Danıştay · 13. Daire

Danıştay 13. Daire 2022/257 E. 2025/4223 K.

Mahkeme
Danıştay
Daire
13. Daire
Esas No
2022/257
Karar No
2025/4223
Karar Tarihi

T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No:2022/257 Karar No:2025/4223

TEMYİZ EDEN (DAVACILAR): 1- ... 2- ... 3- ... 4- ... Limited 5- ...Reklamcılık ve Pazarlama Ltd. Şti. VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Kurumu (E-Tebligat) VEKİLİ : Av....

MÜDAHİL (DAVALI YANINDA): ... Teknolojileri ve Sistemleri A.Ş. VEKİLİ: Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ: Dava konusu istem: Genel arama pazarındaki hakim durumunu kötüye kullanarak çevrim içi alışveriş karşılaştırma hizmetleri pazarındaki rakiplerinin faaliyetlerini zorlaştırmak suretiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 6. maddesinin ihlal edildiği gerekçesiyle Kanun'un 16. maddesinin üçüncü fıkrası ile 15/02/2009 tarih ve 27142 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik'in ilgili maddeleri uyarınca davacı şirketlere müteselsilen 98.354.027,39-TL idari para cezası verilmesine ve ... Unit hizmetinde birtakım düzeltmelerin yapılması yönünde yükümlülük öngörülmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Rekabet Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davalı idare kayıtlarına giren dilekçe ile davacılar hakkında genel arama hizmeti ve çevrim içi alışveriş karşılaştırma hizmeti pazarlarında hakim durumda olduğu tespit edilen ...'ın kendi alışveriş karşılaştırma hizmetini ön plana çıkarak rakip teşebbüslerin faaliyetlerini zorlaştırdığı ve alışveriş karşılaştırma hizmetleri pazarındaki rekabetin bozulmasına yol açarak hakim durumunu kötüye kullandığı, dolayısıyla 4054 sayılı Kanun'un 6. maddesini ihlal ettiğine karar verildiği, bunun üzerine bakılan davanın açıldığı, Dava dosyası kapsamında yer alan soruşturma raporu verileri incelendiğinde; ...'ın genel arama hizmetleri pazarında Türkiye'deki temel rakiplerinin ... ve ... olarak tespit edildiği, Kılavuz’da, aksini gösterecek bir durum söz konusu değilse, davalı idarenin yerleşik uygulamasında % 40’ın altında pazar payına sahip olan teşebbüslerin hakim durumda olması ihtimalinin düşük olduğu kabul edilmekte, bu düzeyin üzerinde pazar payına sahip olan teşebbüsler bakımından ise daha detaylı bir incelemeye gidilmesi gerektiği vurgulanmakta olup, soruşturma kapsamında ... tarafından paylaşılan verilere göre ...'ın beş yıllık pazar payı oranının düşmemiş olduğu, bunun yanı sıra Android işletim sistemi kullanılan mobil telefonlarda varsayılan olarak bulunması ve internet kullanımında mobil platformun giderek daha fazla tercih edilmesi nedeniyle pazarda uzun vadede değişiklik yapmanın kolay olmayacağının değerlendirildiği, genel arama hizmetleri pazarında faaliyet gösteren arama motorlarının sayfa görüntülenmelerine göre global pazar payları incelendiğinde ise pazar paylarının Türkiye'deki pazar payıyla paralel olarak, ... için 2013 yılında % 90,2, 2014 yılında 89,8; 2015 yılında 90,6, 2016 yılında 92,0, 2017 yılında 92,1, 2018 yılında 91,1, 2019 yılında 92,7 olarak belirlenirken en yakın rakibi olan ...'in sırasıyla %3,4, %3,6, %3,0, % 2,8, %2,8, %3,0 ve % 2,4 olduğu; ...'in ise sırasıyla %0,6, %0,7, %0,7, %0,7, %0,8, %0,9 ve %1,0 olduğunun tespit edildiği, ...'ın monopol konumunda olduğu, genel arama hizmetleri alanında pazara giriş engellerinin; bu alanda sınırlı sayıda yetenekli mühendis olması, aynı anda yapılan milyonlarca sorgulamayı yönetmenin zorluğu, büyük veriye sahip olmanın avantajları ve ağ etkisi gibi nedenlerden dolayı diğer pazarlara kıyasla fazla olduğu, ... tarafından sunulan arama sonuçları, alışveriş karşılaştırma hizmetleri ve benzer nitelikteki ürünleri bir veya birkaç büyük alıcıya hitap etmediği, günlük ...’da yapılan arama sayısının milyarlar ile ifade edildiği, dolayısıyla tüketici kısmında herhangi bir alıcı gücünden bahsetmenin mümkün olmadığı, kullanıcıların neredeyse tek kaynak olarak gördükleri ... tercihleri nedeniyle, ... aracılığıyla tüketiciye ulaşmak isteyen reklam veren veya içerik sağlayan tarafların da ... karşısında bir alıcı gücü elde edemediği, dolayısıyla nihai olarak pazarın bütün taraflarının taleplerinin, diğer tarafların talebini beslediği ve bunun da ...’ın gücünü daha da artırdığı yönündeki tespitlere yer verildiği, Doktrinde arama motorları piyasası ile ilgili çalışmalara bakıldığında ise arama motoru piyasasına yönelik olarak Türkiye coğrafi pazarı özelinde 2009-2015 dönemi verileri kullanılarak N-firma yoğunlaşma oranları (CR-4 ve CR-8), Herfindahl-Hirschman, Entropi ve Rosenbluth indeksleri yardımıyla yapılan yoğunlaşma analizi araştırmasında elde edilen ampirik sonuçlara göre ...'ın %96,8'lik oranla dünyadaki birçok ülkede olduğu gibi Türkiye'de de en büyük piyasa payına sahip arama motoru olduğu ve Türkiye arama motoru piyasasının monopole yakın bir güce sahip olduğu ve eksik rekabet piyasası niteliği gösterdiğinin ortaya koyulduğu, bir web trafiği analiz sitesinde genel arama motoru hizmeti açısından Mart 2020-Nisan 2021 dönemi itibarıyla edinilen güncel verilere göre de ...’ın Türkiye’deki pazar payı %81.34 oranında iken, en yakın rakibi ...'in %15.63 ve ...'in % 0.68 oranında pazar payı bulunduğu, internet kullanımı hakkında güncel veriler yayımlayan bir internet sitesinin verilerine göre de ...'da dakikada 40 bin arama yapıldığı, bunun günde 3,5 milyar aramaya, yılda ise 1,2 trilyon aramaya tekabül ettiğine dair verilerin paylaşıldığının görüldüğü; Tüm bu veriler dikkate alındığında, daha fazla kaynak/içerik üzerinden arama yaparak en doğru sonuca ulaşma amacında olan kullanıcılar/tüketiciler ile genel aramadan elde ettikleri trafikle orantılı olarak kendi internet sitelerine aldıkları trafik ve reklamlar üzerinden gelir elde etmek için daha fazla tüketiciye ulaşma ihtiyacı ile hareket eden içerik sağlayıcıları açısından, içerik sitelerinin makalelerini tarayıp, dizinleyip, arama ilgilerine göre sıralayıp aramayı yapan kullanıcıya ulaştıran aracı platform ...'ın, bir kaç ülke istisna edildiğinde neredeyse tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de "genel arama motoru" faaliyet alanına ilişkin hizmet kategorisiyle özdeşleşmiş yüksek bilinirliğe ve marka bağımlılığına sahip dünya çapında bilinen bir marka olması, davacı teşebbüsün pazar payı, yüksek sermaye ve mühendislik bilgisi gibi pazara giriş önündeki engellerin varlığı, Türkiye'de ve dünya çapında dakikada yapılan arama sayılarına bakıldığında kullanıcılar için ikame edilebilirliğinin neredeyse olmaması gibi etkenler nedeniyle bağımsız davranabilme gücüne sahip olduğu ve ...’ın genel arama hizmetleri pazarında hakim durumda olduğu sonucuna ulaşıldığı, ...’ın genel arama pazarındaki hakim durumunu kötüye kullanarak çevrim içi alışveriş karşılaştırma hizmetleri (AKS) pazarındaki rakiplerinin faaliyetlerini zorlaştırdığı iddiasının incelenmesi kapsamında yapılan önaraştırma ve soruşturmada; öncelikle incelemenin gerçekleştirileceği pazarların belirlendiği, belirli ürün ve onunla yüksek ikame edilebilirliği olan diğer ürünlerden oluşan pazarların ilgili ürün pazarını oluşturduğu, bir ürünün diğer bir ürünle aynı pazarda yer alabilmesi için bu ürünlerin tüketici gözünde nitelikleri, kullanım amaçlarının benzer olmaları ve birbirleriyle ikame edilebilmeleri gerektiği hususları dikkate alınarak, ... tarafından sunulan genel arama hizmetinin, 2007 yılında kullanıcıya, çeşitli dikey ve özelleşmiş arama sonuçları sunan Evrensel Arama (Universal Search) uygulamasıyla konsept değişikliği geçirmiş olduğu tespit edilerek, evrensel arama ile kullanıcının girdiği sorgu neticesinde gelen arama sonuçlarının kategorilere ayrıldığı, bu kategorilerin alışveriş (Shopping), yerel sonuçlar, resimler, haberler gibi farklı alanlarda olabildiği, Avrupa Komisyonunun Shopping kararında da belirtildiği üzere daha dar bir alanda daha fazla fonksiyon sunma özelliğine sahip özelleştirilmiş arama hizmetlerinin genellikle çeşitli filtreleme özellikleri ile kullanıcıların daha hedefe odaklı arama yapmasına imkan sağlayabildiği, alışveriş karşılaştırma hizmetinin genel arama hizmetlerinin ikamesi olup olmadığı araştırıldığında ise soruşturma raporunda belirtildiği üzere her ne kadar arama sonuçlarında karma şekilde sunulsa da kullanıcının çevrim içi alışveriş karşılaştırma hizmetinden beklentisinin tamamıyla farklı olduğu, kullanıcının herhangi bir alanda geniş kapsamlı bilgiyi tüm internette aramak istediğinde ..., ..., ... gibi bir arama motorunu tercih ederken; belirli sayıda, eş veya benzer ürünü kıyaslamak istediğinde Türkiye özelinde ..., ..., ... veya ... tarafından sunulan spesifik arama hizmetlerine yöneldiği, çevrim içi (online/internet üzerinden sunulan) alışveriş karşılaştırma hizmetinin daha sınırlı sayıda ve benzer ürünü belirli açılardan mukayese etmek amaçlı kullanılan sınırlandırılmış bir arama hizmeti olduğu, AKS’lerin arama motorlarına nispeten basit, düşük know-how ve daha az personel ile sermaye gerektiren alanlarda hizmet vermekte olduğu, dizinledikleri ve listeledikleri bilgi boyutunun genel arama motoru hizmetiyle kıyaslanamayacak düzeyde olduğu, dolayısıyla alışveriş karşılaştırma hizmeti ile genel arama hizmeti arasında ne arz ne de talep açısından ikame ilişkisinden bahsetmenin mümkün olmadığı, bu nitelikleri nedeniyle genel arama motoru hizmeti ile alışveriş karşılaştırma hizmetinin ayrı pazarlar olarak ele alındığı, çevrimiçi alışveriş karşılaştırma hizmetleri ile "..." hizmeti arasındaki ikame ilişkisi incelendiğine ise, ... ile de AKS'ler gibi eş veya benzer ürün tekliflerinin birbiriyle kıyaslandığı, Shopping ünitesinde yer almak isteyen internet sitelerinin öncelikle bir Adwords (...Ads) hesabı açıp bakiye yüklemeleri, akabinde reklam modeli olarak Shopping’i tercih etmeleri ve diğer Adwords reklamlarında olduğu gibi içeriğin görülebilmesi için tıklama başına ücret (CPC) teklifi sunmaları gerekmekle birlikte her internet sitesine de Shopping bölümünde yer verilmediği, ... tarafından "satın alma sayfasına bağlantı verme şartı" arandığı, davacı teşebbüs tarafından da satın alma bağlantısı verme şartı arandığı hususunun gerek soruşturma şamasında gerekse dava aşamasında ikrar edildiğinin anlaşıldığı; Davacı teşebbüs tarafından her ne kadar Shopping uygulaması Adwords kapsamında bir reklam türü olarak tanıtılsa da tüketiciler için kullanım amacının, almak istedikleri ürünün farklı satıcılardaki şartlarını kıyaslamak olduğu, çevrimiçi alışveriş karşılaştırma hizmetinin olmazsa olmaz özellikleri olan arama, filtreleme ve aynı ürün için birden fazla teklif sunma gibi özellikleri içermesi nedeniyle tüketicilere bir çevrim içi alışveriş karşılaştırma hizmeti sunulduğu, diğer AKS’ler tarafından da tüketicilere genel olarak ürün fiyatları ve özelliklerini, garanti ve ödeme olanaklarını kıyaslama ve filtreleme imkanı sunulmakta olduğundan, tüketici açısından "..." ve AKS’ler arasında ikame ilişkisinin mevcut olduğu belirlenerek, ...’ın "Shopping" hizmetinin bir çevrim içi alışveriş karşılaştırma hizmeti olduğu ve genel arama hizmetleri, diğer özelleştirilmiş arama hizmetleri, pazaryeri platformları, çevrim içi perakendecilik ve çevrim içi arama reklamcılığından farklı bir pazar teşkil ettiği, bu nedenle dosya kapsamındaki bir diğer ilgili ürün pazarının “çevrim içi alışveriş karşılaştırma hizmetleri” olarak belirlendiği; başka bir anlatımla davacı teşebbüsün hakim durumda olduğu pazarın genel arama motoru hizmeti pazarı, hakim durumda olduğu pazar dolayısıyla rekabeti engellediği pazarın ise çevrim içi alışveriş karşılaştırma hizmetleri pazarı olduğu; Bu bağlamda, ... tarafından sunulan bilgilere göre, Shopping Unit'in, ...’ın genel arama sonuçları sayfasının üst veya sağ tarafında ürün reklamlarının gösterildiği alan olarak tanımlandığı, ancak söz konusu alana ilişkin masaüstü ve dizüstü bilgisayarlarda başlığa veya “tümünü görüntüle” bağlantısına tıklandığında, mobil mecrada ise “tümünü görüntüle” bağlantısına tıklandığında ... sekmesinde açılan sayfa ile aynı sayfanın açıldığı, örneğin kullanıcılar tarafından bir ürün adı girildiğinde (örneğin akıllı telefon) "akıllı telefon için ... Alışveriş sonuçları" ibaresiyle "Shopping Unit" alanında bir jenerik şeklinde sınırlı sayıda, ürünlerin görselleri, satıcıları ve fiyatlarını da gösterecek şekilde sonuçların yer aldığı, “akıllı telefon için ... Alışveriş Sonuçları” linkine tıklanıldığında ise tüketicilerin, ...’ın Shopping sekmesinde çıkan sonuçlar ile aynı sonuçların yer aldığı sayfaya yönlendirildiği, dolayısıyla her iki alanda da ...’ın kullanıcıları alışveriş karşılaştırma hizmeti sunduğu alana yönlendirdiği, bu açıdan bakıldığında, Shopping Unit’te daha sınırlı sayıda ürüne yer verilirken, ... sekmesinde daha fazla ürüne ve çeşitli filtre seçeneklerine yer verildiği, bu farkın ise ... tarafından sunulan hizmetin niteliğini değiştirmediği, Shopping Unit ve ...'in bir bütün olduğu sonucuna varıldığı, Uyuşmazlıkta, ...’ın genel arama sonuçlarının ilk sayfasında ilk 3 ila 5. sırada yer almanın önemli bir trafik hacmine imkan sağladığı, tüketicilerin genellikle ilk 3 ila 5. sıralarda yer alan sonuçlara baktığı, geri kalan sonuçlara çok az dikkat ettiği veya neredeyse hiç dikkat etmediği, ... ve ... arama motoru kullanıcıları ile gerçekleştirilen Mayıs 2018 tarihinde güncellenen bir göz izleme çalışmasında ortaya çıkan ısı haritasının sonuçlarına göre kullanıcıların sayfanın üst kısmı ile daha çok etkileşim halinde olduğu, Shopping Unit’in kullanıcıların etkileşiminin yüksek olduğu alanlarda yer aldığı, ...'ın genel arama sonuçlarındaki sıralamanın tıklanma oranlarına olan etkisine bakıldığında ise arama sonuçlarının ilk sayfasında en üstte yer alan bağlantının, trafiğin ortalama %32,5’ini alırken hemen ikinci sırada yer alan bağlantının ise ancak %18’ini alabildiği, internet sitelerinin ...'dan trafik kazanabilmeleri için ilk sayfada görüntülenmelerinin hayati derecede önem arz ettiği, arama sayfasında hangi sayfada yer alındığının da trafiği etkilediği, ilk sayfada yer alan sonuçların ortalama tıklanma oranı %91,5 iken bu oranın ikinci sayfa için %4,8’e düştüğü, ... Unit’in şikayet edilen gösterim şeklinin ... ile bu alanda rekabet eden diğer çevrim içi alışveriş karşılaştırma hizmeti sunan sitelerin trafiğine ve dolayısıyla pazara etkilerinin değerlendirilebilmesi için söz konusu sitelere ait trafiğin ne kadarlık bir kısmının ...’dan geldiği ve Shopping Unit’in söz konusu trafik üzerine olan etkisinin de araştırılması amacıyla, alışveriş karşılaştırma hizmeti sunan teşebbüslerden (..., ..., ..., ..., ...) 2013-2018 dönemine ilişkin olarak oturum adedi (ziyaret sayısı) ve tekil kullanıcı adedi (ziyaretçi sayısı) bazında trafik kaynaklarına ilişkin elde edilen verilerden de ...’dan gelen trafiğin çevrim içi alışveriş karşılaştırma hizmeti sunan rakiplerinin trafiği açısından hayati önem arz ettiği ve bunun bir sonucu olarak söz konusu trafiğin azalması sonucunu doğuracak şekilde kendine ait alışveriş karşılaştırma hizmetini rakiplerine göre daha avantajlı bir şekilde konumlandırmasının trafik üzerinde ciddi etkilere yol açacağı, ... tarafından rakipleri aleyhine en üstte konumlandırılan Shopping Unit ile sunulan alışveriş karşılaştırma hizmetinin piyasadaki rakipleri tarafından sunulan hizmete göre AKS’lerin genellikle ürün kategorisine göre değişmekle birlikte daha fazla fiyat ve taraf seçeneği, filtre özelliği, ürün teknik özellikleri ve (kargo seçeneği ve ödeme şekli gibi) daha kapsamlı içerik sunması nedeniyle en değerli alanda aslında tüketicilere daha iyi kalite, içerik ve seçenek sunan rakipler yerine daha düşük kalitede bir hizmet sunularak tüketici refahının azalmasına neden olduğu, ayrıca ...’ın farklı trafik kaynakları ve rakip AKS’lerden gelen trafiklerine ait alışverişe dönüşüm oranlarının incelenmesinden, rakip AKS’lerden gelen trafiğin alışverişe dönüşme oranının ...’den fazla olduğu gibi organik trafik ve Adwords trafiğine ait alışverişe dönüşüm oranlarından da bazı istisnalar haricinde daha yüksek olduğu ve bu verilerden hareketle tüketicilerin aradıklarını daha büyük oranda bulabildikleri rakip AKS’lerden daha aşağıda konumlandırılmaları nedeniyle mahrum kalmaları nedeniyle de ...’ın tüketici refahında azalmaya yol açtığı, davacı teşebbüs tarafından alışveriş karşılaştırma hizmeti sağlayan rakiplerinin de Shopping Unit’te reklam verebileceği belirtilmiş olsa da bunun davacı tarafından "satın alma bağlantısı verme" şartı aranması nedeniyle zaten mümkün olmadığı, alışveriş karşılaştırma sitelerinin temel özelliğinin zaten doğrudan bir satın alma işlemi yapmaya imkan vermediği, doğrudan satın alma imkanı yapılan e-ticaret sitelerinin fiyat, ürün teknik özellikleri, kargo bilgileri, ödeme şekli vb. gibi aynı veya eş değer ürünü satan farklı e-ticaret siteleri arasında bir mukayese hizmeti sunduğu, AKS'lerin Shopping Unit'te yer almasına dair gösterilen iki yöntemde de alışveriş karşılaştırma hizmeti sunan internet sitelerine herhangi bir tıklanma gerçekleşmeyeceği, alışveriş karşılaştırma hizmeti sunanların asıl sundukları karşılaştırma hizmeti yerine üçüncü taraflara aracılık hizmeti sunmasının beklendiği, dolayısıyla bu şartla rakip AKS'lerin Shopping Unit’e ... tarafından bu alandaki rakiplerin girmesine esasen izin verilmediği; Bu itibarla, dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacılar tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacılar tarafından, Bölge İdare Mahkemesi tarafından istinaf dilekçesinde sunulan iddialar dikkate alınmadan karar verildiği, kararın gerekçesinin bulunmadığı; Kurul kararında ... biriminin konumlandırmasına ilişkin değerlendirmelerinin hatalı olduğu, anılan biriminin ürünleri toplulaştırarak sunan internet sitelerine yönlendirdiği trafikte düşüş olmadığı, aksine trafikte ciddi şekilde artış olduğu, bu sitelerin kamuya açık kaynaklara vermiş oldukları ifadeler ile Kurul kararında yer verilen ifadelerin birbiriyle çeliştiği, kararda trafiğin azaltıldığına ilişkin herhangi bir delilin bulunmadığı, Danıştayın sahibinden.com kararı gereği somut delil ve gerekçelere dayanılması gerektiği; Shopping biriminin daha kalitesiz olduğuna ilişkin iddiaların temelsiz olduğu, burada gösterilen sonuçların daha alakalı olduğu, maliyetlerin daha düşük olduğu; ...'a erişim sağlama konusunda hukuki bir yükümlülük getirildiği, ancak Kanun'un 6. maddesi kapsamında mal verme yükümlülüğünün bulunduğunun ispat edilmesi gerektiği, bu koşulların olup olmadığı hususunun kararda tartışılmadığı; ... biriminin reklam içerdiğini uygun bir şekilde belirttiği, sponsorlu etiketinin reklam vurgusu azaltmadığı, Reklam Kurulunun yerleşik içtihatlarıyla bu kullanımın geçerliliğinin ortaya koyulduğu, ürünlerini toplulaştırarak sunan sitelerin de ücretli içeriklerini etiketlemediği, etiketlemeye ilişkin iddiaların rekabet hukukunu değil tüketici hukukunu ilgilendirdiği; Türkiye'de alışveriş karşılaştırma pazarında olası bir rekabet karşıtı pazar kapamanın söz konusu olmadığı, satış yapan platformların trafiğinin hatalı bir şekilde göz ardı edildiği, talep ikamesi analizinin yapılmadığı, bu nedenle hatalı şekilde satış yapan platformların karşılaştırmalı alışveriş hizmetleri açısından doğrudan ikame olduğunu ortaya koyan delillerin göz ardı edildiği, hatalı pazar verileri çıkarıldığında pazar payının %10 olduğunun ortaya çıktığı; AB Komisyonunun Shopping kararına dayanılmasının çelişkili olduğu, anılan kararda temel iddianın trafik verilerinin azaltılarak diğer siteleri dezavantajlı konuma getirmek olmasına ve Komisyon kararında trafiğin azaldığı tespit edilmesine karşın, Türkiye'de trafik azalmadığı gibi tam aksine arttığı, zarar teorisi açısından Komisyon kararına dayanılmasının hukuka aykırı olduğu; Kurul kararının rekabet hukukunun amacına aykırı olduğu, ...'ın bağımsız şekilde rekabet etmesi ve rakipleriyle işbirliği yapmamasının hakim durumun kötüye kullanılması olarak nitelendirildiği, Shopping biriminin Türkiye'deki tüketiciler, satıcılar ve reklam verenlere faydalarını gösteren delillerin göz ardı edildiği, münferit rakiplere verilen zararların meşru rekabetin özü olduğu; Kurul kararında ele alınan zarar teorisinin kendine özgü niteliği göz önüne alındığında idari para cezası verilmemesi gerektiği, idari para cezasının yanlış hesaplandığı, ilgi ürün pazarından elde edilen cironun dikkate alınması gerektiği, hafifletici sebeplerin dikkate alınmadığı, Türkiye'de Shopping alt alanının Kurul kararından dört sene önce 01/09/2016 tarihinde faaliyete geçtiği, ihlalin 5 yıl sürmediği; ...'ın soruşturma sürecinde dosyaya yeterli ölçüde erişim sağlayamadığı, mahkeme kararı ile ilk inceleme ve önaraştırma raporuna erişim sağladığı, Kurulun dayandığı hiçbir delile erişimin sağlanmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından, davacının iddialarına savunma dilekçesinde cevap verildiği, davacının temyiz dilekçesinde de aynı iddiaları öne sürdüğü belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur. Davalı yanında müdahil tarafından ise temyize konu kararın bozulmasını gerektiren hiçbir haklı gerekçenin bulunmadığı, daha önce tartışılıp değerlendirilen aynı iddiaların ileri sürüldüğü, hukuka aykırı eylemlerin somut delillerle tespit edildiği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacıların duruşma istemi yerinde görülmeyerek gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE: ESAS YÖNÜNDEN: MADDİ OLAY: Genel arama hizmetleri pazarı, internet arama motorları aracılığıyla dijital olarak sunulan ve birden fazla tarafın etkileşimine dayanan bir pazar yapısını ifade etmektedir. Genel arama hizmetlerinin iş modeli incelendiğinde, kullanıcıların genel arama hizmetlerini kullanmak için doğrudan bir bedel ödemedikleri, ancak her sorgu girdiklerinde arama motoruna veri sağlayarak dolaylı yoldan gelir elde edilmesine katkıda bulundukları görülmektedir. İnternet kullanıcılarının çevrim içi alışveriş sürecinde farklı satıcılar tarafından sunulan ürünler arasında karşılaştırma yapabilmelerine imkan sağlayan internet siteleri ise alışveriş karşılaştırma siteleri (AKS) olarak adlandırılmaktadır. Bu sitelerde, ürünlere ilişkin geçmiş dönem fiyat bilgileri, teknik özellik karşılaştırmaları, kullanıcı değerlendirmeleri ile inceleme içeriklerine yer verildiği; bu suretle tüketicilerin karar verme sürecine katkı sağlandığı, AKS’lerin faaliyetlerini genellikle tıklama başına maliyet esasına dayalı bir iş modeli çerçevesinde yürüttükleri, kendi internet siteleri üzerinden satıcıların internet sitelerine yönlendirilen her ziyaretçi bakımından, satışın gerçekleşip gerçekleşmediğinden bağımsız olarak, ilgili satıcılardan belirli bir bedel tahsil ettikleri görülmektedir. Kendi internet siteleri üzerinden doğrudan satış yapan, ödeme alan ve satış sonrası destek sunan pazaryeri sitelerinin aksine, AKS'lerin ürün satışı gerçekleştirmedikleri, stok tutmadıkları, kullanıcıyı asıl satıcıya ulaştıran bir "arama ve kıyaslama" hizmeti verdikleri anlaşılmaktadır. Bu çerçevede, yukarıda açıklanan pazar yapısı ve hizmetlerin işleyişi kapsamında Rekabet Kurumuna yapılan şikayet üzerine, 18-23/396-M sayılı karar Kurul kararıyla davacıların oluşturduğu ekonomik bütünlüğün (...) genel arama pazarındaki hakim durumunu kötüye kullanarak çevrim içi alışveriş karşılaştırma hizmetleri pazarındaki rakiplerinin faaliyetlerini zorlaştırdığı iddiasına yönelik olarak soruşturma açılmasına karar verilmiştir. Soruşturma kapsamında ... Türkiye ofisinde 05/06/2018 tarihinde yerinde inceleme gerçekleştirilmiştir. Sonuç olarak, ...’ın, ... Unit ve Shopping hizmetleriyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 6. maddesini ihlal ettiği gerekçesiyle, aynı Kanun'un 16. maddesinin 3. fıkrası ile 15/02/2009 tarih ve 27142 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmeliğin 5. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi, 2. fıkrası, 3. fıkrasının (b) bendi ve 7. maddesinin 1. fıkrası uyarınca dava konusu Kurul kararının alınması üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT: 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, kanunun amacı, mal ve hizmet piyasalarındaki rekabeti engelleyici, bozucu veya kısıtlayıcı anlaşma, karar ve uygulamaları ve piyasaya hakim olan teşebbüslerin bu hakimiyetlerini kötüye kullanmalarını önlemek, bunun için gerekli düzenleme ve denetlemeleri yaparak rekabetin korunmasını sağlamak olarak belirlenmiş olup, "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde mal ve hizmet piyasalarında faaliyet gösteren ya da bu piyasaları etkileyen her türlü teşebbüsün aralarında yaptığı rekabeti engelleyici, bozucu ve kısıtlayıcı anlaşma, uygulama ve kararlar ile piyasaya hakim olan teşebbüslerin bu hakimiyetlerini kötüye kullanmaları ve rekabeti önemli ölçüde azaltacak birleşme ve devralma niteliğindeki her türlü hukuki işlem ve davranışlar, rekabetin korunmasına yönelik tedbir, tespit, düzenleme ve denetlemeye ilişkin işlemlerin bu Kanun kapsamına gireceği düzenlenmiştir. Anılan Kanunun "Hakim Durumun Kötüye Kullanılması" başlıklı 6. maddesinde, "Bir veya birden fazla teşebbüsün ülkenin bütününde ya da bir bölümünde bir mal veya hizmet piyasasındaki hakim durumunu tek başına yahut başkaları ile yapacağı anlaşmalar ya da birlikte davranışlar ile kötüye kullanması hukuka aykırı ve yasaktır." kuralına yer verilmiş olup, maddenin devamında, kötüye kullanma halleri, a) Ticari faaliyet alanına başka bir teşebbüsün girmesine doğrudan veya dolaylı olarak engel olunması ya da rakiplerin piyasadaki faaliyetlerinin zorlaştırılmasını amaçlayan eylemler, b) Eşit durumdaki alıcılara aynı ve eşit hak, yükümlülük ve edimler için farklı şartlar ileri sürerek, doğrudan veya dolaylı olarak ayırımcılık yapılması, c) Bir mal veya hizmetle birlikte, diğer mal veya hizmetin satın alınmasını veya aracı teşebbüsler durumundaki alıcıların talep ettiği bir malın veya hizmetin, diğer bir mal veya hizmetin de alıcı tarafından teşhiri şartına bağlanması ya da satın alınan bir malın belirli bir fiyatın altında satılmaması gibi tekrar satış halinde alım satım şartlarına ilişkin sınırlamalar getirilmesi, d) Belirli bir piyasadaki hakimiyetin yaratmış olduğu finansal, teknolojik ve ticari avantajlardan yararlanarak başka bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabet koşullarını bozmayı amaçlayan eylemler, e) Tüketicinin zararına olarak üretimin, pazarlamanın ya da teknik gelişmenin kısıtlanması olarak sayılmıştır. "İdari para cezası" başlıklı 16. maddesinin üçüncü fıkrasında ise "Bu Kanunun 4, 6 ve 7'nci maddelerinde yasaklanmış davranışlarda bulunanlara, ceza verilecek teşebbüs ile teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyelerinin nihaî karardan bir önceki mâlî yıl sonunda oluşan veya bunun hesaplanması mümkün olmazsa nihaî karar tarihine en yakın mâlî yıl sonunda oluşan ve Kurul tarafından saptanacak olan yıllık gayri safi gelirlerinin yüzde onuna kadar idarî para cezası verilir." kuralına yer verilmiştir. 15/02/2009 tarih ve 27142 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren mülga Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmeliğin "Temel para cezası" başlıklı 5. maddesinde, "(1) Temel para cezası hesaplanırken, Kanunun 4 üncü ve 6 ncı maddelerinde yasaklanmış davranışlarda bulunan teşebbüs ile teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyelerinin, nihai karardan bir önceki mali yıl sonunda oluşan veya bunun hesaplanması mümkün olmazsa nihai karar tarihine en yakın mali yıl sonunda oluşan ve Kurul tarafından saptanacak olan yıllık gayri safi gelirlerinin; a) Karteller için, yüzde ikisi ile yüzde dördü, b) Diğer ihlaller için, binde beşi ile yüzde üçü, arasında bir oran esas alınır. (2) Birinci fıkrada yazılı oranların belirlenmesinde, ilgili teşebbüs veya teşebbüs birliklerinin piyasadaki gücü, ihlal neticesinde gerçekleşen veya gerçekleşmesi muhtemel zararın ağırlığı gibi hususlar dikkate alınır. (3) Birinci fıkraya göre belirlenen para cezası miktarı; a) Bir yıldan uzun, beş yıldan kısa süren ihlallerde yarısı oranında, b) Beş yıldan uzun süren ihlallerde bir katı oranında, arttırılır."; "Ağırlaştırıcı unsurlar" başlıklı 6. maddesinde, "(1) Temel para cezası, a) İhlalin tekerrürü halinde, her bir tekrar için, b) Soruşturma kararının tebliğinden sonra kartele devam edilmesi halinde, yarısından bir katına kadar arttırılır. (2) Temel para cezası, a) Kanunun 4 üncü veya 6 ncı maddeleri kapsamında ortaya çıkan rekabet sorunlarının giderilmesine yönelik olarak verilen taahhütlere uyulmaması halinde, yarısından bir katına kadar, b) İncelemeye yardımcı olunmaması halinde yarısına kadar, c) Diğer teşebbüslerin ihlale zorlanması gibi hallerde dörtte bire kadar, arttırılabilir."; "Hafifletici unsurlar" başlıklı 7. maddesinde, "(1) Temel para cezası, yasal yükümlülüklerin yerine getirilmesi haricinde incelemeye yardımcı olunması, ihlalde kamu otoritelerinin teşvikinin veya diğer teşebbüslerin zorlamasının bulunması, zarar görenlere gönüllü olarak tazminat ödenmesi, diğer ihlallere son verilmesi, ihlal konusu faaliyetlerin yıllık gayri safi gelirler içerisindeki payının çok düşük olması gibi haller ilgili teşebbüs veya teşebbüs birliği tarafından ispatlanırsa, dörtte bir ile beşte üç arasında indirilebilir. (2) Yürütülen bir soruşturmada Aktif İşbirliği Yönetmeliğindeki para cezası verilmemesine ilişkin düzenlemeden yararlanamayan bir teşebbüse verilecek ceza, başka bir kartele ilişkin olarak Kurulun önaraştırma yapmaya karar vermesinden önce, Aktif İşbirliği Yönetmeliğinin 6 ncı maddesinde belirlenen bilgi ve belgeleri sunması halinde, dörtte bir oranında indirilir. Aktif İşbirliği Yönetmeliğinin para cezası verilmemesine ve verilecek cezalarda indirim yapılmasına ilişkin hükümleri saklıdır. (3) Diğer ihlalleri gerçekleştiren teşebbüs veya teşebbüs birliklerinin ihlallerini kabul ederek, aktif işbirliğinde bulunmaları halinde, para cezası altıda bir ile dörtte bir arasında indirilir."; kuralları yer almıştır. 27/12/2024 tarih ve 32765 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek İdari Para Cezalarına İlişkin Yönetmeliğin "Temel ceza oranı" başlıklı 5. maddesinde, "(1) Temel ceza oranı, başlangıç ceza oranına, koşulları bulunuyorsa, ihlalin süresi nedeniyle artırım yapılarak tespit edilir. (2) Başlangıç ceza oranı, özellikle, ihlal dolayısıyla gerçekleşen veya gerçekleşmesi muhtemel zararın ağırlığı ile ihlalin niteliğinin açık ve/veya ağır olup olmadığı gözetilmek suretiyle belirlenir. (3) Başlangıç ceza oranı; a) Bir yıldan uzun, iki yıldan kısa süren ihlallerde beşte biri oranında, b) İki yıldan uzun, üç yıldan kısa süren ihlallerde beşte ikisi oranında, c) Üç yıldan uzun, dört yıldan kısa süren ihlallerde beşte üçü oranında, ç) Dört yıldan uzun, beş yıldan kısa süren ihlallerde beşte dördü oranında, d) Beş yıldan uzun süren ihlallerde bir katı oranında, artırılır."; "Ağırlaştırıcı unsurlar" başlıklı 6. maddesinde, "(1) Kanunun 4 üncü ve/veya 6 ncı maddesinin ihlal edildiğinin Kurul tarafından tespit edilmesinden sonra aynı teşebbüs veya teşebbüs birliği tarafından Kanunun 4 üncü ve/veya 6 ncı maddesinin tekrar ihlal edilmesi halinde temel ceza oranı bir katına kadar artırılır. (2) Soruşturma kararının tebliğinden sonra ihlale devam edilmesi, ihlalde belirleyici etkinin bulunması, Uzlaşma Yönetmeliğinin 12 nci maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan gizlilik yükümlülüğünün ihlal edilmesi halinde temel ceza oranı bir katına kadar artırılabilir. (3) Birinci ve ikinci fıkralarda sayılan ağırlaştırıcı unsurların birlikte bulunması halinde, her bir fıkra kapsamında belirlenen artırım oranı toplanarak temel ceza oranına uygulanır."; "Hafifletici unsurlar" başlıklı 7. maddesinde, "(1) Temel ceza oranı veya 6 ncı madde uyarınca hesaplanan ağırlaştırılmış ceza oranı; a) Yasal yükümlülüklerin yerine getirilmesi haricinde, yerinde incelemenin daha kısa sürede tamamlanmasını veya daha etkin şekilde gerçekleştirilmesini sağlayan fiziksel ve/veya teknik imkânların sunulması suretiyle ya da yerinde inceleme esnasında inceleme konusuyla bağlantılı olan ilave bilgi veya belgelerin incelenen tarafça kendiliğinden sunulması suretiyle yerinde incelemeye yardımcı olunması, b) İhlalde diğer teşebbüslerin zorlamasının bulunması, c) İhlale katılımın sınırlı olması, ç) İhlal konusu faaliyetlerin yıllık gayri safi gelirler içerisindeki payının düşük olması, d) İdari para cezasına esas alınan yıllık gayri safi gelirler içinde yurt dışı satış gelirlerinin bulunması, gibi hallerin ilgili teşebbüs veya teşebbüs birliği tarafından ispatlanması halinde indirilebilir." kuralları yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 1. Dava konusu Kurul kararının davacı şirkete 4054 sayılı Kanun'un 6. maddesinin ihlal edildiğine karar verilmesine ilişkin kısmının incelenmesi; 1.1. Yerinde İnceleme Yönünden Kararın İncelenmesi: Anayasa Mahkemesinin 20/06/2023 tarih ve 32227 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 23/3/2023 tarih ve B. No: 2019/40991 sayılı Ford Otomotiv Sanayi A.Ş. kararında, 4054 sayılı Kanun'un 15. maddesinde yerinde incelemenin hakim kararı olmaksızın Kurul kararıyla yapılabilmesine ilişkin düzenlemenin Anayasa'nın 21. maddesine uygun olmadığı, ihlalin 4054 sayılı Kanun'un ilgili hükümlerinde yer verilen yerinde inceleme yetkisinin Anayasa'nın 21. maddesinin birinci fıkrasındaki güvencelere uygun olarak düzenlenmemesinden kaynaklandığı değerlendirilmiş ve bu çerçevede anayasal ilkeler dikkate alınarak düzenleme yapılması noktasında kararın bir örneğinin bilgi ve takdiri için yasama organına gönderilmesine karar verilmiştir. Nitekim Dairemizin 19/09/2023 tarih ve E:2023/2464 sayılı kararıyla, 4054 sayılı Kanun'un 15. maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesinde yer alan, "gerekli gördüğü hâllerde" ibaresiyle üçüncü fıkrasının ikinci cümlesinin, Anayasa'nın 2., 13. ve 21. maddelerine aykırı olduğu kanısına ulaşılması nedeniyle bu kuralın iptali için Anayasa Mahkemesine başvurulmasına karar verilmiş, Anayasa Mahkemesince başvuru kararı ve ekleri 08/11/2023 tarihinde alınmış ve esas defterine kaydı yapılmıştır. Anayasa'nın 152. maddesinin 3. fıkrası uyarınca, Anayasa Mahkemesince işin kendisine gelişinden başlamak üzere beş ay içinde yapılan başvuru hakkında karar verilmemesi halinde davanın yürürlükteki kanun hükümlerine göre sonuçlandırılması gerekmektedir. Anayasa Mahkemesine yapılan başvuru tarihinden itibaren geçen süre göz önüne alındığında, makul sürede yargılanma hakkına ilişkin olası bir ihlalinin önüne geçilmesi için somut uyuşmazlık bakımından, yürürlükte bulunan 4054 sayılı Kanun'un 15. maddesinin yerinde incelemeye ilişkin kurallarına göre değerlendirme yapılmak suretiyle temyiz incelemesi gerçekleştirilmiştir. 1.2. Gerekçeli karar hakkı açısından yapılan inceleme: Gerekçeli karar hakkı hem Anayasa'da hem de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nde (AİHS) güvence altına alınmıştır. Anayasada gerekçeli karar hakkı açık bir hükümle korunmaktadır. Anayasa'nın "Duruşmaların açık ve kararların gerekçeli olması" başlıklı 141. maddesinin üçüncü fıkrasında mahkemelerin her türlü kararlarının gerekçeli olacağı emredici bir şekilde kurala bağlanmıştır. Öte yandan, Anayasa'nın 36. maddesinde düzenlenen "Hak arama hürriyeti", adil yargılanma hakkının bir parçası olarak gerekçeli karar hakkını da bünyesinde barındırmaktadır. AİHS'in "Adil Yargılanma Hakkı"nı düzenleyen 6. maddesinin lafzında ise gerekçeli karar hakkına ilişkin açık bir ifade bulunmamakla birlikte, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), içtihatlarıyla gerekçeli karar hakkının hakkın, 6. maddede yer alan adil yargılanma hakkının zorunlu bir unsuru olduğunu kabul etmiştir. Anayasa Mahkemesinin 13/06/2013 tarih ve Başvuru No: 2013/1235 sayılı kararında ilke olarak mahkeme kararlarının gerekçeli olmasının, adil yargılanma hakkının bir gereği olduğu; mahkemelerin dava konusu maddi olay ve olguların kanıtlanmasını, delillerin değerlendirilmesini, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanmasını, uyuşmazlıkla ilgili vardığı sonucu, bu sonuca varılmasında kullandığı takdir yetkisinin sebeplerini makul bir şekilde gerekçelendirmek zorunda olduğu; bu gerekçelerin oluşturulmasında açıkça bir keyfilik görüntüsünün olmaması ve makul bir biçimde gerekçe gösterilmesi halinde adil yargılanma hakkının ihlalinden söz edilemeyeceği; makul gerekçenin, davaya konu olay ve olguların mahkemece nasıl nitelendirildiğini, kurulan hükmün hangi nedenlere ve hukuki düzenlemelere dayandırıldığını ortaya koyacak, olay ve olgular ile hüküm arasındaki bağlantıyı gösterecek nitelikte olması gerektiği; zira tarafların o dava yönünden, hukuk düzenince hangi nedenle haklı veya haksız görüldüklerini anlayıp değerlendirebilmeleri için ortada usulüne uygun şekilde oluşturulmuş, hükmün hangi nedenle o içerik ve kapsamda verildiğini gösteren, ifadeleri özenle seçilmiş ve kuşkuya yer vermeyecek açıklıktaki bir gerekçe bölümünün ve buna uyumlu hüküm fıkralarının bulunmasının zorunlu olduğu; bununla birlikte, derece mahkemelerinin, taraflarca ileri sürülen tüm iddialara cevap verme zorunluluğunun bulunmadığı, hükme esas teşkil eden gerekçelerin nelerden ibaret olduğunu ortaya koymasının yeterli olduğu belirtilmiştir. AİHM de mahkemelerin gerekçeli karar hakkına uygun davranıp davranmadığının, her davanın kendi somut koşulları çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini belirtmektedir (Ruiz Torija v. İspanya, No: 18390/91, § 29). Mahkeme, uyuşmazlığın niteliğine göre, tarafların olayın oluşumuna ilişkin esaslı iddialarının karşılandığı hallerde, diğer iddiaların zımnen reddedilmiş sayılabileceğini; ayrıca soyut nitelikte ileri sürülen bazı iddiaların kararın gerekçesinde açıkça ele alınmamış olmasının, yargılamanın bütünü itibarıyla adil olma niteliğini ortadan kaldırmadığı sonucuna varmaktadır (Čivinskaitė v. Litvanya, No. 21218/12, §§142-144). Ayrıca, AİHM kararlarında, kanun yolunda kısa karar ile başvurunun reddedilebilmesi için alt mahkemenin kararının yeterli gerekçeye sahip olması gerektiği kabul edilmektedir (Helle v. Finlandiya, No. 20772/92, § 60; Tatishvili v. Rusya No. 1509/02, §62). Bu çerçevede, mahkeme kararlarının gerekçeli olması, adil yargılanma hakkının bir gereğidir. Bununla birlikte, yargılamada taraflarca ileri sürülen tüm iddialara yönelik değil, davanın sonucuna etkili esaslı iddialara yönelik irdeleme yapılarak, ulaşılan sonuçlara ilişkin gerekçelerin ortaya koyulması gerekli ve yeterlidir. Dosyanın incelenmesinden, idare mahkemesi kararında uyuşmazlığın çözümü bakımından, ...’ın hakim durumda bulunup bulunmadığı ile hakim durumun kötüye kullanılıp kullanılmadığı hususlarının değerlendirildiği ve bu hususlar açıdan karar gerekçesinin, hükmün dayandığı hukuki ve maddi unsurları ortaya koyacak ölçüde yeterli olduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan, bakılan davada, davacı tarafından ileri sürülen birtakım iddialar hakkında ilk derece ve istinaf aşamalarında açık bir değerlendirme yapılmamış ise de, anılan iddiaların hukuki değerlendirmeye ilişkin olduğu, davacının bu konulara ilişkin açıklamalarını dosyaya sunduğu, idarenin ise bu iddialara ilişkin savunma yaptığı anlaşıldığından söz konusu iddiaların temyiz incelemesi kapsamında incelenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. 1.3. Belgelere erişimin kısıtlanması nedeniyle savunma hakkının ihlal edildiği iddiası yönünden yapılan inceleme: Davacı tarafından, soruşturma sürecinde dosyaya yeterli ölçüde erişim sağlayamadığı, yargı kararı ile ilk inceleme ve önaraştırma raporuna erişim sağladığı, Kurulun dayandığı hiçbir delile erişimin olmadığı iddia edilmektedir. Yapılan incelemede, davacılar tarafından, soruşturmaya ilişkin dosyaya giriş ve bazı belgelere erişimin sağlanması talebinin reddine dair Rekabet Kurulunun 07/11/2019 tarih ve 19-38/576-244 sayılı kararının iptali istemiyle açılan davanın reddine karar verildiği, anılan kararın ise Dairemizin 12/12/2024 tarih ve E:2021/4219, K:2024/5414 sayılı kararıyla onanarak kesinleştiği anlaşılmaktadır. Öte yandan, davacılar tarafından aynı soruşturmaya ilişkin olarak bilgi edinme başvurusunda da bulunulduğu, bu başvurunun reddi üzerine Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu kararının iptali istemiyle ayrıca dava açıldığı, söz konusu davanın önaraştırma ve ilk inceleme raporları yönünden iptal, diğer talepler yönünden ise ret ile sonuçlandığı, anılan kararın istinaf incelemesinden geçerek kesinleştiği görülmektedir. Dosya kapsamında, davacının bilgi edinme hakkı çerçevesinde ilk inceleme raporu ile önaraştırma raporuna, anılan raporlar soruşturma sürecinin hazırlık aşamasına ilişkin olmalarına, Kurul kararına esas teşkil eden değerlendirmeler bakımından belirleyici nitelikte bilgi içermemelerine ve kurum içi belge mahiyetinde olmalarına karşın erişim sağladığı anlaşılmaktadır. E-ticaret sektöründe faaliyet gösteren teşebbüslerin ...’a olan yüksek derecedeki bağımlılığı dikkate alındığında, bu teşebbüslerin ticari sır niteliğindeki verilerinin gizliliğine hassasiyet gösterilmesi gerekmektedir. Ayrıca, rakip teşebbüslerin ticari sır niteliğindeki verilerin doğrudan paylaşılması, rekabet sürecinin sağlıklı işleyişi bakımından zarar doğurabilecek niteliktedir. Öte yandan, ... tarafından ileri sürülen “hiçbir delile erişim sağlanmadığı” yönündeki iddianın dosya kapsamıyla örtüşmediği, dava konusu kararda yer verilen analiz ve değerlendirmelerin önemli bir bölümünün, bizzat ... tarafından sunulan verilere dayandığı görülmektedir. Bu çerçevede, ...’a tebliğ edilen soruşturma raporunda yer verilen karartmaların, ticari sır niteliğindeki verilerle sınırlı olduğu anlaşıldığından, uyuşmazlıkta davacının dosyaya erişim ve savunma hakkını ihlal eden bir yön bulunmamaktadır. 1.4. İdari para cezasının hesaplanmasına ilişkin inceleme: Davacılar tarafından, Kurul kararında ele alınan zarar teorisinin kendine özgü niteliği göz önüne alındığında idari para cezası verilmemesi gerektiği, idari para cezasının yanlış hesaplandığı, ilgi ürün pazarından elde edilen cironun dikkate alınması gerektiği, Türkiye'de Shopping alt alanının Kurul kararından dört sene önce 01 Eylül 2016 tarihinde faaliyete geçtiği, ihlalin 5 yıl sürmediği iddia edilmiştir. 4054 sayılı Kanun'un 16. maddesinde, bir önceki mali yıl sonunda oluşan ve Kurul tarafından saptanacak olan yıllık gayri safi gelirin yüzde onuna kadar para cezası verilebileceği belirtilmiştir. Anılan maddedeki; "gayri safi gelir" kavramı ile teşebbüsün pazar içindeki gücü esas alınarak gayri safi gelir unsurları arasında bir ayrıma gidilmediğinden, davacının para cezasının hesaplanmasında yalnızca ilgili ürün pazarına ilişkin cironun dikkate alınması gerektiği yolundaki iddiası geçerli görülmemiştir ...’ın eylemlerine ilişkin olarak ileri sürülen zarar teorisinin kendine özgü veya yeni nitelikte olduğu yönündeki iddianın da dosya kapsamı ve Kurul kararının dayandığı değerlendirmeler birlikte ele alındığında hukuken geçerli olmadığı görülmektedir. Şöyle ki, Kurul'un, hakim durumda bulunan davacıların davranışlarının rekabet karşıtı piyasa kapama etkisini, kılavuzlar ile uluslararası uygulamalar çerçevesinde incelediği ve bu çerçevede değerlendirme yaparak sonuca vardığı görülmektedir. 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinde, Kanun’un 6. maddesinin ihlali halinde idari para cezası uygulanacağı düzenlenmiş olup, söz konusu fiillerin Kanun’un 6. maddesini ihlal ettiklerinin tespiti üzerine yaptırım türünün değiştirilmesi ya da uygulanmasından vazgeçilmesi mümkün değildir. Son olarak, ... tarafından, Türkiye’de alışveriş hizmetlerine 01/09/2016 tarihinde başlandığı ve ihlalin beş yıl sürmediği ileri sürülmekte ise de, dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelerden, ... sekmesinin 2016 yılında kullanıma açıldığı, ancak ihlalin esasını oluşturan ve rakip teşebbüslerin dezavantajlı duruma düşmesine yol açtığı değerlendirilen ... Unit uygulamasının Türkiye’de 04/11/2013 tarihinde faaliyete geçtiği, 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesini ihlal eden eylemlerinin Türkiye'de ... Unit’in piyasaya sürülme tarihi olan Kasım 2013’te başladığı dikkate alındığında ihlalin süresine ilişkin tespitin hukuka uygun olduğu görülmektedir. 1.5. Getirilen yükümlülüklere ilişkin inceleme: Davacılar tarafından, Kurul kararında yer verilen tedbirlerin yetersiz bir biçimde açıklandığı, talebin tam olarak ne anlama geldiğine ilişkin bir açıklamanı olmadığı, AB Shopping kararında uygulanan tedbirlerin yetersiz bulunduğu, oysa bu tedbirlerin başarılı bir şekilde 3 yıldır uygulandığı, bu durumda hizmetin sona erdirileceği, tedbirlerin yenilikçi uygulamaları engellediğinin iddia edildiği görülmektedir. Kurul tarafından, Türkiye’deki e-ticaret pazarının, Avrupa Birliği pazarlarına kıyasla gelişmekte olan ve yüksek büyüme potansiyeli taşıyan bir yapıya sahip olduğu, pazardaki oyuncu sayısının görece sınırlı bulunduğu ve giriş engellerinin ortadan kaldırılmasının etkin rekabetin tesis edilmesi bakımından belirleyici önem arz ettiği hususları dikkate alınarak daha müdahaleci nitelikte tedbirlerin gerekli olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Kurul'un, Türkiye’deki e-ticaret pazarının yapısal özelliklerini, gelişim düzeyini ve rekabet koşullarını dikkate alarak Avrupa Birliği uygulamalarından ayrışan bir değerlendirmede bulunmasının, takdir yetkisi kapsamında ve rekabetin korunmasına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Pazarın oyuncu sayısı, büyüme dinamikleri ve giriş engellerine ilişkin somut veriler ışığında daha müdahaleci tedbirlerin gerekli olduğu yönündeki sonuca ulaşılmasında bu yönüyle hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Son olarak, ...’ın ihlal teşkil eden eylemlerini; Shopping Unit’i rakipleri dezavantajlı duruma düşürecek şekilde konumlandırması, rakiplerin bu alana eşit koşullarda girmesini engellemesi, bu alanın reklam niteliğine dair belirsizlik yaratması ve rakip marka adlarıyla yapılan aramalarda dahi kendi hizmetini önceliklendirmesi olarak dört ana başlık altında toplandığı dikkate alındığında, anılan yükümlülüklerin her birinin tespit edilen ihlal unsurlarıyla doğrudan bağlantılı ve tespit edilen ihlali sonlandırmak ve pazardaki etkin rekabeti tesis etmek amacıyla ihlalin her bir parçasına özgülenmiş olduğu anlaşılmaktadır. Bu itibarla öngörülen tedbirlerde hukuka aykırılık bulunmamaktadır. 1.6. Diğer Hususlar: Uyuşmazlıkta, dava konusu uygulamaların pazar yapısı ve rekabet sürecinin işleyişi üzerindeki etkileri değerlendirildiğinde; Kurulun, uyuşmazlığa konu eylemi klasik bir "mal vermeyi reddetme" vakası olarak değil, hakim durumun dikey ilişkili bir pazarda kötüye kullanılarak piyasa kapama olarak tanımladığı görülmektedir. Olayda, rakiplerin sisteme ilk kez dahil olma talebinin reddedilmesi değil, hali hazırda organik sonuçlar üzerinden trafik alan rakiplerin, ...'ın kendi hizmetini ön plana çıkarması yoluyla görünürlüklerinin azaltılması ve maliyet baskısı altına sokulması söz konusudur. Kurul, kararda mal verme yükümlülüğü kriterleri yerine, hakim durumdaki teşebbüsler için geçerli olan "rekabet karşıtı piyasa kapama" analizini esas almıştır. Yapılan analizlerde, ...'ın davranışlarının rakiplerin trafiğini, pazar paylarını ve maliyet yapılarını olumsuz etkilediği, dolayısıyla rakiplerin pazara erişiminin fiilen zorlaştırıldığı, rakip teşebbüslerin trafik artışının Türkiye’de e-ticaret pazarının genel büyüme eğiliminden kaynaklandığı, buna karşılık, pazar genelinde büyüme yaşanmasına rağmen rakiplerin ... karşısındaki pazar paylarının gerilediği verilerle ortaya koyulmuştur. Bu tür "faaliyet zorlaştırma" eylemleri, 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında yasaklanan davranışlardan olduğu konusunda ise tereddüt bulunmamaktadır. Bu itibarla, dava konusu Kurul kararının, 4054 sayılı Kanun'un 6. maddesinin ihlal edildiğine ilişkin kısmı ile ... Unit hizmetinde birtakım düzeltmeler yapılmasına ilişkin yükümlülük öngörülmesine dair kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı görülmektedir. 2. Dava konusu Kurul kararında idari para cezası oranının belirlenmesine esas alınan mevzuattaki değişikliğin lehe düzenleme teşkil edip etmediğinin incelenmesi; 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 2. maddesinde, "Kabahat" deyiminin, Kanun'un karşılığında idari yaptırım uygulanmasını öngördüğü haksızlık anlamına geldiği; 3. maddesinde, bu Kanun'un, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde, diğer genel hükümlerinin, idari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında uygulanacağı; "Zaman bakımından uygulama" başlıklı 5. maddesinde, 26/09/2004 tarih ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun zaman bakımından uygulamaya ilişkin hükümlerinin kabahatler bakımından da uygulanacağı, kabahatler karşılığında öngörülen idari yaptırımlara ilişkin kararların yerine getirilmesi bakımından ise derhal uygulama kuralının geçerli olduğu; bu maddenin atıf yaptığı 5237 sayılı Kanun'un 7. maddesinin ikinci fıkrasında, suçun işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklı ise, failin lehine olan kanunun uygulanacağı ve infaz olunacağı kurala bağlanmıştır. 5252 sayılı Türk Ceza Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun'un "Lehe olan hükümlerin uygulanmasında usul" başlıklı 9. maddesinin üçüncü fıkrasında, lehe olan hükmün, önceki ve sonraki kanunların ilgili bütün hükümleri olaya uygulanarak, ortaya çıkan sonuçların birbirleriyle karşılaştırılması suretiyle belirleneceği kurala bağlanmıştır. Öğretide de, lehe kanunun tespitinde önceki ve sonraki kanunların ilgili bütün hükümlerinin dikkate alınacağı ve lehe olduğu belirlenen kanunun olaya bütün olarak uygulanacağı kabul edilmiştir. Somut olayda tesiri olacak tüm hükümler analiz edilerek neticeye varılmalıdır (EREM Faruk, Ümanist Doktrin Açısından Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, C. I, 1976, s. 136). 4054 sayılı Kanun'un 4. ve 6. maddelerine aykırı davranışlar yönünden verilecek idari para cezalarının tespitine ilişkin usul ve esasları düzenleyen mülga ve yeni yönetmeliğin aktarılan kurallarından, önceden karteller ve diğer ihlaller ayrımı yapılarak, bunlar için belirlenecek baz ceza oranlarının alt ve üst sınırları belirlenmişken, yeni durumda "kartel - diğer ihlal" ayrımı bulunmadığı gibi, bunlara ilişkin herhangi bir alt sınıra da yer verilmediği, baz ceza oranının belirlenmesi bakımından önceden ilgili teşebbüs veya teşebbüs birliklerinin piyasadaki gücü dikkate alınmaktayken, artık ihlalin niteliğinin açık ve/veya ağır olup olmadığının gözetileceğinin belirtildiği, temel ceza oranı belirlenirken ihlalin süresine bağlı olarak yapılacak artırım bakımından, önceden "1-5 yıl" süren ihlaller için yarısı oranında artırım yapılacağı belirtilmişken, artık "1-2 yıl" için 1/5, "2-3 yıl" için 2/5, "3-4 yıl" için 3/5 ve "4-5 yıl" için 4/5 oranında kademeli artırım yapılacağı, yeni Ceza Yönetmeliği'nde bazı ağırlaştırıcı unsurların kaldırıldığı, ayrıca hafifletici yeni unsurların eklendiği anlaşılmıştır. Bu durumda, baz ceza oranına ilişkin önceden belirlenmiş olan alt sınırların kaldırılmış olduğu, 1 yıldan uzun 3 yıldan kısa olan ihlaller bakımından temel ceza oranı belirlenirken ihlalin süresi yönünden yapılacak artırımın azaltıldığı, ağırlaştırıcı bazı unsurların kaldırıldığı ve hafifletici yeni unsurlara yer verildiği, Mülga Ceza Yönetmeliği ile yeni Ceza Yönetmeliği'nin bir bütün olarak karşılaştırılmasından, yeni Ceza Yönetmeliği'nin, Mülga Ceza Yönetmeliği'ne kıyasen lehe olabilecek düzenlemeler içerdiği gözetildiğinde Rekabet Kurulunca her iki Yönetmelik dikkate alınmak ve kıyaslanmak suretiyle (temel ve sonuç) aleyhe karar verme yasağını ihlal etmeyecek şekilde idari para cezası oranlarının yeniden belirlenmesi ve lehe düzenleme niteliği taşıyan kuralların davacıya da uygulanabilmesi için dava konusu Kurul kararının bu sebeple iptali gerektiği sonucuna varılmıştır. Nitekim, Rekabet Kurulunun da bu temel yaptırım hukuku ilkesine riayet ettiği, önceki yönetmelik döneminde gerçekleşen rekabete aykırı fiiller bakımından yeni yönetmelik yürürlüğe girdikten sonra verdiği kararlarında, Mülga Ceza Yönetmeliği ile yeni Ceza Yönetmeliği'ni kıyasladığı ve idari para cezası oranının belirlenmesinde teşebbüsler yönünden lehe olduğunu tespit ettiği yönetmeliği uyguladığı görülmüştür. Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının isteminin kabulüne; 2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi.... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA, 3. Temyiz aşamasında fazladan yatırılan ...-TL harcın istemi halinde davacılara iadesine 4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 30/12/2025 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi.

(X) KARŞI OY : Dava, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 6. maddesini ihlal ettiği gerekçesiyle davacılara müteselsilen 98.354.027,39-TL idari para cezası verilmesine ve ... Unit hizmetinde birtakım düzeltmelerin yapılmasına ilişkin yükümlülük öngörülmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Rekabet Kurulu (Kurul) kararının iptali istemiyle açılmıştır. 7246 sayılı Kanun'un 9. maddesiyle 4054 sayılı Kanun'un 43. maddesinde yapılan değişiklikler ile yürütülmekte olan bir önaraştırma ya da soruşturma sürecinde Kanun'un 4. veya 6. maddesi kapsamında ortaya çıkan rekabet sorunlarının giderilmesine yönelik olarak ilgili teşebbüs ya da teşebbüs birliklerince taahhüt sunulabileceği, Kurul'un söz konusu taahhütler yoluyla rekabet sorunlarının giderilebileceğine kanaat getirirse bu taahhütleri ilgili teşebbüs ya da teşebbüs birlikleri açısından bağlayıcı hale getirerek soruşturma açılmamasına veya açılmış bulunan soruşturmaya son verilmesine karar verebileceği, rakipler arasında fiyat tespiti, bölge veya müşteri paylaşımı ya da arz miktarının kısıtlanması gibi açık ve ağır ihlallerle ilgili olarak taahhütün kabul edilmeyeceği; soruşturmaya başlanmasından sonra Kurul'un, ilgililerin talebi üzerine veya re'sen, soruşturma sürecinin hızlı bitirilmesinden doğacak usuli faydaları ve ihlalin varlığına veya kapsamına ilişkin görüş farklılıklarını göz önüne alarak uzlaşma usulünü başlatabileceği, Kurul'un, hakkında soruşturma başlatılan ve ihlalin varlığı ile kapsamını kabul eden teşebbüs veya teşebbüs birlikleri ile soruşturma raporunun tebliğine kadar uzlaşabileceği, uzlaşma usulü sonucunda idari para cezasında yüzde yirmi beşe kadar indirim uygulanabileceği düzenlenmiştir. Öncelikle, söz konusu düzenlemelerin dava konusu uyuşmazlık bakımından davacının lehine olup olmadığı tespit edilmelidir. Dava konusu olay bakımından, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun yaptığı atıf nedeniyle uygulanması gereken 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu ve dolayısıyla 5252 sayılı Türk Ceza Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun'un "Lehe olan hükümlerin uygulanmasında usul" başlıklı 9. maddesinin 3. fıkrasına göre, "lehe olan hüküm, önceki ve sonraki kanunların ilgili bütün hükümleri olaya uygulanarak, ortaya çıkan sonuçların birbirleriyle karşılaştırılması suretiyle belirlenmesi" gerektiğinden, dava konusu olayda davacıya idari para cezası verildiği, ancak davacı tarafından verilecek taahhüdün kabul edilmesi halinde hakkında herhangi bir para cezasına hükmedilmeyeceği, uzlaşma sürecinin işletilmesi halinde ise davacıya verilecek idari para cezasından yüzde yirmi beş oranında indirim yapılabileceği dikkate alındığında, dava konusu uyuşmazlık bakımından 7246 sayılı Kanun'un 9. maddesiyle 4054 sayılı Kanun'un 43. maddesinde yapılan değişikliklerin davacının lehine olduğu konusunda herhangi bir duraksama bulunmamaktadır. Anayasa'nın 38. maddesinin 1. fıkrasında "Kimse, ... kanunun suç saymadığı bir fiilden dolayı cezalandırılamaz."; 3. fıkrasında da "Ceza ve ceza yerine geçen güvenlik tedbirleri ancak kanunla konulur." ifadesine yer verilmek suretiyle suç ve cezaların kanuniliği prensibi benimsenmiştir. Anayasa'nın 38. maddesinde yer alan "suçta ve cezada kanunilik" ve temelde hukuk devleti ilkesi uyarınca hangi eylemlerin yasaklandığının ve bu yasak eylemlere verilecek cezaların kuşkuya yer bırakmayacak biçimde kanunda gösterilmesi, buna ilişkin kanunun açık, anlaşılır ve sınırlarının belli olması gerekir. Bununla birlikte, kabahat olduğunda tereddüt bulunmayan, 4054 sayılı Kanun'da düzenlenen idari para cezasının "cezai" nitelikte olup olmadığı ve anılan prensibe tabi olup olmadığı incelendiğinde, Anayasa Mahkemesi kararlarında bu hususun tartışıldığı ve bunların cezai nitelikte olduğu sonucuna ulaşıldığı anlaşılmaktadır. (Anayasa Mahkemesi'nin 11/06/2009 tarih ve E.2007/115, K.2009/80 sayılı kararı, 17/6/2020 tarihli Onmed Tıbbi Ürünler Paz. ve Dış Tic. Ltd. Şti., Başvuru No: 2016/8342 kararı) Suçta ve cezada kanunilik ilkesi, hukuk devletinin kurucu unsurlarındandır. Kanunilik ilkesi, genel olarak bütün hak ve özgürlüklerin düzenlenmesinde temel bir güvence oluşturmanın yanı sıra, suç ve cezaların belirlenmesi bakımından özel bir anlam ve öneme sahip olup, bu kapsamda kişilerin kanunen yasaklanmamış veya yaptırıma bağlanmamış fiiller dolayısıyla keyfi bir şekilde suçlanmaları ve cezalandırılmaları önlenmekte; buna ek olarak suçlanan kişinin lehine olan düzenlemelerin geriye etkili olarak uygulanması sağlanmaktadır. (Anayasa Mahkemesi'nin 15/04/2014 tarihli Karlis A.Ş., Başvuru No: 2013/849 kararı) Anılan hususlar birlikte değerlendirildiğinde; lehe kanunun uygulanmasının Anayasa'da teminat altına alınan suçta ve cezada kanunilik ile hukuk devleti ilkesi çerçevesinde anayasal bir zorunluluk olduğu, buna göre suçun işlendiği tarihte yürürlükte olan ceza kuralı ile kesin bir hükmün verilmesinden önce kabul edilen bir ceza kuralı farklı ise hakimin sanığın lehine olan ceza kuralını uygulaması gerektiği, kanun koyucunun bu ilkenin hilafına bir düzenleme yapamayacağı, nitekim Anayasa Mahkemesi'nin 11/04/2019 tarih ve E.2019/9, K.2019/27 sayılı kararının da bu yönde olduğu anlaşılmaktadır. Bu itibarla; 7246 sayılı Kanun'un 9. maddesiyle 4054 sayılı Kanun'un 43. maddesinde taahhüt müessesinin uygulanması için "yürütülmekte olan bir önaraştırma ya da soruşturma sürecinden"; uzlaşma müessesi için "soruşturma raporunun tebliğine kadar uzlaşabileceği" gibi zaman bakımından uygulamaya ilişkin düzenlemelere yer verilmişse de, hukuka uygun ve anayasal ilkeler çerçevesinde yorumlandığında, söz konusu düzenlemelerin; Kanun yürürlüğe girdikten sonraki süreçte ortaya çıkan ihlal iddiaları ve bunların soruşturulmasına ilişkin sürece ilişkin olduğu, yoksa anılan ifadelerle, evrensel bir hukuk kaidesi olan lehe kanunun, geçmişe etkili olarak uygulanmasının herhangi bir suretle engellenmesinin söz konusu olmadığı anlaşılmaktadır. Aksi bir yorumun, Anayasa Mahkemesi'nin yukarıda anılan içtihatlarına ve hukuka aykırı olacağı düşünülmektedir. Bununla birlikte, söz konusu düzenlemelerde taahhüt ve uzlaşmayı kabul edip etmemekte Kurula takdir yetkisi tanınmış olup, Kurulun lehe düzenleme niteliğinde olan kuralları dava konusu uyuşmazlığa uygulama noktasında takdir yetkisini kullanabilmesi için dava konusu Kurul kararının iptaline ihtiyaç bulunmaktadır. Aksi bir yaklaşımın, idari yargı yetkisinin, idarenin takdir hakkını kullanmasına engel olabileceği değerlendirilmektedir. Tüm bu hususlar bir arada değerlendirildiğinde, 7246 sayılı Kanun'un 9. maddesiyle 4054 sayılı Kanun'un 43. maddesine eklenen düzenlemeler uyarınca taahhüt ve uzlaşma müesseselerinin, lehe kanun niteliği taşıdığından, davacıya da uygulanması gerektiğinden, davacı hakkında lehe kanun hükmü dikkate alınarak yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir. Bu itibarla, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararının yukarıda belirtilen gerekçelerle bozulması gerektiği görüşüyle karara gerekçe yönünden katılmıyorum.

Atıf: Danıştay 13. Daire, E. 2022/257, K. 2025/4223, T. 30.12.2025, www.arakarar.com/karar/danistay-13-daire-2022-257-e-2025-4223-k-3f4ee95717ef