İlk Derece Mahkemesi 2024/587 E. 2026/508 K.

T.C. İSTANBUL 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/587 Esas KARAR NO : 2026/508

DAVA : İstirdat DAVA TARİHİ : 15/12/2023 KARAR TARİHİ : 24/06/2026

Mahkememizde görülmekte olan 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktöring Ve Finansman Şirketleri Kanunundan Kaynaklanan İstirdat davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin endüstriyel mutfak cihazları imal ettiğini, keşidecisi... olan ve 31/10/2023 keşide tarihli ve 250.000,00TL tutarlı çeki lehtar ...Şti.'nden teslim aldığını, çekin müvekkili elindeyken zayi olduğunu, ... 2. ATM nin ... esas sayılı dosyası ile zayi nedeniyle iptal davası açtıklarını ve tedbir kararı verilerek muhatap bankaya bildirildiğini, işbu davada davalı faktoring şirketinin çekin yetkili hamili olduğunu beyan ederek müdahale talebinde bulunduğunu, davalının 20/11/2023 tarihinde ... 22. İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyası ile çekteki tüm cirantalar ve keşideciye karşı takip başlatıldığını, çek bedelini icra baskısı ile çekte müvekkilinden önce cirosu bulunan ... Tic. Ltd. Şti. 'nden tahsil ettiğini, davalının hiç bir araştırma yapmadan çeki iktisap etmesinde ağır kusurlu olduğunu, çekin arka yüzünde kendilerinden sonra gelen ... şirketi cirosunun sahte olduğunu, kaldı ki bu şirket ile ... şirketi arasında herhangi bir ticari ilişkinin bulunmadığını, bu şirketin paravan bir şirket olduğunu, davalı ... şirketinin çeki ciro ile devralırken gerekli yükümlülükleri yerine getirmeden aldığını, müvekkili şirket yetkililerinin davalıya bu durumu bildirmesine rağmen davalı faktoring şirketinin çeki iktiabında ağır kusurlu olduğunu beyan ederek çek bedelinin tahsil edildiği tarihten itibaren işleyecek avans faiz oranıyla birlikte davalı şirketten tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. SAVUNMA: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacının istirdatını talep ettiği ödemenin ... 2. İcra Müdürlüğü ... Esas dosya borcuna istinaden icra takibinin konusu olan çekte kendisinden önceki ciranta konumunda bulunan ...Şirketi tarafından yapıldığını, ödemeyi yapan borçlunun davacının konumuna göre önce gelen ciranta olduğu da göz önüne alındığında, davacının davayı açmakta hukuki yararı ve aktif husumet ehliyeti bulunmadığını, davanın öncelikle usulden reddinin gerektiğini, davacının çekin çalındığını ispatlayamadığını, kötü niyetli olduğunu, Davacının iddialarının gerçeği yansıtıp yansıtmadığının tespiti amacıyla çek üzerinde ciro veya kaşesi bulunan tüm şirketlerinin ticari defter ve kayıtlarının araştırılması gerektiğini, birbirlerine fatura kesip kesmediklerinin araştırılması gerektiğini, davacı şirketin borçtan kurtulmak amacıyla bu davayı ve iddiaları ortaya atma ihtimalinin yüksek olması nedeniyle bu kapsamda ayrıntılı olarak araştırma yapılması ve bilirkişi raporu alınması gerektiğini, davanın öncelikle aktif husumet nedeniyle usulden reddine, mahkeme aksi kanaatte ise usulden reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLER, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava, sebepsiz zenginleşme iddiasına dayalı istirdat istemine ilişkindir. Mahkememizin 08/05/2024 tarihli... Esas ve... Karar sayılı kararı ile "uyuşmazlığın takip borçlusu tarafından açılan İİK 72/7 maddesine dayalı istirdat davası niteliğinde olduğu, çek üzerindeki kayıtlardan davacının üçüncü ciranta olduğu davaya konu istirdatı talep edilen borcun çek lehdarı olan dava dışı ... Tic. Ltd. Şti. tarafından ödendiği, bunun dava dilekçesinde hem davacı tarafından hem de cevap dilekçesinde davalı tarafından dile getirildiği, bu konuda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmadığı, davacının uyuşmazlık konusu çeke ilişkin olarak istirdatını talep ettiği bedel üzerinde hak sahipliğini ispat edemediği bu haliyle davacının aktif dava ehliyeti olmadığı" gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verilmiştir. Karara karşı davacı tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuş, İstinaf incelemesini yapan İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi tarafından 26/09/2024 tarihli ... esas ve ...karar sayılı ilamı ile "... Davacının davaya konu çekin rızası dışında elinden çıktığını ileri sürerek, ... 2.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin... E.sayılı dosyası ile açtığı zayii nedeniyle çek iptali davasında, çeki elinde bulunduran işbu davanın davalısının müdahale talebi üzerine, mahkemece davacıya TTK'nın 763/1 maddesi gereğince istirdat davası açmak üzere iki haftalık kesin süre verildiği, kesin süre içerisinde çek bedelinin tahsil edilmiş olması nedeniyle çek istirdatı davası açılamadığından, çek bedelinin tahsili talebiyle işbu davanın açıldığı, davanın İİK 72/7.maddesi uyarınca açılmış istirdat davası olmadığı, icra dosyasına yatan paranın değil, çek miktarının tahsilinin talep edildiği, davanın genel hükümlere göre açılmış sebepsiz zenginleşme davası niteliğinde olduğu, dikkate alınarak, işin esasına girilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, husumet yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi" şeklindeki gerekçeyle Mahkememiz hükmünün kaldırılmasına karar verilmiştir. Taraflarca sunulan dilekçe ve belgeler ile getirtilen kayıtlar incelenmiş, dava konusu çekin kazanımında davalının ağır kusurlu olup olmadığı, çek bedelinin davalıdan istirdatı koşullarının oluşup oluşmadığının tespiti noktasında bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilmiştir. Bilirkişi 17/04/2025 tarihli raporunda, İcra takibine davaya konu olan çek ... şubesine ait ... seri numaralı keşidecisi ... olan ve 31/10/2023 keşide tarihli ve 250.000,00 TL tutarlı çeki lehtar ...Şti. ve ise davacı... AŞ şirketi ise çek cirantası olduğu, davalı faktöring şirketi ile dava dışı ... Tic. Ltd. Şti. Firması arasında yapılan 31.07.2023 tarihli faktoring sözleşmesine istinaden temlik olarak alınan...Bankası A.Ş.... Şubesine-... seri no'lu 31.10.2023 keşide tarihli 250.000,00 TL. keşide yeri ... olan 250.000,00 TL çek karşılığında 01.09.2023 tarihinde 250.000,00TL.lık Faktöring işlemi yapıldığı, Faktöring hizmet bedeline ve faktöring işlemine ilişkin olarak 01.09.2023 tarihli, ... nolu Toplam 250.000,00TL'lik fatura düzenlenmiş olduğu dava dosyasına sunulan sözleşme ve faktöring işlem evraklarından görüldüğü, dava konusu ...Bankası A.Ş. ... Şubesine-... seri no'lu 31.10.2023 keşide tarihli 250.000,00 TL. keşide yeri ... olan 250.000,00 TL çek davalı şirkete faktöring sözleşmesine istinaden ve ciro yoluyla geçmiş olduğu anlaşıldığı, dava konusu çekle ilgili yapılan Faktoring işleminin 6361 sayılı kanuna uygun olduğu, Davalı faktöring şirketinin, faktöring mevzuatı uyarınca alacağı temlik alırken alınan dava konusu 31.10.2023 keşide tarihli 250.000,00 TL. keşide yeri ... olan 250.000,00 TL çekin çalıntı, hırsızlık malı olup olmadığının yada çekin sahte olup olmadığı v.b gibi istihbarat bilgilerinin yapılması gerektiği, dava konusu çekle ilgili ne gibi istihbarat yapıldığı konusunda dava dosyasında istihbarat yapılıp yapılmadığına dair belge bulunmadığı, davacının, davalı Tam Faktöring firmasından dava konusu .... 22. İcra Md. ...esas dosyası ile icraya konu olan 250.000,00 TL. çekten alacaklı olduğunun sayın mahkeme tarafından kabulü halinde; davacının 05.06.2024 dava tarihi itibariyle davalıdan; 250.000,00TL asıl alacak + 55.248,26 TL birikmiş faiz (TCMB değişen oranlarda) avans faizi olmak üzere toplam 305.248,26 TL alacaklı olduğunu hesap etmiştir. Çek üzerinde ciroları bulunanların vergi kayıtları ve soruşturma dosyası celp edilerek ek rapor alınmasına karar verilmiştir. Alınan 01/11/2025 tarihli ek raporda, Davacı ve davalı vekili itirazları doğrultusunda dava konusu tekrar incelemeye alınmış olup 17.04.2025 tarihli kök rapordaki hesaplamayı değiştirecek yeni bir bilgi ve belgenin söz konusu olmaması nedeni ile yeniden bir hesaplama yapılmadığı ayrıca davacı taraf ve davalı taraf itirazları hukuki değerlendirmeyi gerektirdiğinden değerlendirme yapılmamıştır. Bilirkişi kök ve ek raporu taraflara tebliğ edilmiş, taraflarca rapora karşı beyan ve itiraz dilekçeleri sunulmuş, dosyaya kazandırılan yeni belgelerin ve tarafların itirazlarının değerlendirilmesi bakımından heyete SMMM bilirkişi de dahil edilerek yeni bir rapor alınmasına karar verilmiştir. Alınan 28/04/2026 tarihli heyet raporunda; Dava dosyasında yer alan her türlü bilgi, belge, tüm deliller, davacı tarafın ticari defterleri üzerinde yapılan incelemeler ve değerlendirmeler neticesinde; Davacının 2023 yılına ilişkin yevmiye ve kebir defterlerinin e-defter olarak elektronik ortamda birbirini teyit eder şekilde ve kanunlara uygun olarak tutulduğu, e-defter beratlarının Maliye İdaresine kanuni süresinde yüklendiği, envanter defterinin açılış tasdikinin kanuni süresinde yaptırıldığı, Davacı tarafından, dava dışı ... A.Ş. nezdinde dava dışı....Ltd. Şti. muavin defter kayıtlarının ibraz edildiği, dava dışı ... A.Ş.’ye ilişkin muavin defter kayıtları ibraz edilmediğinden davacı ticari defter kayıtları üzerinde inceleme yapılamadığı, davacı ile dava dışı ... A.Ş. arasında ticari ilişkinin varlığının tespit edilemediği, Davacı ... A.Ş. ile dava dışı ... A.Ş.’nin aynı adreste faaliyet gösteren grup şirketleri oldukları, her iki şirketin de dava konusu çeke ilişkin ciro zincirinde yer aldıkları, dava dışı ... A.Ş. ile dava dışı ...Ltd. Şti.’nin ticari ilişki içerisinde oldukları, dava dışı ... A.Ş.’nin cari hesap alacağı kapsamında aldığı dava konusu çeki davacı ...A.Ş.’ye ciro ettiği, Davacının 2023 yılına ilişkin Ba/Bs formları içerisinde dava dışı ... A.Ş.’ye ilişkin herhangi bir alış-satış bildiriminin bulunmadığı, Dava dışı ... A.Ş.’nin 2023 yılına ilişkin Ba/Bs bildirimleri ile dava dışı... A.Ş.’nin Ba/Bs bildirimlerinin birbirleriyle uyumlu olduğu, Dosyaya sunulmuş olan bilirkişi kök ve ek raporunda varılan sonuç ve kanaatlerin aynen korunduğu değerlendirilmiş olup nihai takdirin Sayın Mahkemenize ait olduğu rapor edilmiştir. 6098 sayılı TBK'nın 77/1 maddesinde sebepsiz zenginleşmeye ilişkin "Haklı bir sebep olmaksızın, bir başkasının malvarlığından veya emeğinden zenginleşen, bu zenginleşmeyi geri vermekle yükümlüdür" şeklinde düzenleme olduğu, buna göre sebepsiz zenginleşmeden bahsedebilmek için dört temel şartın bir arada bulunması zorunlu olduğu, birincisinin davalının malvarlığında maddi bir artışın olması gerektiği, ikincisi davacı tarafın mal varlığında bir eksilmenin meydana gelmesi gerektiği yani davalının aksine davacının fakirleşmesi gerektiği, üçüncüsünün davalı tarafın zenginleşmesi ile diğer tarafın fakirleşmesi arasında doğrudan doğruya bir sebep-sonuç ilişkisi yani illiyet bağı bulunması ile son olarak da zenginleşmenin hukuken geçerli bir nedene dayalı olmaması gerektiği, sebepsiz zenginleşme hangi yolla gerçekleşmiş olursa olsun, sebepsiz zenginleşen, aleyhine zenginleştiği tarafa karşı, geri verme borcu altında olduğu, sebepsiz zenginleşmenin kanunda düzenlenmesinin amacı, iki mal varlığı arasındaki sebepsiz değer kaymasının geri verilmesinin sağlanması olduğu, sebepsiz zenginleşmenin işlevi uğranılan kayıpları gidermek değil hukuki bir sebebe dayanmaksızın başkası sayesinde elde edilen menfaatleri bu kişiye nakletmek olduğu görülmüştür. Tüm dosya kapsamı yukarıdaki açıklamalar ile birlikte değerlendirildiğinde; ... 22. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyasının incelenmesinde dosya ödemesinin 17/11/2023 tarihinde çek lehtarı dava dışı takip borçlusu ... Tic. Ltd. Şti. tarafından yapıldığı, bu itibarla davacının malvarlığında davalı şirket lehine herhangi bir azalma olmadığı gibi buna ilişkin uygun illiyet bağı da bulunmadığı, talep hakkını ödeme yapan dava dışı şirketin davalıya karşı kullanabileceği, ayrıca bilirkişi raporları da dikkate alındığında davalı tarafça gerçekleştirilen faktoring işleminin yasaya uygun olduğu, davalı şirketin çeki iktisap ederken herhangi kötü niyeti ve ağır kusurunun bulunmadığı, iyi niyetli meşru hamil konumunda olduğu bu doğrultuda davalı şirketin davacı aleyhine sebepsiz zenginleşerek haksız kazanım elde ettiğinden bahsedilemeyeceği kanaatine varılmak suretiyle davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davacı tarafından açılan davanın REDDİNE, 2-Alınması gereken 427,60 TL karar ve ilam harcının peşin yatırılan 4.269,38 TL harçtan mahsubu ile fazladan yatırılan ‭3.841,78‬ TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya İADESİNE, 3-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-13. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.120,00-TL arabuluculuk giderinin davacıdan alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDINA, 4-Davacının yaptığı yargılama giderlerinin davacı üzerinde BIRAKILMASINA, 5-Davalı tarafından sarf edilen 150,00TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE, 6-Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden, karar tarihi Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 45.000,00-TL ücreti vekaletin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE, 7-Taraflarca yatırılan gider ve delil avansından sarfedilmeyen kısmın karar kesinleştiğinde ilgilisine İADESİNE, 8-Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 67/1. maddesi gereğince taraflardan birinin talebi üzerine kararın tebliğe ÇIKARTILMASINA, Dair; taraf vekillerinin yüzüne karşı, HMK'nın 341/1 ve 345. maddeleri gereğince gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık yasal süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere karar verildi.24/06/2026

Katip e-imzalıdır

Hakim e-imzalıdır

***Bu evrak, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır