Danıştay 8. Daire 2023/264 E. 2026/785 K.

T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2023/264 Karar No : 2026/785

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Sanayi Ticaret Pazarlama Anonim Şirketi VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Malatya ili, Doğanşehir ilçesi, ... Mahallesi sınırlarında ... numaralı üretim lisanslı ... Reg. ve Hes projesi kapsamında faaliyette bulunan davacı şirket tarafından, sonradan projenin üretim gücü revize edilerek 1.8 MWm'den 3.37 MWm'ye çıkartıldığından bahisle 16.123,88 m² alanda verilen HES kesin izninin kısmen iptali ile ilave izin olmak üzere toplam 24.573,17 m²'lik orman sayılan alanda HES izni verilmesi şeklinde revize edilmesi talebiyle yapılan başvurusunun reddine ilişkin Orman Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; Elazığ Orman Bölge Müdürlüğünce incelenerek belgelerin tam olduğunun anlaşılması üzerine mahallinde gerekli teknik araştırma ve incelemeler yapılarak 04/04/2019 tarihli kesin izin raporu ile uygun görülmesine ve anılan raporda yapılacak tesisin orman sayılan alanlar dışında yapılma imkanının bulunmadığı, kamu yararı ve zaruret bulunduğu tespitlerine yer verilmesine karşın, davalı idare tarafından izin talebinin reddedilmesinde, kamu yararının bulunduğuna dair hukuken kabul edilebilir herhangi bir geçerli ve somut neden gösterilmeden, salt kamu yararı bulunmadığı gerekçe gösterildiği anlaşılmakla, dava konusu işlemde sebep unsuru yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesi ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından; söz konusu HES projesinin kapsamının genişletilmesi sonucu orman varlığının ve o alanda yetişecek genç fidanların zarar görmesinin uzun vadede ülkemizin ciğerlerine vurulan bir bıçak olacağı, çevresel zararların yıllarca telafi edilmeyeceği, işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Dava; Malatya ili, Doğanşehir ilçesi, ... Mahallesi sınırlarında ... numaralı üretim lisanslı ... Reg. ve Hes projesi kapsamında faaliyette bulunan davacı şirket tarafından, sonradan projenin üretim gücü revize edilerek 1.8 MWm'den 3.37 MWm'ye çıkartıldığından bahisle 16.123,88 m² alanda verilen HES kesin izninin kısmen iptali ile ilave izin olmak üzere toplam 24.573,17 m²'lik orman sayılan alanda HES izni verilmesi şeklinde revize edilmesi talebiyle yapılan başvurusunun reddine ilişkin Orman Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT: Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının "Anayasanın bağlayıcılığı ve üstünlüğü" başlıklı 11. maddesinde; Anayasa hükümlerinin, yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını ve diğer kuruluş ve kişileri bağlayan temel hukuk kuralları olduğu düzenlenmiş, "Hak arama hürriyeti" başlıklı 36. maddesinde de; "Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı ve davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir." hükmüne yer verilmiş, 141. maddesinde ise; "Mahkemelerde duruşmalar herkese açıktır..." hükmü düzenlenmiştir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinde; Danıştay ile idare ve vergi mahkemelerinde açılan iptal ve yirmibeşbin Türk Lirasını aşan tam yargı davaları ile tarh edilen vergi, resim ve harçlarla benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezaları toplamı yirmibeşbin Türk Lirasını aşan vergi davalarında, taraflardan birinin isteği üzerine duruşma yapılacağı, duruşma talebinin dava dilekçesi ile cevap ve savunmalarda yapılabileceği düzenlemeleri yer almış; 18. maddesinde de; duruşmaların açık olarak yapılacağı, genel ahlakın veya kamu güvenliğinin gerekli kıldığı hallerde, görevli daire veya mahkemenin kararı ile duruşmanın bir kısmı veya tamamının gizli olarak yapılacağı, duruşmaları başkanın yöneteceği, duruşmalarda taraflara ikişer defa söz verileceği, taraflardan yalnız biri gelirse onun açıklamalarının dinleneceği, hiç biri gelmezse duruşmanın açılmayacağı, incelemenin evrak üzerinde yapılacağı hükümlerine, 19. maddesinde ise; duruşma yapıldıktan sonra en geç onbeş gün içinde karar verileceği, ara kararı verilen hallerde, bu kararın yerine getirilmesi üzerine, dosyaların öncelikle inceleneceği hükmüne yer verilmiştir. Öte yandan, anılan Kanun'un Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 49. maddesinde; Mahkemece usul hükümlerine uyulmaması halinde temyizen incelenen kararın bozulacağı hüküm altına alınmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkının temel unsurlarından biri, 141. maddede düzenlenen "yargılamanın açık ve aleni olması" ilkesidir. Yargılamanın açıklığı ilkesi, yargısal faaliyetin kamu denetimine açık biçimde yürütülmesini sağlayarak saydamlığı temin etmekte ve keyfiliğin önüne geçmektedir. İdari Yargılama Usulu Kanunu'nun 17. maddesinin birinci fıkrasında; Danıştay ile idare ve vergi mahkemelerinde açılan iptal ve tam yargı davaları ile belli parasal sınırı aşan vergi davalarında, taraflardan birinin istemi üzerine duruşma yapılacağı hüküm altına alınmıştır. Anılan düzenleme, duruşma yapılmasını belirli koşullara bağlamış olup, taraflardan birinin talebi halinde Mahkemece duruşma yapılması zorunludur. Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ve dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte incelenmesi neticesinde; davacı vekili tarafından dosyaya sunulan savunmaya cevap dilekçesi ile yargılamanın duruşmalı olarak yapılması isteminde bulunulduğu, 2577 sayılı Kanun'un 17. maddesine uygun olarak duruşma talep edildiği ve duruşma yapılması için maddede aranan şartlar oluştuğu halde, İdare Mahkemesince davanın esası hakkında duruşma yapılmaksızın karar verildiği anlaşılmaktadır. Bu durumda; davacı tarafından, savunmaya cevap dilekçesinde duruşma isteminde bulunulmasına karşın, İdare Mahkemesince duruşma yapılmadan karar verilmesinde usul hükümlerine uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyiz istemine konu Bölge İdare Mahkemesi kararında usul yönünden hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 4. Kesin olarak 12/02/2026 tarihinde oybirliği ile karar verildi.