Yargıtay 5. Hukuk Dairesi 2025/5334 E. 2026/1038 K.

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2024/539 Esas, 2025/11 Karar KARAR : Kısmen kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan muhdesat kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkin davada verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davacı idare vekili ile davalı ... tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA 1. Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; .......... ili, ..., ............. Mahallesi 51 02... parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanda 3194 sayılı İmar Kanunu'nun (3194 sayılı Kanun) 18 inci maddesi gereği imar uygulaması yapıldığını ve 51 02... parselin doğu cephesinde yer alan yapının 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında imar yolunda ve park alanında kaldığını, yapının değerinin tespit edilerek kamulaştırma bedelinin tespitine karar verilmesini ve yapının kime ait olduğu hususunun mahkemece tespit edilerek mülkiyetinin davacı idareye geçirilmesine karar verilmesini talep etmiştir. 2. Davacı idare vekili 27.09.2021 tarihli ıslah dilekçesi ile dava konusu alanda bulunan ağaçların da kamulaştırma bedelinin tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP Davalılar cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin 01.04.2022 tarihli ve 2021/176 Esas, 2022/206 Karar sayılı kararı ile dava konusu taşınmazın eldeki dava açılmadan önce davalı tarafça dava dışı üçüncü kişi konumundaki...Limited Şirketine devredildiği, imar uygulamasının taşınmazın dava dışı üçüncü kişiye devrinden sonra yapıldığı, taşınmazın imar uygulamasının yapıldığı tarihte ve dava açıldığı tarihte dosyamız davalıları ile ilgisinin bulunmadığı, taşınmazın ........ Limited Şirketine satışında ağaçların ve yapıların satıştan ari tutulduğuna dair bir beyanın bulunmadığı, üzerinde yapı bulunan taşınmazın yapıdan ayrı devrinin hukuken mümkün olmadığı, eldeki davanın...Limited Şirketine karşı açılması gerektiği gerekçesiyle davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin 01.04.2022 tarihli ve 2021/176 Esas, 2022/206 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalı ... istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin 07.10.2022 tarihli ve 2022/2577 Esas, 2022/1629 Karar sayılı kararı ile davalı tarafından 07.12.2009 tarihinde yapılan satışta taşınmazdaki ağaç ve yapıların satıştan ari tutulduğuna dair bir beyan bulunmadığı gibi, mülkiyetin tespitine ilişkin açılmış ya da sonuçlanmış herhangi bir dava dosyasının da bulunmadığı, davalının taşınmaz üzerindeki muhdesat bedellerinin kendisine ödenmediği yönündeki itiraz ve beyanlarının eldeki davada değerlendirilme olanağının bulunmadığı, bu nedenle davadaki husumetin tapuda malik olarak görünen...Limited Şirketine yöneltilmesi gerekirken söz konusu davalılara yöneltilmesinin hatalı olduğunun tespiti ile davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine ilişkin karar, usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğundan davalı ...'nın istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Bozma Kararı 1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; dava konusu muhdesatların... Mahallesi kök 1 ada 74 parsel sayılı taşınmazdan yola ve parka terk sonucu oluşan 51 02... parsel sayılı taşınmazda kalmadığı, muhdesatların (yapı ve ağaç) üzerinde bulunduğu kısmın hangi tarihte 51 02... parsel sayılı taşınmazın doğu cephesinde yer alan imar yolu ve park alanına terk edildiği belirlenerek yola ve parka terk, son tapu maliki olan ... Gıda Pazarlama İthalat İhracat Ticaret Limited Şirketine devrinden sonra yapılmış ise adı geçen şirket ve davalılar da dinlendikten sonra sonucuna göre karar verilmesi, yola ve parka terk işleminin...Gıda Pazarlama İthalat İhracat Ticaret Limited Şirketi malik olmadan önce yapıldığının tespiti hâlinde ise davanın esasına girilerek muhdesat bedelinin davalı ...’ya ödenmesi gerekirken, yazılı şekilde eksik inceleme sonucu davanın pasif husumet yokluğundan reddine karar verilmesi doğru görülmediğinden kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar İlk Derece Mahkemesinin 17.11.2023 tarihli ve 2023/249 Esas, 2023/682 Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile bu bedelin davalı ...’ya ödenmesine karar verilmiştir.

C. İkinci Bozma Kararı 1. İlk Derece Mahkemesinin 17.11.2023 tarihli ve 2023/249 Esas, 2023/682 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili ile davalı ... temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; idarece düzenlenen kıymet takdir raporunda tek katlı yapının 158 m² yüzölçümlü olarak tespit edildiği, Sakarya 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2010/51 Değişik iş sayılı dosyasında davalı ...'ya ait 133 m² bina, 50 m² sundurma ve 24 m² baraka bulunduğunun tespit edildiği, bozma öncesi düzenlenen bilirkişi raporunda ise 158 m² mesken ve 60 m² depo ile 21 adet meyve ağacı bulunduğu belirlendiği hâlde, bozma sonrası hükme esas alınan bilirkişi raporunda gerekçesi açıklanmadan 149,70 m² yüzölçümlü bina ile 26 adet meyve ağacına değer biçildiği gibi; bina yönünden 2021 yılına ait Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkındaki Tebliğe göre belirlenen yapı sınıfına uygun birim fiyatı ve ağaçlar yönünden 2021 yılı ... İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünce düzenlenen maktu ağaç bedelleri çizelgesi esas alınarak değer biçilmesi gerekirken, bina için 2023 yılı resmi birim fiyatı ve ağaçlar için 2022 yılı maktu ağaç verileri esas alınarak belirlenen bedel dava tarihine endekslenmek sureti ile kıymet takdir raporunun dahi altında kalacak şekilde değer biçilmesi ve davanın açıldığı tarihten 4 ay sonrasından başlamak üzere yasal faiz uygulanması gerekirken, dava tarihinden itibaren faize hükmedilmesi doğru görülmediğinden kararın bozulmasına karar verilmiştir.

D. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Son Karar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili ile davalı ... temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri 1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; bozma ilamının bilirkişiler tarafından yanlış değerlendirildiğini, bozma ilamında davacıya ait yapının ilk bozma öncesi raporda 158 m² olduğu, ancak hükme esas son raporda gerekçesi açıklanmadan 149,70 m² olarak tespit edildiği belirtilerek yapı alanları yönünden çelişkinin giderilmemiş olması bozma nedeni yapıldığı halde, son karara esas alınan ek raporda gerekçesi açıklanmadan mesken kısmının 158 m² ve depo kısmının 60 m² olduğunun belirtildiğini, yapının kamusal alanda kalan kısmının 149,70 m² olduğu 20.07.2023 tarihli fen raporunda gerekçelendirildiği hâlde, mahkemece yapının tamamı üzerinden karar verildiğini, yıpranma oranlarının hatalı belirlenmesi sonucu yüksek bedel belirlendiğini, ağaçların yaşlarının da önceki raporla uyuşmadığını, bilirkişi raporunun tarihi hatalı gösterilmiş olmakla infazda tereddüte yol açabileceğini, faiz işletilmesine karar verilmesinin yerinde olmadığını ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı ... temyiz dilekçesinde özetle; .............. Mahallesi 1 ada 74 parselin babalarından intikal ettiğini, 1999 depremi sonrası arazisine baraka yapıp 2000 yılında tek katlı bağ evi yaptığını, daha sonra da artezyen kuyusu, sulama havuzu, sera düzeni kurduğunu, 2006 yılında tüm tarlaya 5x5 aralıklarla değişik meyve ağaçları diktiğini, müştemilatlara ilişkin olarak Sakarya 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2010/51 Değişik iş sayılı dosyası ile tespit yaptırdığını, 2019 yılında yapılan satışta zemin bedeli ödenip ev ve müştemilat bedelinin ödenmediğini, Sakarya 1 . Sulh Hukuk Mahkemesinin 2010/42 Değişik iş sayılı dosyasında kesin karar verilmeden belediye ekiplerinin yol açma sırasında arazisinin avlusunu parçalayarak kullanılmaz hale getirdiğini, dava konusu muhtesatların bulunduğu yere ait tapunun usulsüz işlemlerle üçüncü kişilere geçtiğini, davacı ... tarafından firmalar yararına sulama havuzu, baraka, ağaçlar yıkılarak yol çalışmaları tamamlanmış olup Sakarya 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin değişik iş dosyasında Bilirkişi raporunda açıklanan sulama kuyuları, sulama havuzu yok sayılmış olup delil tespiti dosyasında da belirlenen bedelin kendisine 216.080,00 TL eksik ödendiğini, enflasyon karşısında 2021 yılı Yapı Yaklaşık Birim Maliyetlerinin esas alınmasının hatalı olduğunu, ilk kararla depo edilmesine karar verilen 177.850,00 TL'nin dava dışı...Limited Şirketi adına depo edildiğini, ikinci kararla depo edilen 151.550,43 TL'nin ise tarafınca alındığını, tarafına eksik ödeme yapıldığını ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalılar arasındaki muhdesat kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen kararın bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozma ile kesinleşen ve karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR Açıklanan sebeplerle; Davacı idare vekili ile davalı ...’nın temyiz itirazlarının reddine, usul ve kanuna uygun İlk Derece Mahkemesi kararının ONANMASINA,Taraflardan peşin alınan temyiz harçlarının Hazineye irat kaydedilmesine,22.01.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.