Yargıtay 5. Hukuk Dairesi 2024/10541 E. 2025/10440 K.

MAHKEMESİ : Van Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi SAYISI : 2023/692 Esas, 2024/1894 Karar KARAR : Yeniden esas hakkında verilen karar İLK DERECE MAHKEMESİ : Van 1. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2021/936 Esas, 2023/82 Karar

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili ve ecrimisil istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda,

Miktar veya her paydaş için değeri kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihai kararlar 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 362 nci maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın her paydaş için değeri kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366 ncı maddesi altıyla aynı Kanun'un 352 nci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.

Ecrimisil bedeli olarak hüküm altına alman ve temyize konu edilen miktar Bölge Adliye Mahkemesinin karar tarihi itibari ile kesin olan 378.290,00 TL'nin altında kalmaktadır.

Bu nedenle; taraf vekillerinin ecrimisile ilişkin temyiz isteminin reddine karar vermek gerekmiştir.

Taraf vekillerinin kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat bedeli yönünden gerekli şartları taşıdığı anlaşılan temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu Van ili, Tuşba ilçesi, ... Mahallesi 639 ada 11 parsel sayılı taşınmaza sahil yolu yapılmak suretiyle fiilen el atıldığını belirterek kamulaştırmasız el atma ve ecrimisil bedelinin davalı idareden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; uzlaştırma başvurusu yapılmadan davanın açıldığını, idari yargıda davanın görülmesi gerektiğini, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri 1. Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; hükme esas alınan bilirkişi raporunun hatalı olduğunu, emsal alınan taşınmazın uygun nitelikte olmadığını, ecrimisil bedelinin hatalı hesaplandığını, bedelin düşük olduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

2. Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkeme kararının usul ve kanuna aykırı olduğunu, idareye husumet yöneltilemeyeceğini, uzlaşma şartının yerine getirilmediğini, ıslah tarihinden itibaren faize hükmedilmesi gerektiğini, bedelin fahiş olduğunu, müvekkil idare lehine vekâlet ücreti takdir edilmesi gerektiğini, davanın reddi gerektiğini belirterek, istinaf talebinde bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile değerlendirmeye esas alınan Van ili, Tuşba ilçesi, ... (...) Mahallesi 397 parsel sayılı emsal taşınmazın satış tarihinin dava tarihinden önce ve tapuda yapıldığı, bu satışın özel nitelikte olmadığı ve emsal kıyaslamasına esas alınabileceği, emsal ile dava konusu taşınmazın mevkii, konum, nitelik, yüzölçümleri, vergi beyan değerleri bakımından kıyaslaması yapılarak ve benzer özellikleri ile üstün ve eksik yanları gözetilerek değerinin hesaplandığı, dava konusu ve emsal taşınmazların vergi değerleri ile bilirkişilerce tespit edilen değer arasında ters orantı bulunmadığı anlaşıldığından, dava konusu taşınmazın metrekare birim fiyatının dava tarihi itibari ile 376,17 TL olarak tespitinde (Dava konusu taşınmaza göre şehir merkezine daha yakın konumda bulunan Van ili, Tuşba ilçesi, ... Mahallesi 710 ada 15 parsel sayılı taşınmazın aynı emsal ile 2021 itibari ile metrekare birim fiyatını 453,39 TL olarak belirleyen kararın Yargıtay 5.Hukuk Dairesi'nin 2023/11573 Esas, 2024/5014 Karar sayılı kararı ile onandığı hususu gözetilerek), taşınmazın niteliğine göre ecrimisile hükmedilmesi ve miktarında, Büyükşehir Belediyesinin 14.10.2022 tarihli yazı cevabına göre yol çalışmasının davalı tarafça yapıldığı anlaşıldığından hüküm altına alınan tazminattan davalı tarafın sorumlu tutulmasında, dava tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesinde istinaf nedenlerine göre bir isabetsizlik bulunmadığı ancak Yargıtay 5. Hukuk Dairesi'nin 2024/1645 Esas, 2024/3164 Karar sayılı kararında belirtildiği üzere 1983 sonrası kabul edilen fiili el atma nedeniyle açılan tazminat davasında nispi harç yerine maktu harca hükmedilmesi doğru görülmediği gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurusunun kabulü ile yeniden esas hakkında hüküm kurulmuştur.

V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri 1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde belirttiği hususları tekrar ederek temyiz yoluna başvurmuştur.

2.Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde belirttiği hususları tekrar ederek temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme Uyuşmazlık, davacı tapu maliki ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin ve ecrimisil bedelinin sorumlu idareden tahsili istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Dava konusu taşınmazın 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesinde ve alınan rapor uyarınca bedelin davalı idareden tahsiline karar verilmesinde yöntem itibariyle bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre taraf vekillerinin aşağıdaki bent kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4. Dava konusu taşınmaz ile emsalin zaruret olmadıkça, yakın bölgelerde, özel amacı olmayan, yakın tarihli satışların emsal alınması gerekir. Hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda emsal kabul edilen taşınmaz, dava konusu taşınmazın bulunduğu yerden uzak bir mahallede ve konum itibariyle farklı bir bölgede bulunduğu anlaşıldığı gibi dava konusu taşınmazla aynı mahallede bulunan Van ili, Tuşba ilçesi, ... Mahallesi 710 ada 15 parsel sayılı taşınmaza 18.08.2021 değerlendirme tarihi itibariyle 453,39 TL/m² değer biçildiği ve Dairemizin 2023/11573 esas sayılı ilâmıyla denetimden geçtiği gözetildiğinde hükme esas alınan bilirkişi raporu inandırıcı bulunmamıştır.

Bu durumda; taraflara, dava konusu taşınmazlara yakın bölgelerden ve yakın zaman içinde satışı yapılan benzer yüzölçümlü satışları bildirmeleri için imkân tanınması, lüzumu halinde re'sen emsal celbi yoluna gidilmesi, taşınmazın, değerlendirme tarihi itibariyle, emsal alınacak taşınmazın ise satış tarihi itibariyle imar ya da kadastro parselleri olup olmadığı ilgili Belediye Başkanlığı ve Tapu Müdürlüğünden sorulması, ayrıca dava konusu taşınmazın; imar planındaki konumu, emsallere ve değerini etkileyen merkezi yerlere olan uzaklığını da gösterir krokisi ve dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazların resen belirlenen vergi değerleri ve emsal taşınmazların satış akit tablosu getirtilerek, dava konusu taşınmazın değerlendirmeye esas alınacak emsallere göre ayrı ayrı üstün ve eksik yönleri ve oranları açıklanmak suretiyle yapılacak karşılaştırma sonucu değerinin belirlenmesi bakımından, yeniden oluşturulacak bilirkişi kurulu marifetiyle mahallinde keşif yapılarak alınacak rapor sonucuna göre hüküm kurulması gerektiğinin düşünülmemesi doğru görülmemiş kararın bozulmasını gerektirmiştir.

VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; A. Taraf vekillerinin Ecrimisil Bedeline İlişkin Temyizi Yönünden; Taraf vekillerinin temyiz dilekçesinin REDDİNE,

B. Taraf vekillerinin Kamulaştırmasız El Atma Nedeniyle Tazminat Bedeline İlişkin Temyizi Yönünden; Taraf vekillerinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Taraflar peşin alınan temyiz harcının istek halinde iadesine,

6100 sayılı Kanun'un 373 üncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

03.07.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.