Danıştay 8. Daire 2022/4105 E. 2025/7899 K.

T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2022/4105 Karar No : 2025/7899

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNANLAR : 1- (DAVACILAR) 1- ... 2- ... 3- ... VEKİLİ : Av. ...

2- (DAVACI YANINDA MÜDAHİLLER) 1- ... Genel Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ...

2- ... Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...

DAVACI YANINDA DİĞER MÜDAHİL: ... Odası Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacılar tarafından, Tekirdağ ili, Çorlu ilçesi, ... Mahallesinde Çorlu Belediye Başkanlığı mülkiyetinde bulunan mera vasıflı arazi ile özel şahıs mülkiyetindeki verimli tarım arazileri ve ayrıca Türkmeneli Göleti ana yatağını içine aldığı belirtilen toplam 7300 dönüm taşınmaz için Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı Maden İşleri Genel Müdürlüğü tarafından ... isimli şahıs adına düzenlenen ... tarih ve ... sayılı kuvars kumu ocağı işletme ruhsatının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacılardan ... yönünden değerlendirme yapıldığında; davacı ...'in ... adına düzenlenen dava konusu ... tarih ve ... sayılı kuvars kumu ocağı işletme ruhsatından en geç davalı idareye ilk başvuru tarihi olan 02/06/2017 tarihinde haberdar olduğu dava açma süresinin davacı ... yönünden bu tarihten itibaren işlemeye başlayacağı, her ne kadar 02/06/2017 tarihli başvuru İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 11. maddesi kapsamında bir başvuru olsa da, davacılar tarafından en geç davalı idareye yapılan aynı istemli ikinci başvuru tarihi olan 04/01/2018 tarihinde söz konusu ret cevabının öğrenildiği anlaşıldığından, söz konusu ret cevabının öğrenildiği 04/01/2018 tarihini izleyen 60 gün içerisinde işbu davanın açılması gerektiği, bu tarihten çok sonra 13/12/2018 tarihinde açılan davanın esasının davacı ... yönünden süre aşımı nedeniyle incelenmesine hukuken imkan bulunmadığı; davacılardan ... ve ... yönünden değerlendirme yapıldığında; dava konusu işletme ruhsatı sahibi dava dışı ... tarafından 15/08/2014 tarihli dilekçe ile ruhsat sahasının arama döneminden işletme dönemine geçmesi için hazırlanan işletme projesi, detay arama faaliyet raporu ve diğer ekleri ile adına işletme ruhsatı düzenlenmesi için davalı idareye başvuruda bulunulduğu, başvurunun ekinde yer alan işletme projesinin ... vekili ..., Maden Mühendisi, Çevre Mühendisi ve Jeoloji Mühendisi tarafından imzalandığı, proje kapsamında çevre ile uyum planı ve projenin mali boyutuna ilişkin bilgilerin de yer aldığı, başvuru üzerine Madencilik Faaliyetleri Uygulama Yönetmeliği'nin 25/2 maddesi uyarınca davalı idare tarafından yerinde yapılan denetim sonucunda düzenlenen Mahallinde Tetkik ve Değerlendirme Raporunda "...eksik ruhsat harcı bulunmadığı, jeolojik haritanın uygun olduğu, işletme projesinin arza uygun olduğu, ÇED işlemlerinin henüz tamamlanmadığının beyan edildiği..." tespitlerine yer verilmekle raporun tetkike ilişkin tespitler ile teknik ve mali konulara ilişkin görüşler başlıklı kısmında "...projeye konu alan kuvars kumu madeninin tespitine yönelik uygun lokasyonlarından analiz için üç adet numune alındığı, MTA Genel Müdürlüğüne yaptırılan analizlerde kuvars kumu ruhsatı alabilmek için gerekli şartların gerçekleştiği, ....koordinatlarda kuvars kumu işletme ruhsatı verilmesi heyetimizce uygun bulunmuştur..." ifadelerine yer verildiği, 05/09/2016 tarihli dilekçe ekinde yer alan ... tarafından işletme ruhsat bedelinin yatırıldığına ilişkin iki adet makbuz ve Tekirdağ Vergi Dairesi Başkanlığı, Süleymanpaşa Vergi Dairesi Müdürlüğü tarafından düzenlenen 6183 sayılı Kanun'un 22/A maddesi kapsamında borcunun bulunmadığına ilişkin belgenin davalı idareye ibraz edilmesi üzerine davalı idare tarafından ... adına dava konusu 08/09/2016 tarihli IV. Grup İşletme Ruhsatının düzenlendiği, bu durumda, Maden Kanunu'nun ve Yönetmelik'in ilgili maddeleri uyarınca usûlüne uygun olarak düzenlenen dava konusu işletme ruhsatının hukuken gerekli şartları haiz olarak düzenlendiği, dava konusu işletme ruhsatında hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı, öte yandan, davacılar tarafından dava dilekçesinde ileri sürülen önemli bir su kaynağı olan Türkmeneli Göleti'nin beslenmesini etkileyeceği, su kalitesini düşüreceği gibi tarım alanlarına telafisi imkansız zararlar vererek kendilerinin ve bölge halkının yararlanmasını ve tarımsal üretim kapasitesini ve hayvancılığı olumsuz etkileyeceği gibi Çevresel Etki Değerlendirmesi aşamasında değerlendirilmesi gereken çevresel faktörler yönünden ileri sürülen iddialara itibar edilmediği gerekçesiyle davanın davacılardan ... yönünden süre aşımı nedeniyle reddine, diğer davacılar yönünden ise davanın esas yönünden reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davacılar tarafından, mahkeme kararının gerekçelendirilmediğini, gerekli ve yeterli inceleme yapılmadan karar verildiği, ÇED sürecinin sonuçlandırılması nedeniyle işletme izni verilemiyor olmasının işletme ruhsatının iptalinin talep edilmesini engelleyemeyeceği, çevre değerlerine zarar verecek olmasının işletme ruhsatının iptal sebebi olduğu, işletme ruhsatının yargısal denetiminin bu aşamada yapılmayıp ÇED sürecinin sonuçlanmasından sonraya bırakılmasının sorunu çözmek yerine ertelemek anlamına geldiği, işletme ruhsatının ilgili mevzuat hükümlerine de aykırı olduğu; müdahillerden (davacı yanında) Tekirdağ Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından; Türkmeneli havzasında bu ölçekte kuvars kumu çıkarılmasının, Türkmeneli Göletini besleyen ana su kaynağı olan Balagaz Deresinin kurumasına neden olacağı, ülkemizin su kaynaklarına olan ihtiyacının kuvars kumuna olan ihtiyaçla kıyaslanmayacak kadar önemli ve kritik olduğu, eksik inceleme ile karar verildiği, diğer müdahil(davacılar yanında) Çorlu Belediye Başkanlığı tarafından ise; ruhsat verilen sahada mera vasıflı taşınmazlar ve verimli tarım arazileri bulunduğu ve hayvancılık ve tarım faaliyeti yürütüldüğü, söz konusu alanda madencilik faaliyetinde bulunulmasının çevre kirliliğine, tarım arazilerinin veriminin düşmesine, jeolojik yapının bozulmasına neden olacağı gibi insan sağlığı açısından da olumsuz etkilerin olacağı, dosya kapsamında keşif ve bilirkişi incelemesi yapılması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle, 1. Temyiz istemlerinin reddine, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine, 4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 5. Kesin olarak, 22/10/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.