İlk Derece Mahkemesi 2024/19 E. 2024/460 K.

T.C. ANKARA 5. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/19 Esas - 2024/460 TÜRK MİLLETİ ADINA

T.C. ANKARA 5. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2024/19 Esas KARAR NO : 2024/460

DAVA : Marka (Marka İle İlgili Kurum Kararının İptali) DAVA TARİHİ : 15/01/2024 KARAR TARİHİ : 29/11/2024 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 03/12/2024 Mahkememizde görülmekte bulunan Marka (Marka İle İlgili Kurum Kararının İptali) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA: Davacı vekili 15/01/2024 tarihli dava dilekçesinde özetle; Davacının “...” markası altında 1993 yılında .....'da kurulduğundan beri eğitim sektöründe başarılı hizmetler veriyor olduğunu, “...” markasının bilinirliğini artırmak için ciddi yatırımlar yaptığını ve emek harcadığını, keza her yıl 1,5/2 milyon TL tutarında bir rakamı marka kalitesi ve bilinirliğini artırmak için harcamakta olduğunu, "..." markası altında anaokulu, ilkokul, ortaokul, fen lisesi, anadolu lisesi, adalet meslek lisesi ve sağlık meslek lisesi şeklinde bir eğitim zinciri içerisinde hizmet verdiğini, ayrıca davalı ... nezdinde çok sayıda tescilli markasının bulunduğunu, hal bu iken davalı firmaya ait ... sayılı “... ...” ibareli markanın 41. sınıfa giren hizmetlerde tescil edilmek üzere ilanına davacının “...” ibareli tescilli markalarına dayalı olarak dosyalamış olduğu itirazların ... tarafından reddedilmesinin haksız ve hukuka aykırı bir işlem olduğunu, zira karşılaştırılan markaların görsel, işitsel ve kavramsal açılardan yakın benzer olduğunu, taraf markalarının birebir aynı olan “...” ibaresini esas unsur olarak ihtiva ettiklerini, ayrıca davacının “...”li markalarının tanınmış marka olduğunu ve dava konusu edilen markanın tescil edilmesi halinde davacının ayırt edici hale gelmesi ve tanınması için yıllarını ve mesaisini harcadığı markasının ayırt ediciliğinin zarar göreceğini, davalının davacının markasının tanınmışlığından haksız bir yarar sağlayacağını, ayrıca davacının “...”li markalarının seri marka olduğunu ve davalının markasının bu seri markalar içerisine sızma ihtimalinin de yüksek olduğunu, kaldı ki taraf markalarının birebir aynı hizmetlerde kullanılacağını, dolayısıyla taraf markaları arasında karıştırılma ihtimalinin yüksek olduğunu ileri sürerek, ... ...’nın dava konusu edilen 13.11.2023 tarihli ve ... sayılı kararının iptaline karar verilmesini talep etmiştir. CEVAP: Davalı ... vekili 02/02/2024 tarihli cevap dilekçesinde özetle; Karşılaştırılan markalar arasında ayırt edilemeyecek derecede benzerlik bulunması gerektiğine ilişkin koşulun sağlanmadığını, markaların görsel, işitsel, kavramsal açılardan ve bıraktıkları toplu intiba yönünden farklı olduklarını, bu nedenlerle ortalama tüketici nezdinde çekişme konusu hizmetler açısından markalar arasında bir iltibas tehlikesinin bulunmadığını, uyuşmazlık konusu olan “...” ibaresinin ticari ve günlük hayatta yaygın kullanımı olan ve anlamı herkes tarafından bilinen bir ibare olması nedeniyle markasal hüviyette ayırt ediciliğinin düşük olduğunu, davalının markasında bu ibare ötesinde davacının markalarından belirgin farklılıkların olduğunu, davacının ... nezdinde dosyaladığı itirazların da SMK m. 6/5 hükmüne dayanmamış iken dava dilekçesinde bu hükme dayalı iddialar ileri sürmesinin mümkün olmadığını, bu nedenlerle davadaki taleplerin reddinin gerektiğini savunmuştur. Davalı ... Ltd. Şti. vekili 28/02/2024 tarihli cevap dilekçesinde özetle; Karşılaştırılan markaların kullanılış şekilleri, yazım karakterleri, ihtiva ettikleri şekil unsurları itibariyle birbirlerinden tamamen farklı olduğunu, ortalama seviyedeki bir tüketicinin bu markaları karıştırmasının ve/veya marka sahibi kişiler arasında bir bağlantı kurmasının ve dahi davacının markalarını biliyor olmasının mümkün olmadığını, ayrıca karıştırılma ihtimali incelemesi yapılırken karşılaştırılan markaların bütünsel açıdan ele alınması gerektiğini, markalar arasında ortak tek bir kelimenin seçilerek markaların benzediğinin söylenmesinin marka hukukuna göre mümkün olmadığını, zaten “...” ibaresinin markasal kullanımının kimsenin tekeline verilemeyeceğini, nitekim bu kelimenin dava dışı bir çok kişi ve kuruluş adına tescilli markalarda geçtiğini ve markasal hüviyette fiilen kullanılmakta olduğunu, örneğin “....” ibareli bir markanın dava dışı bir firma adına ... nezdinde ... kodu ile tanınmış marka olarak dahi tescilli olduğunu, davalının ... uzantılı web sitesinden de görülebileceği üzere davalının davacıdan farklı olarak gıda, havacılık, otomotiv, çevre, enerji, yalın üretim, kalite mühendisliği ve benzeri mesleki amaçlara özgülenmiş sektörlerde hizmet vermekte olduğunu, dolayısıyla taraf markaları arasında karıştırılma ihtimalinin bulunmadığını, davacının markalarının tanınmış marka olduğunun da ispat edilemediğini, bu nedenlerle davadaki taleplerin reddinin gerektiğini savunmuştur. UYUŞMAZLIK: Dava, 5000 sayılı ..... Vekilliği ile Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun m.15/C hükmüne göre açılan ... Kararının İptali istemine ilişkindir. Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; davalı kurumun tesis ettiği ... sayılı ... kararının hukuka uygun olup olmadığı, davalı şirkete ait ... sayılı "... ..." ibareli marka başvurusu ile davacıya ait itiraza mesnet markalar arasında ilişkilendirilme ihtimali dahil karıştırılma tehlikesi bulunup bulunmadığı hususlarına ilişkin olduğu tespit edilmiştir.

Davanın açılmasını müteakip tarafların dilekçeleri karşılıklı tebliğ olunmuş, sundukları deliller alınmış, marka başvuru dosyası ile alâkalı kayıtlar getirtilmiş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, hak düşürücü süre bakımından eksiklik bulunmadığı tespit edilmiş, taraflar sulhe teşvik olunmuş, arabulucuya gitme hakları hatırlatılmış, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, tahkikat icra olunmuş, bilirkişi heyetinden özel veya teknik hususlara ilişkin rapor alınmış, 06/08/2015 tarih 29437 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmelik'in 201/2. maddesi hükmü de gözetilerek taraflara tahkikat ve yargılamanın geneliyle ilgili son sözleri de sorulmuş; sözlü iddia ve savunmada bulunma olanağı tanınmıştır. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: İşlem dosyasının tetkikinde; davalı şirketin "... ..." ibareli 23.02.2022 tarihinde gerçekleştirdiği ... sayılı marka başvurusunun yapılan ilk incelemeler sonrasında 13.07.2022 tarih ve 400 sayılı Bülten’de ilan edildiği, söz konusu ilana karşı davacı yanın 26.07.2022 tarihinde SMK’nın m.6/1 hükmü kapsamında "..." ibareli markalarını mesnet göstererek itirazda bulunduğu, yayına yapılan itirazın ...'nca reddine karar verildiği, bu karara karşı davacı şirket tarafından 21.03.2023 tarihinde yeniden itirazda bulunulduğu, yeniden yapılan itirazı değerlendiren ..... sayılı ... kararı ile itirazın reddine karar verdiği, bu kararın davacı marka vekiline 15.11.2023 tarihinde tebliğ edildiği, iki aylık hak düşürücü süre içinde eldeki davanın açıldığı anlaşılmıştır. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun (SMK) 6.maddesinin 1.fıkrasına göre; Tescil başvurusu yapılan bir markanın, tescil edilmiş veya önceki tarihte başvurusu yapılmış marka ile aynılığı ya da benzerliği ve kapsadığı mal veya hizmetlerin aynılığı ya da benzerliği nedeniyle, tescil edilmiş veya önceki tarihte başvurusu yapılmış marka ile halk tarafından ilişkilendirilme ihtimali de dâhil karıştırılma ihtimali varsa itiraz üzerine başvuru reddedilir. Karıştırma ihtimali, ortalama tüketicilerin, her iki işaret arasında bir şekilde bağlantı kurmasıdır. Bu durum, bir mal veya hizmetin alıcısının bildiği veya duyduğu bir mal veya hizmeti aldığı zannı ile başka bir işletmenin aynı veya benzer malını ya da hizmetini alma ihtimali biçiminde tanımlanmaktadır. Karıştırılma ihtimali, iltibas kavramından daha geniş bir kavram olup, doğrudan ve dolaylı karıştırılma ihtimali olarak ikiye ayrılır. Bu ayrıma göre eğer mal veya hizmetin aynı işletmeden ileri geldiği yönünde bir algılama ortaya çıkıyor, yani bir işletmeye ait mal veya hizmet, başka bir işletmeye ait mal veya hizmet ile karıştırılıyor ve bu nedenle satın alınıyorsa doğrudan karıştırılma ihtimali söz konusudur. Buna karşın, eğer mal veya hizmetin markası birbirinden ayırt ediliyor ancak bunların aynı işletmenin markaları olduğu ya da bu mal veya hizmetin aralarında ekonomik veya idari bağlantı bulunan işletmelerden geldiği biçiminde bir algılama oluşuyor ise bu halde de dolaylı karıştırılma ihtimalinden söz edilir. Karıştırılma ihtimalinden bahsedilebilmesi için öncelikle önceki ve sonraki markalar arasındaki mal veya hizmet sınıflarının aynı ya da benzer olması gerekir. Mal veya hizmetlerin benzer olup olmadığının belirlenmesinde, karşılaştırılacak mal veya hizmetlerin benzer alıcı çevresine hitap edip etmediği, benzer ihtiyaçları karşılayıp karşılamadığı, aralarında hammadde-yarı mamül-mamül ürün ilişkisi bulunup bulunmadığı, birbirleri yerine ikame ya da tamamlayıcı ürün ya da hizmet olup olmadıkları, dağıtım kanallarının ortak olup olmadığı, marketlerde aynı reyon ya da raflarda satılıp satılmadıkları, aynı toptancılarda satılıp satılmadıkları gibi kriterler göz önünde tutulmalıdır. Sınıfsal benzerlik karşılaştırmasında gerek Nice sınıflandırması gerekse de ... tarafından çıkartılan sınıflandırma tebliğleri mahkemeler bakımından bağlayıcı değildir. Somut olayın özelliklerine göre ... tarafından çıkartılan sınıflandırma tebliğinde farklı sınıflarda yer almalarına rağmen ilgili alıcısı nezdinde karıştırmaya yol açacak nitelikteki ürün ve hizmet markalarının kapsadıkları mal ve hizmet sınıflarının benzer olarak değerlendirilmesi de mümkündür. Karıştırılma ihtimali bakımından sınıfsal benzerliğin söz konusu olması halinde önceki ve sonraki markanın aynı ya da benzer olup olmadıklarının incelenmesi gerekir. Markaların aynı ya da benzer olup olmadıkları incelenirken markayı oluşturan her bir unsura göre değil, bir bütün olarak karşılaştırılan markaların bıraktığı genel, global izlenim, markaların bütünü ile bıraktığı etki dikkate alınacaktır. Markalarda eğer tanımlayıcı unsurlar var ise bu unsurlar değerlendirme dışı bırakılacaktır. Global değerlendirmeye göre, karşılaştırılan markalar arasında karıştırılma ihtimalinin mevcut olup olmadığı incelenirken, ilgili alıcısı nezdinde bıraktıkları genel intibaya göre markaların benzer olup olmadığı, markalar arasında görsel, işitsel ve kavramsal benzerlik bulunup bulunmadığı, ortalama alıcısının algısının ve satın alma kararı verirken göstereceği özen ve dikkat derecesinin ne olduğu, markalar veya işletmeler arasında bağlantı ihtimalinin söz konusu olup olmadığı gibi hususlar incelenerek değerlendirme yapılmalıdır. Bu şekilde inceleme yapılırken, markanın toplumda ne kadar tanındığı, markaların ayırt edici unsurlarının neler olduğu, markanın hitap ettiği ürün ya da hizmetin tüketici kitlesinin kimler olduğu, bu kitlenin satın alma sürecinde göstermeleri beklenen dikkat ve algılama düzeyinin ne olduğu, mal veya hizmetin niteliğinin ve fiyatının ne olduğu, markanın ne kadar özgün, ayırt edici ya da tanımlayıcı olduğu, seri marka algılamasına yol açıp açmadığı gibi hususlar dikkate alınmalıdır. Belirtilen açıklamalar ışığında, tarafların iddia ve savunmaları, marka işlem dosyası, itiraza mesnet markalar, hukuki nitelendirme hali hariç olmak üzere maddi vakıalara ilişkin tespitler barındıran bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; İlk olarak belirtilmesi gerekir ki; ....Hukuk Dairesi'nin ve Hukuk Genel Kurulu'nun yerleşmiş uygulamasına göre (.....) ... kararının yerinde olup olmadığı, kararın alındığı tarihteki koşullara göre değerlendirilmelidir. (.....) Eldeki talep de salt ... kararının iptali istemini barındırdığından ... karar tarihi olan 13.11.2023 tarihindeki marka işlem dosyasında mevcut maddi ve hukuki olgular dikkate alınarak ve salt marka işlem dosyası ile sınırlı olarak değerlendirme yapılmıştır. Mahkememizce aldırılan bilirkişi raporunda tablolaştırıldığı üzere; davalı şirketin markasının kapsamında yer alan 41. sınıftaki hizmetlerin tamamı, davacının bilirkişi raporunda tablolaştırılan markalarının kapsamında yer almaktadır. Dolayısıyla, bilirkişi raporunda yer verilen markalar bakımından, taraf markaları arasında emtia ayniyeti/benzerliği/türdeşliği şartının gerçekleştiği, ilave bir inceleme yapılmasına gerek kalmaksızın söylenebilecektir. Davalının markasının kapsamına giren 41. sınıftaki hizmetlerin hitap ettiği ortalama tüketici kitlesinin bilinç/dikkat/özen seviyesi incelendiğinde; bu hizmetlerin, tüketicinin gündelik ihtiyaçlarını karşılamadığı, sık satın alınan hizmetler olmadığı, bir kısmının da alıcılar tarafından daha ziyade profesyonel meslekleri/iştigal alanları ile alakalı olarak satın alındığı fiili gerçeği de gözetildiğinde, tüketicilerin bu hizmetleri satın aldığı anda seçicilik/bilinç/dikkat/algı/özen seviyelerinin düşük olmadığı değerlendirilmiştir. Bu tüketiciler, söz konusu hizmetleri satın alma kararını verdikleri süreçte daha uzun vakit geçirmekte, muhtelif bilgi kaynaklarından bilgi sağlayarak/makul süreli bir araştırma yaparak yanlış/eksik/kalitesiz hizmet alma riskini azaltmaya çalışmakta, yani bir süre düşünüp değerlendirerek daha çok zahmete ve gayrete katlanarak satın alma kararını vermektedir. Dava konusu edilen markanın görseli incelendiğinde ise; bu işaretin renk ve şekil unsurlarından yoksun bir kelime markası olduğu görülmektedir. Düz yazım karakterindeki siyah renkli harflerle, aynı puntolarla ve aynı satırda ayrı olarak yazılmış olan “... ...” kelime öbeği, işarette tek unsur olarak kullanılmıştır ve bahsedilen yazım özellikleri itibariyle bütünleşik olarak, aynı baskınlıkta, “... ...” kelime öbeği şeklinde algılanmaktadır. Davacının itiraza mesnet markalarının bir kısmı, düz yazım karakterindeki siyah renkli büyük harflerle yazılmış kelime öbeklerinden/tamlamalardan müteşekkil kelime markalarıdır. Bir kısmı da renk, şekil ve kelime unsurlarının bir arada kullanıldığı karma markalardır. İşaretlerde ortak olan “...” ibaresi, yerleşik birer anlamı haiz ve bu yönleriyle markasal hüviyette ayırt edicilikleri bulunmayan tasviri/tanımlayıcı cins isimlerle birlikte birer tamlama oluşturacak şekilde kullanılmıştır. Dolayısıyla davacının kelime markalarında geçen sözcükler içerisinde markasal hüviyette ayırt edici niteliği en yüksek olan unsurun “...” ibaresi olduğu söylenebilecektir. Davacının karma markalarında da, her ne kadar bir çöp adam/figüratif bir unsur kullanılmış ve bu markalarda kelime unsurları yarım bir çember oluşturacak şekilde, belli bir kompozisyon ile yazılmış ise de; bu figüratif unsurların ve kompozisyonun işaretlerin markasal hüviyette ayırt ediciliğine katkısının düşük olduğu değerlendirilmektedir. Zira; böyle basit şekil unsuru yanında baskın özelliklerde yazılmış ve konuşlandırılmış kelime unsurlarını haiz markalarda, “söz görünümden daha yüksek sesle konuşur”. Bu nedenle, davacının markalarının tümüne hâkim olan genel görünümler ve ayırıcılıklarını vurgulayan imajları içinde, markasal hüviyette ayırt edici niteliği en baskın olan unsurun “...” kelimesi olduğu ve davacının “...”li seri markalar yaratmış olduğu değerlendirilmiştir. Somut uyuşmazlık, taraf markalarının esas unsuru konumundaki kelime öbeklerinde “...” ibaresinin, tasviri/tanımlayıcı ibarelerle ve kısaltmalarla birlikte kullanılmış olmasının yarattığı kompozisyon ortaklığının, markaları birbirleriyle benzer kılmaya yetip yetmediği ve aynı şekilde okunan ve algılanan bu ibarenin bilinen/yerleşik anlamından dolayı bir markada tek başına esas unsur olarak himaye görüp göremeyeceği hususlarında toplanmaktadır. Zira; Fransızca kökenli “...” ibaresi, Türkçe’de “bir meslekte zaman ve çalışmayla elde edilen aşama, başarı ve uzmanlık” yerleşik anlamını haizdir. Dolayısıyla markasal hüviyette uyuşmazlık konusu olan 41. sınıfa giren hizmetler yönünden somut ayırt ediciliğinin düşüklüğünden/zayıflığından bahsedilebilecektir. Taraf markaları global olarak karşılaştırıldığında; müşterek olarak "..." sözcüğünü içerseler de, söz konusu sözcüğün sahip olduğu anlam nedeniyle davaya konu 41.sınıfta yer alan hizmetler bakımından ayırt ediciliği düşük zayıf karakterli bir sözcük olduğu, ....Hukuk Dairesi'nin 12.10.2020 tarih ..... sayılı kararında belirtildiği üzere; zayıf markaların koruma kapsamı değerlendirilirken iltibas tehlikesinin yapılacak küçük bir değişiklik ile dahi bertaraf edilebileceğinin göz önüne alınması gerektiği, dava konusu markada yer alan "..." sözcüğü her ne kadar davalı şirketin ticaret ünvanının kılavuz unsurunu oluştursa da, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 20.12.2018 tarih ..... sayılı kararında da belirtildiği üzere; lider marka yanına eklenen unsurların ayırt edici niteliğinin zayıf bulunması halinde, her halükarda lider markanın ayırt edicilik incelemesinde dikkate alınmayacağı iddiasının kabul görmeyeceği, zira önemli olanın karşılaştırılan markaların hitap ettiği ilgili tüketici kesiminin, markaların ticari kaynağı noktasında yanılgıya düşme ihtimallerinin olup olmadığı hususu olduğu, somut olayda "..." sözcüğünden sonra gelen "..." kelimesinin davaya konu hizmetler bakımından ayırt ediciliğinin düşük olmasından kaynaklı olarak dava konusu markada markasal ayırt edici etki olarak "..." ibaresinin ön planda olduğunun söylenebileceği, davaya konu 41.sınıfta yer alan hizmetlerin dikkatli ve bilinçli tüketici kesimine hitap ettiği de gözetildiğinde, daha önce davacıya ait "..." esas unsurlu markaları gören, işiten, bu markalı hizmetlerden yararlanan söz konusu tüketici kesiminin, daha sonra davaya konu "... ..." ibareli markayı davaya konu hizmetler üzerinde gördüğünde veya işittiğinde, bu hizmetlerden faydalanmak için ayıracağı sınırlı süre içerisinde, bu markayı davacıya ait markalardan farklı bir marka olarak algılayacağı gibi marka sahipleri arasında idari veya ekonomik bir bağlantı da kurmayacağı, dolayısıyla karşılaştırılan markalar arasında ilişkilendirilme ihtimali dahil karıştırılma tehlikesi bulunmadığı kanaatine varılmıştır. Yukarıda izah edilen gerekçelerle; davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

HÜKÜM: 1-Davanın REDDİNE, 2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 427,60 TL maktu karar ve ilam harcı peşin alındığından ayrıca harç ikmaline yer olmadığına, 3-Davalılar kendilerini vekil ile temsil ettirdiklerinden karar verildiği tarihte yürürlükte bulunan AAÜT m.3 hükmü gereği hesaplanan 40.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine, 4-Davacı tarafından yapılan 427,60 TL peşin harç, 427,60 TL başvurma harcı, 60,80 TL vekalet harcı, 7.500,00 TL bilirkişi ücreti, 345,00 TL posta-tebligat masrafı olmak üzere toplam 8.761,00 TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, 5-Davalı ... Ltd. Şti. tarafından yapılan 60,80 TL vekalet harç sarfiyatına ilişkin yargılama giderinin davacıdan alınarak davalı ... Ltd. Şti.'ne verilmesine, 6-HMK m.333 hükmü gereği karar kesinleştiğinde artan avansın yatıran tarafa re'sen iadesine, Dair, davacı vekilinin, davalı kurum vekilinin ve davalı şirket vekilinin yüzüne karşı, HMK m.341 ve m.345 hükümleri gereği kararın taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde ..... Bölge Adliye Mahkemesi ilgili hukuk dairesi nezdinde İSTİNAF yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.29/11/2024

Katip ..... E imzalıdır

Hakim ..... E imzalıdır