Bölge Adliye Mahkemesi ·

Bölge Adliye Mahkemesi 2023/2068 E. 2026/2688 K.

Mahkeme
Bölge Adliye Mahkemesi
Esas No
2023/2068
Karar No
2026/2688
Karar Tarihi

T.C. ADANA BAM 9. HUKUK DAİRESİ T.C. ADANA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 9. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2023/2068 KARAR NO : 2026/2688 KARAR TARİHİ : 21/10/2026

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A İ S T İ N A F K A R A R I

BAŞKAN : ... (...) ÜYE : ... (...) ÜYE : ... (...) KATİP : ... (...)

İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TARİHİ : 18/09/2023 NUMARASI : 2020/7 ESAS 2023/662 KARAR

DAVACI : ... - VEKİLLERİ : Av. .... DAVALI : ... - ... DAVANIN KONUSU : Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)

İSTİNAF KARARININ KARAR TARİHİ : 21/10/2026 YAZIM TARİHİ : 21/10/2026

.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 18/09/2023 tarih, 2020/7 Esas, 2023/662 Karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, istinaf talebinin süresi içinde yapıldığı, başvuru şartlarının yerine getirilmiş olduğu ve istinafa başvuru koşullarının mevcut olduğu dosya üzerinde yapılan ön inceleme sonucu anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonucunda; TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNLARININ ÖZETİ : Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket ile davalı arasında 09.05.2019 tarihinde 5 yıl süreli akaryakıt bayilik ve sözleşme ek protokollün akdedildiğini, müvekkili şirketin sözleşme gereğince üzerine düşen yükümlülükleri ve taahhütleri yerine getirdiğini, ancak davalının yüklendiği edimleri yerine getirmediğini, taahhüt ettiği mal alımını yapmadığını, davalının 26.07.2019 tarihinde lisansı EPDK tarafından sonlandırıldığını, müvekkili şirkete haber vermeden davalı aynı tarihte bir başka dağıtım firması ile bayilik sözleşmesi imzaladığını, davalının süresinden önce sözleşmenin feshine neden olduğunu, müvekkili şirketin zarara uğradığını, davalıdan kaynaklı nedenlerle sözleşmenin müvekkili tarafından feshedilmiş olduğundan 150.000,00.TL cezai şart bedelinin davalıdan tahsil edilmesinin gerektiğini, davanın kabulü ile eksik mal alımı nedeniyle şimdilik 10.000,00.TL cezai şart alacağının, sözleşmenin feshedildiği tarihten itibaren işleyecek sözleşme ile belirlenen akdi-faizi ile birlikte tahsiline, kâr mahrumiyeti olarak şimdilik 10.000,00.TL'nin, sözleşmenin feshedildiği tarihten itibaren işleyecek sözleşme ile belirlenen akdi faizi ile birlikte tahsiline, sözleşmenin süresinden önce feshedilmesi nedeniyle şimdilik 10.000,00.TL maktu cezai şart alacağının sözleşmenin feshedildiği tarihten itibaren sözleşme ile belirlenen akdi faizi ile birlikte tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmişlerdir. İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ : Yerel mahkemece verilen karar ile; davacı şirketin sözleşmeyi haklı olarak fesh ettiğini, davacı yanın davalıdan cezai şart talep etmeye hakkının olduğunu, ancak taraflar arasında düzenlenen taahhütnamenin 2. maddesi uyarınca satış taahhüdünün ilk petrol ürünü alım tarihinden başlayacağının düzenlendiğini, davalı tarafa satılmış bir petrol ürünü bulunmadığından davacının talep edebileceği kar mahrumiyeti olmadığı anlaşıldığından davacının kar mahrumiyeti talebinin reddine karar verildiğini, davacı yanın talep etmekte haklı görüldüğü cezai şart talepleri yönünden, davacının sözleşme ve protokole göre talep edilebilecek eksik alım nedeniyle cezai şartın 60.965,00.TL ve sözleşmenin davalıdan kaynaklı feshedilmesi nedeniyle ise talep edilebilecek cezai şartın ise 150.000,00.TL olduğunu, sözleşme ekindeki protokolün 2. ve 10.2. maddesinde sözleşme şartlarının bayi tarafından ihlal edilmesi durumunda cezai şart talep edilebileceğinin düzenlendiğini, bu talep yönünden belirlenen cezai şarttan %10 takdiri indirim yapılarak davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. DAVACI VEKİLİ TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ : Davacı vekilinin istinaf dilekçesinde özetle; Haksız fesih nedeniyle cezai şarttan %10 oranında indirim yapılmasının hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, bilirkişi raporunda feshe kadar olan dönem ve sözleşme süresi sonuna kadar olan dönem için ayrı ayrı hesap yapılmış olmasına rağmen, mahkemece feshe kadar olan dönem için cezai şartın tahsiline karar verildiğini, kararın hatalı olduğunu, mahkemece bayilik süresi olan 5 yıllık süre dikkate alınarak yapılan hesaba göre karar verilmesi gerekirken feshe kadar olan dönem için karar verilmesinin hatılı olduğunu, bilirkişi heyeti ve mahkemenin Taahhüt belgesinin 2. maddesindeki düzenlemeyi yanlış yorumladığını, söz konusu belgede öncelikle, petrol ürünü alımına ilişkin olarak yıllık alınacak ürün miktarının tespit edildiğini, ardından yıl kavramının nasıl hesaplanacağının, ne zaman başlayacağının düzenlendiğini, bu düzenleme, taahhüt edilen miktarın bir yıllık periyotta alınıp alınmadığının tespiti açısından önemli olduğunu, ancak, bu düzenleme gerekçe gösterilerek, petrol ürünü alınmadığı takdirde taahhüdün geçersiz olacağı gibi bir sonucun çıkarılamayacağını, beyan ederek kararın kaldırılmasını talep etmiştir. DELİLLER İLE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE : Dava; "akaryakıt bayilik sözleşmesinde ve sözleşme eki asgari alım taahhüdünde öngörülen yıllık asgari ürün alımı taahhüdüne aykırı davranıldığı iddiasına dayalı cezai şart ve kar mahrumiyetine dayalı alacak" istemine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesi'nce, davanın kısmen kabulüne kısmen reddine karar verilmiştir. Karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulduğu anlaşılmıştır. İstinaf incelemesi HMK'nun 355.maddesi gereğince istinaf sebepleri ve kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılmıştır. Davacı taraf; davalı aralarında 09.05.2019 tarihinde 5 yıl süreli akaryakıt bayilik ve sözleşme ek protokollün akdedildiğini, davacı şirketin sözleşme gereğince üzerine düşen yükümlülükleri ve taahhütleri yerine getirdiğini, ancak davalının yüklendiği edimleri yerine getirmediğini, taahhüt ettiği mal alımını yapmadığını, davalının 26.07.2019 tarihinde lisansı EPDK tarafından sonlandırıldığını, davacı şirkete haber vermeden davalı aynı tarihte bir başka dağıtım firması ile bayilik sözleşmesini imzaladığını, bunun üzerinde ihtarname keşide edildiğini, cezai şart ve sair hak ve alacakların ödenmesinin talep edildiğini, davalının sözleşmeyi süresinden önce feshine neden olduğu için müvekkili şirketin zarar uğradığını ileri sürmüştür. Mahkemece; bilirkişi raporunda yöntemine göre yapılan hesaplamada davacının sözleşme ve protokole göre talep edilebilecek eksik alım nedeniyle cezai şartın 60.965,00.TL ve sözleşmenin davalıdan kaynaklı feshedilmesi nedeniyle ise talep edilebilecek cezai şartın ise 150.000,00.TL olduğu, raporun denetime ve hüküm kurmaya elverişli olduğu, sözleşme ekindeki protokolün 2. ve 10.2. maddesinde sözleşme şartlarının bayi tarafından ihlal edilmesi durumunda cezai şart talep edilebileceğinin düzenlendiği görülmüş olup davacı tarafça taleplerin ıslah edildiği, her ne kadar davacı yanca davalıdan kaynaklı fesih nedeniyle cezai şart talebi 150.000,00.TL olarak ıslah edilmiş ise de davalı ile akdedilen sözleşmenin üç ay süreyle ayakta kalmış olması göz önüne alındığında talep edilen miktar itibariyle davalı yanın ticari anlamda zorlanacağı kanaatine varıldığından belirlenen cezai şarttan %10 takdiri indirim yapılarak davanın kısmen kabulüne ancak kar mahrumiyeti talebinin ise reddine karar verilmiş, işbu kar mahrumiyetine ve eksik mal alımına dair cezai şarta dair kısmen ret kararı ise davacı tarafça istinaf aşamasına taşınmıştır. Taraflar arasında imza edilen 09.05.2019 tarihli Taahhütnamenin 2. Maddesi gereğince, davalının "satış taahhüdümün ...' den alacağım ilk petrol ürünü ( herhangi bir petrol ürünü ) alım tarihinden itibaren başlayacağını, gerek bayilik ilişkisinin başlangıcında ve /veya gerekse de bayilik ilişkisinin sonunda yer alan ve bir takvim yılından kısa dönemler için, ... tarafından yıllık satış taahhüdü miktarına göre kıstelveyn ( gün hesabına göre ) kriterinin uygulanmasını, her ne sebeple olursa olsun satış taahhüdümü ihlal ettiğim takdirde, eksik beher m3 beyaz ürün ( benzin, motorin, ve türevleri) için metreküp başına 500,00.TL ( Beşyürtürklirası) şartı ceza olarak ... Petrolcülük Sanayi ve Ticaret A.Ş. (... me nakten ve def'aten ödemeyi" taahhüt ettiği ve bunun eksik mal alımına dair cezai şartı kapsadığı anlaşılmaktadır. Taraflar arasında imzalanan sözleşme 09.05.2019 tarihinde başlayıp 09.05.2024 tarihinde bitecek iken 06.08.2019 tarihinde fesihle sona ermiş olduğundan davacının 09.05.2019-06.08.2019 tarihleri arasında o bölgede bayisiz kaldığı düşünülerek davacının davalı ile yaptığı sözleşmedeki miktarda akaryakıt satışından mahrum kaldığı varsayımı ile davacının kar mahrumiyeti ve yine varsa eksik mal alımına dair cezai şart taleplerinde bulunması mümkündür. (Yargıtay 11. HD 2022/4797 E. 2024/998 K. Sayılı kararı da aynı yöndedir) Mahkemece kar mahrumiyeti miktarı bilirkişice hesaplanmasına karşın, taraflar arasında düzenlenen taahhütnamenin 2. maddesi uyarınca satış taahhüdünün ilk petrol ürünü alım tarihinden başlayacağının düzenlendiği, davalı tarafa satılmış bir petrol ürünü bulunmadığından davacının talep edebileceği kar mahrumiyeti olmadığı kabul edilerek kar mahrumiyeti talebinin reddi kararı verilmiş olduğu anlaşılmıştır. Davacının, davalıya yakın bir bayi yoksa davacının o bölgede yeni bir bayi tesis etmesi için gerekli makul süre kadar davalının hizmetinden mahrum kalacağı değerlendirilip sadece bu miktar için kar mahrumiyetine hükmedilmesi gerektiği, davacının aynı bölgede yeni bir bayilik tesis ettiğine dair bir savunmanın bulunmadığı da anlaşılmaktadır. Bu halde Bilirkişi heyeti tarafından davacının 3 aylık kar kaybı olarak 12.191,78.TL olarak hesaplandığı, aynı il sınırları içinde yeni bir bayilik tesisi için gereken makul sürenin 3(üç) ay olduğu ve Yargıtay kararlarında da yeni bir bayilik tesisi için 3(üç)-6(ay) arası süreler makul süre olarak kabul edilmemesi karşısında, (Yargıtay 11. HD 2022/4797 E. 2024/998 K. Sayılı kararı da aynı yöndedir) her ne kadar "eksik mal alımına dair cezai şart talepleri" hususunda mahkemece isabetli değerlendirme yapılmış olsa da, kar mahrumiyeti olan 12.191,78.TL açısından davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken davanın bu açıdan reddine karar verilmesi doğru olmamıştır. Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, ilk derece mahkeme kararının kaldırılmasına, yeniden hüküm kurulmasına, davanın kısmen kabul kısmen reddine, Davacının haksız fesih nedeni ile cezai şart bedeline ilişkin talebinin kısmen kabulü ile bilirkişi raporu ile belirlenen 150.000,00.TL bedelden takdiri %10 indirim yapılması neticesinde 135.000,00.TL'nin temerrüt tarihi olan 28/08/2019 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine; Davacının eksik alım nedeni ile cezai şart talebinin kısmen kabulü ile 60.965,00.TL'nin temerrüt tarihi olan 28/08/2019 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine; Davacının kar mahrumiyeti talebinin kısmen kabulü ile 12.191,78.TL'nin temerrüt tarihi olan 28/08/2019 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine; fazlaya ilişkin taleplerin reddine karar vermek gerekmiş, buna dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere : 1)-Davacı vekilinin istinaf başvurusun KABULÜ ile, 2)-.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 18/09/2023 tarih, 2020/7 Esas, 2023/662 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA, 3)-YENİDEN ESAS HAKKINDA HÜKÜM KURULMASINA, 4)-Davanın KISMEN KABULÜ ile; 5)-Davacının haksız fesih nedeni ile cezai şart bedeline ilişkin talebinin kısmen kabulü ile bilirkişi raporu ile belirlenen 150.000,00.TL bedelden takdiri %10 indirim yapılması neticesinde 135.000,00.TL nin temerrüt tarihi olan 28/08/2019 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE, fazlaya ilişkin istemin REDDİNE, 6)-Davacının eksik alım nedeni ile cezai şart talebinin kısmen kabulü ile 60.965,00.TL'nin temerrüt tarihi olan 28/08/2019 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE, fazlaya ilişkin istemin REDDİNE, 7)-Davacının kar mahrumiyeti talebinin kısmen kabulü ile 12.191,78.TL'nin temerrüt tarihi olan 28/08/2019 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE, fazlaya ilişkin talebinin REDDİNE, 8)-Davacı tarafından dava açılışı sırasında yatırılan 54,40.TL başvurma harcı, 512,33.TL peşin harcı, 14.858,00.TL ıslah harcı ile davacı tarafından yargılama sırasında sarf edilen 1.892,40.TL tebligat posta ücreti olmak üzere toplam 17.317,13TL yargılama giderinin; kısmen kabul ve red oranına göre 4.225,38.TL'sinin davalıdan alınarak davacı tarafa VERİLMESİNE, bakiye masrafın davacı üzerinde BIRAKILMASINA, 9)-Kabul edilen değer üzerinden hesaplanan 14.219,19.TL nispi harcın, peşin ve ıslah ile yatırılan toplam 15.370,33.TL harctan mahsubu ile fazla alınan 1.151,14.TL harcın talep halinde davacı tarafa İADESİNE, 10)-Kabul edilen dava değeri üzerinden karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan AAÜT'ne göre hesaplanan 45.000,00.TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak kendisini vekil ile temsil ettiren davacı tarafa VERİLMESİNE, 11)- Davacının kar mahrumiyeti talebi yönünden kabul edilen dava değeri üzerinden karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan AAÜT'ne göre hesaplanan 12.191,78.TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak kendisini vekil ile temsil ettiren davacı tarafa VERİLMESİNE, 12)-6325 sayılı kanunun 18/A-14 maddesi uyarınca arabuluculuk aşamasında Devlet tarafından sarf edilen 1.320,00.TL arabulucu ücretinin 322,08.TL'sinin davalıdan tahsili bakiyesinin davacıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAT KAYDINA, İstinaf incelemesi yönünden, 1)-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince davacı tarafından peşin yatırılan 269,85.TL harcının talep halinde karar kesinleştiğinde davacıya İADESİNE, 2)-6100 sayılı HMK'nın 326/1 maddesi gereğince davacı tarafından yapılan 738,00.TL başvurma harcı, 203,00.TL dosya gönderme ücreti olmak üzere toplam 941,00.TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE, 3)-6100 sayılı HMK'nın 330. maddesi uyarınca inceleme dosya üzerinden yapıldığından taraf vekillerine vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA, 4)-6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi uyarınca peşin alınan ve harcanmayan gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara İADESİNE, 5)-6100 sayılı HMK'nın 359/4 maddesince karar tebliğ işlemlerinin Dairemizce taraf vekillerine TEBLİĞİNE, Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, dava değeri göz önüne alınarak 7036 sayılı Kanun'un 7'nci maddesi yollamasıyla 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 361'inci maddesi uyarınca kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde Yargıtay nezdinde temyiz kanun yolu açık olmak üzere 21/10/2026 tarihinde oy birliğiyle ile karar verildi.

... Başkan ... ¸e-imzalıdır ... Üye ... ¸e-imzalıdır ... Üye ... ¸e-imzalıdır ... Katip ... ¸e-imzalıdır

Atıf: Bölge Adliye Mahkemesi, E. 2023/2068, K. 2026/2688, T. 21.10.2026, www.arakarar.com/karar/bam-karar-2023-2068-e-2026-2688-k-09dc94c0fb89