Danıştay 2024/2096 E. 2025/311 K.

T.C. D A N I Ş T A Y İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU Esas No : 2024/2096 Karar No : 2025/311

TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- ... Spot Mağazacılık Gıda Tüketim Ürünleri Sanayi Ticaret Anonim Şirketi VEKİLİ : Av. ... 2- ...Derneği VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- ... 2-...Bakanlığı VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : Danıştay Dördüncü Dairesinin 27/03/2024 tarih ve E:2024/473, K:2024/2169 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: 10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin, 13/04/2007 tarih ve 26492 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 15. maddesi ile değişik, anılan Yönetmelik'in eki olan Gayrisıhhî Müesseseler Listesi'nin üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseselerin sayıldığı kısmında, "Gıda Maddeleri, İçkiler, Yemler ve Tarımsal Ürünler Sanayii" başlığı altında yer alan 6.19 sayılı maddesindeki, "Günlük üretimi 1000 kg/günden az olan ekmek, sade pide ve ekmek çeşitleri üreten büyükşehir belediyesi sınırları içinde en az 250 m², büyükşehir belediyesi olmayan illerde en az 200 m², köy, belde ve ilçe belediye sınırları içinde en az 100 m² olması zorunlu yerler" şeklindeki düzenlemenin iptali istenilmiştir. Daire kararının özeti: Danıştay Dördüncü Dairesinin 27/03/2024 tarih ve E:2024/473, K:2024/2169 sayılı kararıyla; Anayasa'nın 124. maddesi, 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 4. maddesi, 10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrası ile Yönetmelik'in "Gayrisıhhi Müesseseler Listesi" başlıklı Ek-2 cetvelinin (B) bölümünün 6.15 nolu sırasına yer verilerek; 3572 sayılı Kanun'da insan sağlığına zarar vermemek, çevre kirliliğine yol açmamak, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunmasıyla ilgili düzenlemelere aykırı davranmama şeklindeki genel ölçütlere göre işyeri açma ve çalışma izni verilmesine ilişkin bir yönetmelik ile esasların belirlenmesi konusunda idareye takdir yetkisi tanındığı, Yönetmelik'te ekmek fırını veya diğer gayrisıhhî müesseselerin, belirli ölçütlere göre birinci, ikinci ya da üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese olarak sınıflandırıldığı, ekmek, sade pide ve ekmek çeşitleri üreten iş yerlerinin sınıflandırılmasında, iş yerinin yüz ölçümü ve günlük üretim kapasitesinin ölçüt olarak belirlendiği, iş yerinin yüz ölçümü; bulunduğu ilin büyükşehir olup olmaması, köy, belde veya ilçe sınırlarında olup olmamasına göre değişiklik gösterdiği, İdarece, ülke genelindeki iş yerlerine yönelik belirli standartlar oluşturulurken, bu standartların belli ölçütler esas alınarak belirlenmesi gerektiği, bu standartların, iş yerindeki faaliyetin konusu, bulunduğu yerleşim yerinin nüfusu, yoğunluğu, yönetimsel yapısı ve benzeri ölçütler göz önüne alınarak belirlenebileceği, Yönetmelik'te ekmek, sade pide ve ekmek çeşitleri üretilen iş yerlerinin ikinci ya da üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese olarak ayrıldığı, bu iş yerlerinin ikinci sınıf gayrisıhhî müessese olarak nitelendirilebilmesi için günlük üretimin 1.000 kg/gün ve üzerinde olması, iş yerinin asgari yüksekliğinin 3,5 metre olması ve büyükşehir belediyesi sınırları içinde en az 400 m², büyükşehir belediyesi olmayan illerde en az 300 m², köy, belde ve ilçe belediye sınırları içinde en az 250 m² ve üzeri genişlikte olması gerektiği, üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese olarak nitelendirilebilmesi için ise, günlük üretimin 1.000 kg/günden az olması, iş yerinin büyükşehir belediyesi sınırları içinde en az 250 m², büyükşehir belediyesi olmayan illerde en az 200 m², köy, belde ve ilçe belediye sınırları içinde en az 100 m² genişlikte olması gerektiği, bu doğrultuda, söz konusu iş yerlerinin üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese ölçütlerini taşımaması hâlinde iş yeri açma ve çalışma ruhsatı alabilmesinin mümkün olmadığı, Görüldüğü gibi ekmek, sade pide ve ekmek çeşitleri üretilen iş yerlerinin sahip olması gereken asgari şartların ayrıntılı bir şekilde düzenlendiği, yerleşim yerinin büyüklüğüne bağlı olarak ihtiyaç arttıkça bu iş yerlerinin sağlaması gereken m² şartının da arttığı, Bu durumda, idarece işyerlerine yönelik belirli bir standart oluşturulmasına ilişkin dava konusu düzenlemede kamu yararı ve hizmet gerekleri bakımından hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davacılar tarafından, dava konusu Yönetmelik hükmü gerekçe gösterilerek unlu mamuller ruhsatına sahip iş yerinde, simit-poğaça pişirilen makinaya, ekmek formunda hamur konulup pişirildiğinde ruhsat iptali ve para cezası uygulandığı, unlu mamuller işletmesinin standart pişirme makinasının, ekmek formunda hamur pişirmeye de uygun olduğu, bu hamuru simit olarak pişirirken de ekmek olarak pişirirken de farklı bir sıcaklık veya tehlike doğmadığı, kullanılan pişirme makinalarının seyyar, doğalgazlı/elektrikli ve çevreye zarar vermemesi için ısı yalıtımlı olduğu, 30-40 metrekarelik bir unlu mamuller işletmesine konulan seyyar simit poğaça pişirme makinasının büyüklüğünün zaten en fazla 1x1x2 metre ebadında olduğu, insanların zaten yeterince maddi sıkıntı yaşadıkları ortamda günde 300 tane simit üretirken yanında, pişirme makinasının küçük olması nedeniyle sınırlı miktarda ekmek formunda hamur pişirmesinin binaya ne şekilde zarar vereceği ispatlanmadan buna engel olmanın adil olmadığı, bu yönüyle söz konusu düzenlemenin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : Davalı idareler tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1.Davacıların temyiz istemlerinin reddine, 2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Danıştay Dördüncü Dairesinin temyize konu 27/03/2024 tarih ve E:2024/473, K:2024/2169 sayılı kararının ONANMASINA, 3.Kesin olarak, 12/02/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

X-İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin Gayrisıhhi Müesseseler Listesi Başlıklı Ek-2 cetvelinin (C) bölümünün 6.19 nolu sırasında; günlük üretimi 1000 kg/günden az olan ekmek, sade pide ve ekmek çeşitleri üreten büyükşehir belediyesi sınırları içinde en az 250 m², büyükşehir belediyesi olmayan illerde en az 200 m², köy, belde ve ilçe belediye sınırları içinde en az 100 m² olması zorunlu yerler üçüncü sınıf gayrisıhhi müesseler arasında sayılmış; 4. maddenin 1-e bendinde, üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseselerin, meskenlerin yanında açılabilmekle beraber yalnız sıhhî nezarete tabi tutulması gereken iş yerlerini ifade edeceği tanımlamasına yer verilmiştir. Dava konusu Yönetmelik maddesi ile ülkemizde en çok tüketilen gıda maddelerinden biri olan ekmek ve ekmek çeşitlerinin üretiminden tüketicilere ulaşıncaya kadar halk sağlığının ve güvenliğinin korunması amacının gerçekleştirilmesi için sağlık ve çevre şartlarına göre belirli standartların sağlanabilmesine yönelik koşullar getirilebilecek olmakla birlikte söz konusu düzenleme ile getirilen "büyükşehir, köy, belde ve ilçe" kriteri esas alınarak farklı koşulların aranmasının haklı bir gerekçesi bulunmamaktadır. İl sınırlarının büyükşehir belediyesi sınırları olarak kabul edilmesiyle aynı nüfus büyüklüğüne sahip olan ilçe ve beldelerin farklı uygulamalara tabi tutulması eşitlik ilkesi yönünden de hukuka aykırılık oluşturur. Hatta Büyükşehir Belediyesi kapsamında olup merkezin dışındaki az nüfuslu bir ilçede fırın için asgari 250 m² yer koşulu aranırken, nüfusu çok daha büyük diğer il belediyesi kapsamında bulunan bir yerde fırın için 200 m²nin yeterli sayılması açık bir çelişki oluşturmaktadır. Halk sağlığı ve güvenliği bakımından büyükşehir belediyesi sınırları içerisinde bulunan yerleşim yerleri ile büyükşehir beleddiyesi sınırları içerisinde bulunmayanlar açısından herhangi bir fark bulunmamaktadır. Bu yönüyle getirilen düzenlemenin hem taşınmaz maliki, hem iş yeri ruhsatı talep eden, hem de bu taşınmazlarda faaliyet gösteren iş yerlerinden etkilenen vatandaşlar açısından eşitsizliğe sebep olduğu görülmektedir. Başka bir ifade ile fırınlara halk sağlığı ve güvenliği amacıyla belirli bir standartın getirilmesi amaçlanıyor ise, söz konusu kriterlerin aynı faaliyet konusuna ilişkin tüm iş yerlerini kapsaması gerektiği açıktır. Öte yandan, 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu'nun 24/2. maddesinde, "Anagayrimenkulün, kütükte mesken olarak gösterilen bağımsız bir bölümünde sinema, tiyatro, kahvehane, gazino, pavyon, bar, kulüp, dans salonu ve emsali gibi eğlence ve toplantı yerleri ve fırın, lokanta, pastahane, süthane gibi gıda ve beslenme yerleri ve imalathane, boyahane, basımevi, dükkan, galeri ve çarşı gibi yerler, ancak kat malikleri kurulunun oybirliği ile vereceği kararla açılabilir." hükmü yer almıştır. Buna göre, anagayrimenkulün, kütükte mesken olarak gösterilen bağımsız bir bölümünde fırın açılabilmesi, kat malikleri kurulunun oybirliği ile vereceği kararla mümkün iken, anagayrimenkulün, kütükte işyeri/ fırın olarak gösterilmesi halinde kat malikleri kurulu iznine gerek bulunmamaktadır. Söz konusu Yönetmelik maddesinin yürürlüğe girdiği tarihten önce yapı ruhsatını ve yapı kullanma izin belgesini "fırın" şeklinde alan ve tapu senedine işleten taşınmaz malikleri yönünden ise düzenleme yapılırken bu durumun gözetilmemesi nedeniyle mülkiyet haklarının kullanmasının engellendiği de açıktır. Bu nedenlerle, aynı hukuki durumda olanlara ilişkin farklı kriterler getiren ve mülkiyet hakkının kullanılması engelleyen dava konusu düzenleyici işlemde hukuka uyarlık bulunmadığından, temyiz istemlerinin kabulü ile temyize konu kararın bozulması gerektiği oyuyla, karara katılmıyorum.

KARŞI OY

XX- Halk sağlığı ve güvenliğini ilgilendiren bir konuda, büyükşehir belediyesi, büyükşehir belediyesi olmayan iller ile köy, belde ve ilçe belediye sınırları içindeki ekmek fırınlarının birbirinden farklı düzenlemelere tabi tutularak, ayrım yapılmasında hukuka uyarlık görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle, temyiz istemlerinin kabulü ile temyize konu kararın bozulması gerektiği oyuyla, karara katılmıyorum.