Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 2021/22115 E. 2023/11162 K. – Maddi Tazminat

İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi SAYISI : 2021/8 E., 2021/468 K. HÜKÜM/KARAR : Davanın Kısmen Kabulü Taraflar arasındaki maddi tazminat davasından dolayı yapılan yargılama sonunda mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Karar davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; 17.05.2011 tarihinde davacı ...'ın idaresindeki motosiklet ile davalı sürücü ...’ün idaresindeki kamyonetin karıştığı çift taraflı trafik kazasında davacı ...'ın yaralanarak malul kaldığını, davaya konu kamyonetin kaza tarihi itibariyle zorunlu trafik sigortası bulunmadığını, bu nedenle davalı ...'na davadan önce başvuru yapıldığını, anılan davalının ödeme yapmadığını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 20.000,00 TL geçici ve sürekli iş göremezlik tazminatının davalı ... yönünden olay tarihinden, davalı ... yönünden 13.12.2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiş, yargılama sırasında davacı ...'ın vefatı üzerine davacının mirasçıları davaya dahil edilerek davayı takip etmişlerdir. II. CEVAP Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; kaza tarihinde zorunlu trafik sigortası poliçesi bulunan aracın verdiği zarardan dolayı ...'nın sorumlu tutulamayacağını, husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, sigorta sözleşmesinin münfesih olduğu iddiasının zarar gören üçüncü kişiye karşı ileri sürülemeyeceğini, işletenin değişmesi halinin Karayolları Trafik Kanunu 94 üncü maddesinde düzenlendiğini belirterek davanın reddi gerektiğini savunmuştur. Davalı ... davaya cevap vermemiştir. III. MAHKEME KARARI İstanbul Anadolu 4. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 28.01.2016 tarihli 2012/903 E., 2016/37 K. sayılı kararı ile "BK'nun 41. ve 2918 Sayılı KTK.nun 85. maddeleri uyarınca haksız fiili gerçekleştiren ile aracın işleteni kusur oranına göre gerçek zararın tamamından sorumludurlar. 2918 Sayılı KTK.nun 107. madde hükmü uyarınca işleten, kendisinin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerden birinin aracın çalınmasında veya gasp edilmesinde kusurlu olmadığını ispat ederse sorumluluktan kurtulur. Olayda davalı ... ...'in tam kusurlu olup, verilen zarardan olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile sorumludur. Davalı ... "motorlu araçların neden oldukları kazalarda yaralanma halinde sigortacı; yaralanma nedeniyle yapılan ilk yardım, muayene ve kontrol veya bu yaralanmadan ötürü ayakta, klinikte, hastane veya benzeri yerlerdeki iyileştirme giderleri ile bu iyileştirmenin gerektirdiği diğer masraflar"ı Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası teminat limitleri içerisinde kalmak koşuluyla zarar görene Karayolları Trafik Kanunu'nun 98. maddesi uyarınca ödemekle yükümlüdür. Ayrıca, aynı maddenin 3. fıkrası ile de; "Zarara sebep olan aracın bilinmemesi veya geçerli bir zorunlu mali sorumluluk sigortasının bulunmaması veya sigortacının iflas etmesi veya çalınan aracın işleteninin sorumlu tutulamaması hallerinde, birinci fıkrada belirtilen giderler, 108. maddede öngörülen ... tarafından ödenir" hükmü yer almaktadır. Bu nedenlerle davalı ... diğer davalı ile birlikte verilen zarardan temerrüde düşürüldüğü tarihten itibaren müteselsilen sorumludur." gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, 6.066,68 TL geçici iş göremezlik tazminatının davalı ...'ten olay tarihi 17.05.2011 tarihinden, davalı ... Hesabından temerrüt tarihi 13.12.2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan müteselsilen tahsili ile miras payları oranında davacılara verilmesine karar verilmiştir. IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Bozma Kararı Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur. Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 26.02.2020 tarihli 2019/2043 E., 2020/2160 K. sayılı kararı ile "Dava tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 4/1-a maddesi gereği, her iki tarafın ticari işletmesi ile ilgili olup olmadığına bakılmaksızın Türk Ticaret Kanunu'nda düzenlenen hususlar mutlak ticari davalardır. TTK'nun 5/1 inci maddesi gereği ticari davalara bakmakla görevli mahkeme, asliye ticaret mahkemeleridir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun yürürlüğe girdiği 01.07.2012 tarihinden itibaren yasanın 5/3 üncü maddesi gereği asliye hukuk mahkemeleri ile asliye ticaret mahkemeleri arasındaki ilişki, işbölümü olmaktan çıkmış görev ilişkisi haline gelmiştir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 1 inci maddesi gereği göreve ilişkin kurallar, kamu düzeni ile ilgili olup mahkemece kendiliğinden dikkate alınması gerekmektedir. Somut olayda; uyuşmazlığın temelinde 3. kişinin haksız fiili bulunmakta ise de, davalı ...’nin sorumluluğu sigorta hukukundan (sigortacılık yasasından) kaynaklanmaktadır. Sigorta hukuku 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 6.kitabında 1401 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Açıklanan yasal düzenlemelere göre taraflar arasındaki uyuşmazlıkta sigorta hukuku uygulanacağı için uyuşmazlığın Asliye Ticaret Mahkemesince sonuçlandırılması gerektiğinden görevsizlik kararı verilmesi gerekirken, işin esasına girilmesinin doğru olmadığı..." gerekçesi ile hükmün bozulmasına karar verilmiştir. B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar İstanbul Anadolu 4. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 07.10.2020 tarihli 2020/210 E., 2020/168 K. sayılı kararı ile; taraflar arasındaki uyuşmazlık sigorta hukukuna tabi olduğundan davanın ticaret mahkemesince görülmesinin uygun olacağı gerekçesiyle mahkemenin görevsizliğine, karar kesinleştiğinde talep halinde dosyanın görevli İstanbul Anadolu Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir. Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "HDİ sigorta şirketince sunulan ZMSS poliçesine göre, ... plaka nolu aracın HDİ Sigorta tarafından düzenlenmiş sigortasının olduğu açıktır. Ancak HDİ sigorta şirketince davacıya hitaben yazılan yazıdan anlaşılacağı üzere, olay tarihi itibarıyla işleten değişikliği nedeniyle poliçenin geçerli olmadığı anlaşılmaktadır. Trafik kaydına göre araç dava dışı ... adına kayıtlıdır. Taraflar arasındaki çekişme haksız fiil nedeniyle maddi ve manevi tazminat isteminden ibarettir. İstanbul Anadolu 30. Sulh Ceza Mahkemesinin 2013/119 Esas nolu dosyasında yapılan yargılamada trafik bilirkişisi sunduğu rapornuda olayda davalı ... ...'ın asli kusurlu olduğunu, davacının ise kusursuz olduğunu bildirmiştir. Raporda oran belirtilmediğinden dosya trafik bilirkişi kuruluna tevdi edilmiş, bilirkişi sunduğu 26.02.2014 tarihli raporda davalı ... ...'in tam kusurlu olduğunu bildirmiştir. Her iki bilirkişi raporlarının uyumlu oldukları, dosya kapsamına ve yasal mevzuata uygun oldukları kanaatine varılmıştır. Adli Tıp Kurumu İhtisas Kurulu'nun 15.6.2015 tarihli raporuna göre; davacılar murisi ...'ın olay nedeniyle oluşan arızanın fonksiyonel bozukluk bırakmadan iyileştiği, 4 ay süre ile iş ve gücünden kaldığı anlaşılmıştır. Davacı olaydan dolayı 4 ay iş ve gücünden kalmış olup, aktüerya bilirkişisinin raporuna göre, davacının geçici iş göremezlik nedeniyle zararının 6.066,68 TL'dir. BK'nun 41 inci ve 2918 Sayılı KTK'nun 85 inci maddeleri uyarınca haksız fiili gerçekleştiren ile aracın işleteni kusur oranına göre gerçek zararın tamamından sorumludurlar. 2918 Sayılı KTK.nun 107. madde hükmü uyarınca işleten, kendisinin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerden birinin aracın çalınmasında veya gasp edilmesinde kusurlu olmadığını ispat ederse sorumluluktan kurtulur. Oayda davalı ... ...'in tam kusurlu olup, verilen zarardan olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile sorumludur. Davalı ... "motorlu araçların neden oldukları kazalarda yaralanma halinde sigortacı; yaralanma nedeniyle yapılan ilk yardım, muayene ve kontrol veya bu yaralanmadan ötürü ayakta, klinikte, hastane veya benzeri yerlerdeki iyileştirme giderleri ile bu iyileştirmenin gerektirdiği diğer masraflar"ı Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası teminat limitleri içerisinde kalmak koşuluyla zarar görene Karayolları Trafik Kanunu'nun 98 inci maddesi uyarınca ödemekle yükümlüdür. Ayrıca, aynı maddenin 3 üncü fıkrası ile de; "Zarara sebep olan aracın bilinmemesi veya geçerli bir zorunlu mali sorumluluk sigortasının bulunmaması veya sigortacının iflas etmesi veya çalınan aracın işleteninin sorumlu tutulamaması hallerinde, birinci fıkrada belirtilen giderler, 108 inci maddede öngörülen ... tarafından ödenir" hükmü yer almaktadır. Bu nedenlerle davalı ... diğer davalı ile birlikte verilen zarardan temerrüde düşürüldüğü tarihten itibaren müteselsilen sorumludur." gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, 6.066,68 TL geçici iş göremezlik tazminatının davalı ...'ten olay tarihi 17.05.2011 tarihinden, davalı ...'ndan temerrüt tarihi 13.12.2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan müteselsilen tahsili ile miras payları oranında davacılara verilmesine karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; kaza tarihinde zorunlu trafik sigorta poliçesi bulunan aracın verdiği zarardan dolayı ...’nın sorumlu tutulamayacağını, mahkemenin gerekçeli kararında, davadışı HDI Sigorta Şirketince dosyaya sunulan ZMSS (zorunlu mali mesuliyet sigortası) poliçesine göre, ... plaka sayılı aracın HDI Sigorta tarafından düzenlenmiş sigortasının olduğunun açıkça belirtildiğini, temyiz dilekçesinin ekinde sunulan Tramer kayıtlarının da bu doğrultuda olduğunu, kazaya karışan aracın kaza tarihini kapsar nitelikte HDI Sigorta şirketi nezdinde ZMMS poliçesinin mevcut olduğu, bu nedenle davanın reddine karar verilmesi, aksi halde, adı geçen poliçenin yasada belirtilen usuller sonucunda iptal edilip edilmediği konusunda, sigorta şirketi kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesi yapılması gerektiğini, emsal ücret araştırmasına göre yapılan ücret tespitinin hatalı olduğunu, vergilendirilmiş gelir olmaması halinde asgari ücrete göre hesaplama yapılması gerektiğini, davacı ...’a SGK tarafından, geçici iş göremezlik tazminatı ödenip ödenmediği hususunun araştırılması gerektiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık; davacı sürücünün idaresindeki araç ile davalı sürücünün idaresindeki kaza tarihinde zorunlu trafik sigortası olmadığı iddia edilen aracın karıştığı çift taraflı trafik kazası sonucu davacının yaralanması sebebiyle sürekli ve geçici iş göremezlik tazminatı talebine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, olay tarihinde yürürlükte olan 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 41 ve 46 ıncı maddeleri, Karayolları Trafik Kanunu'nun 91 ve 94 üncü maddeleri, ... Yönetmeliği'nin 9 uncu maddesi, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 14/2-b maddesi, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 94 üncü maddesi, Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın C.4 üncü maddesinin ikinci fıkrası. 3. Değerlendirme 1. 2918 sayılı KTK’nun 91 inci maddesinde motorlu araçların trafik sigortası yaptırmalarının zorunlu olduğu, ... Yönetmeliği'nin 9 uncu maddesinde trafik sigortası bulunmayan araçların neden olduğu bedensel zararlar için Güvence Hesabına başvurulabileceği hüküm altına alınmıştır. Güvence Hesabına başvurulabilecek hallere ilişkin olarak, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 14/2-b maddesinde "Rizikonun meydana geldiği tarihte geçerli olan teminat tutarları dâhilinde sigortasını yaptırmamış olanların neden olduğu bedensel zararlar" düzenlemesine yer verilmiş; aynı mahiyetteki düzenleme, ... Yönetmeliği'nin 9/1-b maddesinde de yer almıştır. Bu düzenlemelere göre; trafik kazası sonucu oluşan bedensel zarar nedeniyle Güvence Hesabına husumet yöneltilebilmesi için, bedensel zarara yol açan aracın kaza tarihi itibariyle zorunlu sigortasının yapılmamış olması gerekmektedir. Davalı ...'na aracın trafik sigortasının bulunmayışı nedeniyle husumet yöneltildiğinden, öncelikle aracın, kaza tarihini kapsar şekilde trafik sigortası bulunup bulunmadığı hususunun saptanması gerekmektedir. 2918 Sayılı KTK'nun 94 üncü maddesinde "Sigortalı aracı işletenlerin değişmesi halinde, devreden kişi 15 gün içinde sigortacıya durumu bildirmek zorundadır. Sigortacı, sigorta sözleşmesini durumun kendisine tebliği tarihinden itibaren 15 gün içinde feshedebilir. Sigorta fesih tarihinden 15 gün sonrasına kadar geçerlidir.” hükmü yer almaktadır. Karayolları Motorlu Araçlar ZMSS Genel Şartları C.4 üncü maddesinde ise; “Sigorta sözleşmesi, sözleşmeye taraf olan araç işletenini takip eder. İşleten, sahip olduğu yeni araca ilişkin bilgileri sigortacıya bildirir. Araç grubunda herhangi bir değişiklik meydana gelmesi halinde, C.3 maddesi hükümleri kıyasen uygulanır. Ancak, sözleşme süresi içinde işletenin değişmesi halinde sigorta sözleşmesi, işletenin değiştiği tarihten itibaren 10 gün süresince herhangi bir işleme gerek kalmaksızın ve prim ödenmeksizin yeni işleten içinde geçerli olur. Araç değişikliği nedeniyle yeni bir sigorta yaptırılması durumunda, sigortacının işletenin değiştiği tarihe kadar hak kazandığı prim gün esasına göre tespit edilir ve fazlası sigorta ettirene geri verilir" hükmü düzenlenmiştir. Somut olayda; davalı tarafça dosyaya sunulan tramer belgesine göre davaya konu ... plakalı aracın sahibinin ve sigortalısının dava dışı ... isimli kişi olduğu, ...’ın aracını 07.10.2010-07.10.2011 tarihlerini kapsar şekilde dava dışı HDI Sigorta A.Ş nezdinde zorunlu trafik sigortası ile sigortalattığı, 29.03.2011 tarihinde ise aracın dava dışı ... adlı kişiye satıldığı, bu kişi adına tescil edildiği, buna göre dava konusu araç ile ilgili işleten değişikliğinin 29.03.2011 tarihinde gerçekleştiği, ancak aracın eski işleteni ve sigortalısı olan dava dışı ...’ın KTK'nun 94 üncü maddesinde öngörülen ve zorunlu olan işleten değişikliği bildirimini anılan Kanun maddesinde belirtilen 15 gün içinde dava dışı HDI Sigorta A.Ş.’ye bildirmediği, HDI Sigorta A.Ş.’nin mahkemeye hitaben yazdığı 17.03.2019 tarihli yazıda davaya konu poliçeye ilişkin sigorta sözleşmesini fesh etmediğini belirttiği, bu nedenle HDI Sigorta A.Ş’nin 07.10.2010-07.10.2011 tarihleri arasındaki ZMMS poliçesi kapsamındaki sorumluluğunun devam ettiği, davaya konu kazanın ise 17.05.2011 tarihinde söz konusu poliçenin geçerli olduğu süre içerisinde meydana geldiği, sonuç olarak kaza tarihinde davaya konu aracın sigortalı olduğu, dolayısıyla davalı ...'nın zarardan sorumlu olmayacağı ve ...'na karşı husumet yöneltilemeyeceği anlaşılmıştır. Açıklanan hukuki ve maddi vakıalar karşısında; davaya konu kazanın meydana geldiği 17.05.2011 tarihinde araca ilişkin ZMSS poliçesinin dava dışı HDI Sigodrta A.Ş. nezdinde bulunduğu ve poliçenin yürürlük süresi içinde gerçekleşen kazadan doğan zarardan anılan sigorta şirketinin sorumlu olduğu gözetilerek, davalı ... yönünden davanın reddine karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirmeyle yazılı olduğu şekilde karar verilmesi doğru olmamış, kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir. 2. Bozma ilamının kapsam ve şekline göre, davalı ... vekilinin diğer temyiz itirazları şimdilik incelenmemiştir. VI. KARAR 1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan kararın BOZULMASINA, 2. Değerlendirme bölümünün (2) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı ... vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına, Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davalı ...'na iadesine, Dosyanın mahkemesine gönderilmesine, 23.10.2023 tarihinde Üye ...'in karşı oyu ve oy çokluğuyla karar verildi. KARŞI OY Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlarla yasaya uygun gerektirici nedenlere, özellikle delillerin değerlendirilmesinde bir isabetsizlik görülmemesine, 2918 Sayılı KTK'nun 94 üncü maddesi uyarınca sigortalı aracı işletenlerin değişmesi halinde, devreden kişinin 15 gün içinde sigortacıya durumu bildirmek zorunda olmasına, sigortacının sigorta sözleşmesini durumun kendisine tebliği tarihinden itibaren onbeş gün içinde feshedebileceğine, sigortanın fesih tarihinden onbeş gün sonrasına kadar geçerli olmasına, davaya konu aracın işleteninin aracın satış tarihi olan 29.03.2011 tarihi itibariyle değişmiş olmasına, aracın eski işleteni olan sigortalının bu hususu davadışı sigorta şirketine bildirmemiş olmasına, buna göre davaya konu kazanın meydana geldiği 17.05.2011 tarihinde aracın ZMSS poliçesinin geçerli olmadığına, davalı ...'nın zarardan sorumlu olduğunun anlaşılmasına göre yerinde bulunmayan temyiz itirazlarının reddiyle usul ve yasaya uygun olan hükmün onanması görüşünde olduğumdan sayın çoğunluğun bozma kararına katılmıyorum.