Yargıtay 6. Hukuk Dairesi 2026/198 E. 2026/2143 K.

İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi SAYISI : 2025/790 E., 2025/896 K.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar; asıl ve birleşen 2016/1673 Esas sayılı davada davacı-birleşen 2017/899 Esas sayılı davada davalı ... Yapı Elamanları Sanayi ve Ticaret A.Ş. vekili tarafından duruşma istemli temyiz edilmekle ; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 18.05.2026 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen günde asıl ve birleşen 2016/1673 Esas sayılı davada davacı-birleşen 2017/899 Esas sayılı davada davalı ... Yapı Elamanları San. ve Tic. A.Ş. vekili Avukat ... ile asıl ve birleşen 2016/1673 Esas sayılı davada davalı-birleşen 2017/899 Esas sayılı davada davacı Ekolmak Mak. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili Avukat ...’ın gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra, işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen saatte Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. ASIL DAVA VE BİRLEŞEN DAVALAR a.Asıl davada davacı ... Yapı Elamanları Sanayi ve Ticaret A.Ş. vekili dava dilekçesinde; taraflar arasında "Poliüretanlı İzolasyon Levha Boyutlandırma Makinası Satın Alma" konulu 01.09.2014 tarihli sözleşme düzenlendiğini, sözleşme uyarınca davalıya 167.050,00 Euro avans ödemesi yapıldığını, davalının avans ödemesinden itibaren 150 gün içinde sözleşmeye konu makinayı imal ederek teslimini ve montajını yapması gerekirken edimini yerine getirmediğini, bu nedenle sözleşmenin müvekkilince feshedildiğini, ödenen peşinatı iade etmekle yükümlü olan davalının, bu alacağın tahsili amacıyla başlatılan icra takibine haksız olarak itiraz ettiğini ileri sürerek, itirazın iptali ile icra inkâr tazminatının davalıdan tahsiline; birleşen Gebze Asliye Ticaret Mahkemesinin 2016/1673 Esas sayılı davasında ise makina zamanında teslim edilmediğinden müvekkilinin zarara uğradığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, 60.000,00 TL maddi tazminatın sözleşmenin feshinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

b. Birleşen Gebze Asliye Ticaret Mahkemesinin 2017/899 Esas sayılı davasında davacı Ekolmak Makina Sanayi ve Ticaret Paz. Ltd. Şti. vekili dava dilekçesinde; taraflar arasında düzenlenen 01.09.2014 tarihli sözleşmede üretilecek makinanın boyutları ve nitelikleri belirtildiği halde sözleşmeden sonra davalı iş sahibinin istekleri ile değişikliğe gidildiğini, bu değişiklikler %35 daha fazla maliyet ve zaman gerektirmiş olmasına rağmen, davalının bu farkı ödemekten kaçınarak sözleşmeyi feshettiğini, buna rağmen istenilen makinanın %75'lik kısmının imal edildiğini, sözleşmenin haksız feshinden dolayı müvekkilinin zarara uğradığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 50.000,00 TL'nin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiş, ıslah yoluyla talebini 922.756,68 TL'ye arttırmıştır.

II. SAVUNMA Asıl ve birleşen 2016/1673 Esas sayılı davada davalı Ekolmak Makina Sanayi ve Ticaret Paz. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; sözleşmeden sonra makinanın ebatları ve işlevsel özelliklerinin davacı iş sahibinin talebiyle değiştirildiğini, yeni imal edilecek makinanın daha fazla maliyet gerektirdiğini ve yapım süresinin uzadığını, ortaya çıkan bu maliyetin karşılanması gerektiğinin bildirilmesi üzerine, davacının sözleşmeyi feshettiğini ve 485.000,00 TL tutarlı teminat çekinin arkasını yazdırarak takibe koyduğunu, bununla da yetinmeyerek avans olarak verdiği 167.050,00 Euro için icra takibine giriştiğini, yani aynı alacak için iki takip yaptığını, müvekkilinin daha önceki başka bir işten dolayı da davacıdan alacaklı olduğunu savunarak, asıl ve birleşen davanın reddini istemiştir.

Birleşen 2017/899 Esas sayılı davada davalı ... Yapı Elamanları Sanayi ve Ticaret A.Ş. vekili, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin 24.10.2022 tarihli kararı ile taraflar arasında düzenlenen sözleşmede iş bedelinin 257.000,00 Euro olarak kararlaştırıldığı, iş sahibi ... A.Ş.'nin, yüklenici Ekolmak Ltd. Şti.'ye 167.050,00 Euro avans ödemesi yaptığı, iş sahibinin sözleşmeye dayalı olarak makinada bir takım değişiklikler talep ettiği, yüklenici tarafça bunların kabul edilerek imalata devam edildiği, proje değişikliği nedeniyle ilave imalat bedelinin 105.535,50 Euro olduğu, yüklenicinin eserin %60'lık kısmını tamamladığı, iş sahibi tarafından, yüklenicinin ilave imalat bedeli talebi kabul edilmeyerek sözleşme feshedilmiş ise de sözleşmeye konu makinanın iş sahibi ... A.Ş.'ye özel olarak üretilmesi ve bu nedenle başka bir iş için kullanılması mümkün olmadığından, sözleşmenin tek taraflı olarak ve geriye de etkili olacak şekilde feshedilmesinin de mümkün olmadığı, bu nedenle feshin ileri etkili olduğunun kabulü gerektiği, yapılan %60'lık imalatın bedelinin 217.521,30 Euro olduğu, söz konusu tutar iş sahibinin avans olarak ödediği tutardan fazla olduğundan, avans bedelinin tahsiline yönelik asıl davaya konu icra takibinin haksız olduğu, ancak davacının kötü niyetinin ispatlanamadığı, iş sahibi tarafından açılan birleşen 2016/1673 Esas sayılı davada iddia edilen zarara ilişkin delil sunulmadığından bu davanın da reddi gerektiği, yüklenici Ekolmak Ltd. Şti.'nin haksız fesih nedeniyle uğradığı zararların tazminine ilişkin açılan birleşen 2016/899 Esas sayılı davada tazminat talep edilmiş ise de davanın içeriği itibariyle imalat bedeline ilişkin alacak davası olduğu, yüklenicinin bu davada dava dilekçesinde 50.000,00 TL talep ettiği, davasını açıkça belirsiz alacak davası olarak açmadığı, dolayısıyla davanın kısmi dava olduğu, ıslah yoluyla talebini arttırmış ise de birleşen davada davalının ıslaha karşı zamanaşımı definde bulunduğu, sözleşmenin feshi tarihinden itibaren ıslah tarihine kadar ıslah edilen kısım yönünden davanın zamanaşımına uğradığı, ancak 50.000,00 TL'nin tahsiline hükmedilmesi gerektiği, birlikte ifa kuralı gereği imal edilen makinanın da iş sahibine teslimi gerektiği sonucuna varılarak, iş sahibi tarafından açılan asıl ve birleşen 2016/1673 Esas sayılı davanın reddine, yüklenici tarafından açılan birleşen 2017/899 Esas sayılı davanın kısmen kabulü ile 50.000,00 TL'nin sözleşmenin feshi tarihinden itibaren işleyecek değişen oranlarda avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, birlikte ifa kuralı gereğince, sözleşme konusu makinanın bulunduğu yerde mevcut haliyle davacı yüklenici tarafından davalı iş sahibine teslimine, ıslah ile talep edilen alacak bakımından davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin 24.10.2022 tarihli kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 28.03.2024 tarihli kararı ile istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ Bölge Adliye Mahkemesinin 28.03.2024 tarihli kararının süresi içinde taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine Dairemizin 02.07.2025 tarihli ve 2024/2193 Esas, 2025/2732 Karar sayılı kararı ile asıl ve birleşen 2016/1673 Esas sayılı davada davacı-birleşen 2017/899 Esas sayılı davada davalı iş sahibi .....A.Ş. vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddine; asıl davada davalı, birleşen 2017/899 Esas sayılı davada davacı yüklenici Ekolmak...Ltd.Şti. vekilinin asıl davaya ilişkin tüm, birleşen 2017/899 Esas sayılı davaya ilişkin diğer temyiz itirazlarının reddine; birleşen 2017/899 Esas sayılı davaya ilişkin diğer temyiz itirazları yönünde yapılan incelemede; her ne kadar işbu birleşen davada zamanaşımına uğradığı gerekçesiyle ıslah edilen kısma ilişkin davanın reddine karar verilmiş ise de somut uyuşmazlıkta, birleşen dosya davacısı dava dilekçesinde imâl edilen makinenin bedeli yanında uğradığı tüm zararların tazminini talep ettiği, imâl edilen makinenin imâlat oranı bakımından belirsizlik ve taraflar arasında uyuşmazlık olduğu, %60, %73 ve %75 olmak üzere farklı tamamlama oranlarının söz konusu olduğu, bu nedenle davacının alacağını tam ve kesin olarak belirlemesinin mümkün olmadığı, nitekim dava dilekçesinin sonuç kısmında talep ileride artırılmak üzere şimdilik 50.000,00 TL üzerinden tazminat talebinde bulunulduğu, dolayısıyla dava belirsiz alacak davası olup, fesih tarihiyle birleşen davanın dava tarihi arasında zamanaşımı süresinin dolmadığı, her ne kadar mahkemece verilen dilekçenin ıslah dilekçesi olarak kabulüyle zamanaşımı süresinin dolduğu kabul edilmiş ise de davanın, belirsiz alacak davası olduğu, verilen dilekçenin de talep artırım dilekçesi olduğunun kabulü gerektiği, bu durumda birleşen 2017/899 Esas sayılı davada davalı tarafın zamanaşımı def’inin reddine karar verilerek, artırılan miktar da dahil olmak üzere, birleşen davanın kabulüne karar verilmesi gerektiği belirtilerek, İlk Derece Mahkemesi kararı birleşen 2017/899 Esas sayılı davada davacı yüklenici Ekolmak...Ltd.Şti. yararına bozulmuştur.

İlk Derece Mahkemesinin ilâm başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl ve birleşen 2016/1673 Esas sayılı davada bozma öncesi verilen kararlar onandığından yeniden karar verilmesine yer olmadığına, birleşen 2017899 Esas sayılı dava yönünden; taraflar arasındaki sözleşmenin ileri etkili olarak feshi nedeniyle, davacı yüklenicinin yaptığı imalatın bedelini, davalı iş sahibinin de yapılan imalatın kendisine teslimini talep edileceği gerekçesiyle, birleşen 2017/899 Esas sayılı davanın kabulü ile 922.756,68 TL'nin taraflar arasındaki sözleşmenin fesih tarihinden itibaren değişen oranlarda avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, sözleşme konusu makinenin mevcut haliyle bulunduğu yerde davacı tarafından davalıya teslimine karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Asıl davada ve birleşen 2016/1673 Esas sayılı davada davacı-birleşen 2017/899 Esas sayılı davada davalı iş sahibi .....A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde;

a. Mahkemece tahkikat aşamasının bittiği bildirilmeden, sözlü yargılamaya geçildiği belirtilmeden ve taraflara sözlü yargılama için ek süre talep edip etmedikleri sorulmadan karar verildiğini,

b. Kararda esas alınan bilirkişi raporunun hukuk ve usule aykırı olup, hüküm kurmaya elverişli olmadığını, kararın gerekçesiz olduğunu,

c. Birleşen 2017/899 Esas sayılı davanın kabulünün hatalı olduğunu, bu davada ıslah edilen alacağın zamanaşımına uğradığını, bu davanın belirsiz alacak davası olarak açılmayacağını, davacı yüklenicinin maliyetleri bizzat kendisinin yaptığını, bu sebeple de maliyetlerin miktarını bilmediğinin ya da tespit etmesinin zor olduğunun iddia edilemeyeceğini,

d.Sözleşmeye konu makinanın kereste imalatında ve sünger dilimleme hattı olarak kullanılmasının mümkün olduğunu, bilirkişinin makinanın başka bir işte kullanılmasının mümkün olmadığına dair görüşünün bu nedenle gerçeği yansıtmadığını, makinanın sözleşmeye ve teknik şartnameye uygun imal edilmediğini, bu araştırılmadan makinanın üretilen kısmına değer biçildiğini, aynı sözleşmeye ilişkin başka bir davada alınan bilirkişi raporunda imalatın ayıplı olduğunun tespit edildiğini, bilirkişilerin makinayı incelemeden rapor tanzim ettiklerini, sonuç olarak makinanın özel üretim olmadığını,

e. Söz konusu makina teslim edilmek şartı ile bedelin iadesine karar verilmesi gerektiğini, hükümde bu hususun net olarak belirtilmediğini, ayrıca makinanın iadesi kararının da eksik olduğunu, makinanın ne durumda olduğunun dahi bilinmediğini, mevcut durumu tespit edilerek iade hükmü kurulması gerektiğini, bu yönüyle hatalı ve eksik bir karar tesis edildiğini,

f. Sözleşmenin götürü bedelli olduğunu, sözleşmede iş bedelinin 257.000,00 Euro olarak kararlaştırıldığını ve iş sahibinin talep ve beklentilerine göre malzeme ve sistem üzerinde değişiklik yapılabileceğinin düzenlendiğini, dolayısıyla yüklenicinin yapılan değişiklikler için ilave bedel talep edemeyeceğini, makinanın %60'nın tamamlandığı kabul edilse dahi 167.050,00 Euro avans ödemesi ile yüklenicinin tüm alacağını almış olduğunu, başkaca bir talepte bulunamayacağını, bilirkişilerin ek maliyet olarak hesapladıkları kalemlerin kabulünün mümkün olmadığını, öte yandan raporun denetime elverişli olmadığını, neye göre hesap yapıldığının ve onaylanmış bir proje olmadan imalat oranının nasıl tespit edildiğinin izaha muhtaç olduğunu, ilave diye belirtilen işler için yeni fiyat tutanağı, mutabakat ya da onaylanmış bir fatura bulunmadığını, ayrıca makinanın bedelinden yaklaşık 70.000,00 Euro tutarındaki yazılım bedelinin de düşülmesi gerektiğini, üretilen makinanın yazılımının kurulmadığını, kusur oranında nesafet indirimi yapılması gerektiğini, sözleşmede ilave işler ile ilgili bir madde bulunmadığını, bilirkişi raporunda yer alan 122 adet yedek parçanın hiçbirinin makina üzerinde yer almadığını,

g. Birleşen 2016/1673 Esas sayılı davanın reddine karar verilmesinin doğru olmadığını, dosyaya sunulan delillerle zararın sabit olduğunu, makinanın teslim edilmediği konusunda uyuşmazlık bulunmadığını, dolayısıyla zararının da açık olduğunu, yine teslimin gecikmesi nedeniyle sözleşmenin 5.4. maddesine göre cezai şart ödenmesi gerektiğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, asıl ve birleşen davalarda eser sözleşmesinnden kaynaklanmaktadır.

Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; asıl ve birleşen 2016/1673 Esas sayılı davada davacı – birleşen 2017/899 Esas sayılı davada davalı ... Yapı Elamanları Sanayi ve Ticaret A.Ş. vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR Açıklanan sebeplerle; Asıl ve birleşen 2016/1673 Esas sayılı davada davacı – birleşen 2017/899 Esas sayılı davada davalı ...Yapı Elamanları Sanayi ve Ticaret A.Ş. vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Takdir olunan 40.000,00 TL duruşma vekalet ücretinin, davacı-birleşen davalı ... Yapı ... San. ve Tic. A.Ş.’den alınarak, Dairemizde duruşmada vekili hazır bulunan davalı-birleşen davacı.... Mak. San. ve Tic. Ltd. Şti.’ye verilmesine,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

18.05.2026 tarihinde oy çokluğuyla karar verildi.

MUHALEFET ŞERHİ Bozma kararında belirttiğim muhalefet gerekçelerimi tekrarla sayın çoğunluğun onamagörüşüne katılamıyorum.