Bölge Adliye Mahkemesi 2023/557 E. 2026/1061 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO: 2023/557

KARAR NO : 2026/1061

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ: 12/11/2021

NUMARASI : 2020/863 Esas - 2021/1081 Karar

DAVA: İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı)

DAVA TARİHİ: 08/12/2020

İSTİNAF KARAR TARİHİ: 08/06/2026

Davanın kısmen kabulüne ilişkin verilen kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA: Davacı vekili; davacı şirket tarafından ... numaralı ... Sigorta Poliçesi ile sigortalanan dava dışı.....Ltd Ştine ait deri cinsi emtiaların davalı sorumluluğunda ... plakalı tır ile Portekiz'den Gemlik'e nakliyesi esnasında emtiaların hasara uğradığını, fatura ve yapılan tespitler gereğince sovtaj durumu da dikkate alınarak toplam 1.261,95 Euro zararın, davacı şirket tarafından sigortalıya ödenerek tazmin edildiğini, TTK ve poliçe hükümleri ile banka ödeme dekontu halefiyet kuralları ve sigortalının temlik talebi gereğince TBK ilgili hükümleri gereğince temlik esasına göre sigortalısının haklarını devralan davacının TTK madde 1472 ve ilgili konvansiyon hükümleri ile davalıya rücu hakkı doğduğunu, sigortalıya ait emtiaların alıcının adresine ulaştığında tahliyesi esnasında yapılan kontrollerde emtialarda hasar tespit edildiğini, firma yetkilileri ve araç sürücüsünün imzasını içeren hasar tutanağı tanzim edildiğini, eksperlerce tespit edildiğini, zararın karşılanması amacıyla icra takibine başlandığını ve borca itiraz üzerine takibin durdurulduğunu, 1.279,40-Euro alacağa ilişkin Büyükçekmece 3. İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyasına vaki itirazın iptali ile takibin devamına, %20 den az olmayan oranda icra inkar tazminatına davacı adına hükmedilmesini talep etmiştir.

CEVAP: Davalı vekili; davacının iddialarının mesnetsiz olduğunu, TTKnın1472 madde kapsamında yasal halef sıfatı ile dava açabilmesi için sigortalının zarara uğradığının, sigortalıya yapılan tazminat ödemesinin ve geçerli bir sigorta poliçesinin varlığının ispatının gerektiğini, ... Konvansiyonunun zaman aşımına ilişkin 32. Maddesi gereğince davanın bir yıl içinde açılması gerektiğini, zamanaşımı itirazlarının olduğunu, davanın yetkili mahkemede açılmadığını, davalı şirketin adresinin Büyükçekmecede olduğunu, yetkili icra dairesinin Büyükçekmece İcra Dairesi olduğunu, yetkisizlik dava şartı yokluğu nedeniyle davanın reddi gerektiğini, hasarın taşıma sırasında olduğuna dair herhangi bir evrak sunulmadığını, 11/12/2018 tarih ve ... numaralı ekspertiz raporunun "sonuç" kısmında da belirtildiği üzere söz konusu hasarlandığı iddia olunan emtia üzerinde meydana gelen hasarın nedeni olarak "kaba elleçlemeler (yükleme, aktarma veya boşaltma çalışmaları sırasında forklift bıçaklarının temas etmesi) olduğunun belirtildiğini, davalı şirketin yükleme ve istifleme yahut boşaltma işlemlerinde herhangi bir faaliyeti bulunmadığını, yalnızca taşıma işini gerçekleştirdiğini,hasarlı emtianın imhasına ilişkin herhangi bir evrak bulunmadığını, sınırlı sorumluluk hükümlerinin uygulanması gerektiğini, açıklanan nedenlerle davanın aktif husumet, zamanaşımı defi doğrultusunda usulden,aksi halde esastan reddine, davacı aleyhine alacağın %20 sinden az olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI: Mahkemece;sigortalı tarafından satın alınan emtianın davacı tarafından " ... Sigorta Poliçesi" ile sigortalandığı, taşıma işinin davalı tarafından üstlenildiği,emtianın 16/11/2018 tarihinde Gemlik/Bursa'ya geldiği, ithal edilen ürünlerin sigortalıya ait tesiste tahliyesi sırasında 1 adet kolinin hasarlı olduğunun fark edilmesi üzerine hasar tutanağı düzenlenerek ... taşıma senedi üzerine "... plakalı dorse ile 16/11/2018 tarihinde ... firmasından gelen kesik parça deri kolilerinden 1 adedi hasarlı teslim alındı" notunun düşüldüğü, davacı sigortacının bu hasar nedeniyle sigortalısına 1.261,95 Euro ödeme yaptığını, sigorta eksper raporunda yer alan bilgiler ve oluşan hasarın şekline bakıldığında hasarın yükleme, istifleme veya araç boşaltma sırasında meydana gelmiş olabileceği kanaati ile müterafik kusurun olduğu ve sigortalı firma ile davalı taşıyıcının müterafik kusurlarının %50 şer olduğu değerlendirilerek, her ne kadar sözleşmenin 23/7 maddesine göre taşıyıcının sorumluluğunun belirlenmesinde uygulanacak SDR kuru, karar tarihindeki kur olması gerekmekte ise de; davanın itirazın iptali olması nedeniyle, niteliği gereği takip tarihinin esas alındığı emtianın 7,64 kg olduğu dikkate alındığında, taşıyıcının üst limit sorumluluğunun kg başına 8,33 SDR'den 7,64 kgx8,33=63,641 SDR olduğu,sınırlı sorumluluk miktarının 78,23 Euro olduğu, davalı taşıyıcı ve sigortalının %50 oranında müterafik kusurlu oldukları dikkate alındığında, davalının 78,23/2=39,12 Euro hasar bedelinden sorumlu olduğu tespit edilmiş olup, mahkememizce bilirkişi heyetince yapılan kusur hesaplaması bilimsel,denetime elverişli bulunarak kararda esas alınmış, davanın tespit edilen 39,12 Euro üzerinden kısmen kabulü ile davalının Büyükçekmece 3. İcra Dairesinin ... Esas sayılı takip dosyasına yaptığı itirazın 39,12 Euro asıl alacak üzerinden iptaline, asıl alacağa davacının takip talebindeki miktarı aşılmamak üzere fiili ödeme tarihindeki kısa vadeli Euro cinsinden açılmış yabancı paralara uygulanan en yüksek faizin işletilmesine, fazla talebin ve icra inkar tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacı vekili; yükleme ve boşaltmaya ilişkin TTK m.863'te sözleşmeden, durumun gereğinden veya ticari teamülden aksi anlaşılmadıkça, gönderenin sorumluluğundan bahsettiği, parsiyel yükleme yani parça yüklemesinde, yükleme ve istifleme ticari teamül ve durumun gereği olarak taşıyıcı sorumluluğunda, taşıyıcı tarafından gerçekleştirildiğini, taşıyıcının yükü teslim aldıktan sonra taşıma güvenliğine uygun yükleme istifleme ve aktarmalarda gerekli özeni göstermek zorunda olduğunu, taşımanın parsiyel olarak yapıldığı göz önüne alındığında, iç yükleme, istifleme, sabitleme ve sair edimler ile aktarmalardan kaynaklanan hasarlardan taşıyıcının sorumluluğu esas olduğunu, iç yükleme nedeniyle sigortalıyı kusurlu bulmak hukuka aykırı olduğunu, parsiyel taşıma işlemlerini gerçekleştiren davalının yükleme, boşaltma dahil her evreden sorumlu olduğunun ve göndericiye artık kusur izafe edilemeyeceğini, davalının "ağır kusur" teşkil eden hareketlerini göz ardı ederek yanlış bir sonuca ulaştığını, bu gibi durumlarda taşıyıcı, CMRnin29 maddesi gereği tam sorumlu kabul edildiğini, sınırlı sorumluluk hükümlerinin uygulanmayacağını, ayrıca SDR hesabının hüküm tarihine göre yapılması gerektiğini ileri sürmüştür.

GEREKÇE: Dava, uluslararası karayolu taşıma sözleşmesi kapsamında emtianın hasara uğraması nedeniyle uğranılan zararın tazmini istemine ilişkindir.

Dava konusu taşıma Portekiz-Türkiye arasında gerçekleştiğinden, uyuşmazlığın ... Konvansiyonu hükümlerine göre çözümü gerekir. Somut olayda navlun faturasında CFR teslim olduğu yazılı ise de yurt dışı gümrük ve navlun masrafları sigortalı adına fatura edilmiş olup, ürün faturalarında,eksper raporunda da ... teslim olduğu belirtilmiştir.Bu halde gümrükleme ve navlun masrafı alıcı sigortalı tarafından üstlenildiği ve satışın ... koşullu olduğu ve bu koşulun taşıyıcıya bildirildiğinin kabulü gerekir. Bu tür satışlarda alıcı taşıma sürecinin riskini üstlenmiş olup yükleme, istifleme alıcı sorumluluğundadır. ... koşulu taşıyıcıya bildirilmesi halinde ise yükleme, istifleme vb. hazırlık işlemleri taşıyıcıyı bağlamaktadır. Alıcı sigortalının satın aldığı ... ürünün Türkiye 'ye taşınması için davalı ile anlaşmış olup davalının işlemleri yerine getirdiği ,gümrükleme ve ihracat masraflarını taşıyıcının ödediği düzenlediği sigortalı adına masraf faturalarından anlaşılmaktadır. Satış ... koşullu yapıldığı davalı taşıyıcının bilgisinde olup alıcı, satıcının işyerinden malları yükleyip istiflemek dahil taşımanın tüm riskini üzerine almış,bu riskini de davalı taşıcıya aktarmıştır. Bu nedenle davalı taşıyıcının sorumluluğu yüklemeye nezaret sorumluluğu kapsamında değerlendirilemeyecektir.

Satışın exworks koşullu olmasının yanısıra parsiyel taşıma olduğu danlaşılmaktadır. Parsiyel taşımacılıkta araç yükleme, istifleme ve araç içi sabitleme işlerinin parsiyel taşıma yapan taşıma firmasına ait olduğu, CMRnin 17/1 ve m.17/4 ile sayılan sebepler ve bunların zarar oluşumunda katkısı bakımından ortak eylem veya karşılıklı fiiller söz konusu olmadığından CMRnin 17/5 maddesi kapsamında müterafik kusur değerlendirmesi yapılamayacağı, hasarın tamamından taşıma şirketinin sorumlu olduğu,emtia teslim alınırken hasar tutanağı tanzim edildiği, net bir hasar tesbiti yapılmamış ise de eksper incelemesinde bir koli emtianın katlanma ve kırışma izi blunduğu, hasar nedeni kaba elleçleme olarak tarif edildiği anlaşılmaktadır. Bu halde; parsiyel taşımacılık var ise de sırf parsiyel taşımanın varlığı davalı taşıyıcının ağır kusurlu olduğu sonucuna varılamaz.Parsiyel taşımada da taşıyıcı koşulları mevcut ise sınırlı sorumluluk hükümlerinden yararlanabilir.

Davacı sigorta şirketi tarafından borçlu davalı hakkında 1.261,95 Euro asıl alacak, 17,45 Euro işlemiş faiz olmak üzere toplam 1.279,40 Euro alacağın tahsili istemiyle takip başlatıldığı,Mahkemece alınan bilirkişi kurulu raporunda "... Davaya konu sevkiyat evraklarına yükleme sırasında, üründe yüklemeden kaynaklı oluşabilecek uygunsuzlukla ilgili bir not düşülmediğinden ürünlerin taşıyıcıya tam ve sağlam teslim edildiği, ... gereği teslimat sırasında fark edilen hasardan davalı taşıyıcının ... m.17/1 gereği sorumluluğunun olduğu, sigorta eksperinin hazırladığı raporda yer alan bilgiler ve oluşan hasarın şekline bakıldığında hasarın taşıma sırasında oluşmayıp yükleme, istifleme veya araç boşaltma sırasında meydana gelmiş olabileceği kanaati ile müterafik kusurun olduğu ve sigortalı ile davalı taşıyıcının müterafik kusurlarının %50'şer olduğu,hasar ihbarının, süresinde ve usulüne uygun yapıldığı, davacının davalının kusuru dışında sigortalının kusuruna dayanan kısımlar bakımından da tam tazminat ödediği, buna karşılık ancak davalının sorumlu tutulabileceği miktar bakımından rücu imkanı olabileceği,hasarın davacı şirket tarafından düzenlenen ... nolu ... sigorta poliçesinin vadesi içinde ve teminat kapsamı dahilinde meydana geldiği, bu bakımdan sigortalısına yaptığı ödemenin ex-gretia (lütuf ödemesi) değil, tazminat ödemesi olduğu, davacı şirketin dava dışı sigortalısına 13/12/2018 tarihinde yaptığı tazminat ödemesi sebebiyle dava dışı sigortalısının halefiyet hakkına sahip olarak hasardan sorumlu olan taraftan rücu imkanı olduğu, poliçe şartları bakımından ödenebilir tazminat tutarının 1.088,14 Euro olarak tespit edildiği, ... m.25 atfı ile ... m.23/3 gereği hesaplanacak sorumluluk limitinin 470,37 TL olarak hesaplandığı" değerlendirme ve tespitleri yapılmıştır.

Dava konusu taşıma ... hükümlerine tabi olup CMRnin 17. maddesi uyarınca taşıyıcı, yükü teslim aldığı andan teslim ettiği ana kadar yükte meydana gelecek hasardan sorumludur. Sözleşmenin 17/4-c maddesi uyarınca taşıyıcı hasarın, yükün gönderici, alıcı veya bunlar adına hareket eden şahıslar tarafından taşınması, yüklenmesinden, istif edilmesinden veya boşaltılmasından kaynaklandığını ispat etmesi halinde sorumluluktan kurtulabilecektir.

...’nin 25/1. maddesi gereğince; hasar durumunda taşımacı, ...’nin 23 maddesine göre belirlenen değerin hasar nedeniyle azalmış kısmı kadar olan bedeli tazminat olarak ödeyecektir.23/1. maddesi gereğince; taşıyıcı, yükün kısmen veya tamamen kaybından dolayı tazminat ödemekle sorumlu tutulduğundan, bu tazminat yükün taşınmak üzere kabul edildiği yer ve zamandaki kıymetine göre hesaplanır.23/2. maddesine göre de; malın kıymeti emtianın borsa fiyatına, böyle bir fiyatın yokluğu hâlinde geçerli piyasa fiyatına, onun da olmadığı durumlarda ise aynı cins ve kalitedeki emtianın mutad kıymetine göre tespit edilir.

Davacı alacaklı tarafından 15 adet emtia bedeli 84,13 Eurox15=1.261-Euro tazminat ödenmiş ve icra takibinde bu miktar talep edilmiştir. Davalı taşıyıcının ağır kusuruna dair delil bulunmadığından sınırlı sorumluluk hükümleri dahilinde emtianın brüt ağırlığı 7,64 kg olup 63.641 SDR ile sınırlı sorumludur. ... nin 27/2 maddesinde tazminatın hesaplanmasında asıl olan unsurlar ödemenin istendiği ülke parası ile ifade edilmediği zaman, sözkonusu tazminatın ülke parasına çevrilmesi ödemenin yapılacağı gün ve yerde kararlaştırılan kura göre belirlenir. Her ne kadar teslim tarihinde ki kurdan TL ye çevrilerek bilirkişi tarafından hesaplama yapılmış ise de,icra takibinde talebin Euro olduğu halde hesabın TL ye göre yapııldığı ilk derece karar tarihi itibariyle SDR; 1.40394-USD olup, 1 Euro da 1.1447 USD dir. Sınırlı sorumluluk hükümleri dahilinde taşıyıcı hasardan 61.74-USD ile sorumlu tutulması gerekir. Davalı sigortalıya %50 kusur atfıyla hesaplama yapılması yerinde görülmemiş ise de mahkemece sınırlı sorumluluk dahilinde %50 oranda müterafik kusur atfıyla hesaplanan zarar miktarı 39,12-Euro olduğundan davalı taşıyıcının tam kusur ile sorumluluğu 78,24-Euro olarak karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçeyle karar verilmesi yerinde görülmemiş, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne kararın kaldırılmasına yapılan hata nedeniyle yeniden yapılması gerekmediğinden yeniden karar verilerek itirazın kısmen iptaline, fazla istemin ve icra inkar tazminatı isteminin reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;

Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne; Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 12/11/2021 Tarih 2020/863 Esas - 2021/1081 Karar sayılı kararının HMK.'nın 353(1)b-2 gereği KALDIRILMASINA;

"Davalının Büyükçekmece 3. İcra Dairesinin ... esas sayılı takip dosyasına yaptığı itirazın 78,24-Euro alacak bakımından iptaline, taleple bağlı kalınarak alacağa davacının takip talebindeki miktarı aşılmamak üzere 3095 sayılı kanunun 4.a maddesi uyarınca Euro cinsinden açılmış yabancı para mevduatlara uygulanan en yüksek faiz işletilmesine, fazla talebin reddine,

İcra inkar tazminatı ve kötü niyet tazminatı talebinin reddine,"

İlk derece yargılamasına ilişkin olarak ;

"Alınması gereken 732-TL karar ve ilam harcından mahkeme veznesine yatırılan 166,80-TL, icra veznesine yatırılan 41.04-TL toplamı 207,84-TLnin mahsubu ile kalan 524,16-TL harcın davalıdan tahsiliyle Hazineye ödenmesine,

Davacı tarafından yatırılan 54,40-TL başvuru harcı, 59,30-TL peşin harç, 60-TL tebligat ücreti, 4.000-TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 4.173,70-TL yargı giderinden davanın kabulü oranında hesaplanan 255-TL yargı giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, kalanın davacı üzerinde bırakılmasına,

Davacı vekili için takdir olunan 742,74- TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

Davalı vekili için takdir olunan 4.080- TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.320-TL arabuluculuk ücretinin kabul ve red oranına göre hesaplanan 79,20-TL'sinin davalıdan, 1.240,80-TL'sinin davacıdan tahsili ile Hazineye ödenmesine,"

Yatırılan 179,90-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde davacıya iadesine,

Davacı tarafından yapılan 159-TL istinaf yargı giderinin davanın kabulü oranında hesaplanan 10-TL'sinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, kalanın davacı üzerinde bırakılmasına,

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 08/06/2026