İlk Derece Mahkemesi 2026/1775 E. 2026/839 K.

T.C. İSTANBUL 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2026/1775 Esas KARAR NO : 2026/839

DAVA : Tapu İptali Ve Tescil DAVA TARİHİ : 02/03/2024 KARAR TARİHİ : 14/10/2026

Mahkememizde görülmekte olan Tapu İptali Ve Tescil davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: TALEP: Davacı asil dava dilekçesinde özetle; Taraflar arasında 05.03.2014 tarihinde imzalanan satış vaadi sözleşmesi ile ... ili, ... ilçesi, 2/3 pafta, ...de kayıtlı ... projesindeki D Blok 6. Kat 162 numaralı bağımsız bölümün 108.000 TL bedel karşılığında satın alındığını, sözleşme bedelinin peşinat ve senetler vasıtasıyla ödendiğini, taşınmazın en geç 30.12.2015 tarihinde teslim edilmesi gerekirken teslim edilmediğini, davalı şirketin projeyi terk ettiğini ve hakkında çok sayıda icra dosyası ile iflas davası bulunduğunu, taşınmazın üçüncü kişilere devri tehlikesi ve üzerindeki hacizler nedeniyle mülkiyet hakkının zedelendiğini, davalının edimlerini yerine getirmediğini, sözleşmenin şekil şartına uygun olmasa dahi tarafların edimlerini yerine getirmesi sebebiyle geçerli kabul edilmesi gerektiğini, taşınmazın tapu kaydına davalıdır şerhi konulması ve icra yoluyla satışların durdurulması gerektiğini, taşınmazın tapu iptali ile adına tescilini, üzerindeki haciz ve ipoteklerin terkinini, tescilin mümkün olmaması halinde taşınmazın rayiç bedelinin ticari faiziyle tahsilini, teslim tarihinden itibaren mahrum kalınan kira bedellerinin ve eksik iş bedellerinin tazminini talep ve dava etmiştir. CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Müflis şirket ... hakkında ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .../.... Esas sayılı dosyasından 24.03.2021 tarihinde iflas kararı verildiğini, tasfiye işlemlerinin ... İcra Müdürlüğü .../.... sayılı iflas dosyası üzerinden yürütüldüğünü, iflas idaresinin yetkileri dahilinde vekille temsil edildiğini, huzurdaki davanın gayrimenkulün aynına ilişkin tapu iptali ve tescil talepli olması sebebiyle görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemeleri olduğunu, bu nedenle davanın usulden reddi gerektiğini, taşınmazın teslimindeki gecikmenin ... Belediyesi tarafından verilen imar kararının iptalinden kaynaklanan mücbir sebep olduğunu, müflis şirketin bir kusurunun bulunmadığını, inşaatın %90 oranında tamamlandığını, davacının kira veya gecikme bedeli talep edemeyeceğini, taraflar arasındaki harici satış vaadi sözleşmesinin resmi şekil şartına uyulmaması nedeniyle geçersiz olduğunu, Yargıtay içtihatları uyarınca geçersiz sözleşmeye dayalı tapu iptali ve tescil davası açılamayacağını, davanın esastan reddi gerektiğini, davacının iflas idaresine yaptığı kayıt kabul talebinin reddedildiğini, bu davanın kayıt kabul davası niteliğinde olduğunu, bu tür davalarda ihtiyati tedbir kararı verilemeyeceğini, mahkemece verilen tedbir kararının HMK 390/3 maddesindeki yaklaşık ispat ölçütüne aykırı olduğunu, tedbir kararında teminat düzenlemesi bulunmadığını, bu durumun HMK 392/1 ve 391/2 maddelerine aykırılık teşkil ettiğini belirterek, öncelikle davanın usulden, aksi kanaatte esastan reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesini talep etmiştir. DELİLLER VE GEREKÇE: Dava, tapu iptal tescil davasıdır. ... Tüketici Mahkemesi'nin 11/03/2026 tarihli, .../.... Esas ve .../.... Karar sayılı ilamı ile; "Taraflar arasındaki gayrimenkul satış vaadi sözleşmesinin tapuya şerh edilmemiş olmasının nedeni ile yukarıda anılan Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin kararları ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun kararı göz önüne alındığında sadece kişisel bir hak doğurabilir. Davacı tarafı ile davalılardan ....LTD ŞTİ arasında düzenlenen gayrimenkul satış vaadi sözleşmesinin davacıya vaad edene karşı ileri sürebileceği kişisel bir hak sağlaması nedeniyle mahkememizde görülen uyuşmazlık kayıt kabul davası niteliğindedir. İflas İdaresine karşı açılan kayıt kabul davalarında görevli mahkeme Asliye Ticaret mahkemesi olduğundan mahkememiz görevli değildir. Bu nedenle mahkememizin görevsizliğine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştu" şeklindeki gerekçeye dayalı olarak görevsizlik kararı verildiği anlaşılmıştır. ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .../.... Esas, .../.... Karar ve 28/09/2026 karar tarihli ilamı ile; "Dava konusu uyuşmazlığın, kayıt kabul davası olduğu gerekçesiyle Mahkememize görevsizlik kararı verilmişse de uyuşmazlığın doğrudan iflas hukuku, sıra cetveline itiraz ve kayıt kabul süreçleriyle bağlantılı bulunması sebebiyle, davanın yukarıda anılan HSK ihtisas kararı kapsamında münhasıran iflas işlerine bakmakla görevli ihtisas mahkemelerince değerlendirilmesi gerektiğinden, dosyanın iflas uyuşmazlıklarına bakmakla görevli ve yetkili ihtisas mahkemeleri olan İstanbul 1, 2 veya 3. Asliye Ticaret Mahkemelerinden birine tevzi edilmek üzere İstanbul Hukuk Mahkemeleri Tevzi Bürosu'na gönderilmesine aşağıdaki şekilde karar verilmiştir." şeklinde gönderme kararı verildiği anlaşılmıştır. ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .../.... Esas, .../.... Karar ve 28/09/2026 karar tarihli ilamı ile mahkememize tevzi edilmiştir. Davacı ve müflis şirket arasında 05/03/2014 tarihinde dava konusu taşınmazın satışı konusunda sözleşme imzalanmıştır. Dava konusu sözleşmenin incelenmesinde; satıcının ..., alıcının ise ... olduğu, sözleşmenin konusunun ... ili, ... ilçesi, ..., D Blok, 162 numaralı daire niteliğindeki bağımsız bölüm olduğu, sözleşme konusu bağımsız bölümün satış bedelinin 108.000,00 TL olarak belirlendiği ve bu bedelin peşin olarak ödendiği anlaşılmaktadır. Dosyada mübrez tapu kaydının incelenmesinde, sözleşmeye konu bağımsız bölümün müflis şirket adına kayıtlı olduğu, söz konusu taşınmaz üzerinde çok sayıda icrai haciz, kamu haczi ve ihtiyati haciz şerhi bulunduğu görülmüştür. Dava, davacı ile müflis şirket arasında akdedilen taşınmaz satış sözleşmesinden kaynaklı tapu iptali ve tescili talebi, bu talebin yerinde görülmemesi durumunda ise tazminat istemidir. Terditli davanın düzenlendiği HMK'nın 111/1. maddeye göre; davacı, aynı davalıya karşı birden fazla talebini, aralarında aslilik-ferîlik ilişkisi kurmak suretiyle, aynı dava dilekçesinde ileri sürebilir. Bunun için, talepler arasında hukukî veya ekonomik bir bağlantının bulunması şarttır. Mahkeme, davacının asli talebinin esastan reddine karar vermedikçe, fer’î talebini inceleyemez ve hükme bağlayamaz. Asli talebin reddine karar verilmiş ise fer’î talep incelenmeli ancak asıl talebin neden kabul edilmeyip reddedildiğinin de gerekçeleri gösterilmelidir. Hem asli talep hem de fer’î talep reddedilmiş ise her ikisi yönünden de gerekçesi gösterilmelidir. Asli talebin kabul edilmesi hâlinde ise fer’î talebin incelenmesine geçilmemelidir. HMK'nın "Terditli dava" başlıklı 111. maddesinde; " (1) Davacı, aynı davalıya karşı birden fazla talebini, aralarında aslilik ferîlik ilişkisi kurmak suretiyle, aynı dava dilekçesinde ileri sürebilir. Bunun için, talepler arasında hukuki veya ekonomik bir bağlan- tının bulunması şarttır. (2) Mahkeme, davacının asli talebinin esastan reddine karar vermedikçe, fer’î talebini inceleyemez ve hükme bağlayamaz." şeklinde düzenleme yapılmıştır. Arapça kökenli bir kelime olan "terdit" kavramının sözlük anlamlarından biri de "iki ihtimalle fikir anlatma" olarak karşımıza çıkar. Medenî usûl hukuku bakımından terdit kavramı ile anlatılmak istenen de esasen budur.. Zira, terditli davada terdit ilişkisinden bahsedebilmek için aynı yargılama içerisinde ileri sürülmüş olan taleplerden ilk talebin mahkemece ret veya kabul edilmesine bağlı olarak diğer talebin incelenmesi gündeme gelecektir. HMK'da terditli davada ileri sürülen asli ve ferî talep (ya da talepler) bakımından ortak görevli bir mahkemenin bulunmasının gerekli olduğuna ilişkin bir düzenleme mevcut değildir. "..Terditli (kademeli) davalarda (6100 Sayılı HMK 111. md), davacı aynı davalıya karşı aralarında hukuki veya ekonomik bağlantı bulunan birden fazla talebini aralarında aslilik ve fer'ilik ilişkisi kurarak aynı dava dilekçesinde ileri sürebilir. Terditli davalardaki taleplerden biri asıl taleptir; ikincisi fer'i taleptir. Davacı, ilk önce asıl talep hakkında karar verilmesini ister, yardımcı talebini ise asıl talebin reddedilmesi ihtimali için yapar. Mahkeme de, davacının asıl talebinin esastan reddine karar vermedikçe, fer'i talebi inceleyemez ve karara bağlayamaz. Terditli davalarda görev hususu asıl talebe göre belirlenmelidir. Görev, kamu düzeni ile ilgili olduğundan iddia ve savunma olarak ileri sürülmese bile bu hususu mahkeme resen gözeteceğinden asıl talebin reddine karar verilmesi halinde Mahkemece fer'i talebe dair görev hususunun değerlendirilmesi mümkündür.Somut uyuşmazlık incelendiğinde, dilekçeler teatisi aşamasında gerek dava dilekçesi gerek süresi içerisinde ve HMK'nun 141/1. maddesine uygun olarak sunulan cevaba cevap dilekçesindeki anlatımlara göre; davacı taraf, davaya konu taşınmazın bağış olarak devredildiğini, boşanma ilamıyla sabit olduğu üzere davalı kadının güven sarsıcı ve sadakat yükümlülüğünü ihlal eden davranışlarda bulunması ve aile birliğine karşı vazifelerini önemli surette yerine getirmediğinden evlilik birliğinin sona erdiğini belirterek bağıştan rücu sebebine dayalı tapu iptal ve tescil, bu mümkün olmadığı takdirde mal rejiminin tasfiyesi ile alacak istemiştir.Davacının asıl talebi bağıştan rücu sebebine dayalı tapu iptal ve tescil olup, asıl talep hakkında bir karar verilmeden fer'i talebin incelenmesi mümkün değildir. Asıl talebin kanuni dayanağı ise 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 295 vd. maddeleri (818 Sayılı Borçlar Kanunu'nun 244 vd. maddeleri) olduğuna göre, uyuşmazlığın çözüm yeri genel mahkemelerdir. Mahkemece, davanın kaldığı yerden devamı ile talep hakkında bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm tesisi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.." Yargıtay 8. HD., E. ..., K. ..., T. 22.11.2016 "...İşbu dava taşınmazın davacı adına tescili, olmazsa tazminat istemine dair olarak terditli açılmıştır. 6100 Sayılı HMK'nın 111/2. maddesi uyarınca davacının asli talebinin esastan reddine karar verilmedikçe, fer'î talebin incelenemeyeceği ve hükme bağlanamayacağından öncelikli olarak, taşınmaz tescili istemine dair uyuşmazlık çözümlenmelidir bu sebeple tapu ipt... ve tescil davalarında yetkili mahkemenin HMK'nın 12. maddesi gereğince taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi olduğu, taşınmazın ...'de bulunması sebebiyle uyuşmazlığın ... ... Asliye Hukuk Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir..." Yargıtay 20. HD., E. ..., K. ..., T. 19.11.2015 "...davacı tüketici terditli taleplerden ilkinde yüklenicinin temlikine dayalı tapu iptali, tescil, ikincisinde mümkün olmaz ise tazminat talebinde bulunmuştur. Davacının talebinin terditli olması nedeniyle Tüketici Mahkemesinin görevli olduğu..." Yargıtay 14. Hukuk Dairesi'nin ... Esas,... Karar "...Somut olayda terditli açılan davada davacının ilk talebi taşınmazın aynına ilişkin tapu iptali ve tescile yönelik olup rayiç bedelin tahsili ikincil taleptir. Öncelikli talep alacağın masaya kaydedilmesine yönelik olmayıp, müflis şirketin aktifinde yer alan bir hakkın masadan çıkartılarak, tapuda adına tescili istemine ilişkindir. Davacının talebi gayrimenkul satış vaadi sözleşmesi ile satın aldığını iddia ettiği bağımsız bölümün davalı adına olan tapu kaydının iptali ile adına tesciline ilişkin olduğundan davanın kayıt kabul davası olarak kabulü mümkün değildir. Kayıt kabul niteliğinde olmayan tapu iptali ve tescil talepleri yönünden İİK'da özel düzenleme yer almadığından taraflar arasındaki işin niteliğine göre görevli mahkemenin belirlenmesi zorunludur..." ... Hukuk Dairesi, .../.... Esas, .../.... Karar. Dava, davacı ile müflis şirket arasında akdedilen taşınmaz satış sözleşmesinden kaynaklı tapu iptali ve tescili, bu talebin yerinde görülmemesi durumunda tazminat talebidir. ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .../.... Esas ve .../.... Karar sayılı dava dosyasından, davalı ... Hakkında 24/03/2021 tarihinde iflas kararı verildiği, ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesi'nin .../.... Esas ve .../.... Karar sayılı ilamı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verildiği, Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin ... Esas ve ... Karar sayılı ilamı ile 19/12/2022 tarihinde yerel mahkeme kararının onandığı, kararın 29/12/2022 tarihinde kesinleştiği ve 2. Alacaklılar Toplantısının 10/05/2023 tarihinde gerçekleştiği dosya kapsamından anlaşılmaktadır. Ticaret Mahkemesinin iflasa karar vermesi anında borçlu hakkında iflas açılmış olur. Bundan sonra müflisin masaya giren mal ve hakları üzerindeki tasarruf yetkisi kısıntıya uğrar ve masaya geçer. Müflis masaya giren bir mal veya hak üzerinde tasarrufta bulunmuşsa bu işlem geçersizdir. İflas kararından önce müflisin temlik sözleşmelerinden doğan borçları taşınmazın tapu kaydı henüz müflis üzerinde bulunduğundan masaya geçmekle iflas nedeniyle asıl akit (satım akti) yapılamamaktadır. Kural olarak sözleşmeler taraflardan birinin iflas etmesiyle son bulmazlar. Bu halde iflas etmemiş olan taraf sözleşmenin ifasını isteyebilir. Ancak sözleşmenin ifasını talep hakkı bir iflas alacağıdır. Davaya konu sözleşme iki tarafa borç yükleyen sözleşmelerdendir. Bu bakımdan sözleşmenin alacaklısı olan taraf iflastan önce yapılan sözleşmedeki bütün borçlarını müflise karşı yerine getirmiş ise alacağı para borcundan başka bir şey olduğundan alacağını para alacağına çevirerek masaya yazdırabilir.(İ.İ.K. m.198) İflâsın açılması ile henüz vadesi gelmemiş olan alacaklar da, iflâs kararı ile birlikte talep edilebilir hale gelir. İflâsın açılması gününe kadar işlemiş olan faiz ve takip masrafları ana paraya eklenerek iflâs masasına yazdırılır.Alacağı taliki bir şarta veya belirsiz bir vadeye bağlı bulunan alacaklılar da alacaklarını iflâs masasına kaydettirebilirler. Tasfiye sonunda bu alacaklar için ayrılan pay, ancak şartın gerçekleşmesi veya belirsiz olan vadenin gelmesi halinde ödenebilir. Alacaklılar arası eşitlik ilkesi gereği, para alacağı dışındaki alacaklar, iflâsın açılması ile birlikte konusu olan şeyin iflâs kararı tarihindeki değeri kadar para alacağına dönüşür ve masaya para alacağı olarak yazılır. Ancak iflâs idaresi, masa menfaatine uygun görürse konusu para olmayan alacakları bir iflâs alacağı olarak ödemek yerine, aynen ifa etmeyi tercih edebilir. Adi tasfiyede iflâs idaresi alacaklıların incelemesini yapıp bitirdikten sonra, düzenlediği sıra cetvelini iflâs dairesine verir. Bunun üzerine sıra cetveli ilân edilir ve bu ilânla ikinci alacaklılar toplantısı için davet yapılır. Bu toplantıya kural olarak, alacakları tamamen reddedilmiş alacaklılar katılamaz. İkinci alacaklılar toplantısının yetkileri, birinci toplantıdan daha geniştir. İkinci alacaklılar toplantısı, iflâs idaresinin görevine devam edip etmeyeceğine karar verir ve bu konudaki teklifini icra mahkemesine bildirir. Ayrıca masanın menfaatine gördüğü diğer tüm hususlar hakkında da karar verir(m. 238, II). Somut olayda; davacının öncelikli talebi satın alınan taşınmazın mülkiyetinin adına tescili; mümkün olmadığı takdirde tazminat istemine ilişkindir. Bu durumda asıl talep alacağın masaya kaydedilmesine yönelik olmadığına göre, davanın kayıt kabul davası olarak kabulü mümkün değildir. Kayıt kabul niteliğinde olmayan talepler yönünden İİK’da özel düzenleme yer almadığından, taraflar arasındaki işin niteliğine göre görevli mahkemenin belirlenmesi zorunludur. Her ne kadar ... Tüketici Mahkemesi'nce söz konusu davaya kayıt kabul davası olarak bakılması gerektiğinden bahisle görevsizlik kararı verilmiş ise de davacı, müflis yükleniciden konut olarak satın aldığı taşınmazın tapu kaydının iptali ile adına tescili talebinde bulunmuş olup; uyuşmazlığın temelin tüketici işleminden kaynaklandığı anlaşılmakla davanın tüketici mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir. (Aynı yönde karar için bknz; ... Hukuk Dairesi'nin E. .../...., K. .../....; E. .../...., K. .../....; E. .../...., K. .../....; E. .../...., K. .../.... sayılı kararları) Davacının öncelikli talebi tapu iptali ve tescili istemine ilişkin olup yukarıda ayrıntılı bir şekilde açıklandığı üzere görev hususunun asıl talebe göre belirlenmesinin gerektiği, davacının tüketici sıfatını haiz olması nedeniyle asıl talep bakımından görevli mahkemenin Tüketici Mahkemesi olduğu anlaşıldığından mahkememizin görevsizliğine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir. HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1- Göreve ilişkin dava şartı yokluğu nedeniyle, HMK'nın 114/1-c ve 115/2. maddeleri gereğince DAVANIN USULDEN REDDİNE, uyuşmazlığın çözümünde ... Tüketici Mahkemesi'nin görevli olduğuna, 2-6100 Sayılı HMK'nın 20. maddesi gereğince taraflardan birinin bu karar verildiği anda kesin ise tebliğ tarihinden, süresi içerisinde kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşmiş ise kararın kesinleştiği tarihten, kanun yoluna başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize başvurarak dava dosyasının görevli mahkemeye gönderilmesini talep etmeleri gerektiğinin, aksi taktirde mahkememizce davanın açılmamış sayılmasına karar verileceğinin İHTARINA, 3-HMK'nın 20. maddesi uyarınca kararın kesinleşmesini müteakip yasal iki haftalık sürede talepte bulunulduğunda dosyanın görevli ... Tüketici Mahkemesi'ne tevzi edilmek üzere Bakırköy Adliyesi Hukuk Mahkemeleri Tevzi Müdürlüğü'ne GÖNDERİLMESİNE, 4-Mahkememizce verilen görevsizlik kararının kesinleşmesinden sonra usulüne uygun talepte bulunulmaması nedeniyle davaya görevli mahkemede devam edilmemesi ve talep halinde yargılama giderlerinin değerlendirilerek HMK'nın 331/2. maddesi gereğince bir karar verileceğinin İHTARINA, 5- Yargılama gideri ve harçların nihai karar ile birlikte değerlendirilmesine, Dair; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 341. ile 360. madde hükümleri uyarınca mahkememize veya aynı sıfattaki başka bir mahkemeye verilecek dilekçe ile kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde veya istinaf dilekçesi kendisine tebliğ edilen taraf, başvuru hakkı bulunmasa veya başvuru süresini geçirmiş olsa bile mahkememize veya aynı sıfattaki başka bir mahkemeye vereceği cevap dilekçesi ile iki hafta içerisinde İSTİNAF yolu açık; mahkememizce verilen görevsizlik kararının istinaf edilmeden kesinleşmesi halinde YARGI YERİNİN BELİRLENMESİ amacıyla dosyanın ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesi'ne gönderilmek üzere davacı vekilinin yüzüne karşı davalı vekilinin yokluğunda verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 14/10/2026

Katip ... e-imzalı

Hakim ... e-imzalı