Danıştay 5. Daire 2023/3797 E. 2025/15821 K.

T.C. D A N I Ş T A Y BEŞİNCİ DAİRE Esas No : 2023/3797 Karar No : 2025/15821

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- ... Bakanlığı / ANKARA VEKİLİ : Av. ... 2- ... Valiliği / ...

İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacının ortağı olduğu ve 670 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye dayanılmak suretiyle kapatılan Doruk Özel Eğitim Hizmetleri Orman Ürünleri ve Otomotiv Akaryakıt Nakliyat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi bünyesinde faaliyet gösteren Karaağaçlar Oto Galerisi ve Karaağaçlar Traktör Galerisinin kapatılması ve bu işletmelere el konulmasına ilişkin işlemlerin kaldırılması talebiyle yapılan müracaatının reddine dair Afyonkarahisar Valiliğinin ... tarih ve ... sayılı işleminin iptaline karar verilmesi istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; Kanun Hükmünde Kararnameye dayanılarak re'sen Ticaret Sicilinden terkin edilen Doruk Özel Eğitim Hizmetleri Orman Ürünleri ve Otomotiv Akaryakıt Nakliyat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'ne bağlı olan Afyonkarahisar Merkezde bulunan Karaağaçlar Oto Galerisi ile Dinar ilçesinde yer alan Karaağaçlar Traktör Galerisi'ne el konulmasına ilişkin işlemin kaldırılabilmesi ve işletmelerin davacıya teslimi için şirketin ihya edilerek ticaret siciline tescil edilmesi ve şirket temsilcisinin müracaatı ile mümkün olacağı, şirkete hissedar olan davacının menfaatinin ihlal edildiği sabit olmakla birlikte işletmelerin kapatılması ve bu işletmelere el konulması hususunda temsil yetkisi bulunmadığı, şirket bünyesinde yer alan işletmelerin kapatılmasına karşı terkin edilen şirket tüzel kişiliğe kavuşturulmadan dava açılması mümkün olmadığından, davacı tarafından el koyma kararının kaldırılarak işletmelerin açılması talebiyle yapılan müracaatın reddine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve dilekçede ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Hakkında yürütülen ceza soruşturması sonucu takipsizlik kararı verildiği, hakkında FETÖ/PDY terör örgütü kapsamında yürütülen adli ve idari bir soruşturma olmamasına rağmen hissedarı olduğu şirketin kapatılması sonucu mağdur edildiği, eşi hakkında devam eden ceza davasından ötürü kendi mal varlığına el konulmasının mülkiyet hakkını ihlal ettiği, kapatılmış bir şirketten hisse satın alınmasının, bu şirketten hisse satın alanların diğer şirket ve işletmelerinin de kapatılması sonucunu doğurmayacağı, iki şirket arasında herhangi bir bağlantı bulunmadığı, faaliyet alanları ve çalışma alanlarının farklı olduğu, mal varlığına usulsüz ve haksız olarak el konulduğu belirtilerek Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği iddia edilmektedir.

DAVALI ... BAKANLIĞININ SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DAVALI ... VALİLİĞİNİN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Beşinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Davacının hissedarı olduğu şirket, 670 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 5. maddesinin 3. fıkrasına istinaden resen terkin edilmiş, bu kapsamda Karaağaçlar Traktör Galerisi ile Karaağaçlar Oto Galerisi Maliye Hazinesine devredilmiştir. Davacı tarafından, ortağı olduğu ve 670 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye dayanılmak suretiyle kapatılan Doruk Özel Eğitim Hizmetleri Orman Ürünleri ve Otomotiv Akaryakıt Nakliyat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi bünyesinde faaliyet gösteren Karaağaçlar Oto Galerisi ve Karaağaçlar Traktör Galerisinin kapatılması ve bu işletmelere el konulmasına ilişkin işlemlerin kaldırılması talebiyle yapılan müracaat, Afyonkarahisar Valiliğinin ... tarih ve ... sayılı işlemiyle reddedilmiştir. Bunun üzerine, anılan işlemin iptali istemiyle 28/01/2022 tarihinde temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT: Anayasa'nın "Hak arama hürriyeti" başıklı 36. maddesinde "Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir. Hiçbir mahkeme, görev ve yetkisi içindeki davaya bakmaktan kaçınamaz." kuralı yer almaktadır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde iptal davasının; idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar olarak tanımlanmış; Kanun'un 14. maddesinin 3. fıkrasının (c) bendinde, dava dilekçelerinin "ehliyet" yönünden inceleneceği kurala bağlanmıştır. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 26. maddesinin birinci fıkrasında; dava esnasında ölüm veya herhangi bir sebeple tarafların kişilik veya niteliğinde değişiklik olursa, davayı takip hakkı kendisine geçenin başvurmasına kadar, gerçek kişilerden olan tarafın ölümü halinde, idarenin mirasçılar aleyhine takibi yenilemesine kadar "dosyanın işlemden kaldırılmasına" ilgili mahkemece karar verileceği, dört ay içerisinde yenileme dilekçesi verilmemiş ise, varsa yürütmenin durdurulması kararının kendiliğinden hükümsüz kalacağı hükmüne yer verilmiştir. 23/07/2016 tarihli ve 29779 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname'nin 'Kapatılan kurum ve kuruluşlara ilişkin tedbirler' başlıklı 2. maddesinin 3. fıkrasında, "Milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen yapı, oluşum veya gruplara ya da terör örgütlerine üyeliği veya iltisakı ya da bunlarla irtibatı belirlenen ve ekli listelerde yer almayan özel ve vakıf sağlık kurum ve kuruluşları, özel öğretim kurum ve kuruluşları ile özel öğrenci yurtları ve pansiyonları, vakıflar, dernekler, vakıf yükseköğretim kurumları, sendikalar, federasyonlar ve konfederasyonlar, ilgili bakanlıklarda bakan tarafından oluşturulacak komisyonun teklifi üzerine bakan onayı ile kapatılır. Bu fıkra kapsamında kapatılan kurum ve kuruluşlar hakkında da ikinci fıkra hükümleri uygulanır." hükmüne yer verilmiştir. 17/08/2016 tarih ve 29804 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 670 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin "Devir işlemlerine ilişkin tedbirler" başlıklı 5. maddesinin 3. fıkrasında kapatılan kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanallarının bağlı oldukları şirketlerin faaliyetleri sonlandırılarak ticari sicil kayıtlarının re'sen terkin edileceği hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Davacı tarafından, 670 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye dayanılmak suretiyle ticaret sicilinden terkin edilen ortağı olduğu Doruk Özel Eğitim Hizmetleri Orman Ürünleri ve Otomotiv Akaryakıt Nakliyat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi bünyesinde faaliyet gösteren Karaağaçlar Oto Galerisi ve Karaağaçlar Traktör Galerisinin kapatılması ve el konulmasına ilişkin işlemin kaldırılması talebiyle yapılan müracaatın reddine dair Afyonkarahisar Valiliğinin ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle 28/01/2022 tarihinde kayda alınan dilekçe ile dava açılmıştır. Davacının ortağı olduğu Doruk Özel Eğitim Hizmetleri Orman Ürünleri ve Otomotiv Akaryakıt Nakliyat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nin ise 14/11/2016 tarih ve 9197 sayılı Ticaret Sicil Gazetesi'nin 688. sayfasında tescil ve ilan edilerek 670 sayılı KHK uyarınca re'sen terkin edildiği anlaşılmıştır. Uyuşmazlık adil yargılanma hakkı kapsamında tanınan mahkemeye erişim hakkı çerçevesinde değerlendirildiğinde; somut olayda kapatılan Karaağaçlar Oto Galerisi ve Karaağaçlar Traktör Galerisinin ait olduğu şirketin ticaret sicil kaydı, 670 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükmü uyarınca re'sen terkin edildiğinden, hukuki varlıkları kamu otoritelerinin tek taraflı iradesiyle sona erdirilen ve bu sebeple objektif dava açma ehliyetini kaybeden özel hukuk tüzel kişilerini temsile yetkili kişilerin ya da ortaklarının kendi adlarına davayı takip ederek, dava konusu işlemlerin iptalini istemekte meşru, kişisel ve güncel bir menfaatinin bulunduğu açıktır. Bu durumda; tüzel kişiliği haiz olan ve kapatılmakla bu niteliğine son verilen şirketin hissedarı tarafından açılan iş bu davada, davayı takip hakkı kendisine geçenin tespiti yapılmak suretiyle şirketin bu durumu ve uyuşmazlığın niteliği irdelenerek yukarıda yer verilen mevzuat hükmü uygulanmak suretiyle yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir. Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı Kanun’un 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne, 2. Davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 30/12/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.