İlk Derece Mahkemesi 2024/84 E. 2024/383 K.

T.C. ANKARA 5. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/84 Esas - 2024/383 TÜRK MİLLETİ ADINA

T.C. ANKARA 5. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2024/84 Esas KARAR NO : 2024/383

DAVA : 5846 sayılı Kanundan Kaynaklı Revize Mimari Proje Bedeli Alacağı DAVA TARİHİ : 01/02/2021 KARAR TARİHİ : 09/10/2024 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 11/10/2024 Mahkememizde görülmekte bulunan 5846 sayılı Kanundan Kaynaklı Revize Mimari Proje Bedeli Alacağı davasının yapılan açık yargılamasının sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA: Davacı vekili ......Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ..... Esas sayılı dosyasına tevzi edilen 01/02/2021 tarihli dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ile davalı arasında 23/12/2011 tarihinde "....." inşaatı için proje hizmetleri sözleşmesi imzalanmış olup .....parselde inşa edilecek ..... kompleksi için müvekkili şirketten tasarım projesi çizilmesi istendiğini, müvekkili tarafından, akdedilen sözleşme hükmüne uygun olarak proje/tasarım hizmetleri yapılmış olup ... tarafından yapı ruhsatına bağlanarak 26/08/2014 tarihinde onaylandığını, müvekkili projesinin güzel sanat eseri mahiyetinde olduğunu, ...'nın 04/11/2015 tarihinde kademeli emsal nedeniyle söz konusu inşaata vermiş olduğu yapı ruhsatını iptal ettiğini, davalının müracaatı üzerine belediye tarafından 22/04/2016 tarihinde yeni emsal kararı verildiğini, yeni emsale göre tadilat projesi çizmesi gereken proje müellifinin müvekkili olduğu halde davalının, müvekkilinden hiçbir talepte bulunmaksızın 12/04/2016 tarihinde ... isimli mimara vekaletname verdiğini ve ona çizdirilen projenin belediyeye sunularak onaylatılmaya çalışıldığını, müvekkili tarafından davalıya, belediyeye ve adı geçen mimara ihtarnameler gönderildiğini, belediyenin adı geçen mimara hazırlatılan projeyi kabul etmemesini müteakip davalı tarafından 19/08/2016 tarihinde tadilat projesinin çizimi için müvekkiline vekaletname verildiğini, mimari tadilat projesinin müvekkili tarafından çizilerek 25/08/2016 tarihinde ...'na sunulduğunu, bir örneğinin davalı şirkete gönderildiğini, müvekkili tarafından hazırlanan tadilat projesi için müvekkiline bugüne kadar herhangi bir bedel ödenmediği gibi müvekkiline verilen vekaletin sonradan azledildiğini belirterek; müvekkili tarafından çizilen tadilat projesi, taraflar arasındaki sözleşmenin dışında kaldığından ve taraflar arasında tadilat proje bedeline ilişkin bir anlaşma bulunmadığından, uzman bilirkişiler tarafından dava konusu tadilat proje bedelinin tespit edilmesini, 6100 sayılı HMK m.107 hükmü uyarınca, belirli hale gelmesi halinde artırma haklı saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 10.000,00 TL tadilat proje bedelinin işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak müvekkiline verilmesini talep etmiştir.

CEVAP: Davalı vekili ......Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ..... Esas sayılı dava dosyasına ibraz ettiği 24/03/2021 havale tarihli cevap dilekçesinde özetle; Davacı iddialarını kabul etmemek kaydıyla zamanaşımı def'inde bulunduklarını, eldeki davanın belirsiz alacak davası olarak açılmasında hukuki yarar bulunmadığını, öncelikle derdestlik nedeniyle davanın usulden reddinin gerektiğini, aksi halde eldeki davanın ...... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .....Esas sayılı davası ile birleştirilmesi gerektiğini, taraflar arasında akdedilen 23/12/2011 tarihli "Proje Hizmet Sözleşmesi" hükümlerine göre; davacının usul ve yasaya uygun biçimde mimari projeleri hazırlama ve bu bağlamda usul ve yasaya uygun proje için varsa gerekli değişiklikleri bilabedel yapmakla yükümlü olduğunu, davacı yanca ikrar edildiği üzere; müvekkili tarafından keyfi biçimde proje revizyonu yapılmadığını, proje revizyonunun, ...'nin 10/11/2015 günlü yazısı ile emsal fazlalığı nedeniyle mimari proje ve ruhsatını iptal etmesi üzerine zorunluluk icabı doğduğunu, davacı yanca mevzuata uygun proje hazırlanmadığı için projenin belediyece iptal edildiğini, davacının hatalı proje çizmesi ve sonrasında hatası nedeniyle revizyon/tadilat zorunluluğu doğunca kendi hatasının bedelini müvekkiline yansıtmak istemesinin hukuken ve vicdanen kabul edilebilir olmadığını, müvekkilinin keyfi talebinden doğmadığı sürece, ister davacının kusurundan kaynaklansın, isterse ...'nin re'sen tesis ettiği bir işlemden neşet etsin, mimari proje mevzuata aykırılık nedeniyle iptal edildiğine göre aykırılıkların giderilmesi için yapılması gereken revizyon/tadilat işleminin ek bir bedel gerektirmeyeceğini, taraflar arasındaki sözleşmenin 3.maddesi başta olmak üzere birçok maddesi uyarınca bir projenin düzeltilmesinden önce müvekkilinin yazılı onayının alınması şart iken somut olayda müvekkilinin böyle bir onayının bulunmadığını, davacı yanca sunulan 25/08/2016 tarihli e-posta içeriğinde, hiçbir şekilde davacı yana revizyon yapması için talimat verilmediğinin sabit olduğunu, bir an için davacı yana böyle bir talimat verildiği varsayılsa bile davacı yanca yapıldığı iddia edilen sözde düzeltmelerin müvekkilinin onayına sunulmadığını, bu kapsamda davacının usulüne göre yaptığı bir revizyondan bahsetmenin mümkün olmadığını, belediye nezdinde yapılan yazışma cevabına göre; davacı yanca belediyeye sunulan proje bulunmadığını, dava konusu projenin özgün fikir içerip içermediği ve başka bir mimarla çalışmaya cevaz verilmesine ilişkin ... kararlarının idari yargı yerlerinde dava konusu olduğunu, söz konusu davaların ilk derece mahkemelerinde müvekkili lehine sonuçlandığını belirterek; davanın reddine, mahkemenin aksi kanaatte olması halinde fahiş talebin tenkisine karar verilmesini talep etmiştir. UYUŞMAZLIK: Dava, 5846 sayılı Kanun'dan kaynaklı revize mimari proje bedeli alacağına ilişkindir. Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; eldeki davanın derdest olup olmadığı, davacı yanın belirsiz alacak talebinde bulunmasında hukuki yararının bulunup bulunmadığı, davalı tarafından ileri sürülen zamanaşımı def'inin yerinde olup olmadığı, taraflar arasında akdedilen 23/12/2011 tarihli sözleşme sonrasında ... tarafından ruhsat iptali kararı üzerine davacı yanca hazırlanıp davalıya ve ...'ne teslim edildiği iddia olunan ancak davalı yanca bu yönde bir teslimin olmadığı, olduysa bile bu hususun kendisinin onayı ve izni olmadan yapıldığı, bir an için onayı ve izni varsa dahi davacının hazırlayıp teslim ettiğini ileri sürdüğü mimari tadilat projesinin zorunluluktan kaynaklanması nedeniyle davacının ek bedel talep etme hakkının bulunmadığı, varsa bile tenkis yapılmasının zaruri olduğu argümanlarından kaynaklı olarak, davacının, davalıdan belirsiz alacak olarak talep edebileceği revize mimari proje bedeli alacağı bulunup bulunmadığı hususlarına ilişkin olduğu tespit edilmiştir.

......Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 21/09/2021 tarih ..... sayılı kararı ile görev yönünden davanın usulden reddine karar verdiği, davacı vekilinin istinaf başvurusunu ......Hukuk Dairesi'nin 02/12/2021 tarih ..... sayılı kararı ile esastan reddettiği, davacı vekilinin temyiz başvurusunun ....Hukuk Dairesi'nin 14/03/2022 tarih ..... sayılı kararı ile reddedildiği, böylece ......Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 21/09/2021 tarih..... sayılı kararının 14/03/2022 tarihinde kesinleştiği, davacı vekilinin talebi üzerine dosyanın mahkememize tevzi edildiği ve .....Esas sayısına kaydının yapıldığı, mahkememizce 25/10/2023 tarih ..... sayılı kararı ile davanın usulden reddine karar verildiği, davacı yanın istinaf başvurusu üzerine ......Hukuk Dairesi'nin 09/02/2024 tarih ..... sayılı kararı ile mahkememizce verilen kararın kaldırıldığı ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın mahkememize gönderildiği ve yukarıda yazılı esasa kaydedildiği anlaşılmıştır. GEREKÇE: Tarafların iddia ve savunmaları, ibraz ettikleri deliller, UYAP üzeriden celp edilen dava dosyaları içeriği, ...'ndan temin edilen evrak, bilirkişi kök ve ek raporu ile tüm dosya kapsamına göre; Davalı yan her ne kadar derdestlik itirazında bulunmuşsa da; ..... Esas sayılı dava dosyası ile birleştirildiği anlaşılan ..... Esas sayılı dava dosyasında; dava konusu yapılan maddi vakıalar ile iş bu davada dava konusu yapılan maddi vakıaların farklı olduğu, zira; eldeki davada, davacının 25/08/2016 tarihinde ...'ne ve davalıya sunduğu tadilat proje bedelinden kaynaklı alacak isteminde bulunduğu, yukarıda belirtilen dava dosyasında ise; söz konusu davanın 15/04/2016 tarihli olduğu da dikkate alındığında, 15/04/2016 tarihinden önceki vakıalara ilişkin olarak alacak isteminde bulunulduğu, bu nedenle davalı yanın ileri sürdüğü derdestlik itirazının yerinde olmadığı, bu bakımdan dava şartı noksanlığı bulunmadığı tespit edilmiştir. Davalı yan her ne kadar eldeki davanın belirsiz alacak davası olarak açılamayacağını, bu nedenle davanın usulden reddine karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüşse de; ......Hukuk Dairesi'nin 09/02/2024 tarih ..... Karar sayılı kararı uyarınca mahkememizce daha önce verilen 25/10/2023 tarih .....sayılı kararının kaldırıldığı, söz konusu kaldırma kararına göre; eldeki davanın kısmi dava olarak açıldığı kabul edilerek işin esasının incelenmesine geçilmiştir. Davalı yan her ne kadar zamanaşımı def'inde bulunmuşsa da, davaya konu revize mimari projenin 25/08/2016 tarihinde ...'sine sunulduğu, eldeki davanın 01/02/2021 tarihinde açıldığı, eldeki alacak davasının taraflar arasında akdedilen sözleşme ilişkisinden kaynaklandığı, taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 9.maddesine göre projenin iş sahibine teslimi ile birlikte alacak hakkı doğabileceği, belirtilen sözleşme hükmü ile birlikte somut olay değerlendirildiğinde, 6098 sayılı TBK m.146 hükmü uyarınca 10 yıllık zamanaşımı süresinin dava tarihi itibari ile dolmadığı anlaşıldığından, davalı vekilinin ileri sürdüğü zamanaşımı def'inin reddine karar verilmiştir. Dava konusu ..... parsel ile ilgili olarak; davacı şirket ile davalı şirket arasında 23/12/2011 tarihinde "....." için proje hizmetleri sözleşmesi imzalandığı, inşa edilecek yapı için uygulama projelerinin hazırlandığını, davalı tarafından kabul edilerek karşılığı olan bedelin davacıya ödendiği, 26.08.2014 tarihli ve ..... sayılı yapı ruhsatı (yeni yapı) düzenlendiği ve 21.05.2014 tarihli mimari projenin (müellif davacı yetkilisi ...) onaylandığı, onaylı projelerin davalı şirkete teslim edildiği sürece ilişkin ödemelerin yapıldığı, Ancak; ...'nın 30.09.2015 tarih ve ..... sayılı (statik ve tesisat bürosuna hitaplı) yazısında "...'nden alınmış olan ...../19.02.2014 tarihli imar durumu üzerinde sehven emsal alanının 1,50 olarak belirtildiği, iş bu çapa göre proje onayı yapıldığı, çapta yer alan emsal alanının değişmesi gerektiği" nedeniyle 21.05.2014 tarihli mimari projelerin iptal edildiği, ... 'nün 23.10.2015 tarihli ve ..... sayılı Olur’u ile yapı ruhsatının iptal edildiği, Mimari tadilat projesinin davacı tarafından ...’nın gelen evrakına 25/08/2016 ve ..... sayıları ile kaydedilen dilekçeleri ekinde ...'na sunulduğu, 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi hükümleri uyarınca .....'nun 03.11.2016 tarihli ve 12 sayılı kararı ile; “…..tadilat projesi yapılmasının zorunlu hale geldiği….. yapılan incelemede eserin özgün fikir ifade ettiği tespit edilmiş olup, ancak teknik yönetsel ve kullanım amacı nedeniyle mimari tadilat projesinin zorunlu olduğuna” karar verildiği, ...’nın 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 8. maddesi hükümleri uyarınca işlem yapması üzerine davalı tarafından proje müellifi hesabına 136.000,00 TL bedelin itirazi kayıtla ödendiği, 14.04.2017 tarihli ve ..... sayılı yapı ruhsatı (yeni yapı) düzenlendiği ve eki 17.02.2017 tarihli mimari proje (müellif ...)’si bulunduğu, ...’a karşı .....E. sayılı dosya ile tazminat davası ikâme edildiği, 12.10.2018 tarihli ve ..... sayılı yapı ruhsatı (tadilat) ve eki 14.09.2018 tarihli mimari proje (müellif ...) ile bu ruhsata esas 28.05 2019 tarihli ve 254 sayılı yapı kullanma izin belgesi bulunduğu anlaşılmaktadır. Somut olayda çözümlenmesi gereken husus; davacı yanın yapmış olduğu ve davalı ile ...'ne teslim ettiği mimari projeler üzerine alınan ruhsatın idare tarafından re'sen iptali üzerine revize edilmesi gereken projenin davacı tarafından hazırlanıp davalıya ve idareye tesliminden kaynaklı olarak ek alacak hakkının bulunup bulunmadığına ilişkindir. Taraflar arasındaki sair uyuşmazlıklar, iş bu davanın konusunu oluşturmamaktadır. Taraflar arasındaki sözleşmenin 3.maddesine göre; "Değişiklik talepleri varsa bunlar iş başlangıcında yapılacak, ruhsat onaylı uygulama projelerinde değişiklik yapılması durumunda ek bedel ödenecektir. Bu durum taraflar arasında proje ile ilgili öncesinde kararlaştırılmış sonradan yapılması gereken zorunlu değişiklikleri kapsamaz." Taraflar arasındaki sözleşmenin 5.maddesine göre; "Revizyon olarak yönetmeliklerin öngördüğü değişiklikler tasarımcı tarafından yapılacaktır. İşverenin istekleri doğrultusunda hazırlanan ve işveren onayı alınan mimari avan projelere, uygulama ve detay projelerinde alınmış ruhsatlar sonrası değişiklik istenirse ya da yenisi talep edilirse ek bedel ödenecektir." 17/6/1938 tarihli ve 3458 sayılı ..... Hakkında Kanun ile 27/1/1954 tarihli ve 6235 sayılı ... Kanununun 13 üncü ve 39 uncu maddesi ile 2 Haziran 2005 tarihli, 25833 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan .....’ne dayanılarak hazırlanan ve 28.12.2011 tarih ..... no.lu ... toplantısında görüşülerek kabul edilen ..... Hizmetleri Şartnamesi Ve En Az Bedel Tarifesi’nin 13. Maddesine göre; "Bu Şartname Mimarlık Hizmetleri Sözleşmesi’nin doğal eki olup, sözleşmeyi imzalamakla taraflar bu Şartname hükümlerini aynen kabul etmiş sayılır." Anılan şartnamenin 12. madde 6. bendinde tadilat projelerinde hizmet bedelinin nasıl hesaplanacağının belirtildiği, 12. madde 6/c bendinde; "Tadilat; uygulama sürecinde İşveren/İşsahibinin değişen istekleri dışında uygulama sorunları nedeniyle zorunlu olarak yapılıyorsa zorunlu tadilat olarak değerlendirilir ve ayrıca bedel hesaplanmaz." hükmünün yer aldığı müşahede edilmiştir. Somut olayda iş bu davanın konusunu oluşturan ve 25/08/2016 tarihinde ...'ne ibraz edildiği anlaşılan revize mimarlık projesinin, ...'ndan alınmış olan ...../19.02.2014 tarihli imar durumu üzerine sehven emsal alanının yanlış belirtilenmesi nedeniyle yapı ruhsatı ve 21.05.2014 tarihli mimari projenin ... tarafından iptal edilmesi üzerine hasıl olduğu, yeni yapı ruhsatı alınabilmesi için mimari projenin emsal hesabına uygun olacak şekilde yeniden hazırlanarak ya da revize edilerek ilgili idare onayına sunulmasının zorunlu olduğu, bu revizyonun ...'nın tesis etmiş olduğu idari işlemin zorunlu bir sonucu olduğu, nitekim dosya içinde mevcut ....Noterliği'nin 30/11/2016 tarih ... numaralı ... Bürosu'na hitaben düzenlenen bildirimde, davacının; ".....parselde emsal değişikliklerinin ve diğer zorunlu tadilatların yapıldığı imzalı, kaşeli, başlık ve gerekli diğer bilgilerin olduğu müellif olarak ..... (... Taah. Ve Tic. Ltd. Şti.) tarafından hazırlanan 25/08/2016 tarihli mimari tadilat projesi ekte tekrar sunulmuştur." şeklinde beyanının bulunduğu, bu beyanın şirket yetkilisi tarafından imza altına alındığı, söz konusu beyana göre de; iş bu davaya konu revize mimari projenin ..... parselde yapılan emsal değişikliklerden kaynaklandığı ve bu durumun zorunlu tadilat yapılmasını gerektirdiğinin davacı yanca da kabul edildiği, dolayısıyla, iş bu davaya konu revize mimari projenin hazırlanmasının, davalının herhangi bir zorlamaya tabi olmayan istek ve iradesi dışında, yukarıda izah edilen gerekçelerle idarenin tesis ettiği işlemden kaynaklı zorunluluğunun bulunduğu, gerek taraflar arasında akdedilen sözleşme şartlarının objektif yorumu, gerekse bu sözleşmenin eki mahiyetinde bulunan ..... Hizmetleri Şartnamesi Ve En Az Bedel Tarifesi’nin 12.maddesinin 6/c bendine göre; uygulama sürecinde iş sahibi davalının değişen istekleri dışında uygulama sorunları nedeniyle zorunlu olarak iş bu davaya konu revize mimarlık projesinin davacı tarafından hazırlandığı, dolayısıyla bu projenin zorunlu tadilat kapsamında değerlendirildiği ve bu iş için davalıdan ek ücret talep etme hakkının bulunmadığı anlaşıldığından, açılan davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir. HÜKÜM: 1-Davanın REDDİNE, 2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 427,60 TL maktu karar ve ilam harcından peşin alınan 170,78 TL'nin düşümü ile alınması gereken 256,82 TL'nin davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına, 3-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar verildiği tarihte yürürlükte bulunan AAÜT m.3 ve m.13 hükümleri gereği hesaplanan 10.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 4-Davacı tarafından yapılan 59,30 TL başvurma harcı, 170,78 TL peşin harç, 8,50 TL vekalet harcı, 221,40 TL istinaf kanun yoluna başvurma ve karar harcı, 738,00 TL istinaf kanun yolu başvurma harcı, 9.000,00 TL bilirkişi ücreti, 472,35 TL tebligat-posta-müzekkere masrafı olmak üzere toplam 10.670,33 TL yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına, 5-Davalının yapmış olduğu 17,00 TL vekalet harç sarfiyatına ilişkin yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 6-HMK m.333 hükmü gereği karar kesinleştiğinde artan avansın yatıran tarafa resen iadesine, Dair, Davacı vekilinin ve Davalı vekilinin yüzüne karşı, HMK m.341 ve m.345 hükümleri gereği kararın taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde ..... Bölge Adliye Mahkemesi ilgili hukuk dairesi nezdinde İSTİNAF yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.09/10/2024

Katip ..... E imzalıdır

Hakim ..... E imzalıdır