Yargıtay 5. Hukuk Dairesi 2026/2597 E. 2026/11976 K.

MAHKEMESİ: İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi SAYISI : 2025/5342 Esas, 2025/3984 Karar KARAR : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ: Nazilli 3. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2025/326 Esas, 2025/1017 Karar

Taraflar arasındaki Kamulaştırmasız el atma sebebine dayalı tazminat, istemine ilişkin asıl dava ile 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini istemine ilişkin birleştirilen davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl dava yönünden karar verilmesine yer olmadığına, birleştirilen dava yönünden davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince asıl dava yönünden karar verilmesine yer olmadığına, birleştirilen dava yönünden davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA 1.Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının maliki olduğu Aydın ili, Kuyucak ilçesi, ... Mahallesi 1331 parsel (yeni 1 54... parsel) sayılı taşınmaza davalı idare tarafından yol yapılmak suretiyle kamulaştırma yapılmaksızın fiilen el atıldığını, her ne kadar taşınmaz hakkında acele el koyma kararı alınmış ise de makul süre içinde bedel tespit ve tescil davası açılmadığını ileri sürerek kamulaştırmasız el atılan taşınmazın bedelinin davalı idareden tahsilini talep etmiştir.

2. Davacı idare vekili birleştirilen davada dava dilekçesinde özetle; Aydın ili, Kuyucak ilçesi, ... Mahallesi 1331 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini, tapudan yol olarak terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP 1. Asıl davada davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmaza dair acele el koyma kararları alındığını, tespit edilen acele el koyma bedelinin bankaya depo edildiğini, kamulaştırmasız el atmadan söz edilemeyeceğini, kamulaştırma sürecinin devam etmekte olup bedel tespit ve tescil davasının açılacağını savunarak davanın reddini istemiştir.

2. Birleştirilen davada davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafından acele kamulaştırma dosyasında ödenen bedelin düşük olduğunu, vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl dava yönünden karar verilmesine yer olmadığına, birleştirilen dava yönünden davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri 1.Asıl davada davacı birleştirilen davada davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; kamulaştırma bedelinin düşük belirlendiğini, dava konusu taşınmazın arsa vasfında olduğunu, arazi kabul edilirse de objektif değer atış oranının % 300 olması gerektiğini, kapitalizasyon faiz oranının hatalı belirlendiğini, kamulaştırmadan arta kalan kısım için değer azalışı hesaplanması gerektiğini, brüt üretim masraflarının 1/3 hesaplanması gerekirken fazla hesaplandığını, kamulaştırma bedeline dava tarihinden itibaren kamu alacaklarına uygulanan en yüksek oranda faiz işletilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

2. Asıl davada davalı birleştirilen davada davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; kamulaştırma bedelinin yüksek hesaplandığını, asıl dava yönünden vekâlet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu, bilirkişi raporuna karşı itirazlarının dikkate alınmadığını, kapitalizasyon faizinin % 4 uygulanıp diğer unsurlar dikkate alınarak dava konusu taşınmaza % 30 objektif değer artışı uygulanmasının yerinde olmadığını ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın keşifte yapılan gözlem, toplanan deliller ve alınan beyanlar doğrultusunda sulu kapama zeytin bahçesi kabul edilerek Kuyucak İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü 2023 yılı münavebe listesinde yer alan zeytin ürününde 2022-2023 yılı verim ortalaması alınarak ve aynı kriterlere dayanmayan gerekçelendirilerek % 30 objektif değer artışı uygulamasının, davanın 01.08.2023 tarihinden önce açıldığı göz önünde bulundurulduğunda, dava tarihinden 4 ay sonra yasal faizin başlatılmasının yerinde olduğu ve birleştirilen dosyada davacı kurum lehine vekâlet ücreti takdir edilmemesinin yerinde olduğu gerekçesiyle taraf vekillerinin başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri 1.Asıl davada davacı birleştirilen davada davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

2. Asıl davada davalı birleştirilen davada davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, asıl davada kamulaştırmasız el atma sebebine dayalı tazminat, birleştirilen dava ise idare ile tapu maliki arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Kapama zeytin bahçesi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesi, adil ve hakkaniyete uygun olarak belirlenen bedelin davalı tarafa ödenmesi, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile asıl davada davalı- birleştirilen davada davacı idare adına tapuya tesciline ve yol olarak tapudan terkinine karar verilmesi yerindedir. 3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı birleştirilen davada davacı idare vekilinin tüm, davacı birleştirilen davada davalı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4. Kamulaştırma bedeline, Anayasa'nın 46/son maddesi gereğince dava tarihinden karar tarihine kadar kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz uygulanması gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması bozmayı gerektirir.

Ne var ki bu hataların giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca İlk Derece Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerekir.

VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1.Davalı birleştirilen davada davacı idare vekilinin tüm, davacı birleştirilen davada davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının reddine,

2.Davacı birleştirilen davada davalı vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. İlk Derece Mahkemesinin gerekçeli kararının hüküm fıkrasının (4) numaralı bendinde yar alan "dava dört ay içinde sonuçlandırılmadığından dava tarihinden dört ay sonraki tarih olan 17/09/2023'den ilk karar tarihi olan 29/11/2023 tarihine kadar; 1.915.486,93 TL bedele ise dava tarihinden itibaren 4 aylık sürenin bittiği tarih olan 17/09/2023'den karar tarihi olan 16/09/2025 tarihine kadar geçen süre için yasal faiz" kısmının hükümden çıkarılarak yerine; "dava tarihi olan 16.05.2023 tarihinden, ilk karar tarihi olan 29.11.2023 tarihine kadar; 1.915.486,93 TL bedele ise dava tarihi olan 16.05.2023 tarihinden karar tarihi olan 16.09.2025 tarihine kadar geçen süre için kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz" ibaresinin eklenmesi suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,

Davalı-birleştirilen davada davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına, davacı-birleştirilen davada davalıdan peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

24.06.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.