Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2024/8286 E. 2024/10468 K.

MAHKEMESİ : Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi SAYISI : 2024/188 E., 2024/331 K. KARAR : Kabul İLK DERECE MAHKEMESİ : Pülümür Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi SAYISI : 2018/32 E., 2020/5 K.

Taraflar arasında Mahkemesinde görülen tespit davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkeme kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 01.09.1993-15.05.1994, 19.09.1996-31.12.1998, 05.04.2000-04.10.2000 tarihleri arasında 1479 sayılı Kanun'a tabi sigortalı olduğunun tespitini istemiştir.

II. CEVAP Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının daha önce 1479 sayılı Kanun kapsamında sigortalılık tescilinin bulunmadığını, 5510 sayılı Kanun'un Geçici 8 inci maddesi karşısında taleplerinin yerinde olmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI İlk Derece Mahkemesinin 23.01.2020 tarih, 2018/32 E., 2020/5 K.sayılı kararıyla; davanın kabulü ile davacı ...'in 01.09.1993-15.05.1994 ile 19.09.1996-31.12.1998 ve 05.04.2000-04.10.2000 tarihleri arasında bu dönemlere ilişkin prim borçlarını ödemesi halinde sigortalılığının tespit ve tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF Davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesinin 27.02.2023 tarih, 2020/938 E., 2023/269 K. sayılı kararı ile; davacının 01.09.1993-15.05.1994, 19.09.1996-31.12.1998, 05.04.2000-01.05.2004, 01.05.2004-01.11.2004 tarihleri arasında vergi mükellefiyetinin bulunduğu, Esnaf Bağ-Kur sigortalılığı kapsamında tescilinin bulunmadığı anlaşılmaktadır. Somut olayda, davacının vergi mükellefiyeti gereğince 1479 sayılı Kanun'un 24 üncü maddesi kapsamında sigortalı sayılması gerekir ise de davacının zorunlu sigortalılık koşullarına sahip olduğu dönemde ve 1479 sayılı Kanun'un Geçici 18 inci maddesinde belirtilen sürede zorunlu Bağ-Kur sigortalısı olarak tescili yönünde herhangi bir talebinin ve Kurum kayıtlarına intikal eden prim ödemesinin bulunmadığı anlaşıldığından dava konusu dönemde sigortalı kabul edilmesi mümkün değildir. Bu durumda 1479 sayılı Kanun'un Geçici 18 inci maddesi uyarınca davanın reddi yerine yazılı gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmesi hatalı olmuş olup Mahkemece yapılan bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, 6100 sayılı HMK'nın 353-1-b-2 maddesi gereğince Mahkeme kararının ortadan kaldırılarak davanın reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Bozma Kararı 1.Bölge Adlliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekilince temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 08.11.2023 tarih, 2023/9613 Esas, 2023/10920 Karar sayılı bozma kararında; Bölge Adliye Mahkemesince verilen karar eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olup yapılan açıklamalar ışığında, dosyada bulunan bilgi ve belgelerin incelenmesinde; davacının 02.08.2003 öncesi prim ödemesinin bulunması nedeniyle davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken verilen ret kararı hatalı olup bozma nedeni olduğundan bahisle karar bozulmuştur.

B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar Bölge Adliye Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının somut uyuşmazlıkta 01.09.1993-15.05.1994, 19.09.1996-31.12.1998, 05.04.2000-01.05.2004, 01.05.2004-01.11.2004 tarihleri arasında vergi mükellefiyetinin bulunduğu, 4956 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 02.08.2003 tarihinden önce 01.08.2003 tarihinde tescil başvurusu ve prim ödemesinin olduğu anlaşıldığından davacının geçmişe yönelik tescil talebi yerinde olduğundan Kurumun davacının başvurusunu reddine dair işlemi hatalı bulunarak davanın kabulüne davacı ...'in 01.09.1993-15.05.1994 ile 19.09.1996-31.12.1998 ve 05.04.2000-04.10.2000 tarihleri arasında bu dönemlere ilişkin prim borçlarını ödemesi halinde sigortalılığının tespit ve tesciline karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri Davalı vekili, davanın reddi gerektiğini belirterek kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, 1479 sayılı Kanun kapsamında sigortalılık tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 1-6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 200 ve 202 nci maddeleri,

2- 1479 sayılı Kanun'un 24, 25 inci ve Geçici 18 inci madde hükümleridir.

3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; kararın bozulmasını gerektirecek bir husus görülmemiştir.

VII. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 06.11.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.