Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2025/17024 E. 2026/3785 K.

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi SAYISI : 2023/314 E., 2025/231 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... ... Taşımaları ve ... A.Ş. ve davalı Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının uluslararası tır şoförü olarak holding bünyesinde davalılar yanında 1994 - 2009 yıllarında çalıştığı, ayda 2-3 sefer yurt dışına gittiği, almakta olduğu ücretin daha yüksek olmasına rağmen prime esas kazançlarının Kuruma eksik bildirildiğinden bahisle, prime esas gerçek kazançlarının tespitiyle, yaşlılık aylığının yeniden hesaplanarak farklarının ödenmesini talep etmiştir. II. CEVAP Davalı Kurum vekili özetle, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı Şirketler vekili özetle, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin 06.06.2013 tarihli kararı ile davanın reddine karar verilmiştir. IV.BOZMA KARARLARI VE BOZMAYA UYULARAK VERİLEN SON KARAR İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen davanın kabulüne ilişkin karar taraf teşkili ve husumet nedenleriyle bozulmuş, bozmaya uyularak verilen kısmen kabul kararı Dairemizce son kez "Uluslararası nakliyat faaliyetini yürüten işverene ait iş yerlerinde hizmet akdine tabi şoför olarak çalışanlara yurt dışı görevlendirmelerde “sefer primi”, “sefer yolluğu”, “harcırah” adı altında işverenlerce gerçekleştirilen ödemeler, 506 sayılı Kanun'un 77 nci maddesinde yer alan “yolluk” veya 5510 sayılı Kanun'un 80 inci maddesindeki “görev yolluğu” ibareleriyle teknik ve somut olarak tam anlamıyla örtüşmediğinden, bu tür uyuşmazlıklar yönünden maddelerdeki kavramlar, yalnızca araca bağlı zorunlu giderler şeklinde anlaşılmalı, başka anlatımla, sigortalılara söz konusu adlar altında yapılan ödemeler içerisinden yalnızca araca bağlı zorunlu harcamalar ayrıştırılıp geri kalan tutar sigorta primine esas kazanca dâhil edilmeli, iddianın kanıtlanması konusunda 6100 sayılı Kanun hükümleri uygulanmalıdır. Buna göre inceleme konusu dosyada yer alan yazılı belgeler irdelenmeli, ödemeler değinilen kapsamda ayrıştırmaya tabi tutulmalı, belgelerin, ait olduğu çalışma dönemi bakımından yazılı delil oluşturacağı gözetilerek elde edilecek sonuca göre hüküm kurulmalıdır.Uluslararası nakliyat faaliyetini yürüten işverene ait iş yerlerinde hizmet akdine tabi şoför olarak çalışanlara yurt dışı görevlendirmelerde “sefer primi”, “sefer yolluğu”, “harcırah” adı altında işverenlerce gerçekleştirilen ödemeler, 506 sayılı Kanun'un 77 nci maddesinde yer alan “yolluk” veya 5510 sayılı Kanun'un 80 inci maddesindeki “görev yolluğu” ibareleriyle teknik ve somut olarak tam anlamıyla örtüşmediğinden, bu tür uyuşmazlıklar yönünden maddelerdeki kavramlar, yalnızca araca bağlı zorunlu giderler şeklinde anlaşılmalı, başka anlatımla, sigortalılara söz konusu adlar altında yapılan ödemeler içerisinden yalnızca araca bağlı zorunlu harcamalar ayrıştırılıp geri kalan tutar sigorta primine esas kazanca dâhil edilmeli, iddianın kanıtlanması konusunda 6100 sayılı Kanun hükümleri uygulanmalıdır. Buna göre inceleme konusu dosyada yer alan yazılı belgeler irdelenmeli, ödemeler değinilen kapsamda ayrıştırmaya tabi tutulmalı, belgelerin, ait olduğu çalışma dönemi bakımından yazılı delil oluşturacağı gözetilerek elde edilecek sonuca göre hüküm kurulmalıdır." gerekçesiyle bozulmuştur. Mahkemece yukarıda tarih ve sayısı belirtilen karar ile "1-Davanın kısmen kabulüne, 2- 3...4 T.C. kimlik numaralı davacı ...'ın davalılara ait iş yerinde; 09.05.1994-05.12.2001 arası .. Seyahat Nakliyat A.Ş., 06.12.2001-29.02.2008 arası .. Denizcilik A.Ş., 01.03.2008-31.05.2009 arası (Eski Ünvan: ... Uluslarası Nakliyat ve Tic. A.Ş.'de) davalı ... Uluslararası Nakliyat ve ... A.Ş. 'de olmak üzere, en son aylık brüt 2.559,24 TL ile 09.05.1994-31.05.2009 tarihleri arasındaki dönemde toplam 15... gün süreyle hizmet akdiyle çalıştığının ve bu sürelerin sigorta kapsamında kaldığının tespitine, fazlaya yönelik istem ve davanın reddine" karar verilmiştir. V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davalı Kurum vekili özetle, 1.Davacının çalışmaları bakımından Kurum kayıtları esas olup, aksinin aynı değerde yazılı belge ile kanıtlanması gerektiğini, iddianın yazılı delil ve belge olmadan sadece tanık beyanlarına dayanılarak ispat edilemeyeceğini, tanık beyanları dışında resmi ve yazılı delillere (işyeri kayıtları, ücret tediye bordrosu, makbuz, ticari defterler...vs.) itibar edilmeden hüküm kurulduğunu, kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürerek bozulmasını talep etmiştir. Davalı ... ... Taşımaları ve ... A.Ş. vekili özetle, 1.Prime esas kazancın, asgari ücretin üzerinde olduğu yazılı delil ile ortaya konulamamış olmasına rağmen İlk Derece Mahkemesi tarafından aksi yöndeki ücret tespiti kararına itiraz ettiklerini, 2.Müvekkili Şirket tarafından davacıya yapılan ödemeler yolluk-harcırah niteliğinde olup prime esas ücrete dahil edilmesinin mümkün olmadığını, 3.Davacının da tanık olarak yer aldığı, kesin hüküm niteliğinde bulunan aynı konudaki bir dosyaya ilişkin Bakırköy 19. İş Mahkemesinin 2014/107 E. 2015/490 K. sayılı, davacıya ödenen yollukların harcırah niteliğinde bulunduğuna ilişkin karar, Yargıtay 21. Hukuk Dairesi'nin denetiminden de geçmiş olup, Yargıtay 21. Hukuk Dairesi, 21.10.2016 tarih, 2015/21375 E., 2016/12942 K. sayılı kararı ile İlk Derece Mahkemesi kararının onandığını, işbu karara rağmen, eldeki dosyada aksi yönde karar verildiğini, 4.Hükme esas alınan Ek Bilirkişi Raporu'nda, Bilirkişi Heyeti tarafından, "son ücretin asgari ücrete oranı üzerinden tüm dönem için endeksleme" yöntemi ile prime esas kazanç tutarlarına ilişkin yapılan varsayımsal hesabın hükme esas alınmaması gerekmekte iken İlk Derece Mahkemesi tarafından bu yönde hukuka aykırı şekilde karar verildiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, prime esas kazancın tespiti istemine ilişkindir. 1.Mahkeme kararında yazılacak hususlar 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 297. maddesinde belirtilmiştir. Maddeye göre, hüküm sonucu kısmında gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, isteklerin her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların sıra numarası altında açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gerekir. 2.Öte yandan, kanunun aradığı anlamda oluşturulacak kısa ve gerekçeli kararın hüküm fıkralarının, açık, anlaşılır, çelişkisiz ve uygulanabilir olması gerekmekle birlikte, kararın gerekçesinin de, sonucu ile tam bir uyum içinde, o davaya konu maddi olguların mahkemece nasıl nitelendirildiğini, kurulan hükmün hangi sebeplere ve hukuksal düzenlemelere dayandırıldığını ortaya koyacak, kısaca maddi olgular ile hüküm arasındaki mantıksal bağlantıyı gösterecek nitelikte olması gerekir. 3.Zira tarafların o dava yönünden, hukuk düzenince hangi sebeple haklı veya haksız görüldüklerini anlayıp değerlendirebilmeleri ve Yargıtayın hukuka uygunluk denetimini yapabilmesi için, ortada, usulüne uygun şekilde oluşturulmuş, hükmün hangi nedenle o içerik ve kapsamda verildiğini ayrıntılarıyla gösteren, ifadeleri özenle seçilmiş ve kuşkuya yer vermeyecek açıklıktaki bir gerekçe bölümünün ve buna uyumlu hüküm fıkralarının bulunması zorunludur. 4.Eldeki davada davacı prime esas gerçek kazançlarının tespitiyle, yaşlılık aylığının yeniden hesaplanarak farklarının ödenmesini talep etmiş, Mahkemece davacının, kararda belirtilen şirketlerde en son aylık brüt 2.559,24 TL ile 09.05.1994-31.05.2009 tarihleri arasındaki dönemde toplam 15... gün süreyle hizmet akdiyle çalıştığının ve bu sürelerin sigorta kapsamında kaldığının tespitine karar verilmiştir. 5.Dava, prime esas gerçek kazancın tespitine ilişkin olup hizmet tespiti talebi bulunmadığından 09.05.1994-31.05.2009 tarihleri arasındaki dönemde hizmet tespitine karar verilmesi hatalı olmuştur. Diğer taraftan, son bozma ilamında belirtilen hususlar dikkate alınmaksızın ve infaza elverişli olmayacak şekilde en son aylık brüt 2.559,24 TL ile çalıştığının tespitine karar verilmesi de hatalı olmuştur. 6.Yukarıda belirtilen maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, 02.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.