Danıştay 2023/3062 E. 2025/887 K.

T.C. D A N I Ş T A Y İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU Esas No : 2023/3062 Karar No : 2025/887

TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1- ... Bakanlığı VEKİLİ : Av. ... 2- ...Genel Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) :...Odası VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : Danıştay Sekizinci Dairesinin 20/01/2023 tarih ve E:2019/1179, K:2023/91 sayılı kararının iptale ilişkin kısmının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: 23/01/2019 tarihinde Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü resmi internet sitesinde yayımlanan "Daimi Nezaretçiler ve Ruhsat Sahipleri Hakkında Bilgilendirme" başlıklı duyurunun, "04/02/2019 tarihinden itibaren https://www.turkiye.gov.tr/ adresinde bulunan E-Maden Portalı üzerinden - ... - E- Daimi Nezaretçi Defterinin doldurulması - ... işlemleri yapılacaktır. Bu kapsamda; 1- ... 2- Daimi Nezaretçiler Daimi Nezaretçi Defterini, 04/02/2019 - 18/02/2019 tarihleri arasında https://www.turkiye.gov.tr/ adresinde bulunan E-Maden Portalı üzerinden erişim sağlayacakları E-Daimi Nezaretçi Defteri ile birlikte fiziki Daimi Nezaretçi defterini de doldurabilirler. 18/02/2019 tarihinden sonra ise yalnızca E- Daimi Nezaretçi Defteri doldurulacaktır. Ruhsat sahipleri E- Daimi Nezaretçi Defterini onaylamakla yükümlüdür. Fiziki Daimi Nezaretçi Defterinin Ruhsat sahibi tarafından muhafaza zorunluluğu devam edecektir." şeklinde belirtilen bölümleri ile 21/09/2017 tarih ve 30187 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Maden Yönetmeliği'nin 125. maddesinin 1. fıkrasının (k) bendinin iptali istenilmiştir. Daire kararının özeti: Danıştay Sekizinci Dairesinin 20/01/2023 tarih ve E:2019/1179, K:2023/91 sayılı kararıyla; davalı idarenin usule ilişkin itirazları yerinde görülmeyerek işin esasına geçilmiş, Anayasa'nın 124. maddesinin 1. fıkrası ile 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 768. ve 781. maddelerinde yer alan kurallar aktarılarak, Maden Yönetmeliği'nin 125. maddesinin 1. fıkrasının (k) bendi yönünden; 11/12/2022 tarih ve 32040 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Maden Yönetmeliği ile dava konusu Maden Yönetmeliği'nin yürürlükten kaldırıldığı ve davanın bu kısmının konusuz kaldığı, Dava konusu duyuru yönünden; Normlar hiyerarşisinde anayasal ve yasal düzenlemelerden sonra gelen idari düzenlemelerin bir kanun hükmüne dayalı olarak ve kanun hükümlerine açıklık getirmek için hazırlanacağı, Diğer yandan, normlar hiyerarşisindeki düzenlemenin soyuttan somuta doğru kademeli bir sistem içerdiği, anılan sistemde bir üst normun bir alt norma oranla daha genel ve soyut ifadeler taşıdığı, bir alt normun ise daha özel ve somut ifadelerle bir üst normun ne amaçla getirildiğini somut olarak ortaya koyduğu, öğretide türevsel bir yetki olarak kabul edilen idarelerin düzenleme yetkisinin, kanunlarla getirilen hükümleri aşacak bir şekilde kullanılamayacağının da İdare Hukukunun en temel ilkelerinden olduğu, dolayısıyla; sınırlı, tamamlayıcı ve bağımlı bir düzenleme yetkisine sahip olan idarenin, Anayasa'da öngörülen ayrık durumlar dışında, kanunlarla düzenlenmemiş bir alanda, düzenleme yapmak suretiyle kural koymasının mümkün olmadığı, Kanun koyucunun düzenleyeceği konularda genel prensipleri belirleyeceği ve bunun uygulanmasını, yürütmeye, bir başka ifadeyle idarelere bırakacağı, bu durumun, asli düzenleme yetkisinin yasama organına ait olmasının doğal bir sonucu olduğu, İdarelerin düzenleyici işlem yapma yetkisinin yasama organının çizdiği sınırlar içinde, başta Anayasa olmak üzere, kanun, tüzük gibi üst hukuk normlarına aykırı olmamak şartına bağlı olarak gerçekleşebileceği, 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 781. maddesinde, Genel Müdürlüğün e-imza kullanılması şartıyla görev alanına giren konulara ilişkin; talep ve başvuruların kabulünü elektronik ortamda yapabileceği ve hizmetlerini elektronik ortamda sunabileceği, talep ve başvuruları elektronik ortamda sonuçlandırabileceği ve cevaplayabileceğinin belirtildiği ve bu maddede düzenlenen konulara ilişkin uygulama usul ve esasların Genel Müdürlük tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceğinin öngörüldüğü, Dolayısıyla, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün görev alanına giren hizmetlerin hangilerinin elektronik ortamda sunulacağının ve söz konusu hizmetlerin elektronik ortamda sunulmasına ilişkin usulün Genel Müdürlük tarafından çıkarılacak müstakil bir yönetmelikle düzenlenmesi gerektiğinden dava konusu duyuruda hukuka uyarlık bulunmadığı, Nitekim, 19/08/2021 tarih ve 31573 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan "Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü Hizmetlerinin Elektronik Ortamda Yürütülmesi Hakkında Yönetmelik"in, MAPEG tarafından elektronik ortamda yürütülen hizmetleri kapsadığı ve Maden Kanunu uyarınca yapılacak beyanlara ve taleplere ilişkin usul ve esaslar ile daimi nezaretçi defterine ilişkin usul ve esasları düzenlediği gerekçeleriyle, 23/01/2019 tarihinde Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü resmi internet sitesinde yayımlanan "Daimi Nezaretçiler ve Ruhsat Sahipleri Hakkında Bilgilendirme" başlıklı duyurunun dava konusu kısımlarının iptaline, Maden Yönetmeliği'nin 125. maddesinin 1. fıkrasının (k) bendi yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davalı idareler tarafından, 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 781. maddesinin 1. fıkrası ile 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 3. maddesinde yer alan "beyan" tanımının 7164 sayılı Kanun'un 5. maddesiyle değişik halinin dava konusu duyuruda belirtilen işlemlerin elektronik ortamda yapılmasına imkan tanıdığı, bu nedenle söz konusu duyurunun dava konusu kısımlarında hukuka aykırılık bulunmadığı, diğer yandan, 19/08/2021 tarih ve 31573 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü Hizmetlerinin Elektronik Ortamda Yürütülmesi Hakkında Yönetmelik ile elektronik sistemin kullanılmasına ilişkin usul ve esaslar bakımından da yasal zeminin sağlandığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile Daire kararının temyize konu iptale ilişkin kısmının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen kararın iptale ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen iddialar kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. Davalı idarelerin temyiz istemlerinin reddine, 2. Yukarıda özetlenen gerekçeyle kısmen karar verilmesine yer olmadığına, kısmen iptale ilişkin Danıştay Sekizinci Dairesinin 20/01/2023 tarih ve E:2019/1179, K:2023/91 sayılı kararının temyize konu iptale ilişkin kısmının ONANMASINA, 3. Kesin olarak, 21/04/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

X- 15/07/2018 tarih ve 30479 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 768. maddesinde, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri sayılmış, "Elektronik ortamda yürütülecek görevler" başlıklı 781. maddesinde ise, "(1) Genel Müdürlük e-imza kullanılması şartıyla görev alanına giren konulara ilişkin; talep ve başvuruların kabulünü elektronik ortamda yapabilir ve hizmetlerini elektronik ortamda sunabilir, talep ve başvuruları elektronik ortamda sonuçlandırabilir ve cevaplayabilir. (2) Genel Müdürlük bazı ihalelik sahaların ihalesini ve ihalelerin sonuçlandırılmasını elektronik ortamda yapabilir. Elektronik ortamda yapılacak ihaleye katılacakların e-imza kullanması zorunludur. (3) Bu maddede düzenlenen konulara ilişkin uygulama usul ve esasları Genel Müdürlük tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. " hükmüne yer verilmiştir. 21/09/2017 tarih ve 30187 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Maden Yönetmeliği'nin 125. maddesinin 1. fıkrasının (k) bendinde ise, "Daimi nezaretçi defteri, Genel Müdürlük tarafından istenilmesi halinde elektronik ortamda tutulur." hükmü yer almıştır. 23/01/2019 tarihinde Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü resmi internet sitesinde yayımlanan "Daimi Nezaretçiler ve Ruhsat Sahipleri Hakkında Bilgilendirme" başlıklı duyurunun dava konusu kısımlarında; daimi nezaretçi defterinin doldurulması işleminin 18/02/2019 tarihinden itibaren https://www.turkiye.gov.tr/ adresinde bulunan E-Maden Portalı üzerinden yapılacağı belirtilmiştir. Bu durumda, Maden Yönetmeliği'nin 125. maddesinin 1. fıkrasının (k) bendinde, Genel Müdürlük tarafından istenilmesi halinde, daimi nezaretçi defterinin elektronik ortamda tutulacağı belirtildiğinden, dava konusu duyuruda hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Açıklanan nedenlerle, temyize konu Daire kararının dava konusu duyurunun iptaline ilişkin kısmının bozulması gerektiği oyuyla, karara katılmıyorum.

KARŞI OY

XX- 15/07/2018 tarih ve 30479 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 768. maddesinde, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri sayılmış, "Elektronik ortamda yürütülecek görevler" başlıklı 781. maddesinde ise, "(1) Genel Müdürlük e-imza kullanılması şartıyla görev alanına giren konulara ilişkin; talep ve başvuruların kabulünü elektronik ortamda yapabilir ve hizmetlerini elektronik ortamda sunabilir, talep ve başvuruları elektronik ortamda sonuçlandırabilir ve cevaplayabilir. (2) Genel Müdürlük bazı ihalelik sahaların ihalesini ve ihalelerin sonuçlandırılmasını elektronik ortamda yapabilir. Elektronik ortamda yapılacak ihaleye katılacakların e-imza kullanması zorunludur. (3) Bu maddede düzenlenen konulara ilişkin uygulama usul ve esasları Genel Müdürlük tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. " hükmüne yer verilmiştir. 23/01/2019 tarihinde Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü resmi internet sitesinde yayımlanan "Daimi Nezaretçiler ve Ruhsat Sahipleri Hakkında Bilgilendirme" başlıklı duyurunun dava konusu kısımlarında; daimi nezaretçi defterinin doldurulması işleminin 18/02/2019 tarihinden itibaren https://www.turkiye.gov.tr/ adresinde bulunan E-Maden Portalı üzerinden yapılacağı belirtilmiştir. Öte yandan, 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 781. maddesine dayanılarak hazırlanan "Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü Hizmetlerinin Elektronik Ortamda Yürütülmesi Hakkında Yönetmelik" 19/08/2021 tarih ve 31573 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiş ve dava konusu duyuruda belirtilen işlemin de aralarında yer aldığı bazı işlemlerin elektronik ortamda yapılacağı belirtilmiştir. Düzenleyici işlemlerin hukuka uygunluk denetimi yapılırken, bireysel işlemlerden farklı olarak "işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla değerlendirilmesi" genel ilkesi yerine, düzenleyici işlemlerin "karar tarihi itibarıyla" değerlendirilmesi gerekmektedir. Zira, düzenleyici işlemlerde, işlemin yürürlüğe konulduğu tarihte üst hukuk normlarına aykırılık bulunsa/bulunmasa da zaman içinde üst hukuk normlarında yapılan düzenlemeler ya da üst hukuk normlarına ilişkin olarak Anayasa Mahkemesi ve idari yargı mercilerince verilen kararlar nedeniyle dava konusu edilen düzenleyici işlemler, yasal dayanaktan yoksun kalabileceği gibi, sonradan yasal dayanağa da kavuşabilir. Belirtilen nedenlerle, karar tarihi itibarıyla dava konusu duyurunun dayanağının bulunduğu ve üst hukuk normlarına aykırılık taşımadığı sonucuna varıldığından, bu duyuru yönünden davanın reddine karar verilmesi gerekirken, karar tarihi itibarıyla Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü Hizmetlerinin Elektronik Ortamda Yürütülmesi Hakkında Yönetmelik göz önünde bulundurulmaksızın verilen iptal kararının bozulması gerektiği oyuyla, karara katılmıyorum.