Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2026/1908 E. 2026/3382 K.

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi SAYISI : 2024/48 Esas, 2025/812 Karar HÜKÜM : Asıl ve Birleşen Davanın Kabulü

Mahkemece bozma ilamına uyularak verilen karar, asıl ve birleşen dava davalıları ... Faktoring A.Ş. vekili ile ... vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR I. DAVA 1.Davacı vekili asıl dava dilekçesinde; daha önce, müvekkili ...'nin (Cemiyet) yönetim kurulu asil üyesi ve muhasebe sorumlusu ve davalı ... İktisadi İşletmesi'nin (İktisadi İşletme) müdürü olan dava dışı ...'ın, davacıya ait imzalı çekleri alarak kayıplara karışması nedeniyle görevlerinden alındığını, hakkında savcılığa suç duyurusunda bulunulduğunu, ...'ın, davacının elinden rızası hilafına çıkan çeklerden ikisinin lehdar kısmına İktisadi İşletmenin, diğer ikisinin lehdar kısmına ise muhasebecisi olduğu davalı ... Çeviri Danışmanlık Ltd. Şti.'nin isimlerini yazdığını, ancak müvekkili ile davalı ... İşletme ve diğer davalı şirket arasında herhangi bir ticari ilişki olmadığını, ...'ın, lehdarı iktisadi işletme olan çekleri daha sonra kendi imzası ile davalı ... Çeviri Danışmanlık Ltd. Şti.'ne ciroladığını, bu davalının da çekleri davalı ... Faktoring A.Ş.'ye cirolayarak devrettiğini, davalı ...'nin çekleri faktoring şirketi adına bankaya ibraz eden olduğunu, müvekkilinin bu çekler nedeniyle davalılara karşı bir sorumluluğunun bulunmadığını ileri sürerek ... no.lu 15.02.2008 keşide tarihli 9.825,00 TL bedelli, ... no.lu 29.02.2008 keşide tarihli 18.600,00 TL bedelli, ... no.lu 11.03.2008 keşide tarihli 18.400,00 TL bedelli ve ... no.lu 18.04.2008 keşide tarihli 10.640,00 TL bedelli çeklerden dolayı müvekkilinin davalılara borçlu olmadığının tespitine, çeklerin iptali ile müvekkiline iadesine ve kötüniyet tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davacı vekili birleşen dava dilekçesinde, ...'ın müvekkili İktisadi İşletmenin imza yetkilisi olduğunu, İktisadi İşletme adına düzenlenen çekleri kendi imzası ile veya kendisine ait olmayan sahte imzalarla davalılardan ... Çeviri Dan. Hizm. Ltd. Şti.'ye ciroladığını, bu şirket ile müvekkili arasında herhangi bir ticari ilişki bulunmadığını, bu davalı tarafından yapılan ciro ile de çeklerin davalı faktoring şirketine geçtiğini, davalı ...'nin çekleri davalı ... Faktoring A.Ş. adına bankaya ibraz eden kişi olduğunu, bu nedenle ... Çeviri Dan. Hizm. Ltd. Şti. ve ... Faktoring A.Ş.'ye karşı ileri sürülen iddiaların davalı ... için de geçerli olduğunu savunarak müvekkili İstanbul 3. İcra Müdürlüğünün 2008/4114 sayılı dosyasında takibe konulan ... no.lu 11.03.2008 keşide tarihli 18.400,00 TL bedelli ve ... no.lu 18.04.2008 keşide tarihli 10.640,00 TL bedelli çeklerden dolayı davalılara borçlu olmadığının tespitine ve kötüniyet tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP 1.... Faktoring A.Ş. vekili asıl ve birleşen davaya cevap dilekçelerinde, müvekkili ile davalı ... Çeviri Danışmanlık Ltd. Şti. arasında akdedilen faktoring sözleşmesi gereği dava konusu çeklerin teslim alındığını, iyiniyetli meşru hamil olduğunu, çekleri kötüniyet veya ağır kusurla iktisap etmediğini, aksini davacının ispatlaması gerektiğini, davalı factoring şirketinin kambiyo senetlerini fatura ile tevsik etme mecburiyetini yerine getirdiğini, davalı ...'nin ise çekleri faktoring şirketi adına bankaya ibraz eden müvekkili çalışanı olduğunu, davada taraf sıfatının bulunmadığını savunarak asıl ve birleşen davanın reddini istemiştir.

2.Asıl ve birleşen davada diğer davalılar davaya cevap vermemiştir.

III.MAHKEME KARARI Mahkemece bozma ilamına uyularak, ... İktisadi İşletmesinin yargılama sırasında kapatıldığı, bağlı olduğu vakıftan ayrı bir tüzel kişiliğe sahip olmayan iktisadi işletmenin ihyasına gerek olmadığı, iktisadi işletmenin yerine bu işletmenin bağlı olduğu ...'nin geçtiği ve birleşen davada kapatılan işletme yerine davayı asıl dava davacısı vekilinin takip ettiği, her ne kadar asıl davada kapatılan iktisadi işletmeden dolayı ...'nin davacı ve davalı olarak taraf sıfatı birleşmiş ise de, mahkemenin 13.11.2013 tarihli ilk kararı sadece ... Faktoring A.Ş. tarafından temyiz edildiğinden, kanun yoluna başvurmayan diğer taraflar yönünden kararın kesinleştiği, bu sebeple kapatılan İktisadi İşletme yönünden içeriğin aynı şekilde muhafaza edilmesi gerektiği, asıl davaya konu çeklerin ... adına keşide edildiği, çeklerdeki keşideci imzasının Cemiyet yetkilisi ...'ya ait olduğu, ancak ...'nin Tüzüğünün 'Cemiyet Adına İmza Selahiyeti' başlıklı 39. maddesinin (A) bendinde “Cemiyet adına imza olunan çek ve senetlerde genel başkan veya genel başkan yardımcılarından birinin imzası ile genel muhasipin imzası birlikte bulunur” hükmüne yer verildiği, dava konusu çeklerin asıl dosya davacısını sorumluluk altına sokabilmesi çift imza ile düzenlenmesi gerektiği, bu hususun mutlak def'i olup herkese karşı ileri sürülebileceği, dolayısıyla asıl davaya konu çekler yönünden davacının davalılara borçlu olmadığı, birleşen davaya gelince, İktisadi İşletmenin kapatılması ile ...'nin ehliyeti ortadan kalkmadığından birleşen dosya davacısı ... İktisadi İşletmesi'nin esasında ... haline geldiği, birleşen dosyaya konu çeklerin asıl davanın da konusu olduğu değerlendirilse dahi; birleşen dosya davacısı İktisadi İşletmenin menfi tespit talebine konu çeklerde ve icra dosyasında taraf olarak yer aldığı, İktisadi İşletmenin bağlı olduğu Cemiyetin, dava konusu çeklere ilişkin asıl dosyada menfi tespit talebinin kabul edildiği ve İktisadi İşletmenin terkini ile Cemiyetin taraf ehliyeti ortadan kalkmayacağından birleşen dosyada aynı çeklerle ilgili hüküm kurulmaması halinde, Cemiyet hakkında menfi tespit kararı verilmiş olmasına rağmen alacaklının İktisadi İşletme kapatıldığından, bağlı olduğu Cemiyet aleyhine işlemleri devam ettirebileceği, bu durumda bu çekler yönünden asıl dosyada verilen kararın da hükümsüz hale geleceği, birleşen dosyada, İktisadi İşletme kapatıldığından hak ve borçlarından Cemiyetin sorumlu olduğu değerlendirilse dahi gerek dava tarihindeki durum gerekse belirtilen nedenlerle derdestlik oluşmayacağı, ve karar verilmesinde hukuki yararın bulunduğu, ayrıca dava şartlarının dava tarihine göre incelenmesi gerektiği, mahkemece birleşen davada verilen 13.11.2013 tarihli kararın davalılardan yalnız ... Faktoring A.Ş. tarafından temyiz edildiği, diğer taraflarca yasa yoluna başvurulmadığı bu hali ile temyiz yasa yoluna başvurmayanlar yönünden kararının kesinleştiği ve usuli kazanılmış hak oluştuğu birlikte değerlendirildiğinde birleşen davanın esasının incelenmesi gerektiği, buna göre birleşen davaya konu çeklerin ... adına keşide edilerek lehtar olarak ... İktisadi İşletmesi'ne verildiği, bundan da ... tarafından ... Ltd. Şti.'ne cirolandığı, davaya konu çeklerin Cemiyet ve İktisadi İşletme kayıtlarında yer almadığı, davacı ile ... Ltd. Şti. arasında ticari bir ilişki tespit edilemediği, tanık olarak dinlenen, davacı Cemiyet yetkilisi ...'nın beyanı ile ... hakkındaki ceza davasının davacı iddialarının doğruluğunu teyit ettiği, dolayısı ile davaya konu çeklerin bedelsizlik iddiasının ispat edildiği, aksinin davalı tarafça ispatlanamadığı, davalı faktoring şirketi vekili, dava konusu çekin faktoring sözleşmesi ile müvekkiline ciro edildiğini, Faktoring Yönetmeliğinin 22/2 hükmüne uygun hareket edildiğini, davacılar arasındaki hukuki ilişki ve anlaşmazlıkların müvekkilini ilgilendirmediğini, müvekkilinin iyiniyetli 3. kişi konumunda olduğunu savunmuş ise de, davaya konu çeklerin bedelsiz kalması nedeni ile bir alacağı doğmadığı için temlik edilecek bir alacağın da bulunmadığı ve faktoring şirketinin finansman desteği sağlayacağı bir malın bulunmadığı, dolayısı ile 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 167. maddesi uyarınca temlik edene karşı da ileri sürülebilecek olan def'ilerin temellük edenler ve çalışanı ...'ye karşı da ileri sürülebileceği, bu hali ile davalı şirketin Faktoring Yönetmeliğinin 22/2 hükmünden ve iyiniyet savunmasından yararlanamayacağı, mahkemece verilen 13.11.2013 tarihli karara karşı davalı ... Faktoring A.Ş. dışındaki davalılar tarafından yasa yoluna başvurulmadığından davalılar ... ve ... Çeviri Danışmanlık Ltd. Şti. yönünden kararın kesinleştiği ve taraflar için usuli kazanılmış hak oluştuğu, asıl ve birleşen dosyada yapılan yargılama gideri ve vekâlet ücretinden sorumluluk değerlendirilirken bu davalılar yönünden o tarihteki miktarlar ile bağlı kalındığı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 125/1-(a) hükmü uyarınca dava sırasında alacağı temlik eden ... Faktoring A.Ş. ve temlik alan Dünya Varlık Yönetimi A.Ş.'nin (Eski Unvanı Hayat Varlık Yönetim A.Ş.) yargılama giderlerinden müteselsilen sorumlu olduklarının gözetildiği gerekçesi ile asıl ve birleşen davanın ayrı ayrı kabulüne karar verilmiş, hüküm, asıl ve birleşen davalarda davalı ... Faktoring A.Ş. ile ... tarafından temyiz edilmiştir.

IV. TEMYİZ A. Dava ve Hukuki Nitelendirme Dava, asıl ve birleşen davalarda keşidecinin rızası hilafına elden çıktığı iddia edilen çeklerden dolayı borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe 1.Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına ve özellikle asıl ve birleşen davada davalı olan ... Faktoring A.Ş.'nin iddia ettiği alacağını yargılama sırasında Dünya Varlık A.Ş.'ye temlik etmekle HMK'nın 125. maddesi uyarınca davada taraf sıfatı kalmadığından temyiz dilekçesinin reddi gerekmiştir.

2.Asıl ve birleşen davada davalı ... vekilinin temyiz itirazlarına gelince, asıl ve birleşen davanın kabulüne dair 13.11.2013 tarihli gerekçeli kararın ... adresi olarak ... Faktoring A.Ş. ile aynı adrese tebliğe çıkarıldığı, iadesi üzerine 7201 sayılı Tebligat Kanunu'nun (TK) 35. maddesine göre tebliğ işlemlerinin yapıldığı, dolayısıyla TK'nın 35. maddesinde belirtilen şartlar gerçekleşmeden bu madde uyarınca yapılan tebligatın usulsüz olduğu, zira sonraki tebligatların adı geçenin mernis adresine tebliğ edildiği, Mahkemenin 07.11.20 18... .01.2021 tarihli kararlarına yönelik ...'nin temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına karar verildiği anlaşıldığından, Mahkemenin "13.11.2018 tarihli kararın davalılardan yalnız ... Faktoring A.Ş. tarafından temyiz edildiği, diğer taraflarca yasa yoluna başvurulmadığı bu hali ile temyiz yasa yoluna başvurmayanlar yönünden kararının kesinleştiği ve usuli kazanılmış hak oluştuğu" yönündeki gerekçesinin hatalı olduğu, asıl ve birleşen davalara konu 4 adet çekten 3'ünün '... Faktoring A.Ş. çalışanı' ibaresine yer verilmek suretiyle ... tarafından tahsil cirosu ile imzalandığı, buradaki sorumluluğunun çekin tahsili ile sınırlı olduğu, çeklerden birinde (15.02.2008) ise cirosunun bulunmadığı gözetilerek asıl ve birleşen davada davalı ... yönünden davanın reddi gerekirken yazılı gerekçe ile kabulü doğru olmamış, hükmün, bu nedenle bozulması gerekmiştir.

V.SONUÇ: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle ... Faktoring A.Ş.'nin temyiz dilekçesinin REDDİNE, (2) numaralı bent uyarınca hem asıl hem de birleşen dava yönünden Mahkeme kararının BOZULMASINA, dosyanın Mahkemesine gönderilmesine, aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden ... Faktoring A.Ş.'ye yükletilmesine, peşin alınan temyiz karar harcının istekleri halinde ilgililere iadesine, 08.06.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.