Bölge Adliye Mahkemesi 2026/557 E. 2026/940 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

44. HUKUK DAİRESİ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I

DOSYA NO: 2026/557 Esas

KARAR NO: 2026/940

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : İSTANBUL 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: 05/12/2025

NUMARASI: 2025/898 E. - 2025/920 K.

DAVANIN KONUSU: Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ: 21/05/2026

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü :

DAVA DİLEKÇESİ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili .... A.Ş şirketi ile davalı tacir ... ile 15/11/2018 tarihinde ticari nitelikte bayilik ilişkisini düzenleyen franchısıng sözleşmesi yapıldığını, sözleşmeyle tarafların yüklenecekleri edimler ve fesih halinde doğacak hususlar belirlendiğini, iş bu sözleşme davalı ... ile müvekkili şirket .... A. Şirketi ile imzalanmış olup tarafların sözleşme uyarınca yüklenecekleri edim ve yükümlülükler açıkça belirtildiğini, iki tarafın da karşılıklı rızası ile imzaladıklarını, Franchısıng Sözleşmesi Sözleşme Madde 3 Sözleşmenin Süresi başlığı altında düzenlenen " İşbu sözleşme yürürlük tarihinden itibaren 5 (beş) yıl süre ile geçerli olacaktır" maddesi uyarınca 5 yıl boyunca devam ettiğini, fakat davalılardan ..., müvekkilinin üzerine düşen tabela, logo ve malzeme yükümlülüklerini yerine getirmesine rağmen sözleşmeden doğan franchısıng bedeli ile diğer ödeme tutarları kapsamında müvekkilin alacaklarını müvekkiline eksik bir şekilde ödediğini, sonrasında müvekkili .... A. Şirketi ile davalı tacir ... arasında 16/11/2023 tarihinde taraflar arasında ticari nitelikte bayilik ilişkisini düzenleyen yeni bir franchısıng sözleşmesi yapıldığını, sözleşmeyle tarafların yüklenecekleri edimler ve fesih halinde doğacak hususlar belirlendiğini, Franchısıng Sözleşmesi Sözleşme Madde 3 Sözleşmenin Süresi başlığı altında düzenlenen " İşbu sözleşme yürürlük tarihinden itibaren 5 (beş) yıl süre ile geçerli olacaktır" maddesi uyarınca müvekkili şirket ile davalı ... ile 5 yıl sürecek olan müvekkili şirketin gayrimenkul bayiliğini yapmak üzere anlaştıklarını, ekte sunulan franchısıng sözleşmesi Sözleşmenin Süresi başlığı altında da bu husus düzenlendiğini, hal böyle iken davalılardan ... 09.12.2024 Pazartesi saat 08:41 de atmış olduğu mail ile sağlık sorunları bahane edip ileri sürerek sözleşme süresine aykırı davranarak tek taraflı olarak sözleşmeyi fesih ettiğini müvekkili şirkete bildirdiğini, ancak bu fesih tarihinden sonra davalı ... tarafından ilgili ekipmanlar sökülmediği gibi müvekkilinin de alacakları ödenmediğini, ayrıca ...'in iş yerini terk etmesinden sonra iş yerini işbu sefer ... yine müvekkilinin tabelaları ve ekipmanları altında kullanmaya devam ettiğini, ancak o da müvekkiline bir ödeme yapmadığını, müvekkili şirket her ne kadar davalıya ulaşmış ve davalının fesih için geçerli bir sebep olarak ileri sürdüğü sağlık problemlerini somutlaştırmasını istemişse de davalı yan tarafından müvekkili tarafına herhangi bir sağlık raporu yahut hastalığa ilişkin hastane raporu sunulmadığını, müvekkilinin yaptığı araştırma sonucunda ise davalının böyle bir problemi olmadığı yalnızca müvekkili ile olan ilişkisini sonlandırmak adına bir bahane olarak ileri sürdüğü öğrenildiğini, açıklanan nedenlerle 15/11/2018 tarihinde müvekkili ile davalı ... arasında imzalanan bayilik ilişkisini düzenleyen franchısıng sözleşmesi uyarınca müvekkilinin üzerine düşen tabela, logo ve malzeme yükümlülüklerini yerine getirmesine rağmen karşı tarafın sözleşmeden doğan franchısıng bedeli ile diğer ödeme tutarları kapsamında şimdilik 10.000 TL alcağın arabulucuk son anlaşmama tarihi olan 26.03.2025 tarihinden işleyecek ticari avans faiziyle birlikte ...'ten alınarak müvekkile ödenmesini, 16/11/2023 tarihinde müvekkili ile davalı ... arasında imzalanan bayilik ilişkisini düzenleyen franchısıng sözleşmesi uyarınca müvekkilimizin üzerine düşen tabela, logo ve malzeme yükümlülüklerini yerine getirmesine rağmen karşı tarafın sözleşmeyi tek taraflı olarak süresi dolmadan sözleşmeyi feshetmesinden kaynaklı olarak sözleşme boyunca ödeme yapmayan ... yönünden şimdilik 1.000 TL franchısıng bedelinin davalının temerrüde düştüğü tarihten itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacı müvekkiline verilmesini, davalı ... ve ...'in müvekkil firmaya ait her türlü tabela,logo ve malzemeyi müvekkil adına kullanmasından dolayı sözleşmeden doğan cezai şart bedeli olan şimdilik 100 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:

İlk Derece Mahkemesince; TTK'nın 1463. maddesinde de (6102 sayılı TTK 11/2. madde), önce 17. maddeye gönderme yapılarak, 507 Sayılı Kanun hükümlerinin saklı tutulduğu belirtildikten sonra "Bakanlar Kurulu'nun bu konuda kararname çıkarması halinde onlarda gösterilen miktardan aşağı gayrisafi geliri bulunan sanat ve ticaret erbabından başka hiç kimse kanunun 17. maddesinde tarif edilen esnaftan sayılamaz" denmek suretiyle tacir veya esnafın hangi kriterlere göre saptanacağı açık bir biçimde gösterilmiştir. 19/02/1986 tarih ve 19024 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan 25/01/1986 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı ile TTK.nun 1463. maddesine göre esnaf ve küçük sanatkar ile tacir ve sanayicinin ayrımına dair esaslar tespit edilmiştir. (21/07/2007 tarih ve 26589 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan 18/06/2007 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı ile TTK.nun 1463. maddesine göre esnaf ve küçük sanatkar ile tacir ve sanayicinin ayrımına dair esaslar tespit edilmiştir.) Buna göre;

1-Koordinasyon kurulunca tespit ve yayınlanacak esnaf ve küçük sanatkar kollarına dahil olup da gelir vergisinden muaf olanlar ile kazançları götürü usulde vergilendirilenler ve işletme hesabına göre defter tutanlardan iktisadi faaliyetleri nakdi sermayesinden ziyade, bedeni çalışmalarına dayanan ve kazançları ancak geçimlerini sağlamaya yetecek derecede az olan ve Vergi Usul Kanunu'nun 177. maddesinin 1. fıkrasının 1 ve 3 no'lu bentlerinde yer alan limitlerin yarısını, iki numaralı bendinde yazılı nakdi limitin tamamını aşmayanların esnaf ve küçük sanatkar,

2-Vergi Usul Kanunu’na istinaden birinci sınıf tacir sayılan ve bilanço esasına göre defter tutanlar ile işletme hesabına göre defter tutan ve birinci maddede belirtilenlerin dışında kalanların tacir ve sanayici sayılmaları kararlaştırılmıştır.(Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi 2025/2249 Esas 2025/2202 Karar)

Dosyada bulunan vergi dairesi yazı cevabından davalının potansiyel vergi mükellefi olduğu anlaşılmakla taraflar arasındaki uyuşmazlığa bakmakla görevli Mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu," gerekçesi ile,

Davacının davasının Mahkememizin görevsizliği nedeniyle dava şartı yokluğundan reddine,

Kararın kesinleşmesinden itibaren iki haftalık süre içerisinde talep edilmesi halinde dosyanın görevli İSTANBUL ASLİYE HUKUK MAHKEMESİNE GÖNDERİLMESİNE karar verilmiştir.

İSTİNAF:

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Mahkemece huzurdaki davada davalı ...’in vergi kayıtlarında "potansiyel mükellef" olarak göründüğü ve ticari kazanç kaydının bulunmadığı gerekçesiyle, uyuşmazlığın TTK m.4 kapsamında ticari dava olmadığı kanaatine varıldığını ve görevsizlik kararı verilerek dosya Asliye Hukuk Mahkemesine gönderildiğini, bu kararın dosya kapsamındaki delillere, taraflar arasındaki sözleşmenin hukuki niteliğine ve yerleşik Bölge Adliye Mahkemesi içtihatlarına açıkça aykırı olduğunu, taraflar arasındaki sözleşme franchising sözleşmesi olduğunu ve mutlak ticari nitelikte olduğunu, dava konusu uyuşmazlık, müvekkili şirket ile davalı ... arasında 16/11/2023 tarihinde imzalanan Franchising Sözleşmesi’nden kaynaklandığını, söz konusu sözleşme davalı ... tarafından bizzat imzalandığını, mahkeme salt vergi kaydının bulunmamasını esas alarak hatalı bir değerlendirme yaptığını, Bölge Adliye Mahkemeleri, franchising sözleşmelerinden kaynaklanan davaların, davalının tacir sıfatı şeklen bulunmasa dahi Asliye Ticaret Mahkemesi'nde görülmesi gerektiğine hükmettiğini, davalının fiilen ticari faaliyette bulunduğunu, vergi kaydının olmaması tacir olmadığını değil vergi kaçırdığını anlamına geldiğini, mahkemenin verdiği görevsizlik kararı usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE: İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Davacı taraflar arasında, 16/11/2023 tarihinde, bayilik ilişkisini düzenleyen franchısıng sözleşmesi tanzim edildiğini, üzerine düşen yükümlülüklerin yerine getirdiğini, karşı tarafın sözleşmeyi tek taraflı olarak süresi dolmadan feshetmesinden kaynaklı olarak franchısıng bedeli ve diğer ödeme tutarlarına ilişkin olarak şimdilik 1.000,00 TL davalının temerrüde düştüğü tarihten itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.

Dava, franchising sözleşmesine aykırı davranıldığı iddiası ile franchise bedelinin ve diğer ödeme tutarlarının tahsili davasıdır.

HMK’nun 115/1.maddesi uyarınca dava şartlarının bulunup bulunmadığı davanın her aşamasında resen araştırılır. HMK’nun 114/1-c maddesi uyarınca mahkemenin görevli olması dava şartı olarak düzenlenmiştir.

6102 Sayılı TTK’nun 4. maddesine göre, bir davanın ticari dava sayılması için uyuşmazlık konusu işin taraflarının her ikisinin birden ticari işletmesiyle ilgili olması ya da tarafların tacir olup olmadıklarına veya işin tarafların ticari işletmesiyle ilgili olup olmamasına bakılmaksızın TTK veya diğer kanunlarda o davaya Asliye Ticaret Mahkemesi'nin bakacağı yönünde düzenleme bulunması gerekir.

Somut olayda, taraflar arasında, 15/11/2018 tarihinde ve daha sonra 16/11/2023 tarihinde ticari nitelikte bayilik ilişkisini düzenleyen yeni bir franchise sözleşmesi tanzim edildiği, Franchise sözleşmesinin konusunun, hakları ...tarafından sunulan emlak aracılığı hizmetlerinin; onun çalışma prensiplerine, iş görme teknik ve yöntemlerine, sistemine ve marka değerinin korunması ile ilgili talimatlarına bağlı kalarak ve bir bedel (ücret) karşılığında, ...tarafından belirlenecek bölgede, Franchise alan tarafından sunulmasına imkan sağlanması olduğu ve Franchise alana ...markası altında emlak danışmanlığı ve aracılığı hizmeti sunma hakkı verdiği, Franchise Alan, kendi adına vergi mükellefi olduğunun belirtildiği, tarafların faaliyet alanı emlakçılık olduğu, franchise sözleşmesinin her iki tarafın ticari işletmesi ile ilgili olduğu dikkate alındığında, iş bu davanın ticari dava olduğu Asliye Ticaret Mahkemesi görevli olduğundan mahkemece verilen görevsizlik kararı yerinde değildir.

Tüm bu nedenlerle davacının istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-3. maddesi gereğince kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, dosyanın esastan incelenmesi için ait olduğu mahkemeye iadesine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1- Davacının vekilinin istinaf isteminin KABULÜ ile;

2- İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .../12/2025 tarih, 2025/... E. 2025/.. K. Sayılı Kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-3. maddesi gereğince KALDIRILMASINA,

3- Dosyanın, yukarıda gösterilen biçimde inceleme ve değerlendirme yapılmak üzere mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,

4- İstinaf yasa yoluna başvuran davacı tarafından peşin olarak yatırılan istinaf karar ve ilam harcının talebi halinde kendisine iadesine,

5- Dosya üzerinde inceleme yapılması sebebiyle vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,

6- İstinaf yasa yoluna başvuran tarafından istinaf aşamasında yapılan giderlerin ilk derece mahkemesince verilecek nihai kararda dikkate alınmasına,

6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-3. ve 362/1-g. maddeleri gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve KESİN olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 21/05/2026