Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 2023/8534 E. 2024/2765 K.

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2021/145 E., 2022/395 K. DAVACILAR : 1- ... 2- ... 3- ... 4- ... vekilleri Avukat ... DAVA TARİHİ : 06.05.2013 HÜKÜM/KARAR : Davanın Kabulüne Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen maddi tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir. Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir. Mahkeme kararı davacılar vekili ve davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacılar vekili dava dilekçesinde, 21.03.2013 tarihinde davacı ...'nın eşi diğer davacıların babası ... idaresindeki motosiklete davalıya trafik sigortalı aracın çarpışması neticesinde meydana gelen kazada muris ...'ın vefat ettiğini beyanla şimdilik her bir davacı için 100,00 TL destekten yoksun kalma tazminatı ve 50,00 TL cenaze ve defin giderinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAP Davalı Güneş Sigorta A.Ş. vekili cevap dilekçesinde, müterafik kusur nedeniyle indirim yapılması gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir. III. MAHKEME KARARI Mahkemece tüm dosya kapsamına göre; davanın kabulüne, 56.396,00 TL destekten yoksun kalma tazminatı ve 1.625,00 TL cenaze ve defin giderinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacı ...'a verilmesine, 9.247,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacı ...'a verilmesine, 5.578,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacı ...'a verilmesine, 8.158,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacı ... Arslan'a verilmesine karar verilmiştir. IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Bozma Kararı Mahkeme kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ve davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Hukuk Dairesi 04.02.2020 tarih ve 2019/1880 Esas 2020/689 Karar sayılı ilamında; "...1-Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacılar vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir. 2-Dava, trafik kazasından kaynaklanan ölüm nedeniyle yakınlarının maddi tazminat istemine ilişkindir. Desteğin kaybı nedeniyle uğranılan gerçek zarar miktarının tespit edilebilmesi için, öncelikle desteğin gelirinin doğru saptanması gerekir. Davacı taraf, destek ...'ın fayans seramik döşemecisi olduğu belirtilerek destekten yoksun kalma tazminatı isteminde bulunmuştur. Mahkemece dosya arasına alınan sosyal ve ekonomik durum araştırmasında; desteğin abisi ile birlikte fayans ve karo işiyle uğraştığı, gelirinin asgari ücret düzeyinde olduğu belirtilmiştir. Davacılar desteğinin gelir durumuna ilişkin olarak Çevre Şehircilik Müdürlüğü'ndan gelen cevabi yazıda; seramik kaplama ustasının aylık ortalama gelirinin 2013 yılında 1.536,00 TL, 2014 yılında 1.704,00 TL olduğu bildirilmiş, hükme esas alınan aktüerya raporunda, yazıda belirtilen gelirlerin ortalaması esas alınarak, desteğin asgari ücretin 1.84 katı kadar gelir elde edeceği kabulü ile hesaplama yapılmıştır. Dosya kapsamında yapılan araştırmalar sonucunda, davacılar desteğinin ölmeden önceki gelir durumuna ilişkin olarak dosyaya herhangi somut bir veri sunulmamıştır. Somut olayda, davacılar desteğinin Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) kaydı getirtilerek, davacının usta olduğunu gösteren belge, sertifika vb var ise dosya arasına alınmalı, bu suretle desteğin kaza tarihindeki net kazancı dikkate alınarak tazminat hesabına esas gelirinin belirlenmesi gerekir. Anılan yollarla desteğin gelirinin asgari ücretin üzerinde olduğunun saptanamaması halinde ise, asgari ücret üzerinden hesaplama yapılması için bilirkişiden ek rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, soyut gelir tespitine göre eksik incelemeyle yazılı olduğu biçimde asgari ücretin 1.84 katı kadar gelir elde edebileceğinin kabulü ile hüküm tesisi doğru görülmemiştir. 3- Zararın meydana gelmesinde veya artmasında zarar görenin de kusurunun bulunması halinde söz konusu olan müterafik kusur Borçlar Kanunu'nun 44 üncü maddesinde (6098 sayılı TBK md. 52) düzenlenmiştir. Buna göre zarara uğrayan, zarar doğuran eyleme razı olmuş veya kendisinin sebep olduğu hal ve şartlar zararın meydana gelmesine etki yapmış veya tazminat ödevlisinin durumunu diğer bir surette ağırlaştırmış ise, hakim tazminat miktarını hafifletebilir. Müterafik kusur indiriminde her somut olayın özelliğine göre olayın meydana geliş tarzı ve zararın artmasında zarar görenin kusurlu davranışının sonuca etkisi değerlendirilerek uygun oranda bir indirim yapılmasını gerektirir ve zarar görenin müterafik kusurunun tespiti halinde BK.nun 44 üncü maddesi uyarınca tazminattan uygun bir indirim yapılması, gerek öğretide gerekse Yargıtay İçtihatlarında benimsenmiş ve yerleşmiş bulunmaktadır. Somut olayda; desteğin motosiklet sürücüsü olduğu, kaza tespit tutanağında mevcut tabloda kask kısmında takılı değil olarak işaretlendiği, ölü muayene tutanağına göre; davacılar murisinin ölüm nedeni; trafik kazası ile uyumlu genel beden travmasına bağlı beyin kanaması olarak belirlenmiştir. Davalı vekili, kask takılmaması nedeniyle müterafık kusur indirimi yapılması gerektiği savunmasında bulunmuş, mahkemece bu hususta bir değerlendirme yapılmamıştır. Bu itibarla; mahkemece zarar görenin müterafik kusurunun varlığı ve indirim yapılması gerekip gerekmediğinin irdelenip tartışılması, müterafik kusur oluştuğunun kabul edilmesi halinde tazminattan %20 oranında indirim yapılması ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeyle yazılı şekilde hüküm kurulması bozmayı gerektirmiştir. Sonuç:yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacılar vekilinin temyiz itirazlarının reddine, (2) ve (3) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün bozulmasına" karar verilmiştir. B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; bozma ilamı sonrası yapılan araştırmalar değerlendirildiğinde desteğin asgari ücret üzerinde bir geliri olduğu ispat edilememiş olup, destekten yoksun kalma zararı asgari ücretin altında hesaplanamayacağından ve davacı tarafça gelire ilişkin belge sunulmadığından ve tanığın da asgari ücret altında geliri olduğunu beyan etmesi nedeniyle asgari ücret üzerinden hesaplama yapılan ek aktüer bilirkişi raporunun denetime elverişli olduğu, bozma ilamında müterafik kusur yönünden araştırma yapılması gerektiği hüküm altına alınmış olup, desteğin motosiklet sürücüsü olduğu, kaza tespit tutanağında mevcut tabloda kask kısmında takılı değil olarak işaretlendiği, ölü muayene tutanağına göre; davacılar murisinin ölüm nedeninin trafik kazası ile uyumlu genel beden travmasına bağlı beyin kanaması olarak belirlendiği, meydana gelen kazada desteğin %25 oranındaki kusur yanında koruyucu ekipman kullanmaması nedeniyle % 20 oranında da müterafik kusurunun bulunduğu dikkate alınarak karar verildiği gerekçesiyle davacı ... tarafından destekten yoksun kalma istemine ilişkin açılan davanın kabulü ile; 56.396,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacı ...'a verilmesine, davacı ... tarafından cenaze ve defin gideri istemine ilişkin açılan davanın kısmen kabulü ile; 1.300,00 TL cenaze ve defin giderinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacı ...'a verilmesine, davacı ... tarafından açılan davanın kabulü ile; 9.247,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacı ...'a verilmesine, davacı ... tarafından açılan davanın kabulü ile; 5.578,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacı ...'a verilmesine, davacı ... Arslan tarafından açılan davanın kısmen kabulü ile; 7.350,82 TL destekten yoksun kalma tazminatının dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacı ... Arslan'a verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, bozma ilamı öncesi ilk karardan sonra davalı tarafça yapılan ödeme varsa infazda dikkate alınmasına karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili ve davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davacılar vekili temyiz dilekçesinde; dosya kapsamında yer alan kusur raporlarının hatalı olduğunu, davalı tarafın tam kusurlu olduğunu, müterafik kusur indirimi yapılmasının yerinde olmadığını, ölenin mesleğine yönelik emsal araştırmasının devlete bağlı resmi birim ve tarifeler esas alınarak yapılması gerektiğini, belgelendirilmenin çalışma hayatında mümkün olmayabileceğini, hesaplamanın güncel asgari ücretten olması gerektiğini belirterek mahkemece verilen kararın bozulmasını istemiştir. Davalı ...Ş. vekili temyiz dilekçesinde; desteğin eşinin evlenip evlenmediği ve anne babaya yönelik herhangi bir araştırma yapılmadığını, müterafik kusur indirimi yapılmasına rağmen bozma öncesi aynı miktara hükmedilmesinin yerinde olmadığını, kararda poliçe limiti ile sorumlu olduğunun belirtilip miktarın belirtilmemesinin yerinde olmadığını belirterek mahkemece verilen kararın bozulmasını istemiştir. C. Gerekçe: 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, davalı ... tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) poliçesi ile teminat altına alınan aracın karıştığı çift taraflı kazada destek sürücünün vefatı nedeniyle ölenin desteğinden yoksun kalan eş/çocukların destekten yoksun kalma tazminatı ile cenaze ve defin gideri talebine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesi atfıyla uygulanan 1086 sayılı HUMK'un 427 vd. maddeleri, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 52 ve 53 üncü maddeleri, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85, 89, 90 ve 91 inci maddeleri, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları. 3. Değerlendirme 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre, davacı vekilinin tüm ve davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. 2. Dairenin 04.02.2020 tarihli bozma ilamından sonra yürütülen yargılamada mahkemece alınan 26.09.2022 tarihli hesap raporunda TRH 2010 Yaşam Tablosu progresif rant yöntemine göre hesaplama yapılarak tazminata hükmedilmiştir. Somut olayda; bozmadan önce hükme esas alınan hesap raporunda PMF Tablosu progresif rant yöntemine göre hesaplama yapılmış, davacı tarafın temyizi üzerine bozma ilamında hesap tablosu yönünden bozma yapılmadığı, bu sebeple hesap biçimi bakımından davalı taraf yararına kazanılmış hak oluştuğu, bozma sonrası kazanılmış haklar ihlal edilerek TRH 2010 Yaşam Tablosuna göre hesaplama yapılması yerinde olmamakla; bozmadan önce belirlenen asgari ücretin 1,84 katı üzerinden yapılan hesaplama davacı lehine olduğundan itiraz etmesi beklenemeyeceğinden bu yönden davacı aleyhine usuli kazanılmış hak oluşmayacağından bozmadan sonra güncel verilere göre hesaplama yapılması yerinde ise de; PMF progresif rant yöntemine göre hesaplama yapılması gerekirken, usuli kazanılmış hakları ihlal edecek biçimde TRH 2010 Yaşam Tablosu progresif rant yöntemine göre karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir. VI. KARAR 1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davacılar vekilinin tüm ve davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE, 2. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan mahkeme kararının BOZULMASINA, Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davalıya iadesine, Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davacıya yükletilmesine, Dosyanın mahkemeye gönderilmesine, 14.03.2024 tarihinde Başkan ... ve Üye ...'un karşı oyları ve oy çokluğuyla karar verildi. (Karşı Oy) (Karşı Oy) KARŞI OY Bozma ilamına uyulmakla, bozma ilamı lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşur ve bozma ilamının gereğinin yerine getirilmesi gerekir. Mahkemece bozma öncesi 17.09.2015 tarihli hesap bilirkişi raporuna göre karar verilmiş, davacı tarafın tüm temyiz itirazlarının reddi ile davalı taraf yararına hesaplama bakımından hükmün bozulmasına karar verilmiştir. Bu durumda mahkemece davalı lehine oluşan kazanılmış haklar doğrultusunda bozma öncesi gibi 2015 rapor tarihindeki veriler esas alınarak hesaplama yapılması gerekirken sayın çoğunluğun karar tarihine en yakın asgari ücretlere göre hesaplama yapılması yerinde bulunarak sadece esas alınacak ömür tablosunun hatalı olduğu yönündeki bozma kararına katılmıyoruz.