Bölge Adliye Mahkemesi 2026/208 E. 2026/1385 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

43. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO: 2026/208

KARAR NO: 2026/1385

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : İSTANBUL 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: 27/05/2024

NUMARASI: 2023/417 Esas - 2024/400 Karar

DAVA: Zayi Belgesi Verilmesi

İSTİNAF KARAR TARİHİ: 02/07/2026

Dava neticesinde ilk derece mahkemesince verilen hükmün davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 06/02/2023 günü ... olarak ard arda meydana gelen depremler nedeniyle davacı bankanın ... Mahallesi...Bulvarı No: .../... adresinde bulunan ... Şubesi hasar görmüş olduğunu, ilgili şubede bulunan teminat evrakları, bankacılık işlemleri sözleşmeleri genel kredi sözleşmeleri TCMB kur korumalı mevduat hesabı sözleşmeleri, çek sözleşmeleri, sigorta evrakları, muvafakatnameler ile sair evrakların zayi olduğunu, depremlerin arka arkaya yaşanması sebebiyle binaların güvenlik açısından tehlikesinin devam ettiğini, şubeleri hemen tahliye etmenin mümkün olmadığını, zaman içerisinde hangi belgelerin zayi olduğunun tespit edilebildiğini, zayi olduğu tespit edilen belgelerin davacı banka tarafından saklamakla mükellef olduğu belgelerden olduğunu, dosyaya şubede zayi olan belgelerin listesini, şubenın ağır hasarlı olduğunu gösterir hasar tespitine ilişkin belgelerin dosyaya sunulduğunu belirterek meydana gelen deprem nedeniyle davacı banka ... Şubesi'nin hasar görmesi nedeniyle ekte sunulan ekte sunulmuş olunan evraklar için zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:İstinaf incelemesine konu kararı veren ilk derece Mahkemesince eldeki dava hakkında yapılan yargılama sonunda, "...davacı bankanın "... Mahallesi...Bulvarı no:.../..." adresinde bulunan ... Şubesi'nde bulunan bankacılık işlemleri sözleşmeleri, genel kredi sözleşmeleri, çek sözleşmeleri, imza formları, muvafakatnameler vasfındaki evrakların 06.02.2023 tarihli ... merkezli olarak ard arda meydana gelen depremler nedeniyle zayii olduğu, davacının dava dilekçesi ekinde sunulan "06.02.2023 tarihli deprem felaketinde ... Mahallesi...Bulvarı no:.../..." adresinde faaliyet gösteren ... A.Ş.'ye ait ... Şubesi ağır hasarlı görülmüştür. Yıkım tehlikesi, güvenlik ve sair sebeplerle şubede bulunan ek-1'de dökümü olan dokümanların çıkarılması mümkün olamamıştır" şeklinde hasara ilişkin Şube yetkililerince imzalı tutanak bulunduğu, ... ....... Müdürlüğü'nün 16.02.2024 tarihli yazısında "yapının hasar durumunun "ağır hasarlı" olarak tespit edilmiştir..., bu hususla ağır hasarlı binaların içine girilmesi can ve mal güvenliği açısından tehlikelidir" şeklinde cevabi yazısı dikkate alındığında binanın ağır hasarlı olduğu, can ve mal güvenliği açısından kullanılamaz halde bulunduğu, içeriye girilemediği anlaşılmış olup Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı'nın yayınladığı Yıkık, Acil Yıktırılacak ve Ağır Hasarlı Binalar için Tahliye Prosedürü Genelgesi'nin maddeleri tetkik edildiğinde binanın yıkık ve acil yıktırılacak niteliğinde olduğunun anlaşıldığı, yine genelgenin "ileri uzmanlar tarafından verilen raporlar doğrultusunda kontrollü otuz dakika ya da kontrollü iki saat girilebilecek binalarda...süreç Valilik /Kaymakamlıkların gözetiminde kolluk kuvvetlerince yürütüleceği" düzenlemesinin bulunduğu ancak banka şubesinin "ağır hasarlı" oluşu ve banka nezdinde tutulan tüm evrakların belirtilen süre içeresinde çıkarılmasının mümkün olmayacağı anlaşılmakla davacının açtığı bu davada samimi ve haklı olduğu değerlendirilmiştir. Öte yandan, davacı tarafça zayii belgesi istenen teminat mektubu ve garantilerin asılları lehine garanti veren firma tarafından alınarak ilgili 3.kişi/firmalara verilmekte olduğundan asıllarının bankada mevcut olmayacağı, bu mektuplar için zayii belgesi verilemeyeceğinden davanın kısmen kabulü ile ekli liste halinde belirtilen bankacılık işlemleri sözleşmeleri, genel kredi sözleşmeleri, çek sözleşmeleri, imza formları, muvafakatnameler vasıflı belgelerin TTK 82/7 maddesi uyarınca zayii olduğunun tespitine,fazlaya ilişkin talebin reddine" karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ : Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu belgelerin müvekkili bankanın saklamakla yükümlü olduğu belgelerden olup bu belgeler için zayi belgesi talep etme gereğinin hasıl olduğunu, müvekkili banka, zayi belgesinin istenebilmesi için Türk Ticaret Kanunu 82/7 kapsamında gerekli olan şartları sağlamakta olup ilk derece mahkemesince de işbu hususun tasdik edildiğini, yargı kararlarında da 6 Şubat 2023 depremlerinde işbu davaya konu belgelere benzer şekilde zayi olan belgeler için zayi belgesi verilmesi gerektiğine dair hüküm kurulduğunu, ilk derece mahkemesince davanın haklı ve samimi olduğu isabetli şekilde tespit edilmişse de davalarının reddine karar verilen kısım bakımından istinafa başvurma ve istinaf incelemesi neticesinde davalarının kabulüne karar verilerek işbu dosyada liste halinde sunulu evrakların tamamı için zayi belgesi verilmesine karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

GEREKÇE:Talep, zayii belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar vermiş, verilen ret kararına karşı davacı vekili istinaf yasa yoluna başvurmuştur.

Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 82/7 maddesi “Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren 30 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir.” düzenlemesini içermektedir. Anılan yasa maddesinde zayi belgesi verilmesini gerektiren zayi olma durumları sınırlı şekilde sayılmamış ise de zayi belgesi verilebilmesi için maddede belirtilenler gibi hallerden birinin olayda mevcut olması ve defterl.erin zayi olmasında kusur ve sorumluluğunun bulunmaması, tedbirli bir tacir gibi davranmasına rağmen zayi olayına engel olamamış durumda olması gerekir. Başka bir ifadeyle, tacirin yukarıda bahsedilen kanun maddesinden yararlanabilmesi için ticari defter ve belgelerinin korunabilmesi amacıyla gerekli dikkati ve ihtimamı göstermiş olması gerekmektedir. Ayrıca, ziya durumunun tacirin iradesi dışında meydana gelmesi zorunludur.

Davacı vekili ... Şubesinin bulunduğu adrestesi binanın 06.02.2023 tarihinde meydana gelen ... merkezli depremler nedeniyle ağır hasar gördüğünü, ağır hasarlı binaya girilmesinin mümkün olmadığını iddia ederek dava konusu belgelerin zayi olduğuna dair talepte bulunmuş, 15.06.2023 tarihli "Ek1: Fiziki olarak teslim alınmayan müşteri evrak listesi" içerikli Ek-1'de dökümü olân dokümanların çıkarılmasının mümkün olmadığına ilişkin tutanak dava dilekçesi ekinde sunulmuştur.

Banka teminat mektubu, bizzat lehtarın veya üçüncü bir kişinin verdiği kontrgaranti karşılığında bankanın muhataba karşı, belli bir paranın, muhatabın ilk yazılı talebi üzerine ödemesi hakkındaki taahhüdü olup, teminat mektubu, niteliği itibarıyla 3.kişinin edimini taahhüt eden bir garanti sözleşmesidir. TTK'nın 82/7. maddesinde, zayi belgesi verilmesini gerektirecek belgelerin, ticari defterler ve onların dayanağı olan fatura vb gibi belgeler ile maddede sayılan belgeler olduğu düzenlenmiş olup, teminat mektubu TTK'nın 82/7. Maddesi kapsamında zayi belgesi talep edilebilecek belgelerden olmadığı gibi teminat mektubunun müşterinin elinde olmaması hali de teminat mektubunun bu niteliğini ortadan kaldırıp saklanması gereken belge niteliği kazandırmaz. Bu nedenle mahkemece teminat mektubu ve garanti belgeleri yönünden zayi belgesi talebinin reddine karar verilmesinde isabetsizlik yoktur .

Açıklanan nedenlerle HMK 'nın 355. Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda talep eden davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

KARAR :Yukarıda açıklanan nedenlerle:

1-Talep eden davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,

2-İstinaf karar harcı başlangıçta peşin olarak yatırıldığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına,

3-Talep eden davacı tarafından istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK.'nın 362(1)-ç maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 02/07/2026