Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2026/255 E. 2026/465 K. – Kurum İşleminin

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi SAYISI : 2025/280 E., 2025/324 K. ÖZEL DAİRE KARARI : Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 29.04.2025 tarihli ve 2025/6665 Esas, 2025/7071 Karar sayılı BOZMA kararı

Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali ve tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekilinin temyizi üzerine Yargıtay 10. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonunda bozulmuş, İlk Derece Mahkemesince bozma kararına uyularak davanın kabulüne karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesinin bozmaya uyarak verdiği karar davalı ... vekilinin temyizi üzerine Yargıtay 10. Hukuk Dairesince yapılan inceleme sonucu tekrar bozulmuş, İlk Derece Mahkemesince direnme kararı verilmiştir. Direnme kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan gündem ve dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili; davalı Kurumca 13.04.2023 tarihinde Türkiye Futbol Federasyonunun 03.04.2023 tarihli yazısıyla dava dışı ...’ün 15.06.2010-01.03.2011 tarihleri arasında profesyonel futbolcu olarak davalı kulüpte çalıştığının tespit edildiğinden bahisle prim belgeleri düzenlenerek verilmesi aksi hâlde bu belgelerin resen düzenleneceğinin bildirilmesi üzerine müvekkilinin 18.04.2023 tarihli dilekçeyle prim borcunun zamanaşımına uğraması nedeniyle ilgili belgelerin düzenlenemeyeceğini belirterek Kurum işleminin iptalini talep ettiğini, ancak talebin reddedildiğini, Kurum işleminin yerinde olmadığını ileri sürerek 29.04.2023 tarihli Kurum işleminin iptali ile müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAP Davalı ... (Kurum/SGK) vekili; Kurum işleminin usul ve yasaya uygun olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur. III. İLK DERECE MAHKEMESİNİN BİRİNCİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin 25.09.2023 tarihli ve 2023/169 Esas, 2023/228 Karar sayılı kararı ile; tahakkuk ettirilen primlerin 15.06.2010-01.03.2011 tarihleri arasındaki döneme ilişkin olduğu, davalı Kurumun alacak hakkının Borçlar Kanunu’nun 125. maddesinde öngörülen on yıllık zamanaşımına tâbi olduğu ve prim borçlarının takip eden aybaşından itibaren tahakkuk edeceği, davacıdan prim borcunun 13.04.2023 tarihinde talep edildiği gözetildiğinde Kurum alacağının zamanaşımına uğradığı, ayrıca zamanaşımını kesen ya da durduran bir durum bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin 28.12.2023 tarihli ve 2023/1964 Esas, 2023/1676 Karar sayılı kararı ile; İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Birinci Bozma Kararı 1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur. 2. Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 25.09.2024 tarihli ve 2024/1698 Esas, 2024/8965 Karar sayılı kararı ile; "...SGK Konya İl Müdürlüğünce Türkiye Futbol Federasyonunun 03.04.2023 tarih ve 2023/20-2384 sayılı yazısına istinaden ...'ün 15.06.2010-01.03.2011 tarihleri arasında profesyonel futbolcu olarak kulüplerinde çalıştığının tespit edildiği, ilgili prim belgelerinin düzenlenerek Müdürlüğe verilmesini aksi halde prim belgelerinin re'sen düzenleneceğinin bildirildiği, Kurumun 13.04.2023 tarih ve E-70401998 sayılı yazısının spor kulübüne 17.04.2023 tarihinde tebliğ edildiği, ilgili yazı ile talep olunan işleme karşı 18.04.2023 tarihli dilekçe ile cevap verildiği, düzenlenmesi talep olunan döneme ilişkin prim borçlarının zamanaşımına uğradığını, zamanaşımına uğramış prim borçları ile ilgili müvekkil kulüpçe prim belgelerinin düzenlenmeyeceği belirtilerek ilgili işlemin iptalinin talep edildiği, Kurum kayıtlarına intikal eden itiraz dilekçelerinin Prim İtiraz Komisyonunca incelendiği 29.04.2023 tarih ve E-71576446 sayılı karar ile itirazlarının reddine ve yapılan işlemin tasdikine karar verildiği, ilgili kararın 02.05.2023 tarihinde davacıya tebliğ edildiği, bu karar üzerine iş bu davanın 12.05.2023 tarihinde açıldığı anlaşılan eldeki davada; dava konusu borç döneminin 15.06.2010-01.03.2011 tarihleri olup yukarıda açıklanan 5510 sayılı Kanun'un 93/1 fıkrası gereği, Kurumun prim ve diğer alacaklarının 10 yıllık zamanaşımı süresinin Kurumun prim ve diğer alacaklarının, Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca yapılan tespitlerden doğması halinde, rapor tarihinden itibaren başlayacağının belirtilmiş olması ve Kurumun prim borcu tahakkuk tarihinin de 13.04.2023 olduğu gözetilerek, eldeki davada zamanaşımı süresinin dolmamış olmasının anlaşılması karşısında; Mahkemece işin esasına girilerek bir karar verilmesi gerekirken; Kurumun alacak hakkı, Borçlar Kanunu'nun 125 inci maddesinde öngörülen on yıllık zamanaşımı süresine tabi olup, prim borçlarının takip eden aybaşından itibaren tahakkuk edeceği ve davacıdan talep tarihi (13.04.2023) gözetildiğinde Kurum alacağının zamanaşımına uğradığı gerekçesiyle davanın kabulüne dair yazılı şekilde verilen karar usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir...” gerekçesiyle karar bozulmuştur. B. İlk Derece Mahkemesince Birinci Bozma Kararına Uyularak Verilen Karar İlk Derece Mahkemesinin 13.02.2025 tarihli ve 2024/422 Esas ve 2025/64 Karar sayılı kararı ile; bozma ilâmı doğrultusunda celbedilen belgeler dikkate alındığında Prim Tahakkuk İtiraz Komisyonunca işyeri dosyasının tetkikinde 03.04.2023 tarihli Türkiye Futbol Federasyonu yazısına istinaden ...’ün davacıya ait işyerinde 15.06.2010-01.03.2011 tarihleri arasında profesyonel futbolcu olarak çalıştığı ve çalışmasının Kuruma bildirilmediğinin tespit edildiğinin belirtildiği, buna göre Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca yapılmış bir tespitten bahsedilemeyeceği, uyuşmazlık konusu tahakkuk ettirilen prim borcunun 15.06.2010-01.03.2011 tarihleri arasındaki döneme ilişkin olduğu, Kurumun alacak hakkı Borçlar Kanunu’nun 125. maddesinde öngörülen 10 yıllık zamanaşımına tâbi olduğu ve prim borçlarının takip eden aybaşından itibaren tahakkuk edeceği, davacıdan prim borcunun 13.04.2023 tarihinde talep edildiği gözetildiğinde Kurum alacağının zamanaşımına uğradığı, ayrıca zamanaşımını kesen ya da durduran bir durum bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir. C. İkinci Bozma Kararı 1. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmiştir. 2. Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin ilâm başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; "...SGK Konya İl Müdürlüğünce Türkiye Futbol Federasyonunun 03.04.2023 tarih ve 2023/20-2384 sayılı yazısına istinaden ...'ün 15.06.2010-01.03.2011 tarihleri arasında profesyonel futbolcu olarak kulüplerinde çalıştığının tespit edildiği, ilgili prim belgelerinin düzenlenerek Müdürlüğe verilmesini aksi halde prim belgelerinin re'sen düzenleneceğinin bildirildiği, Kurumun 13.04.2023 tarih ve E-70401998 sayılı yazısının spor kulübüne 17.04.2023 tarihinde tebliğ edildiği, ilgili yazı ile talep olunan işleme karşı 18.04.2023 tarihli dilekçe ile cevap verildiği, düzenlenmesi talep olunan döneme ilişkin prim borçlarının zamanaşımına uğradığını, zamanaşımına uğramış prim borçları ile ilgili müvekkil kulüpçe prim belgelerinin düzenlenmeyeceği belirtilerek ilgili işlemin iptalinin talep edildiği, Kurum kayıtlarına intikal eden itiraz dilekçelerinin Prim İtiraz Komisyonunca incelendiği 29.04.2023 tarih ve E-71576446 sayılı karar ile itirazlarının reddine ve yapılan işlemin tasdikine karar verildiği, ilgili kararın 02.05.2023 tarihinde davacıya tebliğ edildiği, bu karar üzerine 12.05.2023 tarihinde açıldığı anlaşılan eldeki davada; dava konusu borç döneminin 15.06.2010-01.03.2011 tarihleri olup yukarıda açıklanan 5510 sayılı Kanun'un 93/1 fıkrası gereği, Kurumun prim ve diğer alacaklarının 10 yıllık zamanaşımı süresinin Kurumun prim ve diğer alacaklarının, Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca yapılan tespitlerden doğması halinde, rapor tarihinden itibaren başlayacağının belirtilmiş olması, Kurumun prim borcu tahakkuk tarihinin de 13.04.2023 olduğu ve zamanaşımı süresinin 5510 sayılı Kanun'un 93/1 fıkrasında belirtildiği üzere Kurum tespit tarihi olan 13.04.2023 tarihinden itibaren hesaplanması gerektiği gözetilerek, eldeki davada zamanaşımı süresinin dolmamış olmasının anlaşılması karşısında; Mahkemece işin esasına girilerek bir karar verilmesi gerekirken; Borçlar Kanunu'nun 125. maddesinde öngörülen on yıllık zamanaşımı süresine tabi olup, prim borçlarının takip eden aybaşından itibaren tahakkuk edeceği ve davacıdan talep tarihi (13.04.2023) gözetildiğinde Kurum alacağının zamanaşımına uğradığı belirgin olup, zamanaşımını kesen ya da durmasına sebebiyet veren bir hal bulunmayışı gerekçesiyle davanın kabulüne dair yazılı şekilde verilen karar usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir...” gerekçesiyle karar bozulmuştur.

D. İlk Derece Mahkemesince Verilen Direnme Kararı İlk Derece Mahkemesinin ilâm başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; 5510 sayılı Kanun’un 93/2. maddesinin önceki düzenlemelerden farklı olarak zamanaşımı başlangıç tarihinin özel durumlardan doğan prim ve diğer alacaklar yönünden ayrıca düzenlendiği, bu maddedeki hükmün geçmişe dönük uygulanamayacağı, ödenmeyen prim ve diğer alacakların zamanaşımı süresi ve başlangıç tarihinin alacağın doğduğu (tahakkuk ettirildiği) tarihte yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerine göre belirleneceği, dava dışı ...’ün 15.06.2010-01.03.2011 tarihleri arasında profesyonel futbolcu olarak davacı kulüpte çalışmasının Kurumun 14.03.2023 tarihinde futbolcunun tek tip profesyonellik sözleşme örnekleri, fesihname ve futbolcu hareketlerinin istenmesine ilişkin yazısına karşılık Türkiye Futbol Federasyonunca 03.04.2023 tarihinde gönderilen yazıyla tespit edildiği, Türkiye Futbol Federasyonunun 5894 sayılı Kanun’a tâbi olduğundan özel hukuk tüzel kişiliğine sahip özerk bir kuruluş olduğu, çalışma olgusunun tespiti noktasında mahkemece verilen bir karar ya da davalı Kurum müfettişlerince veya bu Federasyonun denetim elemanlarınca kendi mevzuatına göre yaptıkları soruşturma, denetim ve incelemeden kaynaklanan tespit ya da rapor bulunmadığı gerekçesiyle direnme kararı verilmiştir. VI. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Direnme kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekilince temyiz isteminde bulunulmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davalı Kurum vekili; Kurum işleminin hukuka uygun olduğunu, davanın kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğunu, ayrıca müvekkili aleyhine vekâlet ücreti ve yargılama giderine hükmedilmemesi gerektiğini belirterek direnme kararının bozulmasını talep etmiştir. C. Uyuşmazlık Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; İlk Derece Mahkemesince davacının 15.06.2010-01.03.2011 tarihleri arasındaki prim ve ferilerinden borcu bulunmadığının tespiti ile 29.04.2023 tarihli Kurum işleminin iptaline karar verilen eldeki davada dava konusu prim borcunun 5510 sayılı Kanun’un 93. maddesindeki hüküm dikkate alındığında zamanaşımına uğrayıp uğramadığı; buradan varılacak sonuca göre işin esasına girilerek yapılacak yargılama sonucu karar verilmesinin gerekip gerekmediği noktasında toplanmaktadır. D. Gerekçe 1. İlgili Hukuk 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun (5510 sayılı Kanun) 93/2. maddesi. 2. Değerlendirme 1. Öncelikle zamanaşımı ile ilgili yasal düzenlemeler üzerinde kısaca durulmasında fayda bulunmaktadır. 2. Muacceliyet, bir borç ilişkisinde alacaklının edimi isteyebileceği ve borçlunun da bu isteme uyarak edimi ifa etmekle yükümlü olduğu anı belirler. Bir başka deyişle söz konusu anda borç, ifa kabiliyeti kazanır ve alacaklı yine o anda edimi kabul etmekle yükümlü olur. Bir alacağın ya da borcun muaccel olması, ilke olarak edimin ifası için öngörülmüş bulunan vadenin dolmasıyla gerçekleşir. 3. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 17.04.2008 tarihli ve 5754 sayılı Kanun'un 56. maddesi ile değişik “Devir, temlik, haciz ve Kurum alacaklarında zamanaşımı” başlıklı 93. maddesinin 2. fıkrası, “…Kurumun prim ve diğer alacakları ödeme süresinin dolduğu tarihi takip eden takvim yılı başından başlayarak on yıllık zamanaşımına tâbidir. Kurumun prim ve diğer alacakları; mahkeme kararı sonucunda doğmuş ise mahkeme kararının kesinleşme tarihinden, Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca yapılan tespitlerden doğmuş ise rapor tarihinden, kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatı gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemelerden doğmuş ise bu soruşturma, denetim ve inceleme sonuçlarının Kuruma intikal ettiği tarihten veya bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulmuş kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden doğmuş ise bilgi ve belgenin Kuruma intikal ettiği tarihten itibaren, zamanaşımı on yıl olarak uygulanır…” şeklinde düzenlenmiştir. 4. Görüldüğü üzere 5510 sayılı Kanun'un 93. maddesi ile zamanaşımı süresiyle ilgili olarak özel bir düzenleme getirilmiş, Kurumun prim ve diğer alacaklarının 10 yıllık zamanaşımı süresine tâbi olduğu, sürenin başlangıcının ödeme süresinin dolduğu tarihi takip eden takvim yılı başı olduğu belirtilmiştir. O hâlde maddenin yürürlüğe girdiği 01.10.2008 tarihinden sonraki primler için zamanaşımı başlangıcı ödeme dönemini takip eden takvim yılı başından itibaren başlayacaktır. Genel olan bu tanımlama dışında istisnai olarak 93. maddenin 2. fıkrasının 2. cümlesinde önceki düzenlemelerden farklı olarak zamanaşımının başlangıç tarihi, özel durumlardan doğan prim ve diğer alacaklar yönünden ayrıca ve ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Buna göre Kurumun prim ve diğer alacakları, mahkeme kararı sonucunda doğmuş ise, mahkeme kararının kesinleşme tarihinden, Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarınca yapılan tespitlerden doğmuş ise rapor tarihinden, kamu idarelerinin denetim elemanlarınca kendi mevzuatı gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemelerden doğmuş ise, bu soruşturma, denetim ve inceleme sonuçlarının Kuruma intikal ettiği tarihten veya bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulmuş kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden doğmuş ise bilgi ve belgenin Kuruma intikal ettiği tarihten itibaren zamanaşımı süresinin başlatılması gerekecektir. 5. Yeri gelmişken belirtilmelidir ki 5894 sayılı Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un 1. maddesinde bu Kanun'un amacı "...her türlü futbol faaliyetlerini milli ve milletlerarası kurallara göre yürütmek, teşkilatlandırmak, geliştirmek ve Türkiye’yi futbol konusunda yurt içinde ve yurt dışında temsil etmek üzere, özel hukuk hükümlerine tabi, tüzel kişiliğe sahip, özerk Türkiye Futbol Federasyonunun kurulması, teşkilat, görev ve yetkilerine ait esas ve usulleri düzenlemektir." şeklinde açıklanmış olup bu düzenlemeye göre Türkiye Futbol Federasyonunun Kanun'la kurulmuş özel hukuk hükümlerine tâbi tüzel kişiliğe sahip özerk bir kuruluş olduğu açıktır. 6. Somut olayda davalı Kurumun 14.03.2023 tarihli yazısına istinaden Türkiye Futbol Federasyonu tarafından 03.04.2023 tarihli yazı ekinde dava dışı ...'ün profesyonellik sözleşmesinin örneği ile fesihname ve futbolculuk hareketlerinin gönderildiği, söz konusu bu yazı ve eklerinin Kurum kayıtlarına 10.04.2023 tarihinde intikâl ettiği, davalı Kurumca 13.04.2023 tarihinde Türkiye Futbol Federasyonunun 03.04.2023 tarihli yazısında dava dışı ...’ün 15.06.2010-01.03.2011 tarihleri arasında profesyonel futbolcu olarak davacı kulüple çalıştığı tespit edildiğinden bahisle aylık prim belgelerinin düzenlenerek verilmesi aksi hâlde resen düzenleneceğinin bildirilmesi üzerine davacı kulüp tarafından 18.04.2023 tarihinde prim borcunun zamanaşımına uğraması nedeniyle prim belgelerinin düzenlenemeyeceği belirtilerek işlemin iptalinin talep edildiği, Prim İtiraz Komisyonunca 29.04.2023 tarihinde Türkiye Futbol Federasyonunun yazısından kamu kurum ve kuruluşları ile bankalardan alınan bilgi ve belgelerden çalıştığı tespit edilen kişilerin sigortalılıklarının sağlanması gerektiği, belirtilen kişinin sigortalılığı bulunmadığından aylık prim hizmet belgesi düzenlenmesi işleminin iptalinin mümkün olmadığı gerekçesiyle itirazın reddine, yapılan işlemin tasdikine dair verilen kararın 02.05.2023 tarihinde davacı kulübe tebliğ edildiği, eldeki davanın da 12.05.2023 tarihinde açıldığı anlaşılmaktadır. 7.Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde; davanın yasal dayanağını oluşturan 5510 sayılı Kanun'un 93/2. maddesinde yer alan Kurumun prim ve diğer alacakları bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulmuş kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi ve belgelerden doğmuş ise bilgi ve belgenin Kuruma intikal ettiği tarihten itibaren zamanaşımı süresinin başlatılması gerektiğine ilişkin hüküm gereğince Kanun'la kurulmuş kuruluş olan Türkiye Futbol Federasyonunun 03.04.2023 tarihli yazısıyla gönderilen dava dışı futbolcuya ilişkin bilgi ve belgelerin davalı Kuruma intikal ettiği 10.04.2023 tarihten itibaren 10 yıllık zamanaşımı süresinin başladığı gözetildiğinde dava konusu edilen prim borçlarının zamanaşımına uğradığından söz etmek mümkün olmamakla mahkemece işin esasına girilerek oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekmektedir. 8. Hâl böyle olunca direnme kararı yukarıda açıklanan değişik gerekçe ve nedenlerden dolayı bozulmalıdır. VII. KARAR Açıklanan sebeplerle; Davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile direnme kararının yukarıda açıklanan değişik gerekçe ve nedenlerden dolayı 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 371. maddesi gereğince BOZULMASINA, Dosyanın HMK'nın 373. maddesinin 1. fıkrası uyarınca İlk Derece Mahkemesine, karardan bir örneğin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 09.09.2026 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.