Danıştay · 8. Daire
Danıştay 8. Daire 2025/4852 E. 2026/753 K.
- Mahkeme
- Danıştay
- Daire
- 8. Daire
- Esas No
- 2025/4852
- Karar No
- 2026/753
- Karar Tarihi
T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2025/4852 Karar No : 2026/753
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Bakanlığı VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Bitlis ili, ... Belediye ... olarak görev yapan davacının görevden uzaklaştırma kararının iki ay süreyle uzatılmasına ilişkin ... tarihli İçişleri Bakanlığı olurunun iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:.. sayılı kararda; haklarında kamu hizmetinin yürütülmesini olumsuz şekilde etkileyecek nitelik ve ağırlıkta suçlamalar bulunan kişilerin hizmetin aksamadan yürütülmesini sağlamak amacıyla, haklarındaki iddialar açıklığa kavuşturuluncaya, sağlıklı bir kanaate ulaşılıncaya kadar görevden uzaklaştırılmasının mümkün olduğu; bu durumda, davacı hakkında görevden uzaklaştırma tedbiri uygulanmasına sebep olan soruşturmanın derdest olduğu, davacıya isnat edilen suç için 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nda öngörülen yaptırımın ağırlığı ve bu yaptırımın ilgilinin seçilme ve kamu görevinde bulunma yeterliliğini etkileyeceği göz önüne alındığında kamu yararı ve hizmet gerekleri açısından davacının görevi başında kalmasının sakınca oluşturacağı kanaatine varıldığından, dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davacı hakkında görevleri ile ilgili bir suç sebebi ile adli bir soruşturma veya kovuşturma açılmadığı, bu haliyle Anayasanın 127. maddesinin 4. fıkrasında belirtilen şartların gerçekleşmediğinin anlaşıldığı; bu durumda, davacının göreviyle ilgili olmayan adli soruşturma nedeniyle görevden uzaklaştırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık, davanın reddi yolundaki ilk derece mahkeme kararında ise hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun kabulüne, ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, davacının yürüttüğü görevin konumu ve hassasiyeti ile davacıya atfedilen suç isnadı nedeniyle başlatılan soruşturma sırasında yapacağı işlerde terör örgütü ile ilişkisinin bulunduğu şüphesi altında olmasının kamu görevinin yürütülmesi bakımından önemli sakıncalar oluşturacağı, söz konusu eylemin belediye ...ne kanunlarla verilen önemli yetkiler nedeniyle meclis üyeliği göreviyle her zaman ilişkilendirilebileceği, diğer taraftan söz konusu fiil için Türk Ceza Kanunu'nda öngörülen yaptırımın ağırlığı ve bu yaptırımın ilgilinin seçilme ve kamu görevinde bulunma yeterliliğini etkileyeceği göz önüne alındığında kamunun selameti ve kamu yararı açısından ...nin görevden uzaklaştırılması gerektiği, ilgili yasal mevzuatta görevden uzaklaştırma kararı için mahkumiyet şartı aranmadığı, hakkında isnat edilen suçun seçilme yeterliliğini etkileyen haller arasında sayıldığı, kararın iki ayda bir gözden geçirildiği, tesis edilen işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Bölge İdare Mahkemesi tarafından ilk derece mahkemesi kararının kaldırıldığı ve işin esası hakkında yeni bir karar verildiği anlaşıldığından; Anayasa Mahkemesi'nin 27/03/2025 tarih ve E:2024/189, K:2025/83 sayılı kararı gereğince "istinaf başvurusunun kısmen veya tümden kabulü" halinde hükmün denetlenmesini talep etme hakkı kapsamında, Bölge İdare Mahkemesince verilen bu karara karşı temyiz kanun yolunun açık olduğuna karar verilerek Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Dava, Bitlis İli, ... Belediye Başkanlığı'nda belediye ... olarak görev yapan davacının görevden uzaklaştırma kararının iki ay süreyle uzatılmasına ilişkin İçişleri Bakanlığı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 'Tutanaklar' başlıklı 23. maddesinde; "Her dava dosyası için görüşmelere katılan başkan ve üyelerin, Danıştayda düşünce veren savcının, tetkik hakiminin ve tarafların ad ve soyadlarını, incelenen dosya numarasını, kısaca dava konusunu ve verilen kararın neticesini, çoğunlukta ve azınlıkta bulunanları gösteren bir tutanak düzenlenir. Bu tutanaklar görüşmelere katılanlar tarafından aynı toplantıda imzalanır ve dosyalarında saklanır." hükmü, 'Kararlarda bulunacak hususlar' başlıklı 24. maddesinde ise; "Kararlarda: a) Tarafların ve varsa vekillerinin veya temsilcilerinin ad ve soyadları yahut unvanları ve adresleri, b) Davacının ileri sürdüğü olayların ve dayandığı hukuki sebeplerin özeti istem sonucu ile davalının savunmasının özeti, c) Danıştayda görülen davalarda tetkik hakimi ve savcının ad ve soyadları ile düşünceleri, d) Duruşmalı davalarda duruşma yapılıp yapılmadığı, yapılmış ise hazır bulunan taraflar ve vekil veya temsilcilerinin ad ve soyadları, e) Kararın dayandığı hukuki sebepler ile gerekçesi ve hüküm: tazminat davalarında hükmedilen tazminatın miktarı, f) Yargılama giderleri ve hangi tarafa yükletildiği, g) Kararın tarihi ve oybirliği ile mi, oyçokluğu ile mi verildiği, h) Kararı veren mahkeme başkan ve üyelerinin veya hakiminin ad ve soyadları ve imzaları ve varsa karşı oyları, ı) Kararı veren dairenin veya mahkemenin adı ve dosyanın esas ve karar numarası, belirtilir. Kararlar, verildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yazılır ve imzalanır." hükmü yer almıştır. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 127. maddesinin 4. fıkrasında; mahalli idarelerin seçilmiş organlarının, organlık sıfatını kazanmalarına ilişkin itirazların çözümü ve kaybetmeleri konusundaki denetimin yargı yolu ile olacağı, ancak görevleri ile ilgili bir suç sebebi ile hakkında soruşturma veya kovuşturma açılan mahalli idare organları veya bu organların üyelerinin, İçişleri Bakanı tarafından, geçici bir tedbir olarak, kesin hükme kadar uzaklaştırabileceği hüküm altına alınmıştır. 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 47'nci maddesinde, görevleriyle ilgili bir suç nedeniyle haklarında soruşturma veya kovuşturma açılan belediye organları veya bu organların üyelerinin, kesin hükme kadar İçişleri Bakanı tarafından görevden uzaklaştırılabileceği, görevden uzaklaştırma kararının iki ayda bir gözden geçirileceği, devamında kamu yararı bulunmayan görevden uzaklaştırma kararının kaldırılacağı, görevden uzaklaştırılanlar hakkında; kovuşturma açılmaması, kamu davasının düşmesi veya beraat kararı verilmesi, davanın genel af ile ortadan kaldırılması veya görevden düşürülmeyi gerektirmeyen bir suçla mahkûm olunması durumunda görevden uzaklaştırma kararının kaldırılacağı, görevden uzaklaştırılan belediye başkanına, görevden uzak kaldığı sürece aylık ödeneğinin üçte ikisinin ödeneceği ve bu süre içinde diğer sosyal hak ve yardımlardan yararlanmaya devam edeceği belirtilmiştir. 2972 sayılı Mahalli İdareler İle Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında Kanun'un 'Seçilme Yeterliliği' başlıklı 9. maddesinde; "2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun 11 inci maddesinde belirtilen sakıncaları taşımamak şartıyla, onsekiz yaşını dolduran her Türk vatandaşı belediye başkanlığına, il genel meclisi ve belediye meclisi üyeliğine seçilebilir", 'Adaylık' başlıklı 10. maddesinde de, "Anayasa ve kanunlarda yazılı şartlara uygun olarak, seçilme yeterliliğine sahip olan her vatandaş bir siyasi parti listesinden veya bağımsız olarak il genel meclisi üyeliğine, belediye başkanlığına veya belediye meclisi üyeliğine adaylığını koyabilir." hükmüne yer verilmiştir. 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanunu'nun 'Milletvekili seçilemeyecek olanlar' başlıklı 11. maddesinin (f) fıkrasında ise; "Affa uğramış olsalar bile; 1. (Değişik: 2/1/2003-4778/15 md.) Basit ve nitelikli zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı suçlar ile istimal ve istihlak kaçakçılığı dışında kalan kaçakçılık suçları, resmî ihale ve alım satımlara fesat karıştırma veya Devlet sırlarını açığa vurma suçlarından biriyle mahkûm olanlar, 2. Türk Ceza Kanununun İkinci Kitabının, birinci babında yazılı suçlardan veya bu suçların işlenmesini aleni olarak tahrik etme suçundan mahkum olanlar, 3. (Değişik: 2/1/2003-4778/15 md.) Terör eylemlerinden mahkûm olanlar, 4. Türk Ceza Kanununun 536 ncı maddesinin birinci, ikinci ve üçüncü fıkralarında yazılı eylemlerle aynı Kanunun 537 nci maddesinin birinci, ikinci, üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralarında yazılı eylemleri siyasi ve ideolojik amaçlarla işlemekten mahkum olanlar." milletvekili seçilemeyecekler arasında sayılmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Yukarıda yer verilen hüküm uyarınca ; görevleriyle ilgili bir suç nedeniyle haklarında soruşturma veya kovuşturma açılan belediye organları veya bu organların üyelerinin, kesin hükme kadar İçişleri Bakanı tarafından görevden uzaklaştırılabileceği noktasında tereddüt bulunmamaktadır. Ancak, İçişleri Bakanına tanınan bu yetkinin, cezanın nitelik ve ağırlığına uygun olarak kullanılması ve kovuşturmanın sağlıklı yürütülmesi ve kamunun selameti bakımından uygulanmasında zorunluluk bulunması gerekmektedir. Dosyanın incelenmesinden; Bitlis ili, ... İlçe Belediyesi'nde Belediye Meclisi üyesi olarak görev yapmakta olan davacının hakkında ... Cumhuriyet Başsavcılığınca ... sayılı dosyası üzerinden “Silahlı Terör Örgütüne Üye Olma” suçundan yürütülmekte olan soruşturma nedeniyle Anayasa'nın 127. ve 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 47. maddesi gereğince İçişleri Bakanlığının oluru ile görevinden uzaklaştırıldığı, UYAP üzerinden yapılan incelemede belirtilen suç isnadıyla ... Ağır Ceza Mahkemesi'nin E:... sayılı dosyasında yargılanmasına başlandığı görülmektedir. Temyize konu kararda, isnat edilen suçun görevle ilgili bir suç olmadığı belirtilerek, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararı kaldırılarak dava konusu işlem iptal edilmişse de; kamu görevine girmeye engel durumlar arasında sayılan terör örgütü üyeliği suçunun önemi ve niteliği dikkate alındığında, belirtilen suçun görevle ilgili bir suç olduğu değerlendirilmekle, kamunun selameti açısından görevden uzaklaştırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamakta olup, aksi yöndeki Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir. Öte yandan, görüşme tutanağı ve gerekçeli kararın karar tarihinin birbiriyle uyumlu ve aynı olması gerekmektedir. Bölge İdare Mahkemesi kararının görüşme tutanağında karar tarihinin 09/07/2025 olduğu, gerekçeli kararda karar tarihinin 26/05/2025 olduğu görülmekte olup kararda bu yönüyle de usuli yönden hukuka uyarlık bulunmamaktadır. Bu itibarla, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerekmektedir.
KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 4. Kesin olarak 12/02/2026 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY : (X)- Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 127. maddesinin 4. fıkrasında; mahalli idarelerin seçilmiş organlarının, organlık sıfatını kazanmalarına ilişkin itirazların çözümü ve kaybetmeleri konusundaki denetimin yargı yolu ile olacağı, ancak görevleri ile ilgili bir suç sebebi ile hakkında soruşturma veya kovuşturma açılan mahalli idare organları veya bu organların üyelerinin, İçişleri Bakanı tarafından, geçici bir tedbir olarak, kesin hükme kadar uzaklaştırabileceği hüküm altına alınmıştır. 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 47'nci maddesinde, görevleriyle ilgili bir suç nedeniyle haklarında soruşturma veya kovuşturma açılan belediye organları veya bu organların üyelerinin, kesin hükme kadar İçişleri Bakanı tarafından görevden uzaklaştırılabileceği, görevden uzaklaştırma kararının iki ayda bir gözden geçirileceği, devamında kamu yararı bulunmayan görevden uzaklaştırma kararının kaldırılacağı, görevden uzaklaştırılanlar hakkında; kovuşturma açılmaması, kamu davasının düşmesi veya beraat kararı verilmesi, davanın genel af ile ortadan kaldırılması veya görevden düşürülmeyi gerektirmeyen bir suçla mahkûm olunması durumunda görevden uzaklaştırma kararının kaldırılacağı, görevden uzaklaştırılan belediye başkanına, görevden uzak kaldığı sürece aylık ödeneğinin üçte ikisinin ödeneceği ve bu süre içinde diğer sosyal hak ve yardımlardan yararlanmaya devam edeceği belirtilmiştir. Getirilmiş olan bu görevden uzaklaştırma bir tedbir niteliğinde olup seçimle gelmiş kişilerin görevden alınması sonucunu doğurmaması gerekir. Bu tedbirin 2'şer ay olarak uzatılması bu tedbirin geçici niteliğini ortadan kaldıracak olup, yasanın amacına aykırıdır. Yasa bunu öngörmüş olsaydı açıkça bunu düzenlemeye koyardı. Anayasada ve Yasada belirtilen "kesin hükme kadar" bu yetkinin kullanılmasına olanak sağlayan ibare, yetkinin kullanılabileceği dönemi ifade etmektedir. Bu kuralın, adli yargı yerlerindeki ceza yargılamasında kesin hükmün verildiği tarihe kadar belediye başkanının görevden uzaklaştırılmasına olanak sağlayan bir kural olarak nitelendirilmesi mümkün değildir. Bakanlığın, maddede tanınan bu yetkiyi, soruşturma ve kovuşturmanın niteliğine göre, ihtiyaç bulunan durumlarda, takdir yetkisini hukuka uygun biçimde kullanarak, geçici bir süre için kullanması Yasanın ve Anayasanın amacına uygun olacaktır. Ayrıca, 5393 sayılı Yasanın 47. maddesinin 2. fıkrasındaki, görevden uzaklaştırma kararının iki ayda bir gözden geçirileceğine ve devamında kamu yararı bulunmayan görevden uzaklaştırma kararının kaldırılacağına dair düzenlemenin de, görevden uzaklaştırmanın iki aylık süreler halinde uzatılması suretiyle, belediye organlarının üyelerinin sürekli olarak görevden uzaklaştırılmasına olanak tanıyan bir düzenleme olarak değerlendirilmesi mümkün değildir. Aksine bir yorumun, İçişleri Bakanına görevden geçici olarak uzaklaştırma konusunda tanınan takdir yetkisinin sürekli olarak görevden uzaklaştırma kararı alma yetkisi biçiminde kullanılmasına yol açacağı, belediye organlarının veya bu organların üyelerinin görevlerinin sona erdirilmesi konusunda Kanun'un 44. maddesi ile Danıştay'a tanınan görev ve yetki ile çelişki oluşturacağı, Danıştay'ın yetkisinin doğrudan İçişleri Bakanlığı tarafından kullanılması gibi bir sonuç yaratacağı açıktır. Diğer taraftan, belediye organlarına veya bu organların üyelerine yönelik her suç isnadına, ihbara ve şikayete dayanılarak "sınırsız biçimde" görevden uzaklaştırma işlemi tesis edilmesi, halk oyu ile seçilen ve görev süresi en çok beş yıl ile sınırlı olan belediye organlarının veya bu organların üyelerinin soruşturma ve yargılamadaki gecikmeler nedeniyle görevini yapamaz duruma düşürülmesine neden olur ki, bu durumun da dayanağı yasa kurallarının amacına uygunluğundan söz edilemez. Bakanlığın, kendisine ulaşan ihbar ve şikayetlerin doğruluk derecesini, isnat edilen suçun özelliğini dikkate alarak, görevden almayı gerektiren olumsuzlukları hukuken kabul edilebilir nitelikte açık olarak belirterek, gerekçesini ortaya koyarak, geçici tedbir niteliğindeki görevden uzaklaştırma işlemini tesis etmesi Hukuk Devletinin gereğidir. Uyuşmazlık konusu olayda, görevden geçici uzaklaştırma işleminin ilk olarak 13/05/2019 gününde tesis edildiği, daha sonra iki aylık dönemler halinde dava konusu işlem tarihine kadar görevden uzaklaştırmanın devamına karar verildiği bu haliyle yasadaki tedbir niteliğini ve bu tedbirin geçicilik niteliği aştığı görülmektedir. Bu durumda, davacının sürekli olarak görevinden uzaklaştırılması sonucunu doğuracak biçimde tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle, temyiz isteminin belirtilen gerekçe ile reddine, Bölge İdare Mahkemesi'nin gerekçeli kararında sehven 26/05/2025 olarak yazılan karar tarihinin 09/07/2025 olarak düzeltilmek suretiyle onanması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyorum.