İlk Derece Mahkemesi 2023/596 E. 2026/895 K.

T.C. İSTANBUL 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2023/596 Esas KARAR NO : 2026/895

DAVA : Alacak (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : 13/09/2023 KARAR TARİHİ : 08/10/2026

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Dava: Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle ; Dava dışı ... A.Ş. ile davalı ...A.Ş. arasında "..." adresinde bulunan, tapuda "... İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, ... Mevkii, 6990 Parsel'de" kayıtlı taşınmaz üzerinde kurulu akaryakıt satış ve servis istasyonunun işleticiliğine ilişkin; 27.02.2015 tarihli ve 5 yıl süreli Çerçeve Protokol ve Standart Bayilik Sözleşmesi imzalandığını, davalı tarafından 27.02.2015 tarihli Ürün Alım Taahhütnamesi imzalandığını, anılan bayilik sözleşmesi ve ekleri, dava dışı ... A.Ş., dava dışı ... A.Ş. ve davalı ... A.Ş. arasında imzalanan 18.06.2018 tarihli Devir Mutabakatı ile tüm hak ve borçları ile birlikte ... A.Ş.'ye devredildiğini, bayilik sözleşmesinin süresinin sonunda, 27.02.2020 tarihinde dava dışı ... A.Ş. ve davalı arasında imzalanmış olan fesih protokolü ile davalı taraf, EK-3'te sunulan Ürün Alım Taahhütnamesi kapsamında 3630 ton eksik ürün karşılığı kar mahrumiyeti borcu bulunduğu, anılan Ürün Alım Taahhütnamesi kapsamında eksik ürün alım miktarına tekabül eden kar mahrumiyeti tutarını nakden ve defaten ödemeyi kabul ve ikrar ettiğini, fesih protokolü'nde atıf yapılan 27.02.2015 tarihli Ürün Alım Taahhütnamesi (EK-3) ile davalı tarafından yıllık 1500 ton ve sözleşme süresince toplam 7500 ton beyaz ürün alınacağı ve eksik alınan ton başına 110 USD kar mahrumiyeti ödeneceği, bu tutarın sözleşme sonunda toplam olarak talep edilebileceği açıkça hüküm altına alındığını, bu hükümler doğrultusunda imzalanan fesih protokolü ile sözleşme süresince toplam 3630 ton eksik ürün alımında bulunduğunu kabul ve ikrar eden davalının bu nedenle 3630 x 110 USD = 399.300,00 USD kar mahrumiyeti borcu olduğunu, dayanağı yukarıda açıklanan 399.300,00 USD'lik kar mahrumiyeti alacağının 210.000,00 USD'lik kısmı dava dışı ... A.Ş. ile müvekkil ...A.Ş. arasında imzalanan 01.09.2020 tarihli temlik sözleşmesi ile müvekkil ...A.Ş.'ye temlik edildiğini, müvekkili ... A.Ş.'ye verilmiş olan "...Bankası...Şubesi'ne ait 13.09.2018 tarihli ... numaralı 1.000.000 TL bedelli" teminat mektubu, müvekkilin temlik işleminden kaynaklı muaccel alacağının bulunması ve mektubun süresinin dolacak olması nedeniyle 10.09.2020 tarihinde paraya çevrildiğini, müvekkilin temlik aldığı alacağın bu tarihteki kur karşılığı olan 133.890,32 USD'lik kısmının tahsil edildiğini, alacağın 133.890,32 USD'lik kısmının teminat mektubunun paraya çevrilmesi işlemi neticesinde tahsil edilmiş olup müvekkilinin huzurdaki davaya konu tahsil edilmemiş alacak tutarının 210.000,00 USD - 133.890,32 USD = 76.109,68 USD olduğunu, tacir olan davalının fesih protokolündeki borç ikrarı ile bağlı olduğu dikkate alınarak davanın kabulüne karar verilmesini, davanın kabulü ile; müvekkilin davalıdan olan fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla 76.109,68 USD'lik alacağının şimdilik 1.000,00 USD'sinin temerrüt tarihinden itibaren yabancı paraya uygulanacak en yüksek mevduat faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Cevap: Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin ... ili ... ilçesindeki akaryakıt satışı ve servisi alanındaki faaliyetleri kapsamında ...A.Ş. Şirketiyle 27.02.2015 tarihinde 5(beş) yıllık akaryakıt bayilik sözleşmesi imzaladığını, ...A.Ş., sözleşme devam ederken, sözleşmeden doğan tüm hak, yükümlülük ve borçları davacı ... A.Ş.ye devrettiğini, sözleşme süresi bitiminde taraflar arasında 27.02.2020 tarihli 4(dört) aylık yeni bir bayilik sözleşmesi düzenlendiğini, daha sonra bahse konu sözleşmelere istinaden alacaklı olduğunu iddia eden ... A.Ş., grup şirketlerinden ... A.Ş.'ye sözde 399.300 USD kar mahrumiyeti alacağının 210.000 USD'lik kısmını temlik ettiğini, 210.000 USD'lik sözde alacağın bir kısmının tahsili için...A.Ş., müvekkilinin kendilerine dava konusu sözleşmeden farklı, müvekkili ile davacı arasında imzalanan, 15.01.2012 tarihli LPG Satış Sözleşmesi kapsamında teslim ettiği teminat mektuplarından 1.000.000 TL bedelli teminat mektubunu nakde çevirdiğini, haksız olarak nakde çevrilen teminat mektubu nedeniyle müvekkili şirket tarafından davacı ... A.Ş.'ye karşı ... 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. Sayılı dosyasıyla alacak davası ikame edildiğini, dosya derdest olduğunu, müvekkili şirketin dava dışı ... A.Ş. İle yaptığı 27.02.2015 tarihli sözleşme ile sözleşmeye istinaden imzalanan Çerçeve Protokol ve ekleri incelendiğinde, sözleşmeden doğan hak ve alacakların devredilemeyeceği belirtilmiş olduğundan davacı şirket ile dava dışı ... A.Ş. Arasındaki temlik sözleşmesinin geçersiz olduğunu, müvekkili ile dava dışı ... A.Ş. arasında imzalanan 27.02.2015 tarihli Standart Bayilik Sözleşmesi ve ekinde yer alan Ürün Alım Taahhütnamesi ile diğer ek sözleşmeler TBK 20-25. Maddeleri arasında düzenlenen genel işlem koşulları şartlarını içeren sözleşmelerden olduğunu, Borçlar Kanunu'nda mevcut genel işlem koşulları hükümleri emredici nitelikte olup, genel işlem koşulu içeren sözleşmelerin denetim dışı bırakılması, sözleşmenin karşılıklı müzakere yoluyla yapıldığı yönündeki iddialar veya sözleşmede yer alan müzakere koşulları, genel işlem koşullarının denetimine ilişkin hükümlerin uygulanmasını engellemeyeceğini, aksine anlaşmalar kesin hükümsüz olduğunu, dava dışı ... A.Ş. ekonomik olarak daha güçlü olduğundan, hazırlanan standart sözleşme metni ve standart ürün alım taahhütnamesi hükümlerinin tek taraflı olarak müvekkili şirkete dayatıldığını, müvekkilinin sözleşme imzalamadan evvel bu hükümleri dava dışı ... A.Ş. ile müzakere şansı olmadığını, müvekkilinin yıllık 1.500 ton akaryakıt satın alamayacağını- satamayacağını beyan etmesine rağmen, dava dışı ... A.Ş. ürün alım taahhütnamesine tek taraflı olarak yıllık 1.500 ton ürün alımı yapılacağı hükmünün eklenmesi ve sözleşmenin bu şekilde müvekkil şirkete dayatılması iyi niyet ve dürüstlük kurallarına aykırı olduğunu, sözleşmenin bu yönüyle geçersiz ve kesin hükümsüz olduğunu, müvekkili şirketin işletmiş olduğu akaryakıt istasyonunun lokasyonu göz önünde bulundurulduğunda yıllık 1500 ton ürün satılmasının hayatın olağan akışına aykırı olacağını, dava dışı ... A.Ş., ürün alım taahhüdü kapsamında müvekkil şirkete dayatılan akaryakıt miktarının müvekkil tarafından alınamamasına rağmen bu durumu sözleşmeye aykırılık olarak ileri sürmemiş, bayilik ilişkisini beş yılın sonuna kadar devam ettirdiğini, hatta dört aylık yeni bir bayilik sözleşmesi yaptığını, ... 20. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin...E. Sayılı dosyasında mevcut faturalardan, dava dışı ... A.Ş.'nin sözleşmenin yenilendiği tarihlerden sonra (27.02.2016- 27.02.2017- 27.02.2018- 27.02.2019- 27.02.2020) ihtirazi kayıt olmaksızın veya ihtar çekilmeksizin müvekkiline mal vermeye devam ettiğini, müvekkiline gönderilen ihtarnamelerin, sözleşmenin yenilendiği sürelerden sonra gönderildiğinden cezai şartın istenebilmesi şartlarının oluşmadığını, bayilik sözleşmesi ve ekindeki ürün alım taahhütnamesi ile diğer sözleşmeler standart sözleşmelerden olduğundan, TBK 20-25. Maddeleri arasında düzenlenen emredici nitelikteki genel işlem koşulları hükümleri uyarınca kesin hükümsüz olduğunu, kabul etmemekle birlikte sözleşme ve ürün alım taahhütnamesi geçerli olsa dahi, dava dışı ... A.Ş.'nin ihtirazi kayıt ileri sürmeksizin müvekkile mal vermeye devam etmesi cezai şart alacağını isteme hakkını ortadan kaldıracağından davanın reddine karar verilmesi usul, yasa ve hakkaniyete uygun olacağını, ... 20. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .. E. Sayılı menfi tespit dava dosyasının bekletici mesele yapılmasını ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Delillerin Değerlendirilmesi, Davanın Hukuki Niteliği ve Gerekçe ; ...7. Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas (bozma öncesi ... Esas) sayılı dava dosyası, ... 20.Asliye Ticaret Mahkemesinin ...E. sayılı dosyası celp edilmiş, incelenmiştir. Dava, akaryakıt bayilik sözleşmesi çerçevesinde imzalanan ürün alım taahhütnamesine aykırılık nedeniyle cezai şart mahiyetindeki kar mahrumiyetinin tahsili talebine ilişkindir. ... A.Ş. ile ... A.Ş. arasında bayilik sözleşmesi, ek protokoller ve ürün alım taahhütnamesi imzalandığı, sözleşmeler uyarınca toplam 7500 ton ürün alımı taahhüt edildiği halde 3630 ton eksik ürün alımı yapıldığı, ton başına 110 USD kar mahrumiyeti - cezai şart ödeneceğinin kararlaştırılması sebebiyle ... A.Ş.nin 399.300 USD kar mahrumiyeti alacağının varlığını ileri sürdüğü, 01/09/2020 tarihli Alacak Temlik Sözleşmesi ile .. A.Ş.nin 399.300 USD kar mahrumiyeti alacağından 210.000 USD alacağını davacı ...A.Ş.ye temlik ettiği, davacı ...A.Ş.nin ürün alım taahhütnamesinden kaynaklanan borçlara karşılık davalı ... A.Ş. tarafından verilen 1.000.000 TL bedelli teminat mektubunu nakde çevirdiği, 10/09/2020 tarihinde nakde çevrilen teminat mektubunun bu tarihteki kur karşılığının 133.890,32 USD olduğu, bakiye 76.109,68 USD alacağın daha kaldığı belirterek mahkememize işbu alacağın tahsili istemli dava ikame edilmiştir. Ancak, ... A.Ş.nin teminat mektubunun haksız olarak nakde çevrildiğine yönelik ... A.Ş. aleyhinde işbu dava açılmadan evvel 02/12/2020 tarihinde ... 7. Asliye Ticaret Mahkemesi ... E. (eski... E.) sayılı dosyası ile dava ikame ettiği, bu dosyada karar verildiğinden ve dosya istinaf incelemesinde olduğundan birleştirme kararı verilemediği, ancak istinaf incelemesi sonucunda kararının kaldırıldığı, dosyanın yeniden esas kayıt edilmesi üzerine dosya celp edilerek aynı alacakla ilgili olarak yargılama yapılması sebebiyle birleştirme kararı verilmiştir. -Mahkememiz dava dosyası ile ... 7. Asliye Ticaret Mahkemesi ... E. (e....) sayılı dava dosyasında taraflar aynıdır. -Dava konusu ve dava sebebi de ayniyet teşkil etmektedir. -Üstelik, eldeki davada teminat mektubunun nakde çevrilmesinden sonra bakiye alacağın tahsili talep edilirken, 7.ATM dosyasında 133.890,32 USD (1.000.000 TL) tutarlı aynı alacağa ilişkin teminat mektubunun haksız nakde çevrildiği iddiasıyla alacak davası açılmıştır. Bu suretle, davalar arasında alacak miktarı yönünden de ayniyet bulunmaktadır. Mahkememizdeki dava, teminat mektubundan nakde çevrilen kısmından kalan bakiyeye ilişkin olup, aynı alacağa ilişkin 7.ATM.de dava görülmeye devam etmektedir. -Davalar aynı hukuksal nedenlere, aynı sözleşmelere dayanmaktadır. -Biri hakkında verilecek kararın, diğerini mutlak suretle etkileyecektir. 6100 sayılı HMK' nun ''DAVALARIN BİRLEŞTİRİLMESİ'' başlıklı 166. maddesine göre; (1) Aynı yargı çevresinde yer alan aynı düzey ve sıfattaki hukuk mahkemelerinde açılmış davalar, aralarında bağlantı bulunması durumunda, davanın her aşamasında, talep üzerine veya kendiliğinden ilk davanın açıldığı mahkemede birleştirilebilir. (Değişik cümle:16/7/2026-7589/23 md.) İlk davanın açıldığı mahkeme birleştirme kararının kesinleşmesinden itibaren bununla bağlıdır. (2) Davalar, ayrı yargı çevrelerinde yer alan aynı düzey ve sıfattaki hukuk mahkemelerinde açılmış ise bağlantı sebebiyle birleştirme ikinci davanın açıldığı mahkemeden talep edilebilir. Birinci davanın açıldığı mahkeme, talebin kabulü ile davaların birleştirilmesine ilişkin kararın kesinleşmesinden itibaren, bununla bağlıdır. (3) Birleştirme kararı, derhâl ilk davanın açıldığı mahkemeye bildirilir. (4) Davaların aynı veya birbirine benzer sebeplerden doğması ya da biri hakkında verilecek hükmün diğerini etkileyecek nitelikte bulunması durumunda, bağlantı var sayılır. (5) İstinaf incelemesi ayrı dairelerde yapılması gereken davaların da bu madde hükmüne göre birleştirilmesine karar verilebilir. Bu hâlde istinaf incelemesi, birleştirilen davalarda uyuşmazlığı doğuran asıl hukuki ilişkiye ait kararı inceleyen bölge adliye mahkemesi dairesinde yapılır. Bu çerçevede, ... 7. Asliye Ticaret Mahkemesi ... E. (e....) sayılı dava dosyası ile mahkememizdeki davanın tarafların, dava konusunun ve dava sebeplerinin aynı olduğu, aynı hukuksal nedene dayanıldığı, uyuşmazlığın aynı akaryakıt bayilik sözleşmesi ve ürün alım taahhütnamesinden kaynaklandığı, teminat mektubunun tazmininden kaynaklanan alacağa yönelik dava görülmeye devam edilirken teminat mektubunun tazmininden sonra bakiye kalan alacağın tahsilinin işbu davada talep edildiği, aynı alacağa ilişkin davalar arasında sıkı hukuki ve fiili bağlantı bulunduğu,tahkikat işlemlerinin birlikte yürütülmesinde hem yargılamanın daha az masrafla ve daha hızlı sonuçlandırılması için / usul ekonomisi ilkesi, hem de farklı sonuçlara ulaşılarak mahkemeler arasında aynı vakıa hakkında çelişik kararlarının önlenmesi bakımından davaların birlikte görülmesinde mutlak yarar bulunduğu, anılan davanın mahkememiz dava dosyasından daha önce açılmış olduğu, davalar arasında sıkı hukuki ve fiili bağlantı bulunan ... 7. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas s. dosyası ile birleştirilmesine dair karar verilmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: (Gerekçesi ve Ayrıntısı Yukarıda Açıklandığı Üzere); 1-Mahkememizin iş bu dava dosyasının, ... 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas (bozma öncesi ... Esas) sayılı dava dosyası ile aralarında hukuki ve fiili bağlantı bulunduğundan BİRLEŞTİRİLMESİNE, 2-Davaya ve yargılamaya birleştirilen ... 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin...Esas sayılı dava dosyası üzerinden devam edilmesine, 3-Harç, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin asıl dosya ile birlikte hüküm altına alınmasına, 4-Dosyanın esas kaydının bu şekilde kapatılmasına, 5-Birleştirme kararının derhal diğer dava dosyasına bildirilmesine, Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık yasal süre içinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yasa yolu açık olmak üzere oy birliğiyle verilen karar açıkça okunup anlatıldı.08/10/2026

Başkan

Üye

Üye

Katip