Bölge Adliye Mahkemesi ·
Bölge Adliye Mahkemesi 2024/116 E. 2026/1429 K.
- Mahkeme
- Bölge Adliye Mahkemesi
- Esas No
- 2024/116
- Karar No
- 2026/1429
- Karar Tarihi
T.C.Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21.Hukuk Dairesi 2024/116 Esas 2026/1429 Karar T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 21.HUKUK DAİRESİ
ESAS NO : 2024/116 KARAR NO : 2026/1429
TÜRK MİLLETİ ADINA KARAR
İNCELENEN DOSYANIN MAHKEMESİ : ANKARA 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TARİHİ : 08/11/2023 NUMARASI : 2021/673 Esas 2023/831Karar
DAVA : Tazminat (Cezai şart) DAVA TARİHİ : 12/11/2021 KARAR TARİHİ : 22/10/2026 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 11/11/2026
Taraflar arasındaki tazminat (cezai şart) istemine ilişkin davanın yargılaması sonunda ilamda yazılı gerekçeyle davanın reddine yönelik olarak verilen hükme karşı davacı vekilince süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin dava dışı ... A.Ş., ... A.Ş., ... A.Ş., ... A.Ş.'deki ortaklık paylarının %100ünü hisse devir sözleşmesi ile davalıya devrettiğini, müvekkilinin de ... A.Ş.'ndeki davalıya ait ortaklık paylarının %100'ünü devralındığını, taraflar arasında hisse devir işlemleri öncesinde 12/02/2020 tarihli sözleşme akdedildiğini, sözleşmede şirket hisselerinin, araç ve taşınmaz devirleriyle devredilen şirketlerin borçlarından devralanın sorumlu olduğunun hükme bağlandığını, sözleşmenin ilk 9 maddesinde yer alan hükümlerin gereği taraflarca yerine getirildiğini, dava dışı ... tarafından müvekkiline, davalıya, hisse devrine konu şirketlerde muhatap gösterilmek suretiyle hesap kat ihtarnamesi gönderildiğini, benzer şekilde ... Bankası, ... Bankası tarafından da hesap kat ihtarnamelerinin tanzim edildiğini, ihtarnamelerin müvekkiline tebliği üzerine müvekkili tarafından davalıya gönderilen ihtarname ile hissesi devredilen şirketlerin borçlarından şirketi devir alanın sorumlu olduğu, hesap kat ihtarnamelerinde yer alan borçtan müvekkilinin sorumlu olmadığı, icra tehdidi altında ödeme yapılması halinde davalıya rücu edileceği, sözleşmedeki cezai şart bedelinin de 3 gün içinde ödenmesi ihtar edildiğini, davalının bankaya olan kredi borcunu ödememesinin sözleşme hükmüne aykırılık teşkil ettiğini, müvekkilinin sözleşmeden kaynaklanan cezai şart alacağı bulunduğunu belirterek şimdilik 1.000.000,00 TL'nin 09/06/2021 tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; tarafların sözleşme hükümleri çerçevesinde ortaklık ilişkilerini sonlandırdığını, sözleşmedeki edimlerin taraflarca yerine getirildiğini, ülkenin içinde bulunduğu ekonomik koşullar ve pandemi süreci nedeniyle müvekkilinin ekonomik dar boğaz içine girdiğini, bankalar kredi borçlarını ifa ederken kısa bir süre zorluk yaşadığını, ... tarafından başlatılan icra takibine konu borcun tamamının müvekkili tarafından ödendiğini, davacının dayanak yaptığı sözleşme maddesinde sözleşmeden cayılırsa ibaresinin yer aldığını, davacının sözleşmeden cayma bildirimi bulunmadığını bildirerek davanın reddini istemiştir. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI Mahkemece; taraflar arasında imzalanan 12/02/2020 tarihli sözleşmeye göre sözleşmede belirtilen şirketlerin davacıya devredilmesi, devir sonrasında tüm borçların devralan davalı tarafından ödeneceği, sözleşmeden cayma halinde ise cezai şart ödenmesi öngörülmüş olup, davalı tarafından sözleşmede belirtilen şirketlerin hisselerinin davacıya devredildiği, devirden sonra davalının bankalara olan şirket borçlarını ödememesi sözleşmenin ihlali olup "Kim bu sözleşmeden cayarsa 20.000.000,00 TL cezai şart olarak öder" hükmüne göre davacının cezai şart isteyemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalının devredilen şirketlerin bankalara olan borçlarını ödememesinin sözleşmenin ihlali olduğunun kabul edilmesinin sonucu, sözleşmedeki cezai şartın muaccel hale gelmesi olduğunu, bu kabule aykırı olarak, davacının sözleşmeye göre cezai şart isteyemeyeceğinin belirtildiğini, taraflar arasında imzalanan 12.02.2020 tarihli sözleşmenin ilk 9. maddesindeki edimlerin ifa edildiği hususunda bir çekişme bulunmadığını, çekişmenin 12.02.2020 tarihli sözleşmenin 10. maddesiyle devredilen şirketlerin borçlarından devralanın sorumlu olacağının ve devralanı bağlayacağının taraflarca kararlaştırılmış olmasına rağmen, davalının devraldığı şirketlerin borçlarını ödememesi yüzünden, alacaklıların müvekkiline ihtarname keşide etmeleri ve müvekkili aleyhine icra takibi başlatmaları sebebiyle sözleşmemin bu hükmünü ihlal etmiş sayılıp sayılmayacağının ve aynı maddede öngörülen cezanın gerçek anlamda bir cezai şart mı yoksa sözleşmeden dönülmesi halinde ödenmesi kararlaştırılan bir ceza mı olduğunun, cezai şart ise ifaya ekli cezai şart mı yoksa ifa yerine geçen (seçimlik) cezai şart mı olduğunun ve burada varılacak sonuca göre davacının bu cezayı talep edip edemeyeceği hususlarının olması gerektiğini, ilk derece mahkemesinin dokuz sayfalık kararında, taraflar arasında çekişmeli olan hususlara ve toplanan delillerin değerlendirilmesinden elde edilen sonuca ve hukuki sebebe ilişkin yeterli gerekçenin gösterilmediğini, uyuşmazlığın çözümünün tamamiyle hukuki olduğunu, genel bilgi veya tecrübeyle ya da hakimlik mesleğinin gerektirdiği bilgiyle çözümlenmesi mümkün olan hususlarda bilirkişiye başvurulamayacağını, bilirkişiye başvurulmasının kanuna aykırı olduğu gibi, bilirkişi incelemesi gerekli olsa bile, uyuşmazlığın çözümünün birden fazla uzmanlık alanına ait bilgilerin bir araya getirilmesini ve birleştirilmesini zorunlu kıldığından Hukuk Muhakemeleri Kanununun 267. maddesi uyarınca; "tek sayıda birden fazla kişiden oluşacak kurulun" bilirkişi olarak görevlendirilmesi gerekirken, iki kişiden oluşan bir bilirkişi kurulu teşkilinin de kanuna aykırı olduğunu, uzman görüşünde ortaya konulan bu görüşler ile bilirkişilerin ulaştıkları sonucun çelişmesi karşısında uzmanın duruşmaya çağrılarak sunduğu görüşle ilgili mahkemece dinlenmesi yönündeki taleplerinin mahkemece kabul edilmediğini, rapora itirazlarında taraflar arasındaki sözleşmenin 10. maddesindeki kaydın hukuki niteliğinin belirlenmesi bakımından biri medeni hukuk, borçlar hukuku alanında ihtisas sahibi hukuk fakültesi öğretim üyesi olması kaydıyla, diğeri mali müşavir ve üçüncüsü de tacir olmak üzere üzere Hukuk Muhakemeleri Kanununun 267. maddesindeki düzenlemeye uygun olarak tek sayıda birden fazla kişiden oluşturulacak bir bir bilirkişi kurulu teşkili ile yeniden rapor alınması yönündeki taleplerinin mahkemece dikkate alınmadığını, Türk Borçlar Kanununun 179/III. maddesinde yer alan düzenlemeye göre; sözleşmenin 10. maddesiyle kararlaştırılan meblağın; seçimlik veya ifaya ekli ceza koşulu" değil, "dönme cezası" olarak kararlaştırıldığının ispat yükünün davalıda olduğunu, davalının 179/IIı'de yer alan karinenin aksini kanıtlayamadığın, bunun dönme cezası olarak kararlaştırıldığını ortaya koyan geçerli bir sebep gösteremediği gibi, bu yönde bir delil de getiremediğini, davalı vekili cevap dilekçesinde; "12.02.2020 tarihli sözleşme uyarınca üzerine düşen edimleri yerine getirtiğini" ifade etmekle, sözleşmedeki "işbu sözleşme tarihinden itibaren tüm borç ve alacaklar devralan şahısları bağlar ve kim bu sözleşmeden cayarsa 20.000.000 TL cezai şartı nakit öder" şeklindeki kaydın ceza koşulu olarak kararlaştırıldığını örtülü olarak kabul ettiğini, bu beyanın sözleşmenin sona erdirilmesi iradesinin bulunmadığını gösterdiğini, bu irade yoksa, sözleşmedeki kaydın, dönme cezası değil, karine olarak cezai şart kabul edileceğini, davalı vekilinin raporda yer alan; sözleşmenin 10. maddesindeki kaydın, "dönme cezası olmadığı, tarafların sözleşmenin sona erdirilmesi iradesinin bulunmadığı" yönündeki tespite itiraz etmediğini, mahkemece bu hususun dahi dikkate alınmadığını, tarafların "hisse devri" suretiyle ortaklıklarını sona erdirdikleri şirketlerin borçlarının üstlenildiğine ilişkin bir taahhüt olduğunu, başka bir ifadeyle 10. maddede borç üstlenme taahhüdü bulunduğunu, bunun da sözleşme kapsamındaki edimlere dahil olduğunu, bilirkişi kurulunun 10. maddede yer alan "sözleşme tarihinden itibaren devredilen şirketlerin tüm borç ve alacakları devralanı bağlar" şeklindeki kaydın, borç üstlenme niteliğinde olduğunu ve sözleşmenin kapsamına dahil olduğunu görmediğini, "tarafların sözleşmenin ilk 9 maddesindeki edimleri yerine getirdiklerini, 10. maddenin sözleşmenin 9 maddesinde belirtilen hükümlerden herhangi birinin ihlali halinde uygulanması gereken bir madde" olduğu yönünde görüşü bildirdiklerini, TBK'nun195. maddesinde "borcu üstlenen borçluyu borçtan kurtarma yükümlülüğü altındadır." hükmünün yer aldığını, davalının bu yükümlülüğüne aykırı davrandığını, sözleşmeyi ihlal ettiğini, dolayısıyla müvekkilinin sözleşmede kararlaştırılan cezai şartı talep etme hakkı doğduğunu belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir. HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Dava; anonim şirket hisselerinin devrini konu alan sözleşmenin ihlal edilmesi nedeniyle sözleşmeden kaynaklanan cezai şart alacağının tazmini istemine ilişkindir. 6100 Sayılı HMK'nın 355. maddesi gereğince, istinaf incelemesinin istinafa gelen tarafın sıfatı ile istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususu gözetilerek ilk derece mahkemesinin taraflar arasındaki ihtilafta görevli mahkeme oluşu ve eldeki davada kesin yetki kuralına da aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla işin esasına girilerek yapılan incelemede; Davacı yan taraflar arasında dava dışı anonim şirketlerdeki hisselerin devri, araç ve taşınmaz devrine ilişkin akdedilen sözleşmede devredilen şirketlerin borçlarının devralan tarafından ödeneceğine ilişkin hükmün davalı tarafından ihlal edildiğini, bankalar tarafından şirketlerin kredi hesapları kat edilerek düzenlenen hesap kat ihtarnamelerinin kendisine de gönderildiğini, sözleşmenin davalı tarafından ihlal edilmesi nedeniyle sözleşmede hükme bağlanan cezai şart alacağının talep edilmesi koşullarının oluştuğunu iddia etmiş, davalı yan ise sözleşmedeki edimlerin karşılıklı olarak ifa edildiğini, kredi borçlarının yaşanan ekonomik sıkıntı nedeniyle kısa bir süre ödenemediğini, yapılan icra takibi sonucu borcun kendisi tarafından ödendiğini, sözleşmeden cayma haline ilişkin olarak düzenlenen cezai şartın davacı tarafından talep edilemeyeceğini savunmuştur. Mahkemece yapılan yargılama sonunda yukarıda özetlenen gerekçe ile davanın reddine karar verilmiştir. Taraflar arasında 12/02/2020 tarihli sözleşme akdedildiği, sözleşmede hükme bağlanan hisse devirleri ile sözleşmedeki araç ve taşınmaz devirlerinin karşılıklı olarak gerçekleştirildiği hususlarında herhangi bir ihtilaf bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, taraflar arasında akdedilen 12/02/2020 tarihli sözleşmenin 10. maddesinde hükme bağlanan 20.000.000,00 TL cezai şartın davacı tarafından davalıdan talep edilip edilemeyeceği hususundan kaynaklanmaktadır. Davacı vekilinin istinaf itirazları incelendiğinde, taraflar arasında düzenlenen sözleşmedir başlıklı 12/02/2020 tarihli sözleşmenin 1., 2., 3. maddesinde anonim şirket hisselerinin taraflar arasında devredileceği, 4. maddesinde taşınmazların davalıya devredileceği, 5. maddesinde iki adet aracın davacıya bedelsiz olarak devredileceği, 6. maddesinde bütün bunların karşılığında yapılacak ödemenin şekli ve ödeme bedeli, 7. maddede davalıya devredilen taşınmazların 15/04/2020 tarihine kadar boşaltılacağı, 8. Maddesinde tüm dosya ve evrakların karşılıklı olarak teslim edileceği, 9. maddesinde karşılıklı olan tüm mahkemelerden feragat edileceği, masrafların davacılar tarafından karşılanacağı hükme bağlanmıştır. Sözleşmenin açıklanan ilk 9 maddesinin taraflarca yerine getirildiği hususunda herhangi bir uyuşmazlık bulunmamaktadır. Davacı yanın işbu davadaki dayanağı, sözleşmenin 10. maddesinde yer alan sözleşme tarihinden itibaren tüm borç ve alacakların şirketi devralan şahısları bağlayacağı hükmünün davalı tarafından ihlal edildiğidir. İddiasının dayanağı olarak da dava dışı ..., T.C ... Bankası, ... Bankası tarafından kefil sıfatıyla davacıya gönderilen hesap kat ihtarnamelerini dosyaya ibraz etmiş, davalı tarafından hisselerinin devraldığı şirketlerin kredi borcunu ödememesi nedeniyle genel kredi sözleşmelerinde kefil sıfatı bulunduğundan kendisine de hesap kat ihtarnamesi gönderildiğini belirtmiştir. Anılan iddia karşısında davalı tarafından sözleşmenin ihlal edilip edilmediğinin değerlendirilmesinden önce sözleşmede düzenlenen cezai şart hükmünün incelenmesi gerekecektir. Tarafların kabulünde bulunan 12/02/2020 tarihli sözleşmenin 10. maddesi, "İşbu sözleşme tarihinden itibaren tüm borç ve alacaklar şirketi deviralan şahısları bağlar ve kim bu sözleşmeden cayarsa 20.000.000,00 TL cezai şartı nakit olarak öder." hükmünü içermektedir. Anılan hüküm karşısında cezai şartın ön koşulu sözleşme hükümlerine aykırı davranış değil, sözleşmeden cayma halidir. Oysa somut olayda, taraflarca sözleşmenin ilk 9. maddesinde yer alan yükümlülükler karşılıklı olarak yerine getirilmiş, anonim şirket hisse devirleri yapılmış, taşınır ve taşınmaz malların devirleri, taşınmazların boşaltılması, evrakların karşılıklı olarak teslimi gerçekleşmiştir. Davacı tarafından davalıya gönderilen ihtarname ile davalı tarafından davacıya gönderilen cevabi ihtarname içeriğinden de davalının sözleşmeden caymasının söz konusu olmadığı anlaşılmıştır. Hal böyle olunca, mahkemece taraflar arasında akdedilen 12/02/2020 tarihli sözleşmenin 10. maddesinde hükme bağlanan cezai şartın ön koşulunun sözleşmeden cayma olduğu, davalı tarafından sözleşmeden cayılmadığı, davacının iddiasında yer alan davalının hisselerini devraldığı şirketlerin kredi borçlarını ödememesi halinin ancak sözleşmenin ihlal edilmesi sonucunu doğuracağı, sözleşmede ise, sözleşmenin ihlaline ilişkin ifaya eklenen bir cezai şart hükmünün bulunmadığı, davacının sözleşmenin 10. maddesine dayanarak sözleşmeden caymayan davalıdan cezai şart talep edemeyeceği gözetilerek davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir. Tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin davanın reddi yönündeki kararında bir isabetsizlik görülmediğinden davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve takdiren aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM : Yukarıda Açıklanan Nedenlerle; 1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/(1)-b.1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2-Alınması gerekli olan 732,00 TL istinaf karar ve ilam harcından peşin alınan 269,85 TL harcın mahsubu ile bakiye 462,15 TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına, 3-Davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin kendi üzerlerinde bırakılmasına, 4-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından davalı yararına vekalet ücreti taktirine yer olmadığına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK'nın 361. maddesi uyarınca gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içerisinde Yargıtay'da temyiz kanun yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 22/10/2026 Başkan - ... Üye - ... Üye - ... Zabıt Katibi - ...
Bu belge 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu hükümlerine göre UYAP sistemi üzerinden elektronik imza ile imzalanmıştır.