Bölge Adliye Mahkemesi 2024/343 E. 2025/70 K.

T.C. BURSA BAM 13. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2024/343 - 2025/70 T.C. BURSA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A 13. HUKUK DAİRESİ K A R A R

DOSYA NO : 2024/343 KARAR NO : 2025/70

BAŞKAN : ... ÜYE : ... ÜYE : ... KATİP : ...

İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : BURSA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2023/1089 KARAR NO : 2023/1407 KARAR TARİHİ : 29/11/2023 İSTİNAF BAŞVURU TARİHİ : 05/01/2024(... Ltd. Şti.)-24/01/2024(Davacılar) DAVACILAR : 1-... 2-... 3-... 4-... 5-... VEKİLİ : Av. ÇİĞDEM ÇAYLI - [16171-71783-40950] UETS DAVALI : 1 -... VEKİLİ : Av.... DAVALI : 2 -... VEKİLİ : Av. ... DAVANIN KONUSU : Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan ) B.A.M. KARAR TARİHİ : 10/01/2025 KARAR YAZIM TARİHİ : 13/01/2025

Davacılar tarafından, davalılar aleyhine açılan davanın yapılan yargılaması sonunda mahalli mahkemesince davanın kabulüne dair verilen karara süresi içinde davacılar vekili ve davalı ....... Ltd. Şti. vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan ön inceleme sonunda, incelemenin duruşma açılmadan karar verilmesi mümkün hallerden olduğu anlaşılmakla dosya incelendi. GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacılar vekili dava dilekçesi ile; 15/10/2020 tarihinde müteveffa ...'in kullandığı ... plakalı araç ile davalı şirkete ait ... plakalı araç arasında trafik kazası meydana geldiğini, kazada vefat eden ...'nin davacı ...'nun eşi, ...'ın babası, ... ve ...'nın oğlu, ...'in de kardeşi olduğunu, kazada davalı şirket araç sürücüsünün şerit ihlali yaptığı için kusurlu olduğunu, sigorta şirketinin davalı şirketin kasko sigortacısı olduğunu, manevi zararlardan müteselsilen sorumlu olduklarını beyanla davacı ... için 250.000,00 TL, davacı ... için 150.000,00 TL, davacı ... için 100.000,00 TL, davacı ... için 100.000,00 TL, davacı ... için 50.000,00 TL manevi tazminatın faiziyle birlikte davalılardan müteselsile tahsilini talep etmiştir. Davalı ...Turizm Elektrik Gıda Tekstil Konfeksiyon Tic. San. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; kazaya karışan ... plakalı aracın davalı şirkete ait olduğunu ancak 20/05/2020-31/03/2021 tarihleri arasında uzun süreli araç kiralama sözleşmesi ile ... Bakanlığı'na kiralandığını, uzun süreli kira sözleşmesi nedeniyle kiracının işleten sayılması gerektiğini, bu sebeple davalının sorumluluğunun bulunmadığını beyanla davanın reddini talep etmiştir. Davalı ... sigorta şirketi vekili cevap dilekçesinde; kazaya karışan ... plakalı aracın davalı sigorta şirketi nezdinde kasko poliçesiyle sigortalı olduğunu, araç sürücüsünün kusurunun tespit edilmesinin gerektiğini, talep edilen manevi tazminatın fahiş olduğunu, kasko poliçesine göre teminatın 250.000,00 TL ile sınırlı olduğunun, davacılara poliçe kapsamında 629.329,42 TL ödeme yapıldığını beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Mahkemece, davanın kabulü ile; 250.000,00 TL manevi tazminat alacağının davalılardan müteselsilen tahsili ile davacı ... 'e ödenmesine, (davalı sigorta şirketinin sorumluluğunun 96.153,84 TL ile sınırlı tutulmasına,) 150.000,00 TL manevi tazminat alacağının davalılardan müteselsilen tahsili ile davacı ... ...'e ödenmesine, (davalı sigorta şirketinin sorumluluğunun 57.692,30 TL ile sınırlı tutulmasına,) 100.000,00 TL manevi tazminat alacağının davalılardan müteselsilen tahsili ile davacı ... ...'e ödenmesine, (davalı sigorta şirketinin sorumluluğunun 38.461,53 TL ile sınırlı tutulmasına,) 100.000,00 TL manevi tazminat alacağının davalılardan müteselsilen tahsili ile davacı ... ...'e ödenmesine, (davalı sigorta şirketinin sorumluluğunun 38.461,53 TL ile sınırlı tutulmasına,) 50.000,00 TL manevi tazminat alacağının davalılardan müteselsilen tahsili ile davacı ... ...'e ödenmesine, (davalı sigorta şirketinin sorumluluğunun 19.230,80 TL ile sınırlı tutulmasına,) tazminat alacaklarına sigorta şirketi yönünden dava tarihinden diğer davalı yönünden kaza tarihi olan 15/10/2020 tarihinden itibaren yasal faiz uygulanmasına karar verilmiştir. Davalı ...Turizm Elektrik Gıda Tekstil Konfeksiyon Tic. San. Ltd. Şti. vekili istinafa başvuru dilekçesinde, Bölge Adliye Mahkemesi kararına aykırı olarak karar verildiğini, her ne kadar sözleşmede sorumluluğun müvekkili şirket üzerine olduğu ifade edilmişse de uygulamada aracı kullanan, araç üzerinde fiili hakimiyette bulunan, aracın kullanımından fayda sağlayanın ... Müdürlüğü olduğunu, somut olayın gerçekleri dikkate alınacak olursa aracın ilgili kurum ve personellerin tarafından kullanıldığı ve fiili hakimiyetin ... Müdürlüğü'nde olduğu için işleten sıfatının ilgili kurumda olacağı ve müvekkil şirketin herhangi bir sorumluluğu bulunmayacağını, ... Müdürlüğü tarafından aracın kendi nam ve hesaplarına işletildiğini, dolayısıyla ... Müdürlüğü'nün de araç işleten konumunda olduğu kabul edilip zarardan sorumlu tutulması gerektiğini, davanın müvekkil şirket adına husumet yönünden reddine karar verilmesi gerektiğini, dava konusu kazayı yapan aracın uzun süreli kira sözleşmesi ile kiraya verildiğini, kira sözleşmesinde, aracın davalı şirkete hizmet verecek şekilde hükümler içerdiğini, araç ve sürücü üzerinde mutlak bir hakimiyet ve tasarruf imkanı sağlandığını, davanın işleten sıfatına haiz olan ... Müdürlüğü'nün ihbar edilmesi taleplerinin yerine getirilmediğini, hükmedilen tazminatların fahiş olduğunu, ceza mahkemesi kararının kesinleşmesinin beklenilmesi gerektiğini beyanla kararın kaldırılmasını talep etmiştir. Davacılar vekili istinafa başvuru dilekçesinde, davalı işletenin tacir, aracın ticari araç olması nedeniyle avans faizi uygulanması gerektiğini beyanla kararın kaldırılmasını talep etmiştir DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE : Dava, ölümlü trafik kazasından kaynaklı manevi tazminat talebine ilişkindir. 2918 sayılı KTK hükümlerine göre, trafik kaydı "işleteni" kesin olarak gösteren bir karine değilse de, onun kim olduğunu belirleyen güçlü bir kanıt niteliğindedir. Ancak, trafik kaydına rağmen işletenliğin 3. kişi üzerinde bulunmasını engelleyen bir yasa hükmü yoktur. (Yargıtay 17 HD 2019/4255 E-2020/3307 K sayılı ilam). Aynı yasanın 3. maddesinde, "İşleten: Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehin gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak, ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır." şeklinde tanımlanmıştır. Aynı kanunun 85. maddesinde ise, "Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen bilet ile işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar." hükmüne yer verilmiştir. 2918 sayılı KTK 3. maddesinde işleten sıfatının belirlenmesinde şekli ve maddi ölçüt olmak üzere iki ayrı ölçüden yararlanılmıştır. Şekli ölçüye göre trafik sicilinde malik görülen kişi işletendir. Maddi ölçüye göre ise, trafik sicilinde adı geçen kişinin önemi bulunmamakta olup önemli olan araç üzerindeki fiili hakimiyet, araçtan ekonomik yarar sağlama, masraf ve rizikolara katlanma gibi ölçütlerdir. Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, bu araçların sahipleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılmasının bir başka kimseye devir edilmesi halinde (çok kısa bir süre olmaması kaydıyla), artık üzerindeki fiili hakimiyetin kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda o aracı kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekip, bunun sonucu olarak da araç malikinin sorumlu tutulmaması gerekecektir. Gerek öğretide, gerekse Yargıtay uygulamalarında, işleten sıfatının belirlenmesinde araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması ve fiili hakimiyetin uzun süreli olması gerekmektedir. Ancak bu konuda, getirilecek delillerin üçüncü kişileri bağlayabilecek nitelikte ve güçte olması, özellikle zarara uğrayanların haklarını halele uğratacak bir sonuç yaratmaması şarttır.(Yargıtay 17 HD,2020/8228 E-2021/190 K sayılı ilam). Somut olayda, davalı ...Turizm Elektrik Gıda Tekstil Konfeksiyon Tic. San. Ltd. Şti. vekilince, ... plakalı aracın uzun süreli dava dışı ... Bakanlığı'na kiralandığının ileri sürüldüğü, bu hususta kira sözleşmesi örneği ibraz edildiği, soruşturma aşamasındaki beyanlardan da kaza sırasında aracı ...Bakanlığı çalışanlarının kullandığının anlaşıldığı halde davalının bu savunmasına ilişkin olumlu ya da olumsuz karar verilmediği gibi gerekçeli kararda da, davalı şirketin işletenlik sıfatının bulunup bulunmadığı tartışılmadığı gerekçeleri ile karar kaldırıldıktan ve Bölge Adliye Mahkemesi kararının tarafları ve yerel mahkemeyi bağladığı açık olmasına rağmen İlk Derece Mahkemesince, taraflar arasında ihale ile hizmet alım sözleşmesi yapıldığı, sözleşmenin 7. maddesine göre; her türlü ulaşım, sigorta, vergi, resim, harç giderleri, sürücü ücreti ve teknik şartnamede belirtilen sigorta giderlerinin teklif fiyata dahil olduğu, sözleşmenin uygulanması sırasında araç tamir bakım giderleri, egzoz gazı emisyon giderleri, yangın söndürme tüpü, stepne, bijon anahtarı trafik seti, takoz, zincir, yazlık ve kışlık araç lastikleri, çekme halatı, yedek ampul seti, aracın iç-dış temizliği, yedek sigorta ve zorunlu mali mesuliyet sigortası, kasko sigortası, ferdi kaza koltuk sigortası ve zorunlu karayolu taşımacılık mali sorumluluk sigortası, teknik şartnamede belirtilen tüm malzemeler, araç ve sürücünün ücreti, personele ilişkin tüm vergiler ve giderler ve teknik şartnamede belirtilen diğer giderlerin davalı ...Turizm Ltd. Şti.'ne ait olduğunun kararlaştırıldığı, ... Bakanlığı ile davalı ...Turizm arasında sürücülü araç hizmeti alım sözleşmesi akdedildiği, sözleşme içeriğinden ve sözleşmenin uygulanma biçiminden davalı ...Turizmin araç üzerinde fiili hakimiyetinin tamamen kalktığından söz edilemeyeceği, masraf ve rizikolara katlanma ölçütünün söz konusu ihale sözleşmesi ile davalı şirket üzerinde olduğu, davalı ...Turizm Ltd. Şti.'nin işleten sıfatının ve araç üzerindeki fiili hakimiyetinin bulunduğu kabulü ile davanın kabulüne karar verildiği anlaşılmıştır. Dava dışı ... Bakanlığının davalı şirketten dava dışı Orhangazi Devlet Hastanesinde kullanılması için bir tane sürücülü, bir tane de sürücüsüz kamyonet tipi araç kiraladığı, Mahkemece herhangi bir araştırma yapılmadan kazaya karışan aracın sürücülü kiralanan araç olduğu kabulü ile karar verildiği, sözleşmede bir tane aracın sürücülü kiraya verileceği kararlaştırılmışsa da fiili durumda aracın ... Bakanlığı çalışanı (... memuru) tarafından kullanıldığının ceza dosyasındaki beyanlar ve görevlendirme yazılarından anlaşıldığı, ihale ile kiralanan aracın şartname gereği bakım ve sigortalarını yapmanın işleten sıfatının davalı şirkete geçtiğini göstermeyeceği, sürücüsüz araç kiralarında da aynı şartların geçerli olduğu, kaza yapan aracın dava dışı ... Bakanlığına sürücülü araç kiralama sözleşmesi kapsamında kiralandığının kabul edilmesi halinde dahi kiracı ... Bakanlığın aracı kendi nam ve hesabına işlettiği, araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanmanın dava dışı Bakanlığa ait olduğu anlaşılmakla davalı şirketin husumete yönelik istinaf talebi yerindedir. (Yargıtay 4 HD. 2021/23553 Esas 2021/8424 Karar ) Davacılar vekilinin avans faizi ile ilgili istinaf talebi daha önce değerlendirilmiş olup, yeniden değerlendirilmemiştir. Davalı ... Sigorta A.Ş. tarafından ilk karar tarihinden sonra poliçe manevi tazminat limitini karara oranlayarak ödeme yapıldığına ilişkin dekontlar sunulmuşsa da ödemelerin infaz aşamasında dikkate alınması gerektiği gözetilerek karar vermek gerekmiştir. KTK'nun 96. maddesi hükmüne göre, garameten ödeme ilkesi; bir rizikonun gerçekleşmesi ile zarar görenlerin birden fazla olması ve tazminat alacaklarının da sigorta sözleşmesinde öngörülen sigorta bedelinden fazla olduğu hallerde, zarar görenlerden her birinin sigortacıya karşı yöneltebileceği tazminat miktarı isteminden, sigorta bedelinin tazminat alacaklıları toplamına olan oranına göre indirim yapılmasını ifade etmektedir. Burada amaç, zarar görenlerin birden fazla olması halinde, sigortacının poliçede gösterilen limitle sorumlu olacağı da dikkate alınarak, zarar görenler arasında eşitliği sağlayıcı biçimde ve poliçe limitini de aşmayacak biçimde eşit paylaştırmanın sağlanmasıdır. Davalı ... Sigorta A.Ş.'nin davacıların manevi tazminat taleplerinden 250.000,00 TL ile sorumlu olduğu, Mahkemece, davacıların ölene yakınlığı, davalının kusur durumu, paranın alım gücü, tarafların sosyal ve ekonomik durumları gözetilerek davacıların taleplerinin tamamının kabulü ile, davacı ... ...'in 250.000,00 TL, davacı ... ...'in 150.000,00 TL, davacı ... ...'in 100.000,00 TL, davacı ... ...'in 100.000,00 TL, davacı ... ...'in 50.000,00 TL manevi tazminat alacakları bulunduğunun tespiti ile davacılar lehine hükmedilen tazminatların poliçe limitini aştığı gerekçesi ile garame hesabı yapılarak karar verilmesi usul ve yasaya uygun olup, davalı ...Turizm Elektrik Gıda Tekstil Konfeksiyon Tic. San. Ltd. Şti. yönünden davanın reddine karar verilmesi nedeniyle, manevi tazminatın bölünmezliği ilkesi kapsamında garame hesabı dışında kalan miktarlarla ilgili Mahkeme tespitinin yerinde olduğu belirtilerek hüküm kurmak gerekmiştir. HMK'nun 355.maddesi gereğince istinafa başvuranın sıfatı, istinaf konusu yapılan nedenler ve kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda, davacılar vekilinin istinaf isteminin esastan reddine, davalı ...Turizm Elektrik Gıda Tekstil Konfeksiyon Tic. San. Ltd. Şti. vekilinin istinaf başvurusunun açıklanan nedenlerle kabulü ile bu durum yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden HMK’nun 353/1-b-2 maddesi gereğince mahkeme kararının düzeltilerek yeniden hüküm kurulmasına dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir. HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; A)Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 29/11/2023 tarih ve 2023/1089-2023/1407 sayılı kararına yönelik davacılar vekilinin istinaf kanun yolu başvurusunun ESASTAN REDDİNE, -Alınması gerekli 615,40-TL istinaf karar harcından peşin alınan 2.138,00.-TL'nin mahsubu ile bakiye 1.522,60.-TL harcın talep halinde davacılara iadesine, B)Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 29/11/2023 tarih ve 2023/1089-2023/1407 sayılı kararı hakkındaki davalı ...Turizm Elektrik Gıda Tekstil Konfeksiyon Tic. San. Ltd. Şti. vekilinin istinaf talebinin KABULÜNE, 1-HMK'nun 353/1-b-2 maddesi gereğince KARARIN DÜZELTİLEREK ESAS HAKKINDA YENİDEN HÜKÜM KURULMASINA, A)Davanın davalı ...Turizm Elektrik Gıda Tekstil Konfeksiyon Tic. San. Ltd. Şti. yönünden pasif husumet yokluğundan REDDİNE, B) Davacıların manevi tazminat taleplerinin kısmen kabulü ile; 96.153,84 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Sigorta A.Ş.'den tahsili ile davacı ... ...'e ödenmesine, - 57.692,30 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...Sigorta A.Ş.'den tahsili ile davacı ... ...'e ödenmesine, - 38.461,53 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Sigorta A.Ş.'den tahsili ile davacı ... ...'e ödenmesine, - 38.461,53 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Sigorta A.Ş.'den tahisili ile davacı ... ...'e ödenmesine, - 19.230,80 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Sigorta A.Ş.'den tahsili ile davacı ... ...'e ödenmesine, c) Alınması gereken 17.077,50.-TL harçtan, peşin olarak alınan 2.220,08.-TL'nin mahsubu ile bakiye 14.857,42.-TL harcın davalı ... Sigorta A.Ş.'den tahsili ile hazineye gelir kaydına, d) Davacı tarafça yapılan 59,30 TL başvurma harcı, 2.220,08 TL peşin harç ve 42,10 TL yargılama gideri olmak üzere toplam 2.321,48‬-TL'nin davalı ... Sigorta A.Ş.'den tahsili ile davacılara ödenmesine, bakiye kısmın davacılar üzerinde bırakılmasına, e)Davacı ... ... kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesine göre belirlenen 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalı ... Sigorta A.Ş.'den tahsili ile davacıya ödenmesine, f)Davacı ... ... kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesine göre belirlenen 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalı ... Sigorta A.Ş.'den tahsili ile davacıya ödenmesine, g)Davacı ... ... kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesine göre belirlenen 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalı ... Sigorta A.Ş.'den tahsili ile davacıya ödenmesine, h)Davacı ... ... kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesine göre belirlenen 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalı ... Sigorta A.Ş.'den tahsili ile davacıya ödenmesine, ı)Davacı ... ... kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesine göre belirlenen 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalı ... Sigorta A.Ş.'den tahsili ile davacıya ödenmesine, i) Artan gider avanslarının karar kesinleştiğinde ilgilisine iadesine, 2-İstinaf kanun yoluna başvuran davalı ... Turizm Elektrik Gıda Tekstil Konfeksiyon Tic. San. Ltd. Şti.'nin istinaf başvurusu nedeniyle yatırdığı karar ve ilam harcının istem halinde kendisine iadesine, 3-İsitinaf kanun yoluna başvuran davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına, 4-Karar tebliğ, harç iade ve gider avansı iade işlemlerinin ilk derece mahkemesince yapılmasına, 5-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından istinaf kanun yoluna başvuran taraf yararına vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda 6100 sayılı HMK'nun 362/1-a maddesi gereğince kesin olmak üzere oy birliği ile 10/01/2025 tarihinde karar verildi.

... Başkan ...

... Üye ...

... Üye ...

... Katip ...