Danıştay 8. Daire 2023/1113 E. 2025/7178 K.

T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2023/1113 Karar No : 2025/7178

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Odası

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacı Oda tarafından; 2020 Bursa Merkez Servis Analizi raporu doğrultusunda, merkez ilçelerde (Osmangazi, Yıldırım, Nilüfer, Kestel, Gürsu) faaliyet göstermek üzere 500 adet, Gemlik ilçesinde 50 adet (S) plaka satışının yapılmasının uygun olduğuna ilişkin Bursa Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezinin 25/06/2020 tarih ve 2020/105 sayılı kararının tamamının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu işlemin Gemlik ilçesinde 50 adet S plaka satışına ilişkin kısmı yönünden; dava konusu UKOME kararının alınması esnasında davacı Odayı temsilen Şoförler ve Otomobilciler Federasyonu temsilcisinin toplantıya katıldığı, davacı Oda tarafından anılan temsilciye ... tarih ve ... sayılı dilekçede belirtilen hususların karara muhalefet şerhi olarak yazılmasının istenildiği, anılan dilekçede "Bursa Merkezde faaliyet göstermek üzere Ticari Servis S plakası satışı yapılmasına ilişkin karara şerh konulması" hususunun belirtildiği, bu doğrultuda dava konusu UKOME kararına Bursa merkez ilçelerinde 500 adet S Plaka satışı kısmı yönünden şerh konulduğu, böylece, davacı Oda tarafından, kararın Gemlik İlçesinde 50 adet S Plaka satışına ilişkin kısmı yönünden muhalefet şerhi konulmadan kararın oluşmasına katkıda bulunulduğunun görüldüğü, idarî işlemlerin tesis edilmesine bizzat katkıda bulunan veya yön verenlerin, tesis edilen işlem nedeniyle menfaatlerinin ihlâl edilmiş olmayacağının kabul edilmesi gerektiğinden, bir meslek kuruluşu olan davacı Oda temsilcisi tarafından dava konusu karara muhalefet şerhi konulmaksızın, yani alınan kararı kabul ederek, işlemin oluşturulmasına katkıda bulunulmuş olması nedeniyle, temsil ettiği kişi veya kurumun da bununla bağlı olacağı ve menfaatinin ihlâl edilmemiş olacağı, bu durumda, davacı Oda temsilcisinin, davacının dilekçe ile belirttiği talebi doğrultusunda hareket etmek suretiyle dava konusu karar alınırken muhalefet şerhi koymaksızın işlemin tesis edilmesine katkıda bulunmuş olduğu gözetilerek, bu işlem nedeniyle davacı Oda'nın korunması gerekli bir menfaati bulunmadığından işlem nedeniyle menfaatinin ihlâl edilmediği sonucuna varılarak, dava konusu işlemin Gemlik İlçesinde 50 Adet S Plaka satışına ilişkin kısmı ve Gemlik İlçesinde plaka satış bedelinine ilişkin (d) bendi yönünden iptal davası açmakta objektif dava ehliyeti bulunmadığından, 2577 sayılı Kanun'un 14 üncü maddesinin üçüncü fıkrasının (c) bendi ve 15 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca davanın ehliyet yönünden reddi gerektiği, dava konusu işlemin Bursa merkez ilçelerinde 500 adet S plaka satışına ilişkin kısmı yönünden; Olayda, dosyada bulunan 2020 yılı Bursa Servis Analiz Raporu'nda nüfus ve toplu taşıma türleri, servis araçlarının mevcut durumu, personel ve öğrenci sayıları, S plakalı araçların il genelinde dağılımı yönlerinden mevcut durum analizine yer verildiği ve raporda belirtilen ihtiyaç neticesinde dava konusu işlemin tesis edildiği, bu durumda, trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkilerin ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılacağı bununla beraber, anılan Bakanlar Kurulu Kararı ile ticari plaka satışı ve satış usullerini belirleme hususunda il trafik komisyonlarına yetki verildiği, bu yetkinin de UKOME tarafından kullanılacağı açık olduğundan, bu yetkiye sahip UKOME'nin analiz raporuyla ortaya konulan bölgenin ihtiyaçlarını gözeterek tesis ettiği anlaşılan dava konusu 25/06/2020 tarih ve 2020/105 sayılı kararın, (a) bendinin Bursa Merkez İlçelerinde 500 Adet S plaka satışına ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı, bunun yanında, davacının iddiaları çerçevesinde yapılan değerlendirme sonucunda, satış bedelinin hukuka aykırı belirlendiği yolunda davacı tarafça bir iddia da ileri sürülmemesi karşısında plaka bedelinin önceki UKOME kararları dikkate alınarak belirlenmesine ilişkin dava konusu işlemin (c) bendinde ve ticari plaka tahsis belgesi verilmesi usulüne ilişkin hüküm getiren (b) bendinde de hukuka aykırılık bulunmadığı, dava konusu işlemin şahıslara en fazla 1 adet, şirketlere ise en fazla 5 adet plaka satışına ilişkin kısmı yönünden; her ne kadar ticari şirketlere ticari plaka satışını adet olarak sınırlayan bir düzenleme mevcut değil ise de, şirketlere ticari plaka tahsis adedinin en fazla 5 adet olarak belirlenmesinin nedeninin dava konusu işlemde açıklanmadığı, davalı idarece dosyaya sunulan savunma dilekçesinde ise bu durumun eski Ticaret Kanunu döneminden kalma bir uygulama olduğu yönünde bir açıklamaya yer verildiği de göz önünde bulundurulduğunda, şoför esnafının haklarının korunması ve rekabetin sağlanması amacıyla ortak sayısı, şirketin türü gibi somut kriterler belirlenmeksizin, şirketlere tahsis edilebilecek plaka adedinin gerçek kişi olan şoför esnafıyla rekabeti bozucu şekilde 5 adet olarak belirlenmesine ilişkin dava konusu işlemin bu kısmında hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin Gemlik ilçesinde 50 adet S plaka satışına ilişkin kısmı yönünden 2577 sayılı Kanun'un 15/1-b maddesi uyarınca davanın ehliyet yönünden reddine, dava konusu işlemin Bursa merkez ilçelerinde 500 adet S plaka satışına ilişkin kısmı yönünden davanın reddine, dava konusu işlemin şahıslara en fazla 1 adet, şirketlere ise en fazla 5 adet plaka satışına ilişkin kısmının ise iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; mevzuata göre, şehir içi trafik hizmetlerini yapma ve yaptırmanın belediyelerin görev ve sorumluluğunda olduğu, bu kapsamda, toplu taşıma yapmak amacıyla her türlü toplu taşıma sistemlerini kurma, kurdurma, işletme ve işlettirmenin, belediyelerin yetkisinde bulunduğu, Danıştay Onüçüncü ve Sekizinci Dairelerince yapılan ortak heyet sonunda verilen Danıştay 13. Dairesinin 07/03/2022 gün ve E:2021/3396, K:2022/843 sayılı kararından, toplu taşıma hizmetlerinin belediyelerce; imtiyaz verme, ruhsat verme, kiralama veya hizmet satın alma usûllerinden birinin seçilmesi yoluyla gördürülebileceğinin anlaşıldığı, bu itibarla, toplu taşıma hizmetlerinin hangi usûllerle gördürülebileceğinin tahdidî olarak sayıldığı 5393 sayılı Kanun'a göre, söz konusu hizmetlerin imtiyaz verme, ruhsat verme, kiralama veya hizmet satın alma usûllerinden birinin seçilmesi yoluyla gördürülebileceği, anılan Kanun'da toplu taşıma hizmetlerinin satış yoluyla gördürülebileceğine ilişkin bir düzenleme bulunmadığı anlaşıldığından, dava konusu UKOME kararının; "Merkez Bölge içinde faaliyet göstermek üzere 500 adet "S" serisinden plaka satışının yapılmasının uygun olduğuna" ilişkin kısımlarında hukuka uygunluk; aksi yönde bu kısım (merkez bölgesi) yönünden davayı reddeden ilk derece mahkemesi kararında hukuki isabet görülmediği, tereddüte düşülmemesi bakımından; dava konusu işlemin, istinafa konu mahkeme kararı ile iptal edilen -şahıslara en fazla 1 adet, şirketlere ise en fazla 5 adet plaka satışı yapılmasına- ilişkin kısmının, belirtilen gerekçeyle Merkez Bölgede satışı yapılacak 500 adet "S" plaka yönünden iptal edildiğinin teyit edildiği belirtilerek, davalı idarenin iptal kısmına yönelik istinaf başvurusunun; yukarıdaki ortak gerekçeyle reddine, davacının istinaf başvurusunun kabulü ile; ... İdare Mahkemesinin ... gün ve E:..., K:... sayılı kararının (yargılama giderlerine ilişkin hükümleri hariç) esasa ilişkin ret hükmünün kaldırılmasına, dava konusu işlemin; "Merkez Bölgede (Osmangazi, Yıldırım, Nilüfer, Kestel, Gürsu ilçelerinde) faaliyet göstermek üzere 500 adet (S) plaka satışının yapılmasına ilişkin düzenlemelerinin" iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, istinaf dilekçesinde konu ve sebep yapılmayan gerekçe ile istinaf başvurusunun kabulünün ve mahkeme kararının gerekçesinin değiştirilmesinin hukuka aykırı olduğu, 86/10553 sayılı Bakanlar Kurulu kararının halen yürürlükte olduğu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 12. maddesine göre tahdit kararı alınmış yerlerde Bakanlar Kurulu kararı ile belirlenmiş usulde yani ihale yapılması suretiyle plaka satışı yapılabileceği, bugüne kadar verilmiş tahditli plakaların mülkiyet hakkının konusu olduğu, plakaların satış yolu ile esnafa verilemeyeceği kabul edilir ise plakaların mülkiyet hakkına dokunulmuş olacağı, temyize konu karar ile belediyelerin toplu ulaşım ihtiyacının karşılanması görevini yerine getirememe durumunun ortaya çıktığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davalı idarenin duruşma istemi yerinde görülmeyerek ve dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle, 1. Temyiz isteminin reddine, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA, 3.Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutar ile kullanılmayan ...-TL yürütmenin durdurulması harcının Mahkeme tarafından iadesine, 4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, 5. Kesin olarak, 25/09/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.