İlk Derece Mahkemesi ·
İlk Derece Mahkemesi 2025/676 E. 2026/902 K.
- Mahkeme
- İlk Derece Mahkemesi
- Esas No
- 2025/676
- Karar No
- 2026/902
- Karar Tarihi
T.C. İSTANBUL 18. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2025/676 Esas KARAR NO:2026/902
DAVA:Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ:17/09/2025 KARAR TARİHİ:21/10/2026
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 21.08.2025 tarihinde davalının sevk ve idaresindeki ... plaka sayılı aracın müvekkiline ait ... plaka sayılı araca çarpması sonucunda maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, kaza tespit tutanağına göre davalı aracın tam ve asli kusurlu olduğunu, müvekkilinin aracında değer kaybı oluştuğunu, hak mahrumiyetinin oluştuğunu, ihtiyati haciz taleplerinin bulunduğunu, arabuluculuğa başvurulduğunu fakat anlaşmaya varılamadığını belirterek davanın kabulünü, ihtiyati haciz taleplerinin kabulünü, hasara ilişkin şimdilik 25.000,00 TL'nin fiilin meydana geldiği tarihten itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak müvekkiline ödenmesini, araç değer kaybına ilişkin şimdilik 100,00 TL'nin fiilin meydana geldiği tarihten itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak müvekkiline ödenmesini, araç mahrumiyet tazminatı için şimdilik 100,00 TL'nin fiilin meydana geldiği tarihten itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak müvekkiline ödenmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı tarafından cevap dilekçesinin sunulmadığı görüldü. Davacı vekilinin dava dilekçesinde talep ettiği ihtiyati haciz talebinin mahkememiz dosyasının 22/09/2026 tarihli ara kararı ile reddine karar verildiği görüldü. Mahkememiz dosyasının 18/02/2026 tarihli celsesinin 2 numaralı ara kararı uyarınca davacı ve davalının esnaf-tacir kaydının bulunup bulunmadığının araştırılması için ilgili yerlere müzekkere yazılmasına karar verildiği, 01/04/2026 tarihli celsenin 1 numaralı ara kararı uyarınca da önceki celse yazılan müzekkerelerin tekidine, müzekkere cevaplarının dönmesine müteakip dosyanın hakim önüne çıkarılmasına karar verildiği, İstanbul Esnaf ve Sanatkarlar Odasının 09/04/2026 tarihli yazı cevabında davacının 26/02/2010 tarihinde kaydının yapıldığı, 06/12/2016 tarihinde bu kaydın kapatıldığı, aynı tarihli İstanbul Otomobilciler Esnaf Odasında da kaydının bulunduğu ve bu kaydın devam ettiği, davalının ise 08/06/2016 tarihinde kaydının yapıldığı ve kaydının devam ettiğinin bildirildiği görüldü. Mahkememiz dosyasının 17/07/2026 tarihli ara kararı uyarınca dosyanın bilirkişiye tevdine karar verilmiş olup, 05/09/2026 tarihli bilirkişi raporunda özetle;"1-HASAR MİKTARI : 76.413.89 TL ( KDV DAHİL ) 2-KUSUR DURUMU ... % 100 ASLİ KUSURLU ... % 0 KUSURSUZ 3-ARACIN DEĞER KAYBI ; 75.000.00 TL 4- KAZANÇ KAYBI : 8.000.00 TL GÖRÜŞ VE KANAATİNE ULAMIŞ BULUNMAKTAYIM." şeklinde görüş ve kanaatinde bulunulduğu görüldü. Mahkememiz dosyasının 23/09/2026 tarihli celsesinin 2 numaralı ara kararı uyarınca tarafların esnaf-tacir kaydının araştırılması için ilgili yerlere müzekkere yazılmasına karar verildiği, ... Vergi Dairesinin 30/09/2026 tarihli yazı cevabında davalının Gerçek Usul Ticari Kazançtan vergilendirildiği, ve İşletme Esasına göre defter tuttuğunun bildirildiği, ... Vergi Dairesinin 15/10/2026 tarihli yazı cevabında davacının basit usul ticari kazançtan dolayı mükellefi olduğu, işletme esasına göre defter tuttuğunun bildirildiği, İstanbul Ticaret Sicili Müdürlüğünün ise 06/10/2026 tarihli yazı cevabında da taraflara ait gerçek kişi ticari işletme kaydının bulunmadığının bildirildiği görüldü. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE HUKUKİ GEREKÇE: Dava tazminat talebi istemine ilişkindir. 6100 Sayılı HMK'nın "Dava şartlarının incelenmesi" başlığını taşıyan 115. Maddesinin 1. Fıkrası "(1) Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler." uyarınca yargılamanın her aşamasında dava şartlarının bulunup bulunmadığının re'sen incelenmesi gerektiğinden aynı kanunun "Dava şartları" başlığını taşıyan 114. Maddesi uyarınca " (1) Dava şartları şunlardır: a) Türk mahkemelerinin yargı hakkının bulunması. b) Yargı yolunun caiz olması. c) Mahkemenin görevli olması. ç) Yetkinin kesin olduğu hâllerde, mahkemenin yetkili bulunması. d) Tarafların, taraf ve dava ehliyetine sahip olmaları; kanuni temsilin söz konusu olduğu hâllerde, temsilcinin gerekli niteliğe sahip bulunması. e) Dava takip yetkisine sahip olunması. f) Vekil aracılığıyla takip edilen davalarda, vekilin davaya vekâlet ehliyetine sahip olması ve usulüne uygun düzenlenmiş bir vekâletnamesinin bulunması. g) Davacının yatırması gereken gider avansının yatırılmış olması. ğ) Teminat gösterilmesine ilişkin kararın gereğinin yerine getirilmesi. h) Davacının, dava açmakta hukuki yararının bulunması. ı) Aynı davanın, daha önceden açılmış ve hâlen görülmekte olmaması. i) Aynı davanın, daha önceden kesin hükme bağlanmamış olması. (2) Diğer kanunlarda yer alan dava şartlarına ilişkin hükümler saklıdır." Şeklindeki düzenlemesi uyarınca dava şartlarına ilişkin re'sen yapılacak olan kontrol işbu maddede yer alan sıralamaya göre yapılması gerektiğinden mahkememizce öncelikle görev hususu irdelenecektir. Asliye Ticaret Mahkemeleri ile diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki, 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’ndan ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 6335 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki halinden farklı olarak iş bölümü ilişkisi değil, görev ilişkisidir. Göreve ilişkin düzenlemeler, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 1. maddesi uyarınca kamu düzenine ilişkindir. 6102 sayılı TTK'nın 4/1. maddesinde ticari davalar tanımlanmış ve sayılmıştır. Bu maddeye göre “her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları”, “ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işleri” ve “tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın aynı maddenin (a), (b), (c), (d), (e) ve (f) bentlerinde sayılan davalar" ticari dava sayılır. Bu maddeye göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için ya tarafların her ikisinin tacir olması ve uyuşmazlığın her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğması; ya ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi olması ya da açılan davanın maddede 6 bent halinde sayılan davalardan olması gerekir. Diğer taraftan 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 19/II. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmeyecektir. Zira, Türk Ticaret Kanunu, kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hal böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava haline getirmez. Türk Ticaret Kanununun 4. maddesinde, bu kanundan doğan hukuk davalarının ticari dava sayıldığı, aynı Kanunun 5. maddesinin ikinci fıkrasında, bir yerde ticaret mahkemesi varsa asliye hukuk mahkemesinin vazifesi içinde bulunan ve bu Kanunun 4. maddesi hükmünce ticari sayılan davalara ticaret mahkemesinde bakılacağı hususları düzenlenmiştir. Türk Ticaret Kanununun 3. maddesinde, "Bu Kanunda düzenlenen hususlarla bir ticari işletmeyi ilgilendiren bütün işlem ve fiiller ticari işlerdendir." düzenlemesi getirilmiştir. TTK'nın 14. maddesine göre “Bir ticari işletmeyi kısmen dahi olsa kendi adına işleten kimseye tacir denir.” Aynı Kanunun 17. maddesi hükmünce de; “iktisadi faaliyeti nakdi sermayesinden ziyade bedeni çalışmasına dayanan ve kazancı ancak geçimini sağlamaya yetecek derecede az olan sanat ve ticaret sahipleri tacir değildir.” düzenlemesi yer almaktadır. 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanununun 3’üncü maddesinde, Esnaf ve sanatkâr, ister gezici ister sabit bir mekânda bulunsun, Esnaf ve Sanatkâr ile Tacir ve Sanayiciyi Belirleme Koordinasyon Kurulunca belirlenen esnaf ve sanatkâr meslek kollarına dahil olup, ekonomik faaliyetini sermayesi ile birlikte bedenî çalışmasına dayandıran ve kazancı tacir veya sanayici niteliğini kazandırmayacak miktarda olan, basit usûlde vergilendirilenler ve işletme hesabı esasına göre deftere tâbi olanlar ile vergiden muaf bulunan meslek ve sanat sahibi kimseler olarak ifade edilmiştir. Ayrıca TTK’nın 1463. maddesinde de, önce 17. maddeye gönderme yapılarak, Bakanlar Kurulunun bu konuda kararname çıkarması halinde onlarda gösterilen miktardan aşağı gayrisafi geliri bulunan sanat ve ticaret erbabından başka hiç kimse kanunun 17. maddesinde tarif edilen esnaftan sayılamaz denmek suretiyle tacir veya esnafın hangi kriterlere göre saptanacağı açık bir biçimde gösterilmiştir. 19.02.1986 tarih ve 19024 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan 25.01.1986 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı ile TTK'nın 1463. maddesine göre esnaf ve küçük sanatkar ile tacir ve sanayicinin ayrımına dair esaslar tespit edilmiştir. Buna göre; 1- Koordinasyon kurulunca tespit ve yayınlanacak esnaf ve küçük sanatkar kollarına dahil olup da gelir vergisinden muaf olanlar ile kazançları götürü usûlde vergilendirilenler ve işletme hesabına göre, defter tutanlardan iktisadi faaliyetleri nakdi sermayesinden ziyade, bedeni çalışmalarına dayanan ve kazançları ancak geçimlerini sağlamaya yetecek derecede az olan ve Vergi Usûl Kanununun 177. maddesinin birinci fıkrasının 1 ve 3 nolu bentlerinde yer alan limitlerin yarısını, iki numaralı bendinde yazılı nakdi limitin tamamını aşmayanların esnaf ve küçük sanatkar, 2- Vergi Usûl Kanununa istinaden birinci sınıf tacir sayılan ve bilanço esasına göre defter tutanlar ile işletme hesabına göre defter tutan ve birinci madde de belirtilenlerin dışında kalanların tacir ve sanayici sayılmaları kararlaştırılmıştır. Vergi Usûl Kanununun 177. maddesinde “Birinci Sınıf Tüccarlar” sayılmış olup bu maddedeki birinci sınıf tacirlerle ilgili şartları taşımayanlar ise ikinci sınıf tacir sayılırlar. İkinci sınıf tacirler ise ticari işletme hesabına göre defter tutarlar. Bir hukukî işlemin veya fiilin TTK'nın kapsamında kaldığının kabul edilmesi için kanunun amacı içerisinde yukarıda tanımları verilen bu kanunda düzenlenen hususlar ile bir ticari işletmeyi ilgilendiren bir hukukî işlemin veya fiilin olması gerekir. Dosyamız ile emsal mahiyetteki ... Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi 2025/4420 E., 2025/1951K. Sayılı kararında " Somut olayda, davacının işletme usulüne göre defter tuttuğu, tacir sayılmadığı, davalıların da gerçek kişi tacir olmadığı ve taraflar arasındaki uyuşmazlığın haksız fiiliden kaynaklandığı, davacının aracı yolcu taşıma için kullanılan ticari araç olsa da uyuşmazlığın mutlak ticari davaya sebep olmadığı, davacının faaliyetinin esnaf faaliyeti sınırları içinde kaldığı anlaşılmakla davaya bakmakla görevli mahkemenin HMK'nın 2.maddesi gereği genel görevli mahkeme olan Asliye Hukuk Mahkemesi olduğuna dair karar vermek gerekmiştir." şeklinde, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi 2025/412 E., 2025/761 K. Sayılı kararında " Davanın 6102 sayılı TTK'nın 4. maddesinin "a-f" bentlerinde sayılan mutlak ticari davalardan olmadığı, nispi ticari dava niteliğinin bulunup bulunmadığı hususunda ise her iki tarafın tacir olması ve uyuşmazlığın tarafların ticari işletmesi ile ilgili olması kriterinin bulunması gerekmekle, davalı hakkında vergi dairesine yazılan müzekkereye; davalının işletme hesabına göre defter tuttuğu ve ikinci sınıf tüccar olduğu, yine İstanbul Ticaret Sicil Müd.'ne yazılan müzekkereye de davalının gerçek kişi ticari kaydının bulunmadığı yönünde yanıt verildiği görülmüştür. Yapılan araştırmalar sonucu davalının tacir sıfatı olmadığının kesinleştiği böylece eldeki davanın nispi ticari dava olmadığı tespit edilmekle mahkemenin görevsiz olduğu anlaşılmıştır. Bu sebeple mahkemece; davanın görevli Asliye Hukuk Mahkemesince görülmesi gerekirken.. "şeklinde karar verildiği görülmüştür. Somut olayda, mahkememiz dosyasına kazandırılan müzekkere cevapları incelendiğinde ... Vergi Dairesinin 15/10/2026 tarihli yazı cevabında " Yapılan GİBIntranet kayıtlarımız tetkikinde dairemiz ... vergi kimlik numaralı ...'nin 02.02.2010 tarihinden itibaren basit usul ticari kazançtan dolayı mükellefimiz olup 01.01.2021 tarihinden itibaren 193 sayalı GVK 20/A mad göre basit usul kazançlara istisna getirildiğinden dolayı beyan vermemektedir. 01.01.2026 yılından itibaren taksicilik faaliyetinde olanların basit usulden gerçek usule geçirilmesinden dolayı mükellefin gerçek usulde vergilendirildiği ve işletme hesabı esasına göre defter tuttuğu tespit edilmiştir." şeklinde cevap verildiği, bu hali ile davacının kaza ve dava tarihi itibari ile basit usul ticari kazanç mükellefi olduğu, emsal mahiyetteki Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi 2025/1938 E., 2025/1819 K. Sayıl kararında "Somut olayda ise; davacının tüzel kişi tacir olduğu, davalının ise Vergi Dairesinden gelen cevabı yazıda, 05/11/2020 tarihinden itibaren faal vergi mükellef olduğu ve kazanç tespit şeklinin işletme hesabı defterine göre olduğu, ancak 2021 yılından itibaren basit usulde gelir vergisi mükellefi olduğunun belirtildiği, yine esnaf odası kaydının bulunduğu, netice itibariyle davalının dava tarihi itibariyle esnaf olduğu dikkate alındığında davanın mutlak ve nispi ticari dava olmadığı, bu nedenle uyuşmazlığın Asliye Hukuk Mahkemelerinde çözümlenmesi gerektiği anlaşılmıştır. " şeklinde değerlendirme yapıldığı görülmekle dosya arasına gelen müzekkere cevapları ve emsal mahkeme içtihatları dikkate alınarak ve davanın haksız fiilden kaynaklandığı da dikkate alınarak uyuşmazlığın, Asliye Hukuk Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerektiği kanaatine varıldığından mahkememizin görevsizliğine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davacı tarafından davalı aleyhine açılan davanın, davaya mahkememizin görevli olmaması nedeniyle dava şartı yokluğundan USULDEN REDDİNE, 2-Davaya bakmaya İstanbul Asliye Hukuk Mahkemesi'nin görevli olması nedeniyle mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE, 3- Görevsizlik kararı kesinleştiğinde (2 hafta içersinde istinaf edilmediğinde yahut istinaf başvurusu reddedildiği takdirde) ve süresinde (kararın istinaf edilmeyerek kesinleşmesinden yahut istinaf ret kararının tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde) talep edildiğinde dosyanın görevli ve yetkili İSTANBUL ASLİYE HUKUK MAHKEMESİNE GÖNDERİLMESİNE, 4-HMK 20.maddesi uyarınca süresi halinde kanun yoluna başvurulmayarak kararın kesinleşmesi halinde kesinleşme tarihinden, kanun yoluna başvurulmuş ise bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde Mahkememize başvurarak dava dosyasının Görevli yada Yetkili Mahkemeye gönderilmesi taraflar tarafından talep edilmediği taktirde Davanın Açılmamış Sayılmasına karar verileceğinin taraflara ihtarına , 5-HMK 20.maddesi gereğince kararın kesinleşmesinden itibaren 2 haftalık kesin süre içerisinde dosyanın görevli ve yetkili mahkemeye gönderilmesi için taraflarca başvurulması halinde HMK 331/2.maddesi gereğince yargılama giderlerinin ve HMK 323/1-ğ maddesi gereğince yargılama giderlerinden sayılan vekalet ücretinin yetkili ve görevli mahkeme tarafından hüküm altına alınmasına, belirtilen sürede başvuru yapılmaması halinde talep üzerine yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin mahkememizce hüküm altına alınmasına, Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine İSTİNAF yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 21/10/2026
Katip ... (e-imzalıdır)
Hakim ... (e-imzalıdır)