İlk Derece Mahkemesi 2023/10 E. 2026/465 K.

T.C. İSTANBUL 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2023/10 Esas KARAR NO :2026/465

DAVA:Ticari Bankacılık İşlemlerinden Kaynaklanan Davalar (İstirdat) DAVA TARİHİ:03/01/2023 KARAR TARİHİ:14/07/2026

Mahkememizde görülmekte olan Ticari Bankacılık İşlemlerinden Kaynaklanan Davalar (İstirdat) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda; GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket emrühavalesine, dava dışı ... ... San. İth. İhr. Tic. Ltd. Şti. tarafından, ... A.Ş (...) 16.11.2022 vade tarihli, 33.945,03-TL tutarlı ... seri numaralı çek ile ... A.Ş. (...) 20.11.2022 vade tarihli, 30.187,39-TL tutarlı ... seri numaralı çekin keşide edilmiş olduğunu, anılan çeklerin müvekkili şirket adına keşide edilmiş ancak sonrasında henüz müvekkilce ciro edilmeden kaybolmuş olduğunu, şirket içinde yapılan araştırmada çeke ulaşılamamış ve akıbeti hakkında bilgi edinilememiş olduğunu, bu nedenle müvekkilinin rızası dışında elinden çıkan ve kaybolan çekler hakkında ihtiyati tedbir konularak ödemeden yasaklanmasına ve yargılama sonucunda iptaline karar verilmesi talebiyle 23/09/2022 tarihinde ... Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/... E. Sayılı dosyasında taraflarınca dava ikame edilmiş olduğunu, taraflarınca 9.650-TL teminat bedeli (alacağın %15'inden az olmamak üzere) anılan dosyaya yatırılmak suretiyle çekler için ödeme yasağı getirilmiş olduğunu, yukarıda açıklanan nedenlerle; müvekkili şirketin, davalı alacaklıya borçlu bulunmadığının tespitini, her iki çek ve başlatılan icra takipleri bakımından dosya bedelleri icra müdürlüğüne ödenmiş olduğunu, ayrıca ... Asliye Ticaret Mahkemesi 2021/... E. Sayılı dosyasında ikame edilen çek iptali dosyasında, çek bedellerinin %15'i tutarında teminat yatırılmış olduğundan bir kez daha teminat yatırılması hususunda karar verilmemesini, .... İcra Müdürlüğü 2022/... E. ve .... İcra Müdürlüğü 2022/... E. Sayılı dosyalarına konu takiplerin iptali ile bu icra dosyalarına depo edilen dosya borcu bedellerinin ihtiyati tedbir yoluyla alacaklıya ödenmemesine karar verilmesini, müvekkilinin borçlu olmadığı halde ödemek zorunda kaldığı ve icra müdürlüğüne 25/11/2022 tarihinde depo edilen 47.000-TL ve 06/12/2022 tarihinde depo edilen 40.000-TL olmak üzere toplam 87.000-TL'nin ödeme tarihinden itibaren yasal faizi ile istirdadını, haksız olarak çeki elinde bulunduran davalılardan anılan çeklerin istirdadını, haksız ve mesnetsiz olarak konulan haciz şerhleri nedeniyle davacı şirketin ticari ilişkilerinin zedelenmesi ve sekteye uğraması nedeniyle 20.000-TL manevi tazminat bedelinin tarafımıza ödenmesini, her türlü yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesi talep ile dava ettiği görüldü. Davalı ... vekilinin cevap dilekçesinde özetle; açılan dava yerinde olmayıp davanın reddine karar verilmesini talep ettiklerini, dava dilekçesinde; dava konusu çeklerin, davadışı keşideci ... ... şirketi tarafından keşide edildikten sonra davacı ... ... şirketine gönderildiği ancak davacı şirkete ulaşmadan kaybolduğunun belirtilmiş olduğunu, yani dava dilekçesindeki ifadelerden dava konusu çeklerin davacıya hiç ulaşmadığının anlaşılmakta olduğunu, emre yazılı senetlerde devir işlemi ciro ve zilyetliğin devri yoluyla gerçekleşmekte olduğunu, davacının iddiasına göre dava konusu çekin, davacı ... ... şirketinin eline hiç geçmemiş olduğunu, çekin, davacının eline hiç geçmediğinden, davacının çekte yetkili hamil olmadığını, yani davacının çekte hak sahipliği sıfatı bulunmadığını, bu nedenle davacının çekin istirdatını isteyebilmesinin mümkün olmadığını, somur olayda da çeklerin davacıya teslim edilmediğinden davacının çeklerde yetkili hamil sıfatı bulunmamakta olduğunu, bu nedenle davanın, çeklerin istirdatını isteyebilmesinin hukuken mümkün olmadığını, davacının çeklerin istirdatını isteyebilmesi mümkün bulunmadığı gibi olayda TTK 792 şartlarının da oluşmadığını, davacının, çekin rızası dışında elinden çıktığını ve çekteki imzanın kendisine ait olmadığını iddia etmiş ise de (kabul anlamına gelmemekle birlikte) çekteki imzanın davacıya ait olmamasının menfi tespit davası açısından önemli ise de çek istirdat davaları açısından önemli olmadığını, davacının ise müvekkilinin kötüniyetli olduğuna dair hiçbir somut delil sunmadığını, bu nedenle TTK 792 şartlarının olayda oluşmadığını, ayrıca davacının menfi tespit talebinde haklı olabilmesi için çekteki imzayı benimsememiş veya imzaya icazet vermemiş olması gerekmekte olduğunu, davacı tarafın takibe konu çekte lehtar, davadışı ... ... Şirketi ise davacıdan sonraki ciranta olduğunu, dava konusu çekin davacı tarafından davadışı ... ... Şirketine verilip verilmediğinin ortaya çıkması için her iki şirketin ticari defter ve kayıtlarının incelemesini talep ettiklerini, bir an için çekteki imzanın davacı şirket yetkililerine ait olmadığı varsayımında dahi müvekkili aleyhine tazminata mahkum edilmesine yasal olanak bulunmadığını, dava konusu çek incelendiğinde; çekin müvekkiline ciro yoluyla geçtiği ve davacı ile müvekkili arasında başka cirantalar bulunduğunun görüleceğini, müvekkilinin çeki davacıdan almadığından çekteki imzanın davacıya ait olup olmadığını bilecek durumda olmadığını, bu nedenle iyiniyetli olduğunu, müvekkilinin, çekten doğan alacağının tahsili amacıyla iyiniyetle takip başlatmış olduğunu, bu nedenle yapılacak inceleme neticesinde, çekteki imzanın davacı şirket yetkililerine ait olmadığı tespit edilse dahi müvekkilinin tazminatla sorumlu tutulmasının mümkün olmadığını, çekteki imzanın davacıya ait olmadığının tespiti halinde müvekkilinin tazminat ödemekle sorumlu tutulamayacağı gibi davacının icra dosyasına yatırdığı paraların faiziyle istirdatına karar verilebilmesinin de mümkün olmadığını, davacı tarafça icra dosyasına yatırılan paranın ise borç ödemesi değil, mahkemenin verdiği ihtiyati tedbir kararı doğrultusunda, teminat amaçlı yatırılan paralar olduğunu, yani müvekkilce davacıdan tahsil edilen hiçbir para bulunmadığını, müvekkilinin davacıdan bir para tahsil etmediğinden, müvekkilinin tahsil etmediği bir parayı ve bu paranın faizini davacıya ödemesi hukukun mümkün olmadığını, aksi taktirde müvekkilinin sebepsiz yere fakirleşecek olup davacının taleplerinin bu nedenle yerinde olmadığını, çekteki imzanın davacıya ait olmadığının tespiti halinde (menfi tespit davasının kabulü halinde) davacı bu kararı icra dosyasına sunarak zaten icra dosyasına yatırdığı paraları başkaca hiçbir işleme gerek kalmadan geri alabileceğini, bu nedenle davacının İİK 72/7 kapsamında icra dosyasına yatırdığı paranın faiziyle birlikte istirdatını talep edebilmesinin mümkün olmadığını, müvekkilinin TBK 58 anlamında manevi tazminatla sorumlu tutulabilmesi için davacının kişilik haklarının zarar görmesinin yanında müvekkilinin davacıya zarar verme kastıyla hareket etmiş olması gerektiğini, oysa müvekkilinin davacı tarafı tanımayıp sadece alacağını tahsil etmek maksadıyla ve kanunun kendisine tanıdığı haklar çerçevesinde hareket etmiş olduğunu, bu nedenle de müvekkilinin zarar verme kastıyla hareket ettiğinin söylenemeyeceğini, olayda haciz işleminin uygulandığı tarihte davacı tarafından müvekkilinin aleyhine açılan hiçbir dava bulunmamakta olduğunu, bu da haciz işlemlerinin zarar verme kastıyla yapılmadığını ve manevi tazminat şartlarının oluşmadığını gösterdiğini, bu nedenle müvekkilinin manevi tazminatla sorumlu tutulabilmesinin mümkün olmadığını, yukarıda açıklanan nedenlerle; davanın reddini, davacının %20'den az olmamak üzere tazminata mahkum edilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ile cevap verdiği görüldü. Davalı ...'e usulüne uygun tebligat hazırlandığı ancak davaya karşı cevap dilekçesi sunmadığı görüldü. DELİLLER VE GEREKÇE; Dava, çeklerden dolayı İİK 72. Maddesi uyarınca borçlu olmadığının tespiti ve icra dosyalarına 25.11.2022 tarihinde depo edilen 47.000TL ve 06.12.2022 tarihinde depo edilen 40.000TL toplam 87.000TL ödenen bedellerin istirdadı, TTK'nun 792. Maddesine dayanılarak çeklerin istirdadı, 20.000TL manevi tazminat taleplerine ilişkindir .... İcra Dairesinin 2022/... E. Sayılı icra takip dosyasının incelenmesinde; davalılardan ... tarafından davacı aleyhine ... A.Ş ... Sanayi Şubesinin 16.11.2022 keşide tarihli, 33.945,03-TL tutarlı ... seri numaralı çeke dayalı olarak 37.4170,67TL toplam alacağın tahsili için örnek 10 kambiyo takibi başlatıldığı görülmüştür. .... İcra Dairesinin 2022/... E Sayılı icra takip dosyasının incelenmesinde; davalılardan ... tarafından davacı aleyhine ... A.Ş ... Sanayi Şubesinin 20.11.2022 keşide tarihli, 30.187,39-TL tutarlı ... seri numaralı çeke dayalı olarak 33.335,77 TL toplam alacağın tahsili için örnek 10 kambiyo takibi başlatıldığı görülmüştür. ... A.Ş ... Sanayi Şubesinin 16.11.2022 keşide tarihli, 33.945,03-TL tutarlı ... seri numaralı çekin incelenmesinde; keşidecinin: ... ... San. İth. İhr. Tic. Ltd. Şti., lehtarın: davacı olduğu, çek arkasındaki 1.cironun şeklen davacıya ait olduğu, 2.cironun dava dışı ... San. Ve Tic. Ltd. Şti.'nin 3. Cironun; ... dördüncü cironun ...'e ait olduğu, 5. Cironun davalılardan ...'e ait olduğu, çekin ibrazında ödeme yasağı kararı nedeniyle ödeme yapılmadığının belirtildiği görülmüştür. ... A.Ş ... Sanayi Şubesinin 20.11.2022 keşide tarihli, 30.187,39-TL tutarlı ... seri numaralı çekin incelenmesinde; keşidecinin: ... ... San. İth. İhr. Tic. Ltd. Şti., lehtarın: davacı olduğu, çek arkasındaki 1.cironun şeklen davacıya ait olduğu, 2.cironun dava dışı ... San. Ve Tic. Ltd. Şti.'nin 3. Cironun; ... dördüncü cironun ...'e ait olduğu, 5. Cironun davalılardan ...'e ait olduğu, çekin ibrazında ödeme yasağı kararı nedeniyle ödeme yapılmadığının belirtildiği görülmüştür. .... İcra Hukuk Mahkemesi ... E. Sayılı ... K sayılı 28.11.2023 tarihli kararı ile ; .... İcra Dairesinin 2022/... E. Sayılı takibe dayanak çekte davacı ... ... San. Tic. A.Ş.'nin imza itirazının kabulüyle takibin davacı yönünden durdurulmasına , davalı alacaklının kötü niyeti ispat edilemediğinden davacının tazminat talebinin reddine karar verilmiştir. .... İcra Hukuk Mahkemesine müzekkere yazılarak .... sayılı kararı ile ; .... İcra Dairesinin 2022/... E. Sayılı takibe dayanak çekte davacı ... ... San. Tic. A.Ş.'nin imza itirazının kabulüyle takibin davacı yönünden durdurulmasına , davalı alacaklının kötü niyeti ispat edilemediğinden davacının tazminat talebinin miktar itibariyle kesin olarak reddine karar verilmiştir. TTK’nın 792. maddesine göre, "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' TTK'nın 790. maddesinde ise, "cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır" hükmü düzenlenmiştir. Çek istirdatı davalarında davacının; çekin yetkili hamili olduğunu, çekin rızası hilafına elinden çıktığını ve davalının çeki kötüniyetle iktisap etmiş veya çeki iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerekmektedir. Çeki elinde bulunduran davalının çeki edinme nedenini açıklama mecburiyeti bulunmamaktadır, aksi düşüncenin kabulü çekin “mücerretlik” vasfını ortadan kaldırır. YARGITAY 19. Hukuk Dairesinin 2013/15932 E. 2014/793 K. 08.01.2014 tarihli kararında ; "Dava, İİK'nın 72. maddesine dayalı "çekler nedeniyle borçlu bulunulmadığının tespiti yani menfi tespit" davasıdır. İcra Mahkemesince, çeklerdeki imzanın keşideci şirket yetkilisine ait olmadığının saptandığı gerekçesiyle icra takibinin durdurulmasına karar vermiş olması takip hukukunu ilgilendirmekte olup davacının maddi hukuk açısından menfi tespit davası açmasına engel teşkil etmez. Öte yandan takip hukukuna ilişkin inceleme yapan icra mahkemesinde alınan bilirkişi raporu genel mahkemeyi bağlamaz. Bu durumda mahkemece yeniden imza örnekleri toplanıp, imzanın davacıya ait olup olmadığı yönünde uzman bilirkişi raporu alınıp, sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme sonucunda yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamış, mahkeme kararının bozulması gerekmiştir." şeklinde hüküm kurulmuştur. Menfi tespit davalarında kural olarak ispat yükü alacaklıya ait olup, alacak ilişkisi kambiyo senedinden kaynaklanıyorsa senede karşı senetle ispat kuralı gereği borçlu tarafından, aynı mahiyette bir belgeyle borçlu olunmadığının ispatlanması gerekmektedir. Sahtelik iddiası yargılamanın her aşamasında ileri sürülebilecek itiraz niteliğinde olup, mahkemenin davacı tarafından ileri sürülen sahtelik iddialarını HMK'nın 208 ve 211. ve devamı maddelerine göre tahkik etmesi ve imza inkarına ilişkin itirazın tam ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde belirleyip değerlendirmesi, elde edilecek sonucu tüm dosya münderecatı ile birlikte değerlendirerek bir karara bağlaması zorunludur. Takibe dayanak çeklerdeki imzanın davacı borçluya ait olduğu hususunda ispat yükü davalı alacaklı üzerindedir. Gebze Ticaret Sicil Müdürlüğünden davacı şirketin kayıtları celp edildiğinde davacı şirketin yetkililerinin ... oldukları görülmüştür. Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacının .... İcra Dairesi 2022/... E. Ve .... İcra Dairesi 2022/... E sayılı icra takiplerine konu çeklerdeki lehtar-ciranta imzalarını inkar ederek borçlu olunmadığının tespitini, çeklerin istirdadını, icra dosyalarına ödediği bedellerin iadesini ve tarafına manevi tazminat ödenmesini talep ettiği, .... İcra Hukuk Mahkemesi ... E. Sayılı ... K sayılı 28.11.2023 tarihli , .... İcra Hukuk Mahkemesine müzekkere yazılarak .... sayılı kararları ile imza incelemesi yapılarak davacının imzalara itirazlarının kabulü ile icra takiplerinin durdurulmasına karar verildiği, davanın 2004 sayılı İİK'nun 72/7. Maddesinde düzenlenen 1 yıllık hak düşürücü sürede açıldığı, sahtecilik iddiasının mutlak defi olması ve herkese karşı ileri sürülebilecek olması nedeniyle davalının iyiniyetli hamil olduğu iddiasının sonuca etkili olmadığı, davacının çeklerdeki imza inkarı nedeniyle çek asılları, davacı şirket yetkililerinin mukayeseye esas imza asılları celp edildikten sonra Mahkememizce ispat yükünün davalılarda olduğu gözetilerek bilirkişi ücreti yatırılması için davalılara kesin süre verildiği, verilen kesin süreler içinde davalılarca bilirkişi ücretinin yatırılmadığı, davalılardan ...'in takip alacaklısı olduğu, ...'ün davacıdan sonraki cirantalardan olduğu, davacının davalılara borçlu olmadığının tespitini talep etmekte hukuki yararı olduğu, kesin sürede bilirkişi ücretini yatırmayan davalıların çeklerdeki imzaların davacıya ait olduğunu kanıtlayamadıkları, bu nedenle davacının borçlu olmadığının tespiti ve icra dosyalarına ödediği miktarların istirdadı istemlerinin kabulü gerektiği, çek istirdadı davasının çeki elinde bulunduran takip alacaklısı davalı ...'e karşı ileri sürülebileceği, davalı ... bakımından pasif husumet yokluğundan çek istirdadı isteminin reddi gerektiği, TTK'nun 792. Maddesi uyarınca davalı alacaklının çeki kötüniyetle iktisap ettiği veya iktisapta ağır kusurlu olduğu ispatlanamadığından davalı ... yönünden çek istirdadı talebinin reddi gerektiği, manevi zararın davacı tarafça ispatlamadığı, yasal yollara başvurulması ve kambiyo senedine dayalı takip yapılması tek başına manevi tazminat sorumluluğunu doğurmayacağı görülmekle manevi tazminat talebinin reddi gerektiği anlaşılmış ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; A. MENFİ TESPİT TALEBİ YÖNÜNDEN: 1-DAVACININ DAVASININ KABULÜ ile davacının ... A.Ş (...) 16.11.2022 vade tarihli, 33.945,03-TL tutarlı ... seri numaralı çek ve ... A.Ş (...) 20.11.2022 vade tarihli, 30.187,39-TL tutarlı ... seri numaralı çek nedeni ile davalılara borçlu olmadığının tespitine, davacının bu çeklere dayalı başlatılan .... İcra Dairesi 2022/... E. ve .... İcra Dairesi 2022/... E sayılı takip dosyalarından davalı ...’e borçlu olmadığının tespitine B. ÇEK İSTİRDAT TALEBİ YÖNÜNDEN: 1-Davacının davasının davalı ... bakımından reddine 2- Davacının davasının davalı ... bakımından pasif husumet yokluğu nedeni ile reddine, C.İCRA DOSYALARINA ÖDENEN MEBLAĞIN İSTİRDADI TALEBİ YÖNÜNDEN: 1-Davacının davasının kabulü ile .... İcra Dairesi 2022/... E sayılı takip dosyasına yatırılan 40.000TL ve .... İcra Dairesi 2022/... E. sayılı takip dosyasına yatırılan 47.000TL olmak üzere 87.000TL’nin (40.000TL’ye 06.12.2022 tarihinden itibaren işleyecek, 47.000TL’ye 25.11.2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle ) davalı ...’den alınarak davacıya verilmesine Ç.MANEVİ TAZMİNAT TALEBİ YÖNÜNDEN: 1-Davacının davasının reddine, 2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesine göre hesap edilen 5.942,97-TL. maktu karar ve ilam harcından peşin olarak alınan 1.095,23-TL. harç ile 732,06-TL.'nın toplamı olan 1.827,29-TL.'ndan mahsubu ile bakiye 4.115,68-TL. harcın davalılardan alınarak hazineye gelir kaydına, 3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 45.000-TL. vekalet ücretinin davalılardan alınarak davacı tarafa verilmesine, 4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 45.000-TL. vekalet ücretinin davacı taraftan alınarak davalılara verilmesine, 5-Davacı tarafından başlangıçta yatırılan 179,90-TL. başvurma harcı + 1.095,23-TL. peşin harç + 732,06-TL. tamamlama harcının toplamı olan 2.007,19-TL.'nin davalılardan alınarak davacıya verilmesine, 6-Davacı tarafından yapılan 1.269,25-TL. tebligat-müzekkere masrafları olan yargılama giderlerinin kabul ve ret oranına göre 645,15-TL'nin davalılardan alınarak davacıya verilmesine, geriye kalanın kendi üzerinde bırakılmasına, 7-Davacı tarafından yatırılan bakiye gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde davacı tarafa iadesine, Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, diğer tarafın yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmek üzere mahkememize hitaben yazılmış, mahkememize ya da en yakın Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek bir dilekçe ile gidilebilecek İSTİNAF yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.14/07/2026

Katip ... e-imzalıdır

Hakim ... e-imzalıdır