Danıştay 8. Daire 2022/3641 E. 2025/7034 K.

T.C. D A N I Ş T A Y SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2022/3641 Karar No : 2025/7034

TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACILAR): 1-...2- ... ... 4-... VEKİLLERİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacılar tarafından, Hatay Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezinin ...tarih ve... sayılı kararı ile bu karara dayanak olan Hatay Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Merkezinin... tarih ve... sayılı kararının 4. maddesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:... K:... sayılı kararda; uyuşmazlığın; dava konusu UKOME'nin ... tarih ve ... sayılı kararının 4. maddesi yönünden incelemesinden; anılan maddede; "Araçlarını UKOME kararında belirtilen standartlara getiren araçların mevcut güzergahlarında çalışmaya devam etmesine, ancak Hatay Büyükşehir Belediyesinin İstanbul Teknik Üniversitesi işbirliği ile hazırlamış olduğu Hatay Ulaşım Ana Planı kapsamında tamamlanmış olan Hatay Toplu Ulaşım Genel Değerlendirme ve Harbiye Bölgesi Raporlarında da ayrıntılı olarak belirtilen nedenlerden (trafik yoğunluğu, araç sayısındaki artış, yol mekanlarının sınırlı olması vb.) ötürü dönüşüme katılmayan araçların şehir merkezine yönlendirilemeyecek olması ve bu araçların Ulaşım Ana Planında önerilen güzergahlarda toplu taşıma faaliyeti göstermelerine" şeklinde düzenleme yapıldığının görüldüğü, bu düzenlenmenin dayanağının ise; Hatay Büyükşehir Belediyesi ile İstanbul Teknik Üniversitesi'nin işbirliği çerçevesinde 2016 yılı içerisinde, Hatay ili genelinde yapılan inceleme ve değerlendirmeler neticesinde Hatay Ulaşım Ana Planı Hatay Toplu Ulaşım Genel Değerlendirme Raporu ve Hatay Ulaşım Ana Planı Defne İlçesi Harbiye Bölgesi Raporu ve bu raporlara istinaden alınan UKOME kararları olduğu, bahse konu raporlara istinaden alınan UKOME kararlarında; Hatay ili geneline yönelik olarak yolcu taşımacılığında kullanılan/kullanılacak araçların, yaşı kapasiteleri, engelli yolcular açısından uyumluluğu, dönüşüm işlemlerinin nasıl yapılacağı, dönüşüm takvimi, dönüşüm işlemlerine katılma/katılmama durumlarında yapılacak işlerin neler olacağı konularında birtakım standartların getirilmesinin kararlaştırıldığı, bu raporlar doğrultusunda dava konusu UKOME'nin ... tarih ve... sayılı kararının alındığı ve anılan UKOME kararının 4. maddesinde de; Hatay Ulaşım Ana Planı kapsamında tamamlanmış olan Hatay Toplu Ulaşım Genel Değerlendirme ve Harbiye Bölgesi Raporlarında belirtilen harbiye bölgesinde ulaşım sorunun çözümüne yönelik hususların belirlendiği ve alınan bu kararla gerek trafik yoğunluğunun azaltılması, gerekse hatlardaki araç sayısı ve araç kapasitesinin yolcu potansiyeli ile uyumlu olmasının amaçlandığı, diğer taraftan, bahse konu raporlar ışığında mevcut araç sayısının fazlalığı ve standartlarının yetersizliği nedeniyle alınan UKOME kararları doğrultunda başlatılan dönüşüm projesine bir kısım işleticilerin katıldığı bir kısmının ise dönüşüm projesine katılmayı reddettiği, davacıların dönüşüm projesine katılmayan işleticiler arasında olduğu, dönüşüme katılanlar ile katılmayanlara yönelik hat ve güzergah belirlenmesine ilişkin hususa gelince; dönüşüme katılan araçların sayısının 372 den 68 e indirilmesi ve büyük oranda araç sayısının azaltılması, dönüşüme katılmayarak araç sayısında herhangi bir azalmaya gitmeyen işleticilerin ise dönüşüme katılanlar ile aynı güzergahta faaliyet göstermelerinin araç sayılarının orantısız dağılımı sonucunu doğuracağı ve bu durumunda haksız rekabet ortamını beraberinde getireceği gibi aynı zamanda bu hususun yoğun olan trafiğin azaltılmasına yönelik çabayı tekrardan olumsuz etkileyeceği anlaşılmakla, bu sorunların önüne geçilmesinin amaçlanmasına yönelik alınan UKOME'nin ... tarih ve ... sayılı kararının 4. maddesinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı, uyuşmazlığın; dava konusu UKOME'nin ... tarih ve... sayılı kararı yönünden incelemesinden; anılan karar ile; Harbiye Bölgesinde toplu taşıma faaliyeti gösteren... ve ... Kooperatiflerinin güzergahlarının yeniden düzenlenmesine ve mevcut durumdaki araçların ayakta yolcu taşıma kapasitesine sahip olmaması sebebiyle Ücretsiz Seyahat Kartları Yönetmeliğinde belirtilen vatandaşların toplu taşıma hizmetlerinden faydalanamadığı tip araçlar olması nedeniyle, işleticilerin bir sonraki çalışma izin belgesi alacağı zamana kadar araçlarında gerekli tadilat işlemi yapılarak 5,5 - 7,99 segmentinde ve 17+3 yolcu taşıma kapasitesine sahip araçlara dönüştürmelerine,... ve...Kooperatiflerinde faaliyet gösteren toplu taşıma araçlarının kullanacakları güzergahın; "Yukarı Harbiye- Yeni Devlet Hastanesi ile Gümüşgöze-Yeni Devlet Hastanesi" şeklinde belirlendiği, Mahkemelerinin 01/06/2020 tarihli ara kararı ile davalı idareden; "1-)Ukome'nin ... sayılı dava konusu kararı ile dönüşüme katılmayan araçların yeni güzergahta yolcu taşıma bakımından kapasitelerinin yetersiz olduğuna ilişkin bilimsel veriler ışığında herhangi bir teknik çalışma yapılıp yapılmadığının sorulmasına, bu kapsamda bir çalışma yapılmış ise buna ilişkin bilgi ve belgelerin gönderilmesinin istenilmesine, 2-)Ukome'nin ... sayılı dava konusu kararı dönüşüme katılmayan araçlara ilişkin yeni belirlenen güzergahların (Harbiye- Yeni Devlet Hastanesi, Gümüşgöze-Yeni Devlet Hastanesi) oluşturulmasında ve dönüşüme katılmayan bu araçların da belirlenen bu yeni güzergahta çalıştırılmasının gerekliliğine ilişkin bilimsel veriler ışığında herhangi bir teknik çalışma yapılıp yapılmadığının sorulmasına, bu kapsamda bir çalışma yapılmış ise buna ilişkin bilgi ve belgelerin gönderilmesinin istenilmesine" karar verilmesi üzerine idare tarafından cevaben gönderilen bilgi ve belgelerin birlikte incelenmesinden; 17+3 segmentine sahip olan araçların, ayakta yolcu alabilme özelliğine sahip olan araçlar olduğu, Harbiye - Yeni Devlet Hastanesi güzergahında daha önce faaliyet gösteren araçların engelli erişimine uygun olduğu, Ücretsiz Veya Seyahat Kartları Yönetmeliğinde belirtilen vatandaşların ücretsiz olarak toplu taşıma hizmetinden faydalandığı tipte araçlar olduğu, bu araçların bu güzergahtan çekilmesiyle birlikte mevzuatta belirtilen ücretsiz veya indirimli şekilde toplu taşıma hizmetinden faydalanması gereken vatandaşların bu haktan yararlanamaz duruma geldiği, bu ihtiyacı karşılamak için söz konusu güzergahta faaliyet gösterecek araçların yapılarında değişikliğe gidildiğinin belirtildiğinin görüldüğü, bu durumda; dava konusu UKOME'nin... tarih ve ... sayılı kararının dayanağı olan ve UKOME'nin ... tarih ve ... sayılı kararının 4. maddesinin hukuka uygun olduğu, söz konusu... sayılı UKOME kararının uygulanmasına yönelik alınan ... sayılı UKOME kararı ile davacıların mensubu oldukları Harbiye Bölgesinde toplu taşıma faaliyeti gösteren ... ve ... Kooperatiflerinin güzergahlarının değiştilmesinde; Hatay Ulaşım Ana Planı Hatay Toplu Ulaşım Genel Değerlendirme Raporu ve Hatay Ulaşım Ana Planı Defne İlçesi Harbiye Bölgesi Raporu ve bu raporlara istinaden alınan UKOME kararları doğrultusunda kamusal ihtiyaca binaen trafik yoğunluğunun azaltılması, hatlardaki araç sayısı ve araç kapasitesinin yolcu potansiyeli ile uyumlu olmasının amaçlandığı, dönüşüme katılmayarak araç sayısında herhangi bir azalmaya gitmeyen işleticilerin dönüşüme katılanlar ile aynı güzergahta faaliyet göstermeleri durumunda oluşacak olan haksız rekabet ortamının engellenmeye çalışıldığı, öte yandan; dava konusu... sayılı UKOME kararı ile belirlenen güzergahlarda faaliyet gösterecek araçların, 5,5 - 7,99 segmentinde ve 17+3 yolcu taşıma kapasitesine sahip araçlara dönüştürülmesine ilişkin kısmına gelince; davacılardan önce söz konusu güzergahlarda faaliyet gösteren araçların, engellilerin erişimine uygun, Ücretsiz veya İndirimli Seyahat Kartları Yönetmeliğinde belirtilen vatandaşların ücretsiz olarak toplu taşıma hizmetinden faydalandığı tipte araçlar olduğu, bahse konu araçların bu güzergahlardan çekilmesi sonucunda engelli vatandaşlar ile ücretsiz veya indirimli seyahat kartları yönetmeliğinde belirtilen vatandaşların toplu taşıma hizmetinden faydalanamadığının görüldüğü, söz konusu güzergahta faaliyet gösterecek olan davacıların ise; mevcut araçların engellilerin erişimine uygun olmayan ve aynı zamanda ayakta yolcu alabilme özelliğine sahip olamayan araçlar olduğunun anlaşıldığı, bu haliyle idarece engelli vatandaşlar ile Ücretsiz veya İndirimli Seyahat Kartları Yönetmeliğinde belirtilen vatandaşların toplu taşıma araçlarını rahatlıkla kullanmasına yönelik kamu yararı amacına uygun alınan kararda hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davacılar tarafından, kendilerine İl Trafik Komisyonu kararı ile verilen haklarının dava konusu işlem ile ellerinden alındığı, kazanılmış haklarının korunması gerektiği, kendilerine ceza olsun diye davalı idarece bu şekilde karar alınarak güzergahlarının değiştirildiği ve kent merkezi dışına gönderildikleri, yapılan işlemin zorunlu olduğuna dair davalı idarece haklı bir gerekçe sunulamadığı, minibüslerin dönüştürülmesi işleminin masraflı olduğu kendilerin bunu karşılayacak ekonomik güçleri olmadığı, bu güzergah değişikliğini kendilerinin talep etmediği, dava konusu işlemlerin usul ve hukuka aykırı olduğundan bahisle kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle, 1. Temyiz istemlerinin reddine, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine, kullanılmayan ... TL temyiz YD harcının istemi halinde davacılara iadesine, 4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, 5. Kesin olarak, 22/09/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.