İlk Derece Mahkemesi 2024/10 E. 2024/439 K.

T.C. ANKARA 5. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/10 Esas - 2024/439 TÜRK MİLLETİ ADINA

T.C. ANKARA 5. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2024/10 Esas KARAR NO : 2024/439

DAVA : Marka (Marka İle İlgili Kurum Kararının İptali - Markanın Hükümsüzlük) DAVA TARİHİ : 10/01/2024 KARAR TARİHİ : 20/11/2024 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 22/11/2024 Mahkememizde görülmekte bulunan Marka (Marka İle İlgili Kurum Kararının İptali - Markanın Hükümsüzlüğü) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA: Davacı vekili 10/01/2024 tarihli dava dilekçesinde özetle; Davalı yanın ... başvuru numaralı “...’’ markasının 09, 35, 36, 38 ve 42. sınıflarda tescil başvurusuna konu edildiğini, başvuruya yönelik itirazları sonucunda başvurunun kısmen reddedildiğini, müvekkilinin “...” markasının yıllardır kullanılan ve tanınmış marka statüsünde olan bir marka olduğunu, müvekkilinin bu marka ile yarattığı bir seri marka ailesinin de bulunduğunu, müvekkili markasının tanınırlığının yargı kararları ve bilirkişi raporları ile de tespit edildiğini, dava konusu başvuru ile müvekkil şirketin yoğun emek, para ve zaman harcayarak markaya kazandırdığı imajdan ve bu markanın reklam gücünden davalının haksız olarak yararlanmayı amaçladığını, taraf markaları arasında iltibas riski bulunduğunu, dava konusu markanın bu haliyle müvekkili marklarından biri gibi algılanacağını, eklenen “...” kelimesi markaları birbirinden ayırt etmeye hiçbir etki etmediğini, başvuru markasının esas unsurunun “...” ibaresi olduğunu, taraf markalarının kapsamlarının da benzer olduğunu, “...” kelimesinin müvekkiline ait ... alan adının da esas unsuru olduğunu, davalı başvurusunun kötü niyetle yapılmış bir başvuru olduğunu, iddia ederek ... sayılı ... kararının iptalini ve dava konusu ... sayılı markanın hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep etmiştir. CEVAP: Davalı ... vekili 30/01/2024 tarihli cevap dilekçesinde özetle; Markalar arasındaki farklılıkların, benzer unsurlara göre daha belirgin bir biçimde ortaya çıktığı ve başvuru ile itiraz gerekçesi davacı markalarının görsel, işitsel ve kavramsal yönden bütünüyle bıraktıkları genel izlenim itibariyle, 6769 sayılı Kanunun 6/1 maddesi anlamında karıştırılabilecek ölçüde benzer markalar olmadıkları ve başvuru kapsamındaki malların hitap ettiği ortalama tüketiciler açısından, belirtilen markalar arasında ilişkilendirilme ve karıştırılma ihtimalinin bulunmadığının açık olduğunu beyan ederek; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... ŞİRKETİ vekili 12/02/2024 tarihli cevap dilekçesinde özetle; Müvekkilinin tanınmış “...” markalarının sahibi olduğunu, davacı itirazlarının reddedildiğini, kararın isabetli olduğunu, taraf markaları arasında karıştırılma ihtimali bulunmadığını, müvekkili markasında müvekkilinin tanınmış mor-sarı renklerinin kullanıldığını, ayrıca “...” ibaresinin yer aldığını, taraf markalarının bütünsel olarak benzer olmadığını, “...” ibaresinin mal ve hizmeti tanımlayan, verilecek olan faaliyete işaret eden bir sözcük olduğunu, markaların bütün olarak değerlendirilmesi gerektiğini, “...” ibaresinin markanın bütününe kattığı yüksek ayırt edicilik göz önünde bulundurulduğunda, “...” ibaresinin arka planda kaldığı ve tüketici dikkatini çekmeyeceğini, “...” ibaresinin birçok sektörde, herkes tarafından sıklıkla kullanılan, tüketiciye sunulacak mal ve hizmeti ifade eden bir ibare olduğunu, böylesi bir kelimenin kimsenin tekelinde olamayacağını, “...” ibaresinin ek şekil ve kelime unsurları ile birlikte stilize edilmesi halinde, önceki tarihli “...” markalarından farklılaştığını, dava konusu markanın müvekkili markalarının serisi niteliğinde olduğunu, markalar arasında karıştırılma ihtimali olmadığını, davacı yanın üstün ya da gerçek hak sahipliğinin olmadığını, müvekkilinin “...” markasının tanınmış olduğunu, bu tanınmışlığın mahkeme kararları ile de tespit edildiğini, davacı markalarının kullanılmadığını, kötü niyet iddialarını kabul etmediklerini savunarak davanın reddini talep ettiği görülmüştür. UYUŞMAZLIK: Dava, 5000 sayılı ..... Vekilliği ile Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun m.15/C hükmüne göre açılan ... Kararının İptali ve 6769 sayılı SMK m.25 hükmüne göre açılan Markanın Hükümsüzlüğü istemine ilişkindir. Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; davalı kurumun tesis ettiği ... sayılı ... kararının hukuka uygun olup olmadığı, davalı şirkete ait ... sayılı "..." ibareli marka başvurusu ile davacıya ait itiraza/hükümsüzlüğe mesnet markalar arasında ilişkilendirilme ihtimali dahil karıştırılma tehlikesi bulunup bulunmadığı, gerek marka işlem dosyasında gerekse dava aşamasında ileri sürülen kullanmama def'inin yerinde olup olmadığı, davalı şirketin müktesep hakkının bulunup bulunmadığı, davacı markalarının tanınmış olup olmadığı, davacıya ait alan adı ile dava konusu marka arasında iltibas tehlikesi bulunup bulunmadığı, davalı şirketin kötü niyetli olup olmadığı, tescili halinde dava konusu markanın hükümsüzlüğünün gerekip gerekmediği hususlarına ilişkin olduğu tespit edilmiştir. Davanın açılmasını müteakip tarafların dilekçeleri karşılıklı tebliğ olunmuş, sundukları deliller alınmış, marka tescil ve başvuru dosyası ile alâkalı kayıtlar getirtilmiş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, hak düşürücü süre bakımından eksiklik bulunmadığı tespit edilmiş, taraflar sulhe teşvik olunmuş, arabulucuya gitme hakları hatırlatılmış, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, tahkikat icra olunmasını müteakip, bilirkişi heyetinden özel veya teknik hususlara ilişkin rapor alınmış, 06/08/2015 tarih 29437 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmelik'in 201/2. maddesi hükmü de gözetilerek taraflara tahkikat ve yargılamanın geneliyle ilgili son sözleri de sorulmuş; sözlü iddia ve savunmada bulunma olanağı tanınmıştır. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: İşlem dosyasının tetkikinde; davalı şirketin "..." ibareli 27.04.2021 tarihinde gerçekleştirdiği ... sayılı marka başvurusunun yapılan ilk incelemeler sonrasında 12.08.2021 tarih ve 378 sayılı Bülten’de ilan edildiği, söz konusu ilana karşı davacı yanın 12.10.2021 tarihinde SMK’nın m.6/1, m.6/3, m.6/5, m.6/6 ve m.6/9 hükümleri kapsamında ..... sayılı markalarını mesnet göstererek itirazda bulunduğu, davalı şirket tarafından 17.12.2021 tarihinde itiraza karşı görüş dilekçesi sunulduğu, dilekçesinde ... ve ... sayılı markalar bakımından kullanmama def'i ileri sürdüğü, davacı yanın 02.02.2022 tarihli marka kullanım ispat formu ibraz ettiği, yayına yapılan itirazın ...'nca reddine karar verildiği, bu karara karşı davacı şirket tarafından 25.11.2022 tarihinde yeniden itirazda bulunulduğu, davalı şirketin 29.12.2022 tarihli itiraza karşı görüş dilekçesi sunduğu, yeniden yapılan itirazı değerlendiren ..... sayılı ... kararı ile itirazın reddine karar verdiği, bu kararın davacı marka vekiline 13.11.2023 tarihinde tebliğ edildiği, iki aylık hak düşürücü süre içinde eldeki davanın açıldığı anlaşılmıştır. Dava konusu marka başvurusu 06.02.2024 tarihinde tescil edilmiştir. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun (SMK) 6.maddesinin 1.fıkrasına göre; Tescil başvurusu yapılan bir markanın, tescil edilmiş veya önceki tarihte başvurusu yapılmış marka ile aynılığı ya da benzerliği ve kapsadığı mal veya hizmetlerin aynılığı ya da benzerliği nedeniyle, tescil edilmiş veya önceki tarihte başvurusu yapılmış marka ile halk tarafından ilişkilendirilme ihtimali de dâhil karıştırılma ihtimali varsa itiraz üzerine başvuru reddedilir. Karıştırma ihtimali, ortalama tüketicilerin, her iki işaret arasında bir şekilde bağlantı kurmasıdır. Bu durum, bir mal veya hizmetin alıcısının bildiği veya duyduğu bir mal veya hizmeti aldığı zannı ile başka bir işletmenin aynı veya benzer malını ya da hizmetini alma ihtimali biçiminde tanımlanmaktadır. Karıştırılma ihtimali, iltibas kavramından daha geniş bir kavram olup, doğrudan ve dolaylı karıştırılma ihtimali olarak ikiye ayrılır. Bu ayrıma göre eğer mal veya hizmetin aynı işletmeden ileri geldiği yönünde bir algılama ortaya çıkıyor, yani bir işletmeye ait mal veya hizmet, başka bir işletmeye ait mal veya hizmet ile karıştırılıyor ve bu nedenle satın alınıyorsa doğrudan karıştırılma ihtimali söz konusudur. Buna karşın, eğer mal veya hizmetin markası birbirinden ayırt ediliyor ancak bunların aynı işletmenin markaları olduğu ya da bu mal veya hizmetin aralarında ekonomik veya idari bağlantı bulunan işletmelerden geldiği biçiminde bir algılama oluşuyor ise bu halde de dolaylı karıştırılma ihtimalinden söz edilir. Karıştırılma ihtimalinden bahsedilebilmesi için öncelikle önceki ve sonraki markalar arasındaki mal veya hizmet sınıflarının aynı ya da benzer olması gerekir. Mal veya hizmetlerin benzer olup olmadığının belirlenmesinde, karşılaştırılacak mal veya hizmetlerin benzer alıcı çevresine hitap edip etmediği, benzer ihtiyaçları karşılayıp karşılamadığı, aralarında hammadde-yarı mamül-mamül ürün ilişkisi bulunup bulunmadığı, birbirleri yerine ikame ya da tamamlayıcı ürün ya da hizmet olup olmadıkları, dağıtım kanallarının ortak olup olmadığı, marketlerde aynı reyon ya da raflarda satılıp satılmadıkları, aynı toptancılarda satılıp satılmadıkları gibi kriterler göz önünde tutulmalıdır. Sınıfsal benzerlik karşılaştırmasında gerek Nice sınıflandırması gerekse de ... tarafından çıkartılan sınıflandırma tebliğleri mahkemeler bakımından bağlayıcı değildir. Somut olayın özelliklerine göre ... tarafından çıkartılan sınıflandırma tebliğinde farklı sınıflarda yer almalarına rağmen ilgili alıcısı nezdinde karıştırmaya yol açacak nitelikteki ürün ve hizmet markalarının kapsadıkları mal ve hizmet sınıflarının benzer olarak değerlendirilmesi de mümkündür. Karıştırılma ihtimali bakımından sınıfsal benzerliğin söz konusu olması halinde önceki ve sonraki markanın aynı ya da benzer olup olmadıklarının incelenmesi gerekir. Markaların aynı ya da benzer olup olmadıkları incelenirken markayı oluşturan her bir unsura göre değil, bir bütün olarak karşılaştırılan markaların bıraktığı genel, global izlenim, markaların bütünü ile bıraktığı etki dikkate alınacaktır. Markalarda eğer tanımlayıcı unsurlar var ise bu unsurlar değerlendirme dışı bırakılacaktır. Global değerlendirmeye göre, karşılaştırılan markalar arasında karıştırılma ihtimalinin mevcut olup olmadığı incelenirken, ilgili alıcısı nezdinde bıraktıkları genel intibaya göre markaların benzer olup olmadığı, markalar arasında görsel, işitsel ve kavramsal benzerlik bulunup bulunmadığı, ortalama alıcısının algısının ve satın alma kararı verirken göstereceği özen ve dikkat derecesinin ne olduğu, markalar veya işletmeler arasında bağlantı ihtimalinin söz konusu olup olmadığı gibi hususlar incelenerek değerlendirme yapılmalıdır. Bu şekilde inceleme yapılırken, markanın toplumda ne kadar tanındığı, markaların ayırt edici unsurlarının neler olduğu, markanın hitap ettiği ürün ya da hizmetin tüketici kitlesinin kimler olduğu, bu kitlenin satın alma sürecinde göstermeleri beklenen dikkat ve algılama düzeyinin ne olduğu, mal veya hizmetin niteliğinin ve fiyatının ne olduğu, markanın ne kadar özgün, ayırt edici ya da tanımlayıcı olduğu, seri marka algılamasına yol açıp açmadığı gibi hususlar dikkate alınmalıdır. Belirtilen açıklamalar ışığında, tarafların iddia ve savunmaları, marka işlem dosyası, itiraza/hükümsüzlüğe mesnet markalar, hukuki nitelendirme hali hariç olmak üzere maddi vakıalara ilişkin tespitler barındıran bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; İlk olarak; davalı tarafın işlem ve dava dosyasında ileri sürdüğü kullanmama def’i kapsamında inceleme yapılması gerekmektedir. Davalı yanın, marka işlem dosyasında, davacıya ait ... ve ... sayılı markalar yönünden kullanmama def’inde bulunduğu, işlem dosyasında ..... sayılı belge ekinde sunulduğu görülen delillerin bir kısmı davacı ticaret unvanı ve markasal kullanımlarını içerir delillerdir. Sunulan delillerin büyük bir kısmı 2013-2020 yılları arasına ait ... Kart / ... ... markaları ürünlerine ve bu ürünler aracılığıyla sunulan mal ve hizmetlere yönelik çok sayıda reklam/tanıtım broşür örnekleri ve kampanya görselleri, sosyal medya hesapları, ... ve “...” uygulamasından alındığı görülen tarihsiz ekran görüntüleri, ... markası ile sunulan hizmetlerle ilgili tarihsiz mahiyetteki kampanya görselleri, tarihsiz nitelikte “...” markalarının kullanım örneklerini içerir ekran görüntüleri, hiçbir tarih bilgisi ihtiva etmeyen müşteri mesajları görüntüleri, marka tescil belgeleri, 2021 tarihli reklam harcama örnekleri, 2019 ve 2012 tarihli “.....” açıklamaları olan kart basım faturaları gibi deliller sunulduğu görülmüştür. Davacı yanın “... – ...” şeklindeki markalarını, esasen davacı yanın perakende satış hizmetlerinde uyguladığı kampanyalardan yararlanmak adına tüketiciye sunduğu bir çeşit kampanya/indirim kartı olarak kullandığı, sunulan delillerin davacı markalarının süreklilik ve ciddi yoğunluk arz eden bir kullanıma konu edildiğini ortaya koymaya elverişli deliller olduğu kanaatine varmıştır. Dolayısıyla davacı markalarının temel olarak 09. sınıftaki “manyetik/optik okuyuculu kartlar” ve bu kartların kullanımına konu 36. sınıftaki “Finansal ve parasal hizmetler” de kullanıldığının kabulünün gerekeceği yorumunun yapılması mümkündür. Söz konusu kullanımlarda davacı yanın ... sayılı markasının bütünsel kullanımı ise tespit edilememiştir. Bununla birlikte dava dosyasında ise davacı yanın çok fazla sayıda delile yer verdiği (bir USB içerisinde) görülmekte olup bu deliller incelendiğinde 2013-2021 yıllarına ait ... Kart / ... ... markaları ürünlerine ve bu ürünler aracılığıyla sunulan mal ve hizmetlere yönelik çok sayıda reklam/tanıtım broşür örnekleri, yazılı ve görsel basında çıkan 2009-2013 yılları arasına ait haber örnekleri, ..., ... ... markaları ile ilgili yapılmış çok sayıda televizyon reklam kayıt örneği (2013-2021 yılları aralığına ait), ... markaları ile ilgili 2014-2018 yıllarına ait ilgili yazılı ve görsel medyaya verilen reklamlar için yapılan harcamaları gösterir çok sayıda fatura, ... markaları için yapılan kampanya bütçelerini gösterir excel dökümleri gibi delillerin sunulduğu, sunulan bu delillerin de davacı yanın “...” markalarının kullanımının spesifik olarak “manyetik/optik okuyuculu kartlar” ve bu kartların kullanımına konu 36. Sınıftaki “Finansal ve parasal hizmetler” de kullanıldığını ispata elverişli olduğu, özellikle “...” kart basım faturaları, “...” televizyon reklamları, “...” tanıtım broşürleri, “...” markaları için yapılan reklam/tanıtım harcamaları gibi delillerin tamamı, davacı yanın “...” markalarının uzun yıllardır aralıksız bir şekilde bahsi geçen mal ve hizmetlere yönelik olarak kullandığı yorumunun yapılmasının mümkün olduğu değerlendirilmiştir. Bununla birlikte yine davacı yanın ... sayılı markasının bütünsel kullanımı tespit edilebilmiş değildir. Mahkememizce aldırılan bilirkişi raporunda tablolaştırıldığı üzere; davacı yanın işlem ve dava dosyasına dayanak yaptığı markalar kapsamında kullanmama def’ine tabi (davalı taraf taleplerine konu) markalar yönünden kullanımı ispatlanan, kullanmama def’ine tabi olmayan markalar yönünden ise tescilleri kapsamında yer alan ve dava konusu marka kapsamındaki mal ve hizmetler ile aynı ya da benzer mal ve hizmetlere yer verilmek suretiyle yapılan karşılaştırma sonucunda, bilirkişi raporunda yer verilen tablodan da görülebileceği üzere dava konusu markadaki tüm mal ve hizmetlerin, davacı yanın önceki tarihli markaları kapsamındaki mal ve hizmetler ile aynı ya da benzer oldukları değerlendirilmiştir. Dava konusu markanın mor zemin üzerinde sarı renkte “...” ve beyaz renkte “...” ibarelerinin yazımından oluştuğu, esasen markadaki “.....” renk kombinasyonu ve “...” ibaresinin, davalı başvuru sahibinin lider markası olduğu görülen "..." markasının temel kompozisyonu olduğu, davalı yanın bu marka etrafında eklediği ikincil sözcük unsurları ile çok sayıda seri marka yarattığı, somut başvuruda da “...” kelimesinin yanına “...” kelimesinin eklenmesi suretiyle markanın yaratıldığı, “...” kelimesinin “para” anlamına geldiği, ilgili tüketicilerin “...” kelimesinin anlamını derhal algılayabileceği değerlendirilmiştir. Davacı yana ait markaların tamamında “...” ibaresinin esas unsur olarak kullanıldığı, markalarda genel olarak sarı ve yeşil tonların kullanıldığı, bazı markalarda “E” harfinin ters şekilde konumlandırılarak görsel algıda uyarıcı bir etken oluşturulduğu, yine alternatif görsellerde de “...” ibaresini içerir markaların oluşturulduğu, bu markaların tamamında “...” ibaresinin asli unsur olarak kullanılırken sonuna eklenen "card, ..., bonus, pay" gibi ibarelerle alternatif markaların yaratıldığı görülmektedir. Dava konusu "..." şeklindeki başvuruda, tüketicinin “...” ibaresine algısal bir öncelik yüklemeyeceği, anılan ibareyi “...” kelimesinden bağımsız olarak algılamayacağı düşünülmektedir. Taraf markaları arasında “...” kelimesinin ortaklığı dışında hiçbir görsel benzerlik bulunmamakta, markaların kurumsal imajlarını yansıtan marka örnekleri tamamen farklı algılar yaratmaktadır. Bununla birlikte “...” kelimesinin ortaklığı, normal şartlarda, işaretler arasında asgari düzeyde bir benzerliği şüphesiz oluşturmaktadır. Ancak “...” kelimesi İngilizce “para” anlamına gelen yabancı bir sözcük olup ülkemizdeki tüketiciler tarafından da anlamı bilinen, günlük dilde konuşulan İngilizce sözcüklerden en yaygın bilinenlerindendir. Dolayısıyla tüketici açısından anılan ibare günlük dilde kullanımı bulunmayan yabancı sözcükler gibi algılanmayacak, ortalama düzeyde temel eğitimini almış, ortalama zeka seviyesine sahip bir tüketici anılan ibareye somut bir anlam yükleyebilecektir. “...” kelimesinin bu anlamı itibariyle ise özellikle “manyetik kartlar, para kartları, finansal ve parasal hizmetler, bu hizmetlerle doğrudan bağlantılı hizmetler” açısından tanımlayıcı bir niteliğinin bulunduğu aşikardır. Her ne kadar davacı yan, dosya kapsamına sunduğu deliller ve emsal yargı kararları sonucunda stilize “...” markasını kullanım neticesinde ayırt edici hale getirerek tüketiciler nezdinde müvekkili ile özdeşleştirildiğini ileri sürmüş ise de davacı yanın markalarının elde ettiği bu bilinirliğin markanın kurumsal kimliğini oluşturan renk, yazım biçimi, şekil gibi özellikleri ile birlikte olduğu, başka bir ifadeyle “kullanım örneği” üzerinde olduğu, aksi yönde bir yorumda davacı yanın “...” ibaresinin her türlü kullanımı üzerinde münhasır bir hak elde ettiğinin kabulü halinde sektörel bir kavramın davacı tekeline bırakılması gibi bir sonucun ortaya çıkma riski olacağı açıktır. Bu bağlamda davacı yanın “...” ibaresi üzerindeki hakkının anılan ibarenin görsel anlamda da sahip olduğu unsurları ile birlikte var olduğu değerlendirilmektedir. Bu çerçevede davacı yanın markaları ile dava konusu "..." markası arasında görsel ve işitsel açıdan ön seste yer alan tanınmış “...” markasından kaynaklı yeterli düzeyde farklılıklar bulunduğu, dava konusu marka içerisinde “...” ibaresinin doğrudan sahip olduğu anlamın karşılığını verecek nitelikte kullanıldığı, özellikle tescil edilmek istenen mal ve hizmetlerin büyük bir bölümünün spesifik olarak “...” kavramı ile doğrudan ilişkili oldukları da gözetildiğinde “...” kelimesinin bu amaçla kullanıldığının açık olduğu, bu kullanımda ilgili tüketicinin anılan ibareye münhasıran bir ayırt edicilik veyahut markasal vasıf yüklemeyeceği ve “...” ibaresinin daha evvelden bildiği tanınmış “...” markasının sunduğu bir parasal hizmet türü gibi algılayacağı, dava konusu markanın davacı yanın kurumsal kimliğine işaret eden özellikler ihtiva etmediği, uyuşmazlık konusu mal ve hizmetlerin bir çoğu yönünden “...” ibaresinin ayırt edici niteliğinin olmadığı/son derece zayıf olduğu, “...” ibaresinin doğrudan bu anlamını taşımadığı mal ve hizmetler açısından ise esasen ticaret hayatında yaygın olarak kullanılan, yaratılmış ya da özgün niteliği bulunmayan, bu anlamda ayırt edici gücü zayıf bir unsur olarak kabul edilmesi gereken bir işaret olarak görülebileceği ve bu noktada dava konusu markanın bütünsel imajının yarattığı farklılığın, tüketicinin tek başına “...” ibaresinden kaynaklı iltibas riski ile karşı karşıya kalmasına neden olmayacağı, başka bir ifadeyle “...” kelimesinin “finansal ve parasal hizmetler, para kartları, banka kartları” ve benzeri mal ve hizmetler dışında, ayırt edici vasfı nispeten yükselecek ise de dava konusu markadaki gibi bir kullanımın yarattığı bütünsel algıdaki farklılıkların, tüketicilerin de işaretlerin farklı olarak algılamalarını sağlar yeterlilikte olduğu, bu algıda ise taraf markalarının anılan mal ve hizmetlerde ilişkilendirilme ihtimali dahil karıştırılma tehlikesinin bulunmayacağı değerlendirilmektedir. Dolayısıyla, somut olayda SMK m.6/1 hükmü koşulunun oluşmadığı kanaatine varılmıştır. Davalı şirket müktesep hak iddiasında bulunduğundan bu husus aşağıdaki şekilde incelenmiştir. .... HD.’nin 19.09.2008 tarih ve ...... sayılı “.....” kararında kazanılmış hak teşkil eden önceki markaların tespiti yönünden bazı kıstaslar getirmiştir. .... Hukuk Dairesinin 19.09.2008 tarihli ve ...... Sayılı kararına göre; Bir işletme tarafından uzunca süredir kullanılan markanın asli unsuru muhafaza edilerek ve markanın bu işletme ile bağlantısı ve tüketici nezdinde yarattığı izlenim korunmak suretiyle, önceki markanın kapsadığı ürünlerin veya bir ürün çeşidinin tüketiciye yenilenmiş bir marka imajı ile sunulması ve bu yolla marka sahibi işletmenin piyasaya arz ettiği ürünlerinin de işletmesel köken olarak öncekilerle bağlantılı olduğu mesajını veren yeni markalar yaratmak amacıyla önceki markada yer alan asıl unsurun yanına başkaca asli ve/veya tali unsurlar ekleyerek oluşturduğu markaların seri marka olarak kabulü olanaklıdır. Bu tür markalar niteliği itibariyle 556 sayılı KHK'nın 55. maddesinde tanımlanan ortak markalara benzemekle birlikte; seri markalar, ortak markalarda mevcut olan bir grupta yer alan işletmelerin mal veya hizmetlerini diğer işletmelerden ayırt edilmesi fonksiyonu, teknik yönetmelik gibi özelliklere sahip olması gerekmeyen ve esasen ortak asli unsuru taşımakla birlikte her biri diğerinden bağımsız nitelikteki ticaret ve hizmet markalarıdır. Bu karar içeriğinden de anlaşılabileceği üzere müktesep hakkın kabulü üç koşula bağlanmıştır. Bunlar: • müktesep hak iddia edilen marka ile davaya konu markadaki asli unsurların muhafaza edilmiş olması ve eski markaya karşı hükümsüzlük davası açılacak sürenin dolmuş olması ve bu markanın çekişmesiz şekilde kullanılması, • markalar arasında işletme ile bağlantısı ve tüketici nezdinde yaratılan izlenimin korunması, • dava konusu markada, müktesep hak iddia edilen markaya nazaran kapsamın genişletilmemiş olması. Bu üç şartın gerçekleştiği durumlarda marka sahibi kazanılmış hak elde eder. Hemen belirtmek gerekir ki; yukarıdaki şartlar sağlansa bile, sonraki tarihli marka başvurusu, itiraza mesnet markaya yakınlaşma ve bu yolla haksız yararlanma tehlikesi oluşturmamalıdır. Burada irdelenmesi gereken husus; marka olarak seçilen işaretin önceki tarihli kök seri markaların yenilenmesi suretiyle mi oluşturulduğu, yoksa itiraza mesnet markalar ile yakınlaşarak onunla iltibas tehlikesi doğurma tehlikesi oluşturacak şekilde mi mizanpajının yapıldığıdır. Daha ilk bakışta başvurunun kök markanın değil de, itiraza mesnet markanın yeni düzenlenmiş bir versiyonu olduğu yönünde ortalama tüketici nezdinde izlenim doğuyorsa, önceki kök markalardan kaynaklı müktesep hak şartlarının doğduğundan söz edilemez. Bu itibarla seri marka olarak tescili talep edilen işaret, kök markadan esaslı farklılıklar göstermemeli ve seri marka seçilirken itiraza mesnet markaya yakınlaşacak font, renk, mizanpaj değişikliklerinden kaçınılmalıdır. (.....) Müktesep hak iddiası bakımından hemen belirtmek gerekir ki; önceki tarihli markanın çekişme konusu olmaktan çıkması hali tek başına müktesep hak şartlarının doğumunu sağlamaz. Önceki tarihli markanın başvuruya konu emtialar bakımından aynı zamanda fiili olarak kullanıldığının da ispatlanması gerekir. Zira, müktesep hak müessesesinin kabul edilmesinin amacı, önceki tarihli markanın uzunca süredir kullanımı nedeniyle ilgili tüketici kesiminde oluşan imajın, sonraki tarihli marka başvurusuna sirayet etmesini sağlamaktır. Bu nedenledir ki, fiilen kullanılmayan önceki tarihli markanın ilgili tüketici kesiminde bir imaj duygusu oluşturduğundan söz edilemez. Olmayan imajın yenilenen yeni bir marka başvurusuna aktarımı da dolayısıyla söz konusu olamaz. Müktesep hak şartları bakımından yukarıda ifade ettiğimiz görüşü destekler nitelikte, ....Hukuk Dairesi'nin 06/01/2020 tarih ..... sayılı kararında, önceki markanın fiilen kullanılmasını, müktesep hakkın doğumu bakımından gerekli görmüştür.

Somut olayda yapılan incelemede; davalı yanın ... nezdindeki en eski tarihli markası 2015/28811 sayılı, "..." marka örneğini haiz olan ve tescil işlemleri 09.08.2016 tarihinde tamamlanmış markadır. Dava konusu markanın ise başvuru tarihi 27.04.2021’dir. Dolayısıyla davacı yanın en eski tarihli markası üzerinden dahi dava konusu markanın başvuru tarihi itibariyle henüz 5 yıl geçmediği, dolayısıyla müktesep hak koşulunun somut olayda oluşmadığı kanaatine varılmıştır. SMK m.6/5 hükmüne göre; Tescil edilmiş veya tescil başvurusu daha önceki tarihte yapılmış bir markanın, Türkiye’de ulaştığı tanınmışlık düzeyi nedeniyle haksız bir yararın sağlanabileceği, markanın itibarının zarar görebileceği veya ayırt edici karakterinin zedelenebileceği hâllerde, aynı ya da benzer markanın tescil başvurusu, haklı bir sebebe dayanma hâli saklı kalmak kaydıyla, başvurunun aynı, benzer veya farklı mal veya hizmetlerde yapılmış olmasına bakılmaksızın önceki tarihli marka sahibinin itirazı üzerine reddedilir. SMK m.6/5 hükmü uyarınca; önceki tarihli tescil edilmiş veya tescil başvurusu yapılmış olan bir marka, Türkiye'de ulaştığı tanınmışlık düzeyi sebebiyle, aynı veya benzeri sonraki tarihli marka başvurusunun, aynı veya farklı nitelikteki mal ya da hizmetlere ilişkin tescil talebinin reddini talep edebilir. Bir markanın sadece tanınmış marka niteliğini haiz olması, otomatik olarak o markanın farklı türdeki mal veya hizmetlere ilişkin olarak sonraki tarihli marka başvurusunu engelleme hakkı bahşetmez. Tanınmış marka hakkı sahibinin genişletilmiş korumadan yararlanabilmesi için; A) Tanınmış markanın itibarından haksız yarar elde edilmesi, B) Tanınmış markanın itibarına zarar verilmesi, C) Tanınmış markanın ayırt edici karakterinin zedelenmesi, olasılıklarından en az birinin gerçekleşmesi veya gerçekleşme ihtimalinin bulunması gereklidir. Ayrıca, sonraki tarihli marka başvuru sahibinin, marka başvurusunda haklı bir nedeninin de bulunmaması gerekir. Tanınmışlık, statik ve dogmatik bir durum değildir. Aksine; sürekli güncellenen, dalgalanabilen, bir çok değişkene bağlı dinamik bir süreci içinde barındırır. Bir markanın tanınmış marka niteliğinde olup olmadığı; a)Toplumun ilgili kesimince markanın tanınma düzeyi, b) Markanın kullanıldığı coğrafi alan, kullanım süresi ve yoğunluğu, c)Marka promosyonlarının ve reklamlarının süresi, yoğunluğu, hedef aldığı alan, d)Markanın tesciller veya tescil başvuruları ile korunduğu coğrafi alanın büyüklüğü, e) Markanın resmi mercilerce tanınmışlığına delalet eden karar ve uygulamaları, f) Markanın ekonomik değeri, g) Markanın hitap ettiği mal veya hizmetlerin pazar payı, gibi tahdidi olmayan kriterler dikkate alınmak suretiyle, yapılacak global bir değerlendirme neticesinde her somut olayda ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Hemen belirtilmelidir ki; bir markanın tanınmış marka niteliğini haiz olmasının; yukarıda yer verilen tüm kıstasların sağlanması gerektiğini şart koşmadığı gibi, yukarıda yer verilen kıstaslardan yalnızca birinin gerçekleşmesinin mutlak anlamda ilgili markayı tanınmışlık seviyesine çıkaracağını da göstermez. Burada önemli olan husus; her somut olayda, yukarıda yer verilen kıstaslardan da yararlanarak, global bir değerlendirme yapılması, bunun sonucunda tanınmışlık vasfı ve varsa bu tanınmışlığın etki alanının belirlenmesidir. Tanınmış markanın itibarından haksız yararlanılmasından söz edilebilmesi için; tanınmış markanın iyi şöhret ve itibar sahibi olması, ilgili tüketici kesimi nezdinde markanın olumlu bir imajının olması gerekir. Bu nedenle imaj transferine konu olabilecek sonraki tarihli marka başvurusunun, tanınmış markanın itibarından haksız yararlanma tehlikesi doğurabileceği söylenebilir. Burada önemli olan, sonraki tarihli markayı gören tüketicinin, önceki tarihli tanınmış markanın kendi zihninde oluşturduğu olumlu imaj ile sonraki tarihli marka arasında bir bağlantı (link) kurması, imaj transferi ihtimalinin bulunması, böylece tanınmış markanın olumlu imajının sağladığı kolaylıktan yararlanarak sonraki tarihli marka başvuru sahibinin ticari avantaj sağlama ihtimalinin bulunmasıdır. Böylece, sonraki tarihli marka başvuru sahibi, tanınmış marka sahibinin uzun uğraşlar sonucu oluşturduğu kalite ve güven birikiminden parazitvari yararlanarak, kendi lehine haksız bir avantaj sağlayacaktır. Tanınmış markanın itibarına zarar verilebilmesi için; Tanınmış markanın, arzu edilmeyen olumsuz imaj tehlikesine maruz kalacağı bir hal olasılığı içerisinde bulunması gerekmektedir. Tanınmış markanın itibarının zarar görme tehlikesi altında bulunup bulunmadığı incelenirken, tescile konu mal ve hizmetlerin kapsamı dikkate alınmalıdır. Örneğin; tanınmış bir içecek markasının, aynı veya benzerinin tuvalet temizliği emtialarında marka olarak kullanılması halinde, böyle bir olumsuz imaj tehlikesi söz konusu olabilir. Tanınmış markanın ayırt etme gücünün zedelenmesi için; Sonraki tarihli marka başvurusu nedeniyle, tanınmış markanın ayırt etme gücünün zayıflaması ve bu suretle markanın reklam değerinin düşme ihtimali bulunmalıdır. Tanınmışlık derecesi ve karşılaştırılan markaların hitap ettiği mal veya hizmetlerin birbirleri ile yakınlığı arttıkça, markanın ayırt ediciliğinin zedelenmesi ihtimali de artmaktadır. Bu durumda, markanın muhatap çevresi, sonraki tarihli marka nedeniyle, önceki markanın artık sadece tanınmış marka sahibine ve onun ürünlerine ait olmadığı kanısına varmaktadır. Somut olayda yapılan değerlendirmede; davacı yanın işlem ve dava dosyasına sunduğu deliller ve spesifik olarak yer verdiği görülen mahkeme kararları neticesinde “...” markasının kullanım sonucunda ayırt edicilik kazanarak belli bir bilinirlik elde ettiği görülmüş ise de anılan kararlarda da elde edilen bu bilinirliğin davacı markalarının sahip olduğu kendine has renk kompozisyonu ve yazım karakteri ile oluşturulduğunun açıkça vurgulanmış olduğu görülmekte olup somut olayda da dava konusu markanın tescilinin davacı yanın markalarının elde ettiği ayırt ediciliğe zarar verecek, itibarını kötüleyecek ya da davalı yan lehine haksız kazanç sağlayacak sonuçlar meydana getirmeyeceği, zira dava konusu marka ile davacıya ait markaların umumi intiba olarak benzer olarak algılanmadıkları, bu nedenle SMK m.6/5 hükmü koşulunun somut olayda gerçekleşmediği kanaatine varılmıştır. SMK’nın 6/6 maddesine göre; “tescil için başvurusu yapılmış markanın, başkasına ait kişi ismini, ticaret unvanını, fotoğrafını, telif hakkını veya herhangi bir fikri mülkiyet hakkını içermesi halinde, hak sahibinin itirazı üzerine tescil başvurusu reddedilir.” Bu hüküm kapsamına, kişilik haklarından isim hakkı ile fotoğraf üzerindeki hak, FSEK kapsamında telif hakları ve sınaî haklar olan marka, tasarım, patent, faydalı model, coğrafi işaret, ticaret unvanı, işletme adı ve alan adı girer. Bir alan adının SMK m. 6/6 hükmü uyarınca korunmasının istenebilmesi için, o alan adının fiilen kullanıldığı faaliyet konuları kapsamı ile aynı/benzer konularda bir marka kullanımının söz konusu olması gerekir. Ticaret unvanı, bir tacirin ticari işletmesine ilişkin işlemlerinde kullandığı addır. Markalar, eşya ile işletme arasındaki ilişkiyi kurar ve farklı işletmelerin ürettiği benzer emtiayı birbirinden ayırt etmeye yarar. Buna karşılık, ticaret unvanları ise işletmenin kendisini tanımlar. Şirketlerin ticaret unvanları tescil edilirken, faaliyet alanına her türlü mal ve hizmetin yazılması mümkün olduğundan ve ticaret unvanının bu alanların hepsinde kullanma gibi bir yükümlülük bulunmadığından, ticaret unvanının fiilen kullanıldığı mal ve hizmetler bakımından, 6769 sayılı SMK'nin 6/6 maddesi anlamında sahibine öncelik hakkı sağladığının kabulü gerekmektedir. ....Hukuk Dairesi'nin 13.03.2019 tarih .....r sayılı kararında da, önceki tarihli ticaret unvanı nedeniyle sonraki tarihli aynı/benzer markanın başvurusunun engellenebilmesi için, salt ticaret unvanına ilişkin ticari sicil kayıtlarında yer alan iştigal alanlarına bakılmaması gerektiği, ticaret unvanının fiili olarak kullanıldığı mal ve hizmetler dikkate alınmak suretiyle iltibas değerlendirmesi yapılması gerektiği kabul edilmiştir. Somut olayda yapılan değerlendirmede; davacı yanın ... alan adına dayalı olarak üstün bir hakkının mevcut olduğu yönünde iddiaları bulunduğu görülmüştür. ... alan adı, ..... kayıtlarının sorgulanması neticesinde, davacı ... Tic. A.Ş. adına 27.03.2009 tarihinde tahsis edildiği anlaşılmaktadır. Söz konusu internet sitesinde esasen davacı yanın dosya kapsamına sunduğu deliller ile paralel şekilde “... ” adı altında sunduğu hizmetlerin tanıtımının yapıldığı anlaşılmaktadır. Davacı yanca sunulan bu hizmet, tüketicilerin “...” kartları ile yaptıkları alışverişlerde çeşitli kampanyalardan yararlanarak, indirim ve puan kazanmasını sağlayan bir hizmet olup davacı yanın markalarının kullanıldığı hizmetlerin ötesinde bir faaliyet değildir. Bununla birlikte yukarıda yapılan değerlendirmelerde de belirtildiği üzere davacı yanın “...” ibaresi üzerindeki hak sahipliği sayesinde elde ettiği alan adının varlığı ve alan adının içeriğindeki kullanımlarının, dava konusu marka başvurusu açısından davacı lehine üstün bir hak sağlamayacaktır. Zira dava konusu marka ile davacıya ait alan adı ve içeriğindeki fiili kullanımlar umumi intiba olarak iltibas tehlikesi oluşturacak derecede benzerlik barındırmamaktadır. Bu nedenle somut olayda SMK m.6/6 hükmü koşulunun oluştuğu söylenemeyecektir. SMK m.6/9 hükmüne göre; Kötü niyetle yapılan marka başvuruları itiraz üzerine reddedilir. Kötü niyetli marka başvurusu; Kişiyi, hukuk düzeninin tescil ile elde edilecek hakları kullanması amacı taşımaksızın, hukuka ve ahlaka aykırı olarak, bu hakların hukuk düzenince tasvip edilemeyecek şekilde başka amaçlarla kullanılması olarak tanımlanabilir. Hangi hallerde kötü niyetli olarak marka başvurusunda bulunulmuş sayılacağına ilişkin bir düzenleme bulunmamakla birlikte, genel olarak markayı kullanmaktan ziyade şantaj veya başkasından haksız para elde etmek veya başkalarının ticaretine engel olmak gibi amaçlarla yapılan marka başvuruları kötü niyetle yapılmış başvuru olarak kabul edilmektedir. Kanunun ayrıca müeyyideye bağladığı hususlar tek başına kötü niyet emaresi olarak kabul edilmez. Zira Kanun tarafından zaten müeyyidesi gösterilmiş marka başvuruları için ayrıca kötü niyeti de sebep göstermek doğru görülmemektedir. (....Hukuk Dairesi, 12.06.2019, .....) Somut olayda; davaya konu marka ile itiraza/hükümsüzlüğe mesnet markaların iltibas tehlikesi oluşturacak derecede benzer olmadıkları, bunun haricinde davalı şirketin kötü niyetle hareket ettiğini gösterir somut olgu da ileri sürülmediğinden kötü niyet iddiasına dayalı istemler yerinde bulunmamıştır. Yukarıda izah edilen gerekçelerle; davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir. HÜKÜM: 1-Davanın REDDİNE, 2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 427,60 TL maktu karar ve ilam harcı peşin alındığından ayrıca harç ikmaline yer olmadığına, 3-Davalılar kendilerini vekil ile temsil ettirdiklerinden karar verildiği tarihte yürürlükte bulunan AAÜT m.3 hükmü gereği hesaplanan 40.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine, 4-Davacı tarafından yapılan 427,60 TL peşin harç, 427,60 TL başvurma harcı, 60,80 TL vekalet harcı, 7.500,00 TL bilirkişi ücreti, 210,00 TL posta-tebligat masrafı olmak üzere toplam 8.626,00 TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, 5-Davalı ... Şirketi tarafından yapılan 60,80 TL vekalet harç sarfiyatına ilişkin yargılama giderinin davacıdan alınarak davalı ... Şirketi'ne verilmesine, 6-HMK m.333 hükmü gereği karar kesinleştiğinde artan avansın yatıran tarafa re'sen iadesine, Dair, Davacı vekilinin, Davalı Kurum vekilinin ve Davalı şirket vekilinin yüzüne karşı, HMK m.341 ve m.345 hükümleri gereği kararın taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde ..... Bölge Adliye Mahkemesi ilgili hukuk dairesi nezdinde İSTİNAF yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.20/11/2024

Katip ..... E imzalıdır

Hakim ..... E imzalıdır