Bölge Adliye Mahkemesi ·

Bölge Adliye Mahkemesi 2026/917 E. 2026/1047 K.

Mahkeme
Bölge Adliye Mahkemesi
Esas No
2026/917
Karar No
2026/1047
Karar Tarihi

T.C. DİYARBAKIR BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 6. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2026/917 KARAR NO : 2026/1047

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN : MAHKEMESİ :DİYARBAKIR 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ DAVANIN KONUSU :Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARAR TARİHİ :17/09/2026

Taraflar arasında görülen davada İlk Derece Mahkemesince verilen kararın istinaf incelemesi davacılar vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı HMK’nın 353. maddesi gereğince tetkikatın evrak üzerinde yapılmasına karar verildikten ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için düzenlenen rapor ile istinaf sebepleri dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları, tüm belgeler okunup incelendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ: Davacılar vekili; müvekkili ...'in ... tarihinde davah ...'den ... USD ve ... TL borç para aldığını, aynı gün ... tarafından faiz farkı da eklenerek ... USD bedelli senedin hazırlanarak ... ile kefil yapılan ...'e imzallatırıldığını, imza esnasında davalı tarafından senede sadece rakamla ... $ yazıldığını, diğer kısımların ise boş bırakıldığını, ancak daha sonra davalı tarafından senette tahrifat yapıldığını, ... rakamının önüne (10) rakamı eklenerek senet bedelinin ... $ yapıldığını, senedin geri kalan kısımları da doldurularak icra takibi başlatıldığını, Silvan İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı dosyası ile açılan takip dosyasında haciz işlemleri başlatıldığını, müvekkillerinin bu hususta şikayette bulunduklarını, Silvan Cumhuriyet Başsavcılığın ... soruşturma sayılı dosyasında Dirarbakır İl Emniyet Müdürlüğü Diyarbakır Bölge Kriminal Polis Laboratuvarı Müdürlüğü tarafından senet üzerinde tahrifat incelemesi yapıldığını, uzmanlık raporunda (Yüz) ve (10) şeklindeki yazı ve rakamların aynı bölümlerde bulunan yazı ve rakamlara konumlandırılış ve fulaj izi yönlerinden farklılıklar gösterdiklerinin müşahade edildiğini, (Yüz) ve (10) şeklindeki yazı ve rakamların bulundukları yerlere ilave yoluyla tahrifen yazıldıklarının değerlendirildiği, ancak belirtilen bölümlerde kalem mürekkebi yönünden bir farklılık görülememesi nedeniyle ileri derecede bir kanaat beyan edilmesinin mümkün olmadığının, tetkik konusu senedin mevcut durumu itibanyla aldatma kabiliyetini haiz olduğu kanaatine varıldığının belirtildiğini, müvekkillerinin altına imza koydukları miktarın ... USD olduğunu ve davalıya başkaca borçlarının bulunmadığını beyan ederek; Silvan İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı dosyasında takibe konu ... ... düzenleme tarihli, ... USD bedelli bononun ödeme tarihi olan ... tarihindeki kur karşılığı olan (... USD/TRY kuru ...) ... TL ana paranın ... TL'lik kısmının ve bu kısım için işlemiş faizleri ile diğer tüm fer'ilerinin iptaline ve müvekkillerinin ... TL yönünden borçlu olmadıklarının tespitine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı taraf, davaya cevap vermemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; icra dosyası, Adli Tıp Kurumu raporu, Diyarbakır 13. Ağır Ceza Mahkemesi'nin ... E. sayılı dosyası ve müzekkere yanıtları hep birlikte değerlendirildiğinde; Silvan İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı takip dosyası bakımından menfi tespit talep edildiği, davacıların takip konusu ... düzenleme tarihli, ... vade tarihli, ... USD tutarlı bonodaki imzalarını inkar etmedikleri, bonoda borç miktarı olan ... USD'nin önüne sonradan davalı tarafından (10) rakamının eklenerek bono bedelinin ... USD bedelli hale getirildiğini ileri sürdükleri, bu iddianın ispat yükünün davacılarda olduğu, ceza dosyasında beraat kararı verildiği ve verilen kararın kesinleştiği, aldırılan ATK raporunda davacıların iddiasını ispata yarar bir tespit yapılmadığı, senede karşı senetle ispat kuralı gereği hayatın olağan akışına aykırılık iddiaları ile davalının ekonomik durumuna ilişkin iddiaların dinlenemeyeceği, davacıların davasını ispat edemediği gerekçesiyle; davanın reddine, ihtiyati tedbir uygulanmadığından davalı lehine tazminata hükmedilmesine yer olmadığına karar verilmiştir. Karara karşı, davacılar vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: İstinaf kanun yoluna başvuran davacılar vekili davacılar adına ayrı ayrı sunmuş olduğu istinaf dilekçelerinde; İlk Derece Mahkemesince verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, müvekkili ile davalı ... arasında bir para alışverişi olduğunu, müvekkilinin davalıdan ... Dolar borç alması sonucunda faizle birlikte aralarında ... Dolarlık senet düzenlendiğini, davalı tarafından bu senet üzerinde tahrifat yapılarak "..." Dolarlık senedin başına (1) ve (0) eklenerek "..." Dolarlık bir sahte senet haline getirildiğini, bu durumun alınan Diyarbakır Bölge KPL Müdürlüğü tarafından düzenlenen ... tarihli uzmanlık raporunda, "senedin yazıyla belirtilen bölümünde bulunan "Yüz" yazılarının ve rakamla belirtilen bölümünde bulunan baştaki "10" rakamlarının aynı bölümlerde bulunan diğer yazı ve rakamlara konumlandırılış ve fulaj izi yönlerinden farklılıklar gösterdikleri, belirtilen "Yüz " ve "10" kısmının bulundukları yerlere ilave yoluyla tahrifen yazıldıkları, senedin mevcut durumu itibariyle aldatma kabiliyetini haiz olduğu kanaatine varıldığı," şeklinde açıkça belirtildiğini, bu dosyada alındırılan raporda ise "inceleme konusu senette rakamla miktar belirtir bölümde sol başta yer alan "1" ve "0" rakamları kendinden önce gelen rakamlardan kalem baskı derecesi ve ebat bakımından kısmen farklılık arz etmekle birlikte tespit ... bu bulguların kesin teşhise yeter nitelikte olamaması nedeniyle "1" ve "0" rakamların bulunduğu konuma sonradan ilave edilip edilmediği hususunda daha ileri bir tespite gidilemediği, inceleme konusu senette miktar belirtir bölümde sol başta yer alan "Yüz" ibaresinin sonradan eklendiğini gösterir bulgu saptanamadığı" yönünde görüş bildirildiğini, İlk Derece Mahkemesinin kararına dayanak yaptığı Adli Tıp Kurumu ve kriminal inceleme raporunun, İlk Derece Mahkemesinin kabulünün aksine, davacı iddialarını çürüten değil, aksine teknik farklılıkların varlığını açıkça ortaya koyan bir rapor olduğunu, dosyadaki raporlarda iki teknik değerlendirme bulunduğunu, Diyarbakır KPL Uzmanlık Raporunda “ilave yoluyla tahrifat vardır”, ATK raporunda “kesin teşhise yeterli bulgu yoktur” yönünde kanaat bildirildiğini, bir rapor olumlu ve kesin tespit içerirken, diğer raporun tespit yapılamadığını söylediğini, çelişki giderilmeden karar verildiğini, ceza mahkemesinin beraat kararının hukuk hakimini bağlamayacağını, söz konusu borca bir dayanak bulunmadığını beyan ederek istinaf isteminde bulunmuştur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE: 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesi uyarınca, istinaf sebepleri ve kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda; Dava, 2004 sayılı İİK m. 72 hükmü uyarınca icra takibinden sonra açılan menfî tespit talebine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesince davanın reddine, ihtiyati tedbir uygulanmadığından davalı lehine tazminata hükmedilmesine yer olmadığına karar verilmiş, hüküm davacılar vekili tarafından istinaf edilmiştir. İlk Derece Mahkemesinin gerekçeli kararının davalı vekili Av. ...'nın UETS hesabına ... tarihinde tebliğ edildiği, söz konusu avukatın Silvan Noterliğinin ... tarih ve ... yevmiye sayılı vekaletnamesi ile adı geçen davalının vekili olduğu, Av. ... tarafından yasal sürede ... tarihinde hükmün İİK m. 72/4 hükmündeki tazminat talebi yönünden istinaf edildiği, İlk Derece Mahkemesince hazırlanan ... tarihli istinaf harç ve avans muhtırasının ... tarihinde tebliğine rağmen harç ve masrafların yatırılmaması nedeniyle ... tarihli ek karar ile davalının istinafı yönünden istinaf isteminden vazgeçilmiş sayılmasına karar verildiği, bu ek kararın davalı vekili Av. ...'nın UETS hesabına ... tarihinde tebliğ edildiği, ancak bu ek kararın istinaf edilmediği anlaşılmıştır. Bu itibarla, İlk Derece Mahkemesince verilen hükmün istinaf incelemesi, davacı tarafın istinafına hasren yapılmıştır. Dosya arasındaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden; Silvan İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı icra takip dosyasında, davalı alacaklı ... tarafından davacı borçlular ... ve ... aleyhine, ... tazim tarihli, ... vade tarihli, ... USD bedelli bir adet bonoya dayanılarak ... tarihinde kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla ilamsız icra takibi başlatıldığı, takibin kesinleştiği, davacı tarafça bononun gerçekte ... USD üzerinden düzenlenmesine rağmen, yazı ve rakam eklenerek tahrifat yoluyla ... USD haline getirildiği iddiasıyla ... tarihinde eldeki menfi tespit davasının açıldığı anlaşılmaktadır. Yargı harçlarının konusunu oluşturan harçlardan ilki, mahkemelerde ödenecek harçlar olup; bunlar başvurma harcı, celse harcı ile karar ve ilâm harcıdır. Harcın kimden alınacağı konusu, 492 sayılı Harçlar Kanununun “Mükellef” başlığını taşıyan 11. maddesinde düzenlenmiş; bu madde ile, genel olarak yargı harçlarının, davayı açan veya harca konu olan işlemin yapılmasını isteyen kişilerce ödenmesi yükümlülüğü getirilmiştir.

492 sayılı Harçlar Kanununun “Nispi harçlarda ödeme zamanı” başlıklı 28. maddesinin 1. fıkrasında aynen “(1) sayılı tarifede yazılı nispi harçlar aşağıdaki zamanlarda ödenir” denildikten sonra 23/07/2010 gün ve 6009 Sayılı Kanunun 18. maddesi ile değişik (a) bendinde “Karar ve ilam harcı” alt başlığı ile “Karar ve ilam harçlarının dörtte biri peşin, geri kalanı kararın verilmesinden itibaren iki ay içinde ödenir. Şu kadar ki, ölüm ve cismani zarar sebebiyle açılan maddi ve manevi tazminat davalarında peşin alınan harcın oranı yirmide bir olarak uygulanır. Bakiye karar ve ilam harcının ödenmemiş olması, hükmün tebliğe çıkarılmasına, takibe konulmasına ve kanun yollarına başvurulmasına engel teşkil etmez.” düzenlemesine yer verilmiştir. Aynı Kanunun “Harcı Ödenmeyen İşlemler” başlığını taşıyan 32. maddesinde ise “Yargı işlemlerinden alınacak harçlar ödenmedikçe müteakip işlemler yapılmaz. Ancak ilgilisi tarafından ödenmeyen harçları diğer taraf öderse işleme devam olunmakla beraber bu para muhakeme neticesinde ayrıca bir isteğe hacet kalmaksızın hükümde nazara alınır.” hükmü getirilmiştir. Yukarıda belirtilen madde hükümlerinden de anlaşılacağı üzere, karar ve ilam harcının peşin olarak yatırılması gereken miktarı ile maktu başvuru harcı ödenmedikçe, davaya devam edilmesi olanağı bulunmamaktadır. Nitekim 492 sayılı Harçlar Kanununun 30. maddesinde, yargılama sırasında tespit olunan dava değerinin, dava dilekçesinde bildirilen değerden fazla olduğu anlaşılırsa, yalnız o celse için yargılamaya devam olunacağı, takip eden celseye kadar noksan değer üzerinden peşin karar ve ilam harcı tamamlanmadıkça davaya devam olunamayacağı belirtildiğine göre, yargılama sırasında tespit olunan yeni dava değeri üzerinden tarife uyarınca alınması gereken peşin nispi karar ve ilam harcı ilgilisince tamamlanmadan davaya devam edilmesi olanağından söz edilemez (Bkz. Yargıtay HGK'nun 29/01/2014 tarih ve 2013/1-410 E., 2014/46 K. sayılı; 10/07/2013 tarih ve 2013/14-474E., 2013/1050 K. sayılı; 23/10/2013 tarih ve 2013/7-31 E., 2013/1481 K. sayılı ilamları). Yabancı para borcu ile ilgili alacaklarda talep ... yabancı paranın dava tarihindeki efektif döviz kuru karşılığı Türk Lirası üzerinden harç hesaplanması gerekmekte olup vekalet ücretinin de dava tarihindeki efektif döviz kuru karşılığı Türk Lirası üzerinden karar tarihindeki Avukatlık Asgarî Ücret Tarifesine göre hesaplanması gerekmektedir (Aynı yönde bkz. Yargıtay HGK'nun 15/02/2023 tarihli, 2022/9-106 E., 2023/69 K. sayılı ilamı; Dairemizin 09/11/2023 tarih ve 2021/1423 E., 2023/1987 K. sayılı; 09/11/2023 tarih ve 2021/1425 E., 2023/1988 K. sayılı; Antalya BAM 11. HD'nin 12/05/2017 tarihli 2017/675 E., 2017/442 K. sayılı; İzmir BAM 4. HD'nin 02/02/2023 tarihli 2023/300 E., 2023/268 K. sayılı vb. ilamları). Yukarıda anılan ilke ve esaslar kapsamında somut olay değerlendirildiğinde; Silvan İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı icra takip dosyasında, davalı alacaklı tarafından davacı borçlular aleyhine ...USD bedelli bir adet bonoya dayanılarak kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla ilamsız icra takibi başlatıldığı, davacı tarafça bononun gerçekte ... USD üzerinden düzenlenmesine rağmen, yazı ve rakam eklenerek tahrifat yoluyla ... USD haline getirildiği iddiasıyla eldeki menfi tespit davasının açıldığı anlaşılmaktadır. Bu durumda dava değeri, davacının tahrifatla fazladan eklendiğini iddia ettiği ... USD olup, davacı tarafça bononun vade tarihi olan ... tarihindeki USD/TRY kuru olan ... üzerinden ... x ... USD = ... TL dava değeri gösterildiği, İlk Derece Mahkemesince de bu miktar üzerinden harç alındığı ve bakiye harç ikmal edilmemesine rağmen yargılamaya devam edilerek davanın esası hakkında karar verildiği görülmektedir. Ne var ki, İlk Derece Mahkemesince noksan değer üzerinden peşin karar ve ilam harcı tamamlanmadıkça davaya devam olunamayacağına hususu (492 sayılı Harçlar Kanunu m. 30) göz ardı edilerek, menfi tespit talep ... ... USD'nin dava tarihi olan ... tarihinde geçerli TCMB'nin USD/TRY efektif satış kuru olan ... esas alınarak, ... x ... USD = ... TL şeklindeki dava değeri üzerinden eksik harç tamamlanmadan yargılamaya devam edilerek dava sonuçlandırılmıştır. Bu durumda, İlk Derece Mahkemesince, verilecek müteakip celseye kadarki süre içerisinde, yabancı para cinsinden düzenlenen bono bakımından dava tarihindeki döviz kuruna göre tespit ... dava değeri üzerinden eksik peşin nispi karar ve ilam harcının tamamlatılması, harç tamamlattırıldıktan sonra işin esasına girilmesi, harcın tamamlanmaması halinde 492 sayılı Harçlar Kanunu m. 30 ve 6100 sayılı HMK m. 150 hükümleri uyarınca işlem yapılması gerekirken, harca ilişkin emredici hükümler gözetilmeksizin yazılı şekilde karar verilmesinde isabet bulunmamaktadır. Yukarıda belirtilen sebeplerle, davacılar vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın m. 353(1)-a-4 ve m. 355 hükümleri uyarınca esasa ilişkin istinaf sebepleri incelenmeksizin kamu düzeni ilkesi uyarınca re'sen gözetilen sebeplerle kabulü ile İlk Derece Mahkemesinin kararının kamu düzenine aykırılık nedeniyle Dairemizce re'sen kaldırılmasına, dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, kararın niteliğine göre davacılar vekilinin istinaf itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına karar verilmiştir.

H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-)Davacılar vekilinin istinaf başvurusunun esasa ilişkin istinaf sebepleri incelenmeksizin kamu düzeni ilkesi yönünden re'sen KABULÜNE, İlk Derece Mahkemesinin yukarıda anılan kararının 6100 sayılı HMK'nın 353(1)-a-4 ve 355. maddeleri uyarınca esası incelenmeksizin RE'SEN KALDIRILMASINA, 2-)Gerekçede belirtilen eksikliklerin giderilmesi amacıyla davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, 3-)Kararın kaldırılma nedenine göre davacılar vekilinin istinaf sebeplerinin şimdilik incelenmesine YER OLMADIĞINA, 4-)492 sayılı Harçlar Kanunu’na ekli (1) sayılı tarife gereğince, peşin alınan 732,00 TL istinaf karar harcının İlk Derece Mahkemesince davacılara İADESİNE 5-)İstinaf kanun yoluna başvuran davacılar tarafından yapılan diğer istinaf yargılama giderlerinin İlk Derece Mahkemesince yeniden yapılacak yargılama verilecek hükümle birlikte DEĞERLENDİRİLMESİNE, 6-) İstinaf incelemesi duruşma açılmadan yapıldığından vekâlet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA, 7-) 6100 sayılı HMK'nın 7035 sayılı Kanun ile değişik m. 359(4) maddesi uyarınca Dairemiz kararının İlk Derece Mahkemesince taraflara TEBLİĞİNE,

Atıf: Bölge Adliye Mahkemesi, E. 2026/917, K. 2026/1047, T. 17.09.2026, www.arakarar.com/karar/bam-karar-2026-917-e-2026-1047-k-cc236fe536b1