Bölge Adliye Mahkemesi ·

Bölge Adliye Mahkemesi 2024/1211 E. 2026/1427 K.

Mahkeme
Bölge Adliye Mahkemesi
Esas No
2024/1211
Karar No
2026/1427
Karar Tarihi

T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAM 22. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2024/1211 - 2026/1427

T.C. A N K A R A B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ 22. H U K U K D A İ R E S İ

ESAS NO : 2024/1211 ( KABUL KALDIRMA) KARAR NO : 2026/1427

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A İ S T İ N A F K A R A R I

İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : ANKARA 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TARİHİ : 19/07/2024 ESAS-KARAR NO : 2023/744 E 2024/564 K

DAVANIN KONUSU : İstirdat KARAR TARİHİ : 26/10/2026 YAZILDIĞI TARİH : 27/10/2026

Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi taraf vekillerince istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi. GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ İDDİANIN ÖZETİ Davacı vekili, müvekkili aleyhine davalı tarafından Ankara 2. Genel İcra Müdürlüğü’nün 2023/230118 E. sayılı dosyası ile icra takibinin başlatıldığını, müvekkilinin ... Bankası ... Şubesi’nin ... çek numaralı, 15/09/2023 keşide tarihli 300.000,00 TL tutarındaki çek ile ... Bankası ... Şubesi’nin ... çek numaralı, 30/09/2023 keşide tarihli 300.000,00 TL tutarındaki çeklerin lehtarı ve yetkili hamili olduğunu, söz konusu çeklerin ödeme tarihlerinin yaklaşması nedeni ile müvekkili tarafından hazırlanmak istendiğinde çeklerin kasada ve ofiste bulunmadığının fark edildiğini, tüm aramalara rağmen bulunamadığını, anılan çeklerin müvekkilinin uhdesinde bulunduğu sırada çalınmış veya kaybolmuş bulunduğundan ve bu durum müvekkilinin mağduriyetine sebebiyet verdiğinden Ankara 8. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2023/499 Esas sayılı dosyasında görülen çek iptali konulu dava ikame edildiğini, ayrıca dava konusu çekler hakkında ödeme yasağı konulduğunu, bu esnada davalı ... tarafından müvekkili şirket yetkilisine haricen ulaşılarak çekin kendi uhdesinde olduğu bilgisi verildiğini, somut olayda taraflar arasında ticari ilişki bulunmadığı gibi söz konusu çeklerin davalı yana usulüne uygun bir ciro zinciri ile de geçmediğini, müvekkilinin davalı yana dava konusu çekler nedeniyle herhangi bir borcu bulunmadığını, bu hususun tarafların ticari defter ve kayıtları ile dava konusu çeklerin ciro zinciri incelendiğinde sübut bulacağını, davalı tarafça ... Bankası ... Şubesi’nin ... çek numaralı, 30/09/2023 keşide tarihli 300.000,00 TL tutarındaki çekin haksız ve hukuka aykırı olarak Ankara 2. Genel İcra Müdürlüğü’nün 2023/230118 E. sayılı dosyası kapsamında müvekkili aleyhine kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile icra takibine konu edildiğini, müvekkilinin yukarıda detaylı şekilde açıklandığı üzere davalı tarafa borcu bulunmadığı halde icra tehdidi altında ödeme yapmak zorunda kaldığını, Ankara 2. Genel İcra Müdürlüğü’nün 2023/230118 E. sayılı dosyasından dolayı davalı yana haksız olarak ödenen 386.054,29 TL’den İİK’ nın 72. maddesi uyarınca borçlu bulunmadığının tespiti ile ödenen tutarın ödeme tarihinden itibaren işleyecek olan değişen oranlarda avans faizi ile birlikte davalıdan istirdadına, haksız ve kötü niyetli olarak başlatılan icra takibi nedeniyle zarara uğrayan müvekkili lehine takip konusu alacağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. SAVUNMANIN ÖZETİ Davalı vekili, dava konusu çekin davacıların yakınen tanıkları ... tarafından ciro edilerek müvekkiline verildiğini, davacı tarafın iddiaları asılsız nitelikte olduğunu, iş bu davada ispat yükünün davacıda olduğunu, davacının, kendisinin yetkili hamil olduğunu, senedin rızası hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran davalının kötüniyetli ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerektiğini, tüm bu nedenlerle davanın yetkili mahkemede Ankara Batı Asliye Ticaret Mahkemesinde açılmadığını bildirerek davanın reddini istemiştir. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ Mahkemece, toplanan delillere ve tüm dosya kapsamına göre, dosya kapsamında alınan bilirkişi raporunda, dava dosyasında bulunan belgeler ile davacının incelenen ticari defter kayıtlarına göre, taraflar arasında herhangi bir ticari ilişki bulunmadığı ve kapsamda davacının davalıya herhangi bir borcunun bulunmadığı, söz konusu çek nedeniyle davacının, Ankara 9. Genel İcra Müdürlüğü’nün 2023/230118 E. sayılı dosyasına 386.054,29 TL ödemiş olduğu bu tutara, takip tarihinden (22.09.2023) dava tarihine kadar uygulanacak TCMB tarafından ilan edilen değişken oranlı avans faiz oranı üzerinden, 386.054,29x6x26,75/36000= 1.721,16*386.054,29x34x31,75 = 11.576,27 TL olmak üzere toplam 13.297,43 TL temerrüt faizi ile birlikte 399.351,72 TL talep edilebileceğinin bildirildiği, hüküm kurmaya ve denetime elverişli olduğu sonucuna varılan bilirkişi raporu doğrultusunda davanın kabulüne karar verilmiştir. İSTİNAF SEBEPLERİ İstinaf eden-davacı vekili tarafından; Müvekkili lehine kötüniyet tazminatına karar verilmesi gerektiği halde bu kalem talebin reddi kararının doğru olmadığı; İstinaf eden-davalı vekili tarafından; Mahkemece sadece bilirkişi raporu doğrultusunda hatalı karar verildiği, müvekkilinin dava konusu çeki dava dışı ...’ten aralarındaki ticari ilişki kapsamında aldığı, bu yönde dosya kapsamına delillerin sunulduğu, gerektiğinde cirantanın tanık olarak dinlenebileceğinin ifade edildiği, ancak mahkemece bu yöndeki deliller toplanmaksızın ve değerlendirilmeksizin karar verildiği, davacı yanca dava konusu çekin rızası hilafına elinden çıktığına dair dosya kapsamına delillerini sunmadığı, soyut iddialarda bulunduğu, davacı yanca lehdar-birinci ciranta imzasının şirket yetkiline ait olmadığına dair bir itirazının bulunmadığı, müvekkilinin iyiniyetli hamil olduğu, dava dışı ... ile ilgili davacı yanca ileri sürülmüş herhangi bir şikayetin bulunmadığı, mahkemece taraflar arasındaki ilişkinin niteliği gözetilmeksizin avans faizine hükmedilmesinin de doğru olmadığı, faizin hatalı hesap edildiği bildirilerek başvurulmuştur. UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR Uyuşmazlık ihtirazi kayıt ile ödenen çek bedelinin tahsilinde davacı yanın haklı olup olmadığı noktasında toplanmaktadır. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE Dava, ihtirazi kayıt ile ödenen çek bedelinin tahsili istemine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır. Dava konusu çekin davalı tarafından devralınma ve dava tarihi itibariyle olaya uygulanması gereken 6102 sayılı TTK’nın 788/1 maddesi uyarınca açıkça “emre yazılı” kaydıyla veya bu kayıt olmadan belirli bir kişi lehine ödenmesi şart kılınan bir çek, ciro ve zilyetliğin geçirilmesiyle devredilebilecek olup yine cirosu kabil çeklerin teşhis işlevini düzenleyen 6102 sayılı TTK’nın 790. maddesi; “Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır. Çizilmiş cirolar yazılmamış hükmündedir. Bir beyaz ciroyu diğer bir ciro izlerse, bu son ciroyu imzalayan kişi çeki beyaz ciro ile iktisap etmiş sayılır.” hükmünü haizdir. Ayrıca 6102 sayılı TTK’nın 818/1-d maddesindeki yollamayla çekler hakkında da uygulanacak olan aynı Kanun’un 684/1. maddesi uyarınca da; ciro ve zilyetliğin geçirilmesi ile poliçeden doğan bütün hakların devrolunacağı düzenlenmiştir. Anılan kanunî hükümlerden hareketle çeki muntazam bir ciro zinciriyle elinde bulunduran kişi, meşru hamil sıfatını kazanarak çekten doğan tüm hakları kullanabilecektir. 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesi; “Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790. maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.” hükmünü haiz olup anılan kanunî hüküm bağlamında iyi niyetli hamilin hak sahibi olmayan kimselerden elde ettiği kazanımlar korunmaktadır. Bu kapsamda bir kimsenin muntazam bir ciro zinciriyle çeki iktisabı, kendisine ancak şekli anlamda meşru hamil sıfatını kazandıracak olup maddi hukuk anlamında hak sahipliğinin mevcudiyeti için devralanın çeki iktisabında kötü niyetinin yahut ağır kusurunun bulunmaması gerekmektedir. Aksi takdirde 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesi uyarınca açılacak istirdat davası sonucu çeki iadeye mecbur kalır (Kendigelen, A.: Çek Hukuku, İstanbul 2019, s. 237-238). 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesinde belirtilen kötü niyetten maksat, senedin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıktığını bilmek veya bilebilecek durumda bulunmaktır. Ağır kusur ise, senedin iktisabında olağan özenin gösterilmemesini ifade eder. Yine, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesindeki “Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa...” ibaresi, çekin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıkmış olmasını, yani çalınmasını, tehdit ya da hile ile alınmasını, kaybedilmesini veya rıza ile fakat devri sakatlayan hukuki olgularla elden çıkmasını ifade etmektedir. Ancak çeki çalan veya hile ile hamilinden alan ya da bulan kişinin senedi ciro ile devretmesi hâlinde, bunu bilmeyen ve bilebilecek durumda da olmayan, başka bir deyişle kötü niyetli ve ağır kusurlu bulunmayan yeni hamil korunur. Bu tür davalarda, çekin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıkarak yeni hamil tarafından kötü niyet veya ağır kusur ile iktisap edildiği iddiasını ispat külfeti davacıya ait olup anılan olgular tanık dâhil her türlü delil ile kanıtlanabilir. Somut olayda dava konusu Ankara 2. Genel İcra Müdürlüğü’nün 2023/230118 E. sayılı dosyası kapsamında takibe dayanak çekin dava dışı ... tarafından davacı lehine keşide edildiği, davacının lehdar birinci ciranta imzası ile ...’e ondan da davalı ...’a ciro edildiği, çekin ciro silsilesinde herhangi bir kopukluk olmadığı, davacı yanca lehdar-birinci ciranta imzasına itiraz edilmediği anlaşılmış olup, ihtirazi kayıt ile 12/10/2023 tarihinde ödenen bedelin tahsili amacıyla iş bu davanın açılmıştır. Mahkemece iş bu davada ihtirazi kayıt ile ödenen bedelin tahsiline karar verilmebilmesi için yukarıda yer alan anlatımlar doğrultusunda araştırma ve inceleme yapılması gerekmektedir. Davacı yanca Ankara Batı Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2024/853 Esas 2025/685 Karar sayılı davasında dava konusu çekin de aralarında bulunduğu iki adet çek ile ilgili olarak 26/09/2023 tarihinde çekin istirdatı talebi ile ilgili olarak dava açtığı, iş bu davada ise istirdat istemine konu çeklerden Ankara 2. Genel İcra Müdürlüğü’nün 2023/230118 Esas sayılı 30/09/2023 günlü ... seri numaralı 300.000,00 TL bedelli çek için ihtirazi kayıt ile ödenen bedelin tahsili talep edilmiş olmakla Mahkemece aynı çek ile ilgili olarak istirdat istemine konu Ankara Batı Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2024/853 Esas 2025/685 Karar sayılı dava dosyasının sonucu beklenmeksizin yazılı şekilde yetersiz inceleme ve gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmesi doğru değildir. Bu durumda, dava dosyasının kapsamı ile mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri birlikte değerlendirildiğinde; mahkemenin hüküm kurmasını sağlayacak olan tüm esaslı delillerin toplanmamış, mahkemece değerlendirilmemiş olması nedeniyle, davalı vekilinin istinaf başvurusunun açıklanan nedenlerden ötürü kabulüne, yerel mahkeme kararının 6100 sayılı HMK’nun 353/1-a-6.maddesi uyarınca kaldırılmasına ve dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiş, kaldırma nedenine göre davacı yanın istinaf itirazları şimdilik incelenmemiştir. HÜKÜM :Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ ile; Ankara 4.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/744 Esas, 2024/564 Karar ve 19/07/2024 tarihli kararının KALDIRILMASINA, 2-HMK.'nin 353/1-a-6.maddesi uyarınca davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye GÖNDERİLMESİNE, 3-İstinaf başvurma harcı dışında alınan istinaf karar ilam harcının istek halinde taraflara İADESİNE, 4-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından istinaf kanun yoluna başvuran lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, 5-Taraflarca yapılan istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince verilecek nihai kararda dikkate alınmasına, 6-Kararın tebliğinin ilk derece mahkemesince yapılmasına, HMK'nin 362/1-g maddesi gereğince kesin olmak üzere dosya üzerinden yapılan inceleme sonucu 26/10/2026 tarihinde oybirliği ile karar verildi.

Başkan

Üye

Üye

Katip

NOT: BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."

Atıf: Bölge Adliye Mahkemesi, E. 2024/1211, K. 2026/1427, T. 26.10.2026, www.arakarar.com/karar/bam-karar-2024-1211-e-2026-1427-k-bb47e1bd5b75