Yargıtay 5. Hukuk Dairesi 2025/11559 E. 2026/8353 K.

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi SAYISI : 2025/1020 Esas, 2025/1131 Karar KARAR : Esastan ret

Taraflar arasındaki 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun (2942 sayılı Kanun) 22 nci maddesine göre idarenin davacıya geri alım hakkının kullandırılmaması nedeniyle uğranılan zararın tazmini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verilmiştir.

Davacı vekilince temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasının istenilmesi üzerine, işin duruşmaya tâbi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 05.05.2026 günü tayin edilerek taraflara tebligat gönderilmiştir.

Duruşma günü davacı vekili Avukat ... ve davalı ... vekili Avukat ... gelmiş, diğer davalı idare vekili duruşmaya katılmamıştır.

Duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra duruşmaya son verildi.

Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin maliki olduğu ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, 4 55... (eski 173) parsel sayılı taşınmazda 1000/28038 hissesinin davalı ... tarafından kamulaştırıldığını, dava konusu imar uygulaması neticesinde aynı mevkii 74 02... , 74 02... , 76 11... , 76 10... , 76 08... , 76 09... , 76 07... ve 76 06... parsel sayılı taşımazlar olduğunu, iş bu taşınmazlardan 76 06... parsel sayılı taşımazın davalı ... tarafından diğer davalı ... Belediyesine trampa yolu ile 07.10.2010 tarihinde devir edildiğini, davalı ... tarafından ise ihale ile dava dışı 3. kişi ... Dağıtım A.Ş.'ye 14.04.2011 tarihinde satıldığını, anılan taşınmaz üzerinde akaryakıt istasyonu bulunduğunu, iş bu taşınmazlardan 76 10... parsel sayılı taşınmazın ise davalı ... tarafından dava dışı ...Yardımlaşma Derneğine trampa yoluyla 10.01.2011 tarihinde devir edildiğini, dava dışı ...Yardımlaşma Derneği tarafından 25.02.2011 tarihinde ... İlahiyat Vakfına bağışlandığını, söz konusu taşınmaz üzerinde ise kasap, et lokantası, ... Market ve Outlet mağazası bulunduğunu, taşınmazların kamu hizmetlerine tahsis edilme lüzumunun ortadan kalkması üzerine üçüncü şahıslara satılması ve bağışlanması nedeniyle müvekkilinin mülkiyet hakkı ihlalinden dolayı uğradığı zararın davalı idarelerin sorumlulukları doğrultusunda tahsisi ile müvekkillerine ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP 1.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; kamulaştırma işleminin tüm aşamalarının usulüne uygun bir biçimde gerçekleştirildiğini, kamu yararı kararı alındığını, bedel ödendiğini, kamulaştırma işleminin kesinleştiğini ve taşınmazın idare adına tescil edildiğini, davacı dava konusu kamulaştırılan kök taşınmazdan ifrazen oluşan 76 06... parsel ve 76 10... parsel sayılı taşınmazların kamu hizmetlerine tahsis edilme lüzumunun ortadan kalktığını, üçüncü şahıslara satım ve bağışlanma nedeni ile mülkiyet hakkının ihlalinden dolayı zarara uğradığından bahisle tazminat talebiyle iş bu haksız davayı açmış olduğunu ve davanın reddinin gerektiğini, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin karşı taraf üzerine bırakılmasını talep etmiştir.

2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu 4 55... (eski 173) parsel sayılı taşınmazdaki davacıya ait hissenin ... Üniversitesi tarafından kamulaştırıldığını, dava konusu 76 06... parsel sayılı taşımazın müvekkili idareye herhangi bir kamulaştırma işlemi neticesinde değil, davacının da belirttiği gibi ... Üniversitesi ile yapılan trampa işlemi neticesinde tescil edildiğini, ... Büyükşehir Encümeninin 03.11.2010 tarihli ve 44-820 sayılı Encümen kararı ile 76 06... parsel sayılı taşınmazın kapalı teklif usulü ile ihale edilmesine karar verildiğini, dava konusu 76 06... parsel sayılı taşınmaz trampa yolu ile müvekkili idareye geçtiğini, karşılığında da toplamda 4540,60 m² yüzölçümüne sahip iki taşınmazın ... Üniversitesine devredildiğini, müvekkil idarenin hasım olarak gösterilmesinde hiçbir hukuki dayanak ve menfaatin bulunmadığını, bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesinin gerekçeli kararında atıfta bulunduğu kanun maddelerinin kamulaştırılan taşınmaza ihtiyacı kalmayan idarenin, kamulaştırmadan sonraki davranışlarını düzenlediğini, dava konusu ihtilafa uygulanmasının hukuken mümkün olmadığını, İlk Derece Mahkemesi kararının müvekkilinin Anayasa'nın 35 inci maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkını ihlal ettiğini, Anayasa Mahkemesi 1. Bölüm 18.01.2022 tarihli ve 2019/4794 Esas sayılı ilamının iddialarını doğruladığını, İlk Derce Mahkemesi kararının hukuk devletinin koruduğu kanunların geriye yürümezlik ilkesine aykırı olduğunu, maddenin yürürlük tarihinden sonraki olay, işlem ve eylemlere uygulanmak üzere çıkarılacağını, geçmiş, yeni çıkarılan bir kanunun etki alanı dışında kalacağını, bu nedenle 10.09.2014 tarihinde yürürlüğe giren kanunların geçmişe ve kesin nitelik kazanmış hukuksal durumlara etkili olmamasının hukukun genel ilkelerinden olduğunu, müvekkili lehine nispi vekâlet ücretine hükmedilmesinin yerinde olmadığını, maktu vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davaya konu taşınmazla birlikte bir kısım taşınmazların ... Üniversitesi Yönetim Kurulunun 16.12.1983 tarihli ve 25 sayılı kararı ile kamulaştırılmasına karar verildiği, taşınmazın kamulaştırma işlemi tamamlanarak 07.10.1994 tarihinde ... Üniversitesi adına tescil edildiği, daha sonra davalı ... ile davalı ... ve dava dışı ... ... ve Tedrisat Derneği arasında yapılan anlaşma gereğince davaya konu taşınmazın bulunduğu alanda plan değişikliği ile ifraz tevhit çalışması yapılarak yine protokol gereği davalı ... Büşükşehir Belediyesi ve dava dışı ... ... ve Tedrisat Derneği'ne ait taşınmazlar ile dava konusu taşınmazın takasa tabi tutulduğu, davacıya ait 76 06... parsel sayılı taşınmazın 07.10.2010 tarihinde davalı ... Belediyesine takas yoluyla, 76 10... parsel sayılı taşınmazın ise ... ... ve Tedrisat Derneği'ne 10.01.2011 tarihinde trampa yoluyla devredildiği, eldeki davanın son devir tarihinden 10 yıl sonra açıldığı, 2942 sayılı Kanun'un 22 nci maddesi uyarınca son devir işleminden 10 yıl sonra açılan işbu davada kanunda öngörülen hak düşürücü sürenin geçtiği anlaşıldığından usul ve kanuna uygun İlk Derece Mahkemesinden verilen karara karşı yapılan istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf sebeplerini tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, idarenin davacıya geri alım hakkının kullandırılmaması nedeniyle uğranılan zararın tazmini istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Dosyadaki bilgi ve belgelere göre yapılan incelemede; dava konusu, ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 4 55... parsel sayılı taşınmazın ... Üniversitesi Yönetim Kurulunun 16.12.1983 tarihli ve 25 sayılı kararı ile kamulaştırılmasına karar verildiği, ... Üniversitesi tarafından açılan 2942 sayılı Kanun'un 17 nci maddesi uyarınca tescil davası sonucunda, ... 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 20.04.1994 tarihli ve 1993/889 Esas, 1994/234 Karar sayılı kararı ile dava konusu taşınmaz ... Üniversitesi adına tesciline karar verildiği, taşınmazın 07.10.1994 tarihinde ... Üniversitesi adına tescil edildiği, daha sonra davalı ... ile davalı ... ve dava dışı ... ... ve Tedrisat Derneği arasında yapılan anlaşma gereğince davaya konusu taşınmazın bulunduğu alanda plan değişikliği ile ifraz tevhit çalışması yapılarak yine protokol gereği davalı ... ve dava dışı ... ... ve Tedrisat Derneği'ne ait taşınmazlar ile dava konusu taşınmazın takasa tabi tutulduğu, davacıya ait 76 06... parsel sayılı taşınmazın 07.10.2010 tarihinde davalı ... Başkanlığına takas yoluyla, 76 10... parsel sayılı taşınmazın ise ... ... ve Tedrisat Derneği'ne 10.01.2011 tarihinde trampa yoluyla devredildiği, hali hazırda 76 06... parsel sayılı taşınmazın üzerinde akaryakıt istasyonu, 76 10... parsel sayılı taşınmazın üzerinde 2 katlı betonerme bina bulunduğu ve üzerinde restoran ve market olarak kullanıldığı anlaşılmıştır.

3. Eldeki dava 12.02.2021 tarihinde açılmış olup, 2942 sayılı Kanun'un 22 nci maddesinin üçüncü fıkrası ile getirilen 5 yıllık süre şartının dava tarihi itibarıyla yürürlükte olup, dosya kapsamına göre hak düşürücü süreler geçirilmiş olduğundan davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir. 4.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA, Davacıdan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine, Aleyhine temyiz olunan davalı ... yararına 04.11.2025 tarihinde yürürlüğe giren Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince takdir olunan 40.000,00 TL vekâlet ücretinin temyiz edenden alınmasına, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 05.05.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.