bilirkişilik bölge kurulları tarafından hazırlanan listelerden seçilir ve bilirkişiler hakkında Bilirkişilik Kanunu ve 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun ilgili hükümleri uygulanır." kuralı yer almaktadır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ''Bilirkişiye başvurulmasını gerektiren hâller'' başlığını taşıyan 266. maddesinde ise; mahkemenin, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar vereceği kurala bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Uyuşmazlıkta; IV. grup kuvars kumu maden işletme ruhsatı sahibi davacı şirket tarafından, toplam 52.561,01 m²'lik alanda (açık maden işletme izni ve altyapı tesis izni) orman izni verilmesi istemiyle davalı orman idaresine başvuruda bulunulduğu, anılan izin talebi değerlendirilmek üzere orman idaresi heyetince arazide yapılan inceleme sonucunda düzenlenen izin raporu ile; yeni izin alanı olduğu, koru işletme şeklinde karaçam, meşe ağaç cinsleri bulunduğu, tahmini 3306 ağaç kesileceğinin belirtildiği, yapılması istenilen tesislerin izin istenilen ormanlık alanda yapılması zarureti bulunduğu, izin verilmesinde kamu yararı bulunduğu, 6831 sayılı Orman Kanunu'nun 16. maddesine göre ormanlık alanda izin verilmesinde sakınca bulunmadığının bildirilmesi üzerine, Kastamonu Orman Bölge Müdürlüğünün de ormanlık alanda izin verilmesinde sakınca bulunmadığını belirtmek suretiyle üst yazı ekinde izin raporu ve ilgili diğer belgeleri davalı Orman Genel Müdürlüğüne iletmesi sonrasında, davalı Orman Genel Müdürlüğünce talep hakkında yapılan inceleme sonucunda; talep edilen alanın verimli Devlet ormanına isabet ettiği, orman bütünlüğünün bozulacağı ve ormancılık faaliyetlerini olumsuz etkileyeceğinden davacıya orman izninin verilmesinde kamu yararı bulunmadığından bahisle iznin reddine dair dava konusu işleminin tesis edildiği anlaşılmaktadır. Temyize konu edilen kararda ise; dava konusu orman izninin verilmesi halinde orman sahasında ne gibi zararlar oluşturacağının somut bilgi ve belgeler ile sebebi ortaya konulmaksızın tesis edildiği anlaşılan dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verildiği görülmüştür. Dosyada yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde; davacı şirket tarafından ruhsat sahasında yer alan ormanlık alandan ilk izin talebi olduğu, izin istenilen ormanlık alanın etrafında izinli başkaca bir madencilik faaliyeti bulunmadığı, ormanlık alanda karaçam ve meşe ağaçlarının bulunduğu, idarece sık yapılı verimli Devlet ormanı olduğunun belirtildiği, izin istenilen alanın en yakın yerleşim yerine 5,5 km mesafede olduğu, tahmini 3306 ağaç kesileceğinin tespit edildiği anlaşılmıştır. Ormanlık alanda verilen izne konu edilen kamu yararı ile ormanın muhafazasındaki kamu yararının karşılaştırılmasının yapılması zorunluluğu Anayasa'nın 169. maddesinin 3. fıkrasında yer alan "Ormanlara zarar verebilecek hiçbir faaliyet ve eyleme müsaade edilemez." hükmünden kaynaklanmaktadır. Bu minvalde, dava dosyasında yapılan incelemede, İdare Mahkemesince izin talebine konu sahanın orman vasfının ve sahada yapılacak madencilik faaliyetinin ormancılık faaliyetleri ve çevre üzerindeki etkisi keşif ve bilirkişi incelemesi yapılarak tespit edilmeden, hukuksal anlamda “üstün kamu yararının” hangi kullanım kararında olduğu belirlenmeden, bir başka deyişle, izin işleminde ormanların devamlılığının sağlayacağı kamu yararı ile madencilik iznine ait kamu yararı kıyaslamasında "üstün kamu yararı" kavramı değerlendirilmeden karar verildiği görülmüştür. Bu itibarla, öncelikle, ormanların korunmasına ilişkin mevzuat hükümleri dikkate alındığında, kamu yararı kıyaslamasının doğru şekilde yapılabilmesi için davaya konu iznin verilmesi durumunda orman bütünlüğü, ormancılık faaliyetleri ve çevre üzerinde ne gibi etkilerinin olacağının değerlendirilmesi gerekmekte olup, izin talebine konu sahaya ilişkin olarak davalı idarenin iddiaları dikkate alınmaksızın, mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmaksızın eksik inceleme sonucunda verilen dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında, hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 4. Kesin olarak, 12/02/2026 tarihinde oybirliği ile karar verildi.