İlk Derece Mahkemesi 2025/461 E. 2026/669 K.

T.C. İSTANBUL 22. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2025/461 Esas KARAR NO:2026/669

DAVA : Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 10/09/2025 KARAR TARİHİ : 25/09/2026

Mahkememizde görülmekte olan Alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalıların idareden iş aldıkları dönemlerde çalıştırdıkları işçilerden dolayı doğan ve idarece ödenmek zorunda kalınan her türlü hak ve alacakları ihale sözleşmeleri kapsamında sorumlu olduğunu, dava dışı ... tarafından dava açıldığını, ... İş Mahkemesinin 2019/..., 2020/... kararı ile davanın kabulüne yargılama gideri ve vekalet ücretinin ödenmesine karar verildiğini, karar sonrası .... İcra Dairesinin 2024/... sayılı dosyası ile ilamlı icra takibi yapıldığını, 236.029,78TL'nin icra dosyasına yatırıldığını, söz konusu tutarların bir kısım yüklenici firmaların hak edişlerinden kesilmek suretiyle ödendiğini, ... İnşaat Yapıdan 4.228,21TL, ... İnşaattan 58.118,07TL, ... İnşaattan 93.717,86TL olmak üzere toplam 156.064,14TL talep zorunluluğu doğduğunu, davalıların kendi dönemlerindeki çalışmalardan sorumlu olduğunu, davacı ile davalılar arasında akdedilen ihale şartnameleri ve sözleşmelerde yer alan hükümler ve ilgili kanun hükümleri çerçevesinde taraflar arasındaki ikili ilişki gereği davaya konu bedelin sorumlusunun çalıştırdıkları süre bazında davalıların olduğunu, ödenen miktarların tamamından davalıların sorumlu olduğunu belirtmiştir. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; dava dışı işçi SGK kayıtlarından da anlaşılacağı üzere 08.01.2016 tarihinde 05 Kod ile belirli süreli iş sözleşmesinin sone ermesi sebebiyle çıkışının gerçekleştirildiğini ve dava dışı işçinin yeni ihaleyi kazanan taşeron firma nezdinde çalışmaya devam ettiğini, işin asıl sahibinin davacı ... olduğunu, davacının ihale kapsamında bedelini ödemediği bir hususun rücuen tazminini istemesinin mümkün olmadığını, dava dışı işçinin şirkette fazla mesai ya da ubgt çalışması yapmadığını, dava dışı işçinin son ay brüt ücretinin 1.300,00 TL olduğunu, bunun içerisinde 121,65 TL AGİ ve yapmış olduğu fazla mesai varsa UGBT günlerine ait çalışmasının karşılıklarının bulunduğunu, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti, yol ücreti, yemek ücreti ve giyim yardımı alacağı taleplerinin reddine karar verildiğini, zamanaşımı itirazında bulunduklarını, yargılama giderleri ve masraflar adı altında yapılan ödemelerin ortaya çıkmasına davacı kendi kusuru ile sebebiyet verdiğini belirtmiştir. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; zamanaşımı itirazında bulunduklarını, idarenin, rücu olanağına sahip olmadığı bir davayı ihbar ettirdiğini, idarenin muvazaalı işlemler yaptığını, ödeme yapmış olduğu işçinin başlangıçtan itibaren idarenin işçisi sayılması gerektiğini, davacının ödeme yaptığı işçinin davacıdan ihale alan diğer şirketlerde çalışmaya devam ettiğini, haksız olarak fazla mesai, hafta tatili ve UBGT alacağı ödemeye mahkum edildiğini, aynı şekilde banka kayıtlarını celb ettirmeyerek haksız AGİ talebini ödemeye mahkum edildiğini, davacının sözleşmeler gereği sorumlu olmadığına dair iddiasının gerçek dışı olduğunu belirtmiştir.

DELİLLER : Davacı tarafından sunulan deliller dosya arasına alınmış, ... İş Mahkemesinin 2019/30 esas sayılı dosyası, .... İcra Müdürlüğünün 2024/... esas sayılı dosyası, Arabuluculuk son tutanağı, Ödeme dekontu, Hizmet alım Sözleşmeleri ve Teknik Şartnameler, Bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı. Bilirkişi Dr. ...'in hazırlamış olduğu 28/02/2026 tarihli raporunda özetle; davacının dava dilekçesinde ... İnşaat Yapı’dan 4.228,21 TL, ... İnşaat’tan 58.118,07 TL ve ... İnşaat’tan 93.717,86 TL talep ettiği belirtilerek yapılan hesaplamada; ... İnşaat ve ... İnşaat şirketlerinin herhangi bir borç sorumluluğu bulunmadığı (0,00 TL), tüm rücuen sorumluluğun ... İnşaat şirketine ait olduğu tespit edilmiş olup; bu kapsamda adı geçen davalı şirketin 21.512,35 TL Fazla Mesai, 4.581,77 TL Hafta Tatili, 1.200,28 TL UBGT, 1.929,80 TL AGİ alacağı ile 20.412,49 TL Vekalet Ücreti, Yargılama Giderleri ve İcra Masrafı Alacağı olmak üzere taleple bağlı kalınarak toplam 49.636,69 TL rücuen borç sorumluluğunun bulunduğu mütalaa edilmiştir. HUKUKİ NİTELENDİRME VE GEREKÇE:

Dava, davacı tarafından dava dışı işçi Ali Dalga’nın işçilik alacakları nedeniyle .... İcra Dairesinin 2024/... E. sayılı dosyasına ödenen bedelin; davalı şirketlerin sorumluluk dönemlerine isabet eden toplam 156.064,14 TL'lik kısmının, ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek ticari avans faizi, harç ve masraflarla birlikte davalılardan rücuen tahsili talebine ilişkindir. Mahkememiz görevli ve yetkilidir. Tarafların incelenen icra dosyasına göre taraf ve dava ehliyeti vardır. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 2/6. maddesinde, “Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi denir. Bu ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur.” hükmü bulunmaktadır. İşçi alacakları nedeniyle asıl ve alt işveren işçiye karşı müteselsilen sorumludur. Asıl işveren ile alt işveren arasındaki uyuşmazlıklarda ise genel hükümler uygulanır. Bu nedenle taraflar arasındaki uyuşmazlığın sözleşme hükümlerine göre çözümlenmesi gereklidir. Asıl işverenle alt işverenler arasında yapılan hizmet akitlerine göre yapılan iş kapsamında ve değişen alt işverenlere ait işyerinde ara vermeden çalışan işçilerin işçilik alacakları için açtıkları davalar sonunda ödenmesine karar verilen miktarlardan alacaklı işçiye karşı her biri müteselsilen sorumludurlar. Burada Kanundan kaynaklanan bir teselsül hali söz konusu olup, asıl ve alt işverenler, dış ilişki itibariyle (işçiye karşı) müteselsilen sorumludurlar. İç ilişkide (alacaklıya karşı müteselsilen sorumlu olan borçlular arasındaki ilişkide) ise, bu husustaki nihai sorumluluğun hangi tarafa ait olduğu konusunda taraflar kendi aralarında sözleşme yapabilirler. 6098 sayılı TBK’nun 167. (818 sayılı BK nun 146. m.) maddesindeki düzenleme uyarınca, aksi kararlaştırılmadıkça veya borçlular arasındaki hukuki ilişkinin niteliğinden anlaşılmadıkça müteselsil sorumlulardan her biri alacaklıya yapılan ifadan birbirlerine karşı genel olarak eşit paylarla sorumlu olacaklardır. Yasa hükmünde eşit sorumluluğun müteselsil borçlularda aksinin kararlaştırılmaması halinde uygulanacağı belirtilmiştir. Dava dışı işçinin çalışmış olduğu her bir alt işveren dönemine isabet eden işçilik alacaklarından, ilgili olan alt işveren sorumlu olacağından, davalı alt işverenin sorumluluğu da sadece kendi dönemiyle sınırlı olmalıdır. Davalının “son işveren“ olması da bu sonucu değiştirmez. Bununla birlikte feshe bağlı bir hak olan ihbar tazminatından ise, diğer işverenler sorumlu olmayıp, sadece son işveren sorumludur. Başka bir ifadeyle davacı üst işveren, dava dışı işçiye ödemiş olduğu ihbar tazminatını ancak son işverenden rücuen tahsilini talep edebilir. Bunun dışındaki tüm işçilik alacaklarından ise, işçinin çalışmış olduğu dava dışı ve davalı alt işverenler, davacı üst işverene karşı, kendi dönemleriyle sınırlı olmak üzere sorumludurlar. Davalının kendisi dışında başka alt işveren bünyesinde dava dışı işçinin çalışıp çalışmadığı araştırılıp, kendi dönemiyle sınırlı sorumlu tutulması gerekmektedir. (Yargıtay 13. Hukuk Dairesi 2014/42038 E, 2016/761 K) Yargıtay uygulamaları doğrultusunda asıl işveren ile alt işveren arasında imzalanan sözleşmelerde işçilik alacaklarından hangi tarafın sorumlu olacağına dair hüküm bulunması halinde sözleşmedeki hükme göre sorumluluğun belirleneceği, sözleşmede hüküm bulunmadığı hallerde ise yarı yarıya sorumluluk esasına işçilik alacaklarından asıl işveren ile alt işverenin sorumlu olacağının belirlenmiştir. Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'nin 23/03/2021 tarihli 2021/616 E. 2021/1083 K. sayılı ilamında; "... Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır. İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar. Yıllık izinler kullanılmadığı taktirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir. Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerinde bu fesih ile ücrete dönüştüğü gözönüne alındığında yıllık izin ücretinden son yüklenici sorumlu olacaktır. İhbar tazminatından son işveren sorumludur. Bunların dışında hafta tatil ücreti, ücret alacağı, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır." şeklindedir. Yükleniciler aleyhine açılan rücu davalarında ayrı sözleşmelerle hizmet ifa eden yükleniciler mecburi dava arkadaşı olmadığı gibi borçtan müteselsilen sorumlu olacaklarına ilişkin kanun hükmü veya sözleşme bulunmamaktadır. Bu nedenle alacak davalarında her davalı aleyhine ayrı tahsil hükmü kurulmalıdır. Taraflar arasında imzalanan (davalı ... şirketi) 2015 Yılı ... Şube Müdürlüğü Mes'uliyet Sahası İçerisinde Bozuk, Çökük, Hasarlı ve Hizmet Dışı Kalmış Atıksu ve İçmesuyu Hatlarında Kısmi Yenileme ve Rehabilitasyon işine ait sözleşmenin ve teknik şartnamenin incelenmesinde; sözleşmenin 27. ve 29. maddelerinde Yüklenicinin sözleşme konusu işte çalıştıracağı personel ile ilgili sorumlulukları ve buna ilişkin şartlarda Yapım İşleri Genel Şartnamesinde yer alan hükümlerin uygulanacağı düzenlendiği görülmüştür. Yapım İşleri Genel Şartnamesi 34. Maddesinde: (1) Yüklenici, yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerine uygun olarak, işe aldığı her işçiye, personele ve teknik elemana, bunların adını ve soyadını, işe giriş tarihini, ücretini ve ücretin ödeneceği tarihi gösteren, kendisi veya vekili tarafından imzalanmış usulüne uygun bir karne vermek zorundadır. Ücret miktarı ve ödeme tarihi değişmedikçe bu karne geçerli sayılır. Değişiklik olduğu takdirde yüklenici çalışanlarına verdiği karneyi bu esasa göre, yedi gün içinde değiştirmek zorundadır. Bu yeni karnede önceki bilgilere ilave olarak yeni karnenin geçerlik tarihi mutlaka yazılır. (2) Yapı denetim görevlisi iş yerinde çalışanlar arasında yüklenici veya alt yükleniciler tarafından ücretleri ödenmeyenlerin bulunup bulunmadığını kontrol ederek ücretleri ödenmeyen varsa yükleniciden ve alt yüklenicilerden istenecek bordrolara göre bu ücretlerin yüklenici hakedişinden ödenmesini sağlayacaktır. Bunun için yüklenicinin hakediş istemesi üzerine bu istek ve hakedişin ödeneceği tahmini tarih, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 36 ncı maddesinde yazılı olduğu şekilde ilan olunur. İlanın yapıldığı, yapı denetim görevlisinin ve yüklenici veya vekili ile işçi temsilcisinin imzaladıkları bir tutanakla tespit edilerek bu tutanağın bir sureti hakedişin ödeme yerine gönderilir.(5) Yüklenicinin iş verdiği alt yüklenicilerin gündelikçi, haftalıkçı veya aylıkçı olarak işyerinde çalıştırdığı işçi, personel ve teknik elemanların tamamı da yüklenicinin elemanları hükmünde olup bunların ücretlerinin ödenmesinden de doğrudan doğruya yüklenici sorumludur. Yüklenici, bunların ücretleri hakkında da aynen kendi elemanları gibi ve yukarıdaki fıkralarda belirtildiği şekilde işlem yapmak zorundadır. Şeklinde düzenleme bulunduğu görülmüştür. Tüm dosya kapsamında toplanan delillerden; ... İş Mahkemesinin 2019/... sayılı dosyasında hesaplamalar 09.01.2016-11.05.2018 tarih aralığı için yapılmış ve bu tarih aralığı için alacak kalemleri yönünden karar verilmiş olup dava dışı işçi Ali Dalga'nın 16.04.2009-05.06.2009 tarihleri arasında ... şirketinde, 09.01.2014-08.01.2016 tarihleri arasında ... şirketinde ve 09.01.2016-18.08.2016 tarihleri arasında ... şirketinde çalıştığı görülmekle dava dışı işçinin 09.01.2016 tarihinden sonra sadece dosya davalılarından ... şirketinde çalıştığı, diğer davalılarda bu tarih aralığında bir çalışmasının bulunmadığı gibi ... İş Mahkemesinin 2019/30 esas sayılı dosyasında fazla çalışma, Hafta tatil, ulusal bayram ve genel tatil, ücret alacağı, agi alacağı konusunda karar verildiği, kıdem tazminatına yönelik iş bu dosyada bir talebin bulunmaması sebebi ile alacak talepleri yönünden ... şirketi ve ... şirketinin sorumluluğu bulunmadığı anlaşıldığından bu davalılar yönünden davanın reddine karar verilmiş ve diğer davalı ... şirketi yönünden ise çalışma süresi 219 gün ( 09.01.2016-18.08.2016) ve çalışma dönemine denk gelen alacakları dikkate alınarak yapılan hesaplamalar sonrasında 49.636,69TL den sorumlu olduğu hesaplanmış ve taraflar arasındaki sözleşmede personele ilişkin sorumlulukları konusunda Yapım İşleri Genel Şartnamesinde yer alan hükümlerin uygulanacağı düzenlendiği ve Yapım İşleri Genel Şartnamesi 34. Maddesinde yüklenicinin işe aldığı her işçiye ücret ödeyeceği, ödememesi halinde bu ücretlerin yüklenici hakedişinden ödenmesini sağlanacağı, alt yüklenicilerin gündelikçi, haftalıkçı veya aylıkçı olarak işyerinde çalıştırdığı işçi, personel ve teknik elemanların tamamı da yüklenicinin elemanları hükmünde olup bunların ücretlerinin ödenmesinden de doğrudan doğruya yüklenici sorumlu olacağı kabul edilmiş olup işçinin işçilik alacaklarından yüklenicinin sorumlu olacağının açıkça düzenlendiği anlaşılmıştır. Mahkememizce dava konusu olaya ilişkin tüm belge ve kayıtlar celp edilerek bilirkişi raporu alınmıştır. Bilirkişi raporu olaya uygun ve denetime elverişli olduğundan itibar edilerek hükme esas alınmış olup davanın kısmen kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. (Kabul oranı: %31,80 ) HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın davalı ... İnşaat Şirketi yönünden Kısmen KABULÜ ile; 49.636,69TL nin ödeme tarihi olan 11.12.2024 tarihinden itibaren ticari avans faizi ile birlikte davalı ... İnşaat Şirketinden alınarak davacıya verilmesine, Fazlaya ilişkin istemin Reddine, 2-Davanın diğer davalılar yönünden REDDİNE, 3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereğince 3.390,68TL nispi karar harcından yatırılan 2.665,19TL harcın mahsubu ile bakiye kalan 725,49TL harcın davalı ... şirketinden tahsili ile hazineye gelir kaydedilmesine, 4-Tarafların zorunlu arabuluculuk sürecinde anlaşamamaları nedeniyle 6325 Sayılı Kanunun 18/A-13 maddesi uyarınca zorunlu arabuluculuk gideri olan 4.700,00TL'nin 1.494,60TL sinin davalı ... şirketinden, 3.205,40TL sinin davacıdan tahsil edilerek hazineye gelir kaydedilmesine, 5-Davacı tarafça yatırılan 2.665,19TL peşin harcın davalı ... şirketinden tahsili ile davacı tarafa verilmesine, 6-Davacı taraf yargılama sırasında kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ye göre hesaplanan 45.000,00TL vekalet ücretinin davalı ... şirketinden tahsili ile davacı tarafa verilmesine, 7-Davacı tarafından yapılan toplam 12.532,90TL yargılama giderinin kabul oranına göre 3.985,46TL sinin davalı ... şirketinden tahsili ile davacı tarafa verilmesine, artan kısmının üzerinde bırakılmasına, 8-Davalılar yargılama sırasında kendisini vekil ile temsil ettiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince reddedilen kısım üzerinden hesaplanan 45.000,00TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalılara verilmesine, 9-Davalılar tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına, 10-Artan gider avansının karar kesinleştiğinde yatıran tarafa resen iadesine, Dair, HMK'nın 345. maddesi gereğince gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı. 25/09/2026

Katip ... ¸e-imzalıdır

Hakim ... ¸e-imzalıdır