Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 2026/2620 E. 2026/2118 K.

MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi SAYISI : 2024/1620 E., 2024/2141 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : İzmir 4. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2022/63 E., 2024/136 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili; müvekkili eczacının ... Eczanesinin sahibi olduğunu, davalı Kurumun 04.11.2011 tarihli yazısıyla; fatura edilen reçetelerde yazılı ilaçlar yerine farmasötik eşdeğer olmayan ilaç verildiğinin tespit edildiği gerekçesiyle, 2009 yılı Protokolünün (6.3.9.) maddesi uyarınca 1. kez yazılı uyarı ve 250,00 TL cezai şart, son kullanma tarihi geçmiş ilaçların fatura edildiği gerekçesiyle, Protokolün (6.3.11.) maddesi uyarınca 1. kez yazılı uyarı ve 2.283.60 TL cezai şart, fatura edilen 37 adet reçete arkasında yer alan imzaların reçete sahibi veya ilaçların teslim edildiği yakınına ait olmadığının tespit edildiği gerekçesiyle, Protokolün (6.3.3.) maddesi uyarınca 1 ay süreyle sözleşmenin feshi ve 18.413,85 TL cezai şart, hasta veya hasta yakınına teslim edilmeyen ilaçlara ait fiyat küpürlerinin yer aldığı reçetelerin fatura edildiği gerekçesiyle, Protokolün (6.3.10.) maddesi uyarınca 6 ay süreyle sözleşmenin feshi ve 3.506,15 TL cezai şart, sahte olarak düzenlenmiş 68 adet reçetenin fatura edildiği gerekçesiyle, Protokolün (6.3.19.) maddesi gereğince 2 yıl süreyle sözleşmenin feshi ve 172.289,30 TL cezai şart, yönlendirme yasağına aykırı davranıldığı gerekçesiyle, Protokolün (6.3.24.) maddesi uyarınca 1 yıl süre ile sözleşmenin feshedildiğinin ve Protokolün (6.3.19) maddesi kapsamında değerlendirilen 7.302,61 TL reçete bedeli ile (6.3.3), (6.3.9), (6.3.10) ve (6.3.11) maddeleri kapsamında değerlendirilen 4.373,03 TL reçete bedelinin müvekkilinden tahsil edileceğinin bildirildiğini, Kurum tarafından cezai işlemlere ilişkin yapılan tespitlerin doğru olmadığını, bilgisi dışındaki bir sahtecilik durumundan müvekkilinin sorumlu tutulamayacağını ileri sürerek; sözleşmenin haksız olarak feshedildiğinin ve müvekkilinin toplam 210.668,54 TL cezai şart ve reçete bedelinden sorumlu olmadığının tespitini talep etmiştir. II. CEVAP Davalı vekili; müvekkili Kurum tarafından davacı eczacı hakkında yapılan inceleme sonucunda düzenlenen rapordaki tespitlere istinaden sözleşmenin 2 yıl süreyle fesih edildiğini, Kurum işleminin sözleşme ve Protokol hükümlerine uygun olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI 1. İlk Derece Mahkemesinin 25.12.2019 tarihli kararıyla; alınan bilirkişi raporu doğrultusunda, davacı hakkında sahtecilik ve dolandırıcılık suçlarından açılan kamu davasında, İzmir 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 2011/73 E., 2016/47 K. sayılı kararıyla delil yetersizliğinden beraat kararı verildiği, davacı hakkında uygulanan cezai işlem ve sözleşmenin feshinin taraflar arasındaki Protokole uygun olduğu gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiş; karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin 28.04.2021 tarihli kararıyla; dava konusu cezai işlemin dayanağı olan Protokol maddelerinde değişiklik olduğu, Mahkemece 20 16... Protokollerinin ilgili maddeleri değerlendirildikten sonra, davalının istinaf yoluna başvurmadığı dikkate alınmak suretiyle hasıl olacak sonuca uygun bir karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dosyanın Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir. 2. İlk Derece Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; yeni heyetten alınan bilirkişi raporu doğrultusunda, davacı tarafından davalı Kuruma fatura edilen reçetelerde yazılı ilaçlar yerine farmasötik eşdeğer olmayan ilaç verildiği, fatura edilen reçete ekinde son kullanma tarihi geçmiş ilaç küpürlerinin bulunduğu, 37 adet reçete arkasında yer alan imzaların reçete sahibine veya ilaçların teslim edildiği yakınına ait olmadığı, hasta veya yakınına teslim edilmeyen ilaçlara ait fiyat küpürlerinin yer aldığı reçetelerin fatura edildiği ve sahte olarak düzenlenmiş 68 adet reçetenin fatura edildiği, dava konusu cezai işlemin dayanağı olan Protokol maddesinde değişiklik olduğu, 2009, 20 16... tarihli Protokollerin davacı lehine olan maddeleri ve ceza mahkemesi kararı hep birlikte nazara alındığında, davacı eczane hakkında 1 sene fesih kararı verilebileceği ve 83.576,34 TL cezai işlem uygulanabileceği gerekçesiyle; davanın kısmen kabulüne, davalı Kurum tarafından davacı hakkında uygulanan 2 yıl süreyle fesih işleminin haksız olduğunun ve sözleşmenin 1 yıl süreyle feshedilebileceğinin ve davacı hakkında uygulanacak cezai şartın 83.576,34 TL olduğunun tespiti ile fazlaya dair cezai şartın iptaline karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde taraf vekillerince istinaf başvurusunda bulunulmuştur. IV. İSTİNAF Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; önceki heyetten alınan 22.11.2022 tarihli ek bilirkişi raporunda 20 16... yılı Protokollerinin karşılaştırıldığı, raporda davalıya uygulanan 2009 yılı Protokolünün (6.3.11.) ve (6.3.24.) maddelerinin sonraki Protokollerde kaldırıldığının, fesih süresinin 2 yıldan 1 yıla düşürüldüğünün tespit edildiği, Mahkemece bu maddeler uyarınca hükmedilen miktarlar yönünden de davacının borçlu olmadığına karar verilmesi gerektiği, İlk Derece Mahkemesinin 25.12.2019 tarihli kararının değişen protokoller nedeniyle kaldırılmasına karar verildiği, bu nedenle tarafların dava tarihindeki haklılık durumları dikkate alınarak davacı lehine vekalet ücretine hükmedilmediği gerekçesiyle; tarafların istinaf başvurularının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden davanın kısmen kabulüne, davalı Kurum tarafından davacı hakkında uygulanan sözleşmenin 2 yıl süreyle feshine ilişkin Kurum işleminin haksız olduğunun ve sözleşmenin en fazla 1 yıl süre ile feshedilebileceğinin ve aynı işlemle düzenlenen ve davacıdan tahsil edileceği belirtilen reçete bedelinin 11.335,59 TL, cezai şartın 73.750,56 TL olduğunun tespiti ile fazlaya dair cezai şartın iptaline karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır. V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri 1. Davacı vekili; ceza yargılaması neticesinde müvekkili hakkında verilen beraat kararının dikkate alınmadığını, müvekkiline yaptırım uygulanmasını gerektirecek bir eyleminin olmadığının dosyada mübrez tanık beyanları ile sabit olduğunu, müvekkili hakkında cezai müeyyide uygulanabilmesi için Protokole aykırı eylemlerin ikinci kez tespit edilmesi gerektiğini, müvekkili lehine vekalet ücretine hükmedilmemesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürerek, kararın bozulmasını istemiştir. 2.Davalı vekili; müvekkili Kurum tarafından dava tarihinde geçerli Protokol hükümleri çerçevesinde uygulanan işlemin hukuka uygun olduğunu ileri sürerek, kararın bozulmasını istemiştir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık; davacı eczacı hakkında 2009 yılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kapsamındaki Kişilerin Türk Eczacılar Birliği Üyesi Eczanelerden İlaç Teminine İlişkin Protokol uyarınca uygulanan fesih ve cezai şarta ilişkin Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir. 1. Temyiz edilen kararın dayandığı bilgi ve belgelere, 2009 yılı Protokolünün (6.3.11.) ve (6.3.24.) maddelerinin sonraki Protokollerde kaldırılmasına, bu maddeler yönünden uygulanan cezai işlemin dayanağının kalmamasına tarafların dava tarihindeki haklılık durumları dikkate alınarak davacı lehine vekalet ücretine hükmedilmemesinde bir isabetsizlik bulunmadığının anlaşılmasına göre, taraf vekillerinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. 2. Somut uyuşmazlıkta; davacı, fatura edilen 37 adet reçete arkasında yer alan imzaların reçete sahibi veya ilaçların teslim edildiği yakınına ait olmadığı iddiasıyla, 2009 yılı Protokolün (6.3.3.) maddesi uyarınca uygulanan 1 ay süreyle sözleşmenin feshi ve 18.413,85 TL cezai şart, hasta veya hasta yakınına teslim edilmeyen ilaçlara ait fiyat küpürlerinin yer aldığı reçetelerin fatura edildiği iddiasıyla Protokolün (6.3.10.) maddesi uyarınca uygulanan 6 ay süreyle sözleşmenin feshi ve 3.506,15 TL cezai şart ve sahte olarak düzenlenmiş 68 adet reçetenin fatura edildiği iddiasıyla Protokolün (6.3.19.) maddesi uyarınca uygulanan 2 yıl süreyle sözleşmenin feshi ve 172.289,30 TL cezai şartın ve bu maddelerin ihlali nedeniyle uygulanan reçete bedellerinin tahsili işlemlerinin iptali için eldeki davayı açmış, Bölge Adliye Mahkemesince; lehe Protokoller dikkate alınarak düzenlenen ek bilirkişi raporu doğrultusunda, sözleşmenin 2 yıl süreyle feshine ilişkin Kurum işleminin haksız olduğu ve sözleşmenin en fazla 1 yıl süreyle feshedilebileceği, aynı işlemle düzenlenen ve davacıdan tahsil edileceği belirtilen reçete bedelinin 11.335,59 TL, cezai şartın 73.750,56 TL olduğu gerekçesiyle, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Her ne kadar Bölge Adliye Mahkemesince; hastaların Kurum müfettişlerince alınan ifadeleri doğrultusunda, Protokolün (6.3.3.) ve (6.3.10.) maddeleri uyarınca uygulanan fesih ve cezai şart işlemlerinin iptali talebinin kısmen kabulüne karar verilmiş ise de; reçete içeriği ilaçların teslim edilip edilmediğinin tespiti için, Kurum teftiş raporunda ifadesi alınan hasta ve yakınlarının varsa ceza davasındaki ifadelerinin değerlendirilmesi, ifadesi olmayanların ise tanık sıfatıyla dinlenilmesi ve oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeyle yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve kanuna aykırı olup bozmayı gerektirmiştir. 3. Bundan ayrı, Protokolün (6.3.19.) maddesi uyarınca davacı hakkında cezai yaptırım uygulanabilmesi, eczacı ya da eczane çalışanlarının Kurumu zarara uğratmak amacıyla kasıtlı olarak olarak hareket etmeleri koşuluna bağlanmıştır. Sahte kupür veya sahte reçete veya sahte raporun, eczacının kastı dışında üçüncü kişilerin dahli ile Kuruma fatura edilmesi halinde bu madde hükmünün uygulanması mümkün değildir. Somut olayda, davacı hakkında dolandırıcılık suçundan açılan kamu davasının İzmir 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 2022/176 E. sayılı dava dosyasında görüldüğü ve henüz kesinleşmediği dosya kapsamından anlaşılmaktadır. Bu itibarla, Bölge Adliye Mahkemesince; ceza dosyasının bekletici mesele yapılması ve sonucuna uygun bir karar verilmesi gerekirken, bu husus gözardı edilerek eksik inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirmiştir.

Kabule göre de; davalı Kurum tarafından, davacı hakkında 2009 yılı Protokolünün (6.3.3.) ve (6.3.10.) maddeleri uyarınca uygulanan cezai şartların, anılan maddelerin ikinci kez ihlal edildiği gözetilerek uygulandığı, Bölge Adliye Mahkemesince hükme esas alınan 22.11.2022 tarihli ek bilirkişi raporundaki lehe Protokol değerlendirmelerinin ise bu husus gözetilmeden yapıldığı anlaşılmakla, işbu rapor doğrultusunda karar verilmesi de doğru görülmemiştir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1.Taraf vekillerinin sair temyiz itirazlarının REDDİNE, 2.Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesi uyarınca taraflar yararına BOZULMASINA, Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde temyiz eden davacıya iadesine, Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 13.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.