Danıştay 12. Daire 2022/3683 E. 2025/6046 K.

T.C. D A N I Ş T A Y ONİKİNCİ DAİRE Esas No : 2022/3683 Karar No : 2025/6046

DAVACI : ... VEKİLİ : Av. ...

DAVALI : ... Bakanlığı VEKİLİ : Av. ...

DAVANIN KONUSU : Ankara ... Hastanesinde doçent doktor kadrosunda kalp damar cerrahisi uzmanı ve eğitim sorumlusu olarak görev yapmakta iken kamu görevinden çıkarılan ve Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kararı ile göreve iade edilen davacının, görevinden uzak kaldığı döneme ilişkin döner sermaye ek ödemesi yapılması talebiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin dayanağı olarak gösterilen, 03/02/2022 tarih ve 31739 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Sağlık Bakanlığı Birinci Basamak Sağlık Kuruluşları Ek Ödeme Yönetmeliği’nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde yer alan, “Ek ödeme, personele il sağlık müdürlükleri ve birimlerine fiilen katkı sağladığı sürece verilebilir…" ibaresinin iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI :Döner sermaye ödenmesi taleplerinin, Ankara Şehir Hastanesi Başhekimliğinin ... tarihli yazısı ile, "Döner Sermaye (performansa dayalı), ek ödeme Sağlık Bakanlığı ek ödeme yönetmeliğinin ikinci bölüm sağlık tesislerinde ek ödeme hesaplama usul ve esaslarının 5. maddesinin (1) "sağlık tesislerinde fiilen katkı sağladığı sürece verilir." hükmü açıktır." denilerek reddedildiği, bu yönetmelik maddesi sebebiyle döner sermaye hakkından mahrum bırakıldığı, mülkiyet hakkı ve menfaatinin zedelendiği, 7075 sayılı Kanun’un 10. maddesinde, bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarılma tarihlerini takip eden aybaşından göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal haklarının ödeneceğine ilişkin hükmü uyarınca ve Anayasa'nın 17., 35., 40. ve 125. maddeleri doğrultusunda haksız yere ihraç edilmesi sonucunda çalışamadığı dönemlere ilişkin olarak uğradığı döner sermaye/performansa dayalı döner sermaye alacaklarının, çalışmış sayılacağı aylara ilişkin olarak ödenmesi gereken tarihlerden itibaren ayrı ayrı işleyecek yasal faiziyle ödenmesi gerektiği, bu alacakların ödenmemesine idarece gerekçe gösterilen, Sağlık Bakanlığı Birinci Basamak Sağlık Kuruluşları Ek Ödeme Yönetmeliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde yer alan; "Ek ödeme, personele il sağlık müdürlükleri ve birimlerine fiilen katkı sağladığı sürece verilebilir" kuralının, yukarıda anılan düzenlemelere açıkça aykırı olduğu, 7075 sayılı Kanun 10. maddesi uyarınca ödenmesi gereken bazı haklarının hiç ödenmediği, bazı bedellerin eksik ödendiği, faizlerin eksik yatırıldığı, dolayısıyla Anayasa’nın 35. maddesi uyarınca mülkiyet hakkının ihlal edildiği, Yönetmeliğin "sağlık tesislerinde fiilen katkı sağladığı sürece verilir." hükmüne dayanılarak, ihraç edildiği için görev yapamadığı Eylül 2016 - Aralık 2021 tarihleri arasında (sabit) döner sermaye ve performansa dayalı döner sermaye paylarının ödenmediği, oysa ki idarenin haksız eylemi sonucu ihraç olduğundan çalışamadığı ve sağlık tesisine elinde olmayan sebeplerle fiilen katkı sağlayamadığı, bu sebeplerle döner sermayesinin ödenmemesinin hukuka aykırı olduğu, ret işlemine gerekçe gösterilen Yönetmelik maddesinin iptali gerektiği ileri sürülmektedir.

DAVALI İDARENİN SAVUNMASI : Usul yönünden; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca iptal davası açanların öncelikle davaya konu işlem sebebi ile menfaatinin ihlal edilmiş olması, bir başka anlatımla; iptal davasına konu işlemin davacıyı etkilemesi, davacının hukuksal durumunda güncel ve olumsuz bir değişiklik yaratması ve bu durumun da davanın sonuna kadar devam etmesi gerektiği, davacının, Ankara ... Eğitim ve Araştırma Hastanesinde kalp ve damar cerrahisi uzmanı olarak görev yapmakta iken, 01/09/2016 tarihinde görevden uzaklaştırıldığı, 672 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca da 29/10/2016 tarihinde kamu görevinden çıkarıldığı, OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonunun ... tarih ve ... sayılı kararı ile başvurusu kabul edilen davacının ... Hastanesinde görevine başladığı, görevden çıkarıldığı döneme ilişkin döner sermaye ek ödeme talebine ilişkin olarak ... Hastanesi tarafından davacıya verilen ... tarihli cevapta; “2- Döner Sermaye (performansa dayalı), ek ödeme Sağlık Bakanlığı Ek Ödeme Yönetmeliğinin ikinci bölüm sağlık tesislerinde ek ödeme hesaplama usul ve esaslarının 5 inci maddesinin (1) "Sağlık tesislerinde fiilen katkı sağladığı sürece verilir." hükmü açıktır” denilmek suretiyle sağlık tesislerinde çalışan personele yapılacak ek ödemenin fiili katkıya bağlı olduğu belirtilerek başvurusunun reddedildiği, Ankara Şehir Hastanesinin cevabında; “Sağlık Tesislerine” fiili katkıdan bahsedilmiş olup, sağlık tesislerinin ikinci ve üçüncü basamak hastaneler olduğu, nitekim, 12/08/2022 tarih ve 31921 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 01/07/2022 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlüğe giren Sağlık Bakanlığı Ek Ödeme Yönetmeliği'nin 16. maddesi ile yürürlükten kaldırılan 04/03/2020 tarih ve 31058 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde “Ek ödeme, personele sağlık tesisine fiilen katkı sağladığı sürece verilebilir” denilmekte iken; aynı 16. madde ile yürürlükten kaldırılan dava konusu 03/02/2022 tarih ve 31739 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sağlık Bakanlığı Birinci Basamak Sağlık Kuruluşları Ek Ödeme Yönetmeliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde “Ek ödeme, personele il sağlık müdürlükleri ve birimlerine fiilen katkı sağladığı sürece verilebilir” denildiği, görüldüğü üzere, davacının dava konusu ettiği 03/02/2022 tarihli ve 31739 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan mülga Sağlık Bakanlığı Birinci Basamak Sağlık Kuruluşları Ek Ödeme Yönetmeliği, il sağlık müdürlükleri ve birimlerinde çalışan personel için uygulanmakta olup, üçüncü basamak sağlık tesisinde (... Hastanesi) çalışan davacıya yapılacak ek ödemelerin 03/02/2022 tarihli Ek Ödeme Yönetmeliği'ne göre değil, 04/03/2020 tarihli Ek Ödeme Yönetmeliği'ne göre hesaplandığı, davacıya verilen cevapta da ek ödeme “Sağlık tesislerinde fiilen katkı sağladığı sürece verilir.” denilmek suretiyle açıkça sağlık tesislerinden bahsedilerek 04/03/2020 tarihli ve 31058 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Ek Ödeme Yönetmeliği’nin işaret edildiği, bu cevap yazısında “il sağlık müdürlükleri ve birimleri”nin söz konusu dahi edilmediği, bu durumda, davacıya yapılacak ek ödemelerle ilgisi bulunmayan dava konusu (mülga) 03/02/2022 tarihli Ek Ödeme Yönetmeliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin iptal edilmesinde davacının güncel ve kişisel bir menfaatinin bulunmadığı açık olup, 2577 sayılı Kanun'un zikredilen hükmü gereği işbu davanın menfaat yokluğu sebebiyle reddine karar verilmesi gerektiği, Esas yönünden; 16/06/2022 tarih ve 7411 sayılı Sağlıkla İlgili Bazı Kanunlarda ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 3. maddesi ile 209 sayılı Kanun’un 5. maddesinde kapsamlı bazı değişikliklerin öngörüldüğü ve anılan maddenin değiştirildiği, yapılan kapsamlı değişikliklerin uygulanmasını teminen Sağlık Bakanlığınca belirlenen hizmet sunum şartları ve kriterleri dikkate alınmak suretiyle personelin unvanı, görevi, disiplin durumu, çalışma şartları ve süresi, hizmete katkısı, verimliliği, tetkik, eğitim, öğretim ve araştırma faaliyetleri, yapılan muayene, ameliyat, anestezi ve girişimsel işlemlerden oluşan genel tıbbi işlemler, özellikli tıbbi işlemler ile uluslararası sağlık hizmetlerinde çalışma gibi unsurlar esas alınarak, döner sermayeden yapılacak ek ödemenin oran, usul ve esaslarını belirlemek, sağlık hizmetlerini iyileştirmek, kaliteli ve verimli hizmet sunumunu teşvik etmek gayesi ile hazırlanan Sağlık Bakanlığı Ek Ödeme Yönetmeliği'nin, 12/08/2022 tarih ve 31921 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 01/07/2022 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlüğe girdiği, anılan Yönetmeliğin 16. maddesi ile de, 04/03/2020 tarih ve 31058 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmelik ile 03/02/2022 tarih ve 31739 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sağlık Bakanlığı Birinci Basamak Sağlık Kuruluşları Ek Ödeme Yönetmeliği’nin yürürlükten kaldırıldığı, 209 sayılı Kanun’un 5. maddesinde “ödeme yapılabilir” ifadesinden de anlaşılacağı üzere, döner sermaye gelirlerinden personele ek ödemede bulunulması mutlak ve mecburi olmayıp, hizmetin mahiyeti gereği “personelin hizmete fiilen katkısına” bağlı olduğunun şüphesiz olduğu, bu bağlamda 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na göre personele sağlanan özlük hakları ile, 209 sayılı Kanun'un değişik 5. maddesine göre sağlanan ek ödeme arasında bir bağlantı kurulmasının söz konusu olmadığı, zira, döner sermaye ek ödemesi ile güdülen maksadın, personelin kurum amaçlarına uygun çalışmasını ve verimli olmasını temin ve teşvik etmek olduğundan ek ödemenin seyyanen ödenmesi gereken bir ücret olarak düşünülemeyeceği ve bunun 657 sayılı Kanun'da belirlenen mali haklar ile ilgisinin de bulunmadığı, döner sermayeden yapılan ek ödemenin, personelin fiilen çalışmasının ve döner sermaye gelirlerine yaptığı katkının bir karşılığı olduğu, ayrıca, dava konusu mülga Yönetmeliğin “Tanımlar” başlıklı 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, “Aktif çalışılan gün katsayısı: O dönem içindeki toplam gün sayısından çalışılmayan günlerin çıkarılması sonucu bulunan çalışılan gün sayısının, o dönem içindeki toplam gün sayısına bölünmesi sonucu bulunan katsayıyı" ve (ğ) bendinde; “Çalışılmayan günler: Resmi tatil günleri, nöbet izinleri ve görevi sırasında veya görevinden dolayı Bakanlıkça ilan edilmiş bulaşıcı ve salgın hastalığa yakalanan, kazaya, yaralanmaya veya saldırıya uğrayanların bu durumlarını sağlık raporuyla belgelendirmesi ve il sağlık müdürlüğü personeli için il sağlık müdürü, merkez laboratuvarları personeli için ilgili genel müdür yardımcısı, Kurum personeli için ilgili başkan yardımcısı tarafından onaylanması halinde kullanılan hastalık izin süreleri hariç olmak üzere tüm çalışılmayan günleri." ifade ettiğinin belirtildiği, dava konusu -mülga- Yönetmelik hükmü kapsamında, resmi tatil günleri, nöbet izinleri ve görevi sırasında veya görevinden dolayı Bakanlıkça ilan edilmiş bulaşıcı ve salgın hastalığa yakalanan, kazaya, yaralanmaya veya saldırıya uğrayanların bu durumlarını sağlık raporuyla belgelendirmesi ve il sağlık müdürlüğü personeli için il sağlık müdürü, merkez laboratuvarları personeli için ilgili genel müdür yardımcısı, kurum personeli için ilgili başkan yardımcısı tarafından onaylanması halinde kullanılan hastalık izin süreleri hariç olmak üzere, çalışılmayan tüm günler için fiili çalışma esas alındığından, görev yaptığı il sağlık müdürlüğü ve birimlerinde fiilen çalışarak hizmete katkı sağlamamış olan personele çalışmadığı süreler için ek ödeme yapılmasının mümkün olmadığı, ayrıca, 2022-2023 Yıllarını Kapsayan 6. Dönem Toplu Sözleşme'nin, Sağlık ve Sosyal Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme Bölümü'nün “Yıllık izin ve süt izinlerinde döner sermaye kesintisi” başlıklı 24. maddesinde, dava konusu Yönetmelik ile getirilen istisnalara ilave olarak ayda 5 güne, yılda toplam 12 güne kadar olan yıllık izin süreleri ve süt izni süreleri de çalışılmış kabul edildiği, yapılan açıklamalar ve yer verilen hükümler çerçevesinde, 209 sayılı Kanun uyarınca döner sermayeden yapılan ek ödeme, kişinin fiilen çalışmasının ve döner sermaye gelirlerine yaptığı katkının bir karşılığı olup, aylık ve sair mali haklar gibi seyyanen ödenmesi gereken bir meblağ olmadığı, bu prensip çerçevesinde, fiilen çalışılmayan ve dolayısıyla döner sermayeye katkıda bulunulmayan hallerde ilgili personele ek ödeme yapılmasının mümkün olmadığı, dava konusu -mülga- Yönetmeliğin davaya konu hükmü üst hukuk normları ile hizmetin gereklerine uygun olup, hukuka aykırı olmadığından haksız açılan davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ... DÜŞÜNCESİ : Davanın ehliyet yönünden reddedilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ... DÜŞÜNCESİ : Ankara ... Hastanesinde Eğitim Sorumlusu Kalp Damar Cerrahı Doçent Doktoru olarak görev yapmakta iken kamu görevinden çıkarılan ve Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kararı ile göreve iade edilen davacının vekili tarafından açılan davada; müvekkilinin görevinden uzak kaldığı döneme ilişkin döner sermaye ödemesi yapılması talebiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin dayanağı olarak gösterilen 03/02/2022 tarih ve 31739 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Sağlık Bakanlığı Birinci Basamak Sağlık Kuruluşları Ek Ödeme Yönetmeliği’nin "Temel esaslar" başlıklı 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde yer alan, “Ek ödeme, personele il sağlık müdürlükleri ve birimlerine fiilen katkı sağladığı sürece verilebilir…" şeklindeki düzenlemenin iptaline karar verilmesi istenilmektedir. Davaya konu 3/2/2022 tarihli ve 31739 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sağlık Bakanlığı Birinci Basamak Sağlık Kuruluşları Ek Ödeme Yönetmeliği, 12/08/2022 tarih ve 31921 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sağlık Bakanlığı Ek Ödeme Yönetmeliği'nin "Yürürlükten kaldırılan yönetmelikler" başlıklı" 16. maddesindeki düzenleme ile yürürlükten kaldırılmış ise de, bu Yönetmeliği yürürlükten kaldıran Sağlık Bakanlığı Ek Ödeme Yönetmeliği'nin 1. maddesinde;"Bu Yönetmelik, il sağlık müdürlüğü, il sağlık müdürlüğü birimleri, ulusal referans laboratuvarları ile sağlık tesislerinde görev yapan memurlar, sözleşmeli personel, ...." kapsadığı belirtilmiş, Yönetmeliğin Üçüncü Bölümünde İl Sağlık Müdürlüğü, İl Sağlık Müdürlüğü Birimleri, Ulusal Referans Laboratuvarları ile Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumunda Çalışan Personele Ek Ödeme Verilmesine Dair Usul ve Esaslara yer verilmiş, "Ek ödeme" başlıklı 14. maddesinin 1. fıkrasının b) bendinde, bu Yönetmeliğin 1 inci ve 3 üncü bölümünde geçen "İl sağlık müdürlüğünün Sağlık Bakanlığına bağlı il sağlık müdürlüklerini ifade ettiği belirtilmiş, aynı maddenin 3. fıkrasının a) bendinde, "Ek ödeme, personele fiilen hizmete katkı sağladığı sürece verilebilir. ..." kuralına yer verilmek suretiyle iptali istenilen mülga Yönetmelik maddesindeki düzenlemenin korunduğu ve uygulamaya devam edildiği görüldüğünden işin esasına geçildi. 209 sayılı Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Kurumları ile Esenlendirme (Rehabilitasyon) Tesislerine Verilecek Döner Sermaye Hakkında Kanun'un davaya konu Yönetmeliğin çıkartıldığı tarihte yürürlükte olan şekliyle 5. (Değişik:11/10/2011-KHK-663/58 md.) maddesinin 1. fıkrasında," (...) döner sermaye gelirlerinden, döner sermayeli sağlık kurum ve kuruluşlarında görev yapan memurlar ve sözleşmeli personel ile açıktan vekil olarak atananlara mesai içi veya mesai dışı ayrımı yapılmaksızın ek ödeme yapılabileceği, sağlık kurum ve kuruluşlarında Bakanlıkça belirlenen hizmet sunum şartları ve kriterleri de dikkate alınmak suretiyle, bu esas ve usullerinin bu maddede belirtilen unsurlarla personelin unvanı, görevi, çalışma şartları ve süresi, hizmete katkısı, performansı, tetkik, eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetleri ile muayene, ameliyat, anestezi, girişimsel işlemler ve özellik arz eden riskli bölümlerde çalışma gibi unsurlar esas alınarak Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Sağlık Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir", aynı maddenin 2. fıkrasında da; "Bakanlık merkez teşkilatı ile Türkiye Halk Sağlığı Kurumu (laboratuvarlar hariç) ve Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumunun merkez teşkilatında görev yapanlar dışındaki personele, (…) (1) döner sermaye gelirlerinden, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumunun (Ek cümle: 28/7/2021-7333/ md.) tabip ve eczacı unvanlı kadrolarında çalışanlar ile sağlık ve yardımcı sağlık hizmetleri ile teknik hizmetler sınıfı kadrolarına atanmış olup Kurumun analiz ve kontrol laboratuvarlarında fiilen görev yapan personele döner sermaye gelirlerinden dördüncü fıkra uyarınca Bakanlık döner sermaye hesabına aktarılan tutardan birinci fıkrada belirtilen esaslar çerçevesinde bir ayda yapılacak ek ödemenin tutarı, ilgili personelin bir ayda alacağı aylık (ek gösterge dâhil), yan ödeme ve her türlü tazminat (makam, temsil ve görev tazminatı ile yabancı dil tazminatı hariç) toplamının; eğitim görevlisi ile uzman tabip kadrosuna atanan profesör ve doçentlerde yüzde 800'ünü, uzman tabip ve tıpta uzmanlık mevzuatında belirtilen dallarda bu mevzuat hükümlerine göre uzman olanlar ile uzman diş tabiplerinde yüzde 700'ünü, pratisyen tabip ve diş tabipleri ile uzman eczacılarda yüzde 500'ünü, (Ek cümle: 28/7/2021-7333/ md.) Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumunda görev yapan eczacılara yüzde 350’sini, idarî sağlık müdür yardımcısı, idarî halk sağlığı müdür yardımcısı, hastane müdürü ve eczacılarda yüzde 250'sini, başhemşirelerde yüzde 200'ünü, diğer personelde ise yüzde 150'sini geçemez. (Ek cümle: 19/11/2014-6569/22 md.) Sağlık Bakanlığı tarafından, Maliye Bakanlığının onayı ile belirlenen özellikli tıbbi işlemler karşılığı yapılacak ek ödemelerde, yüzde 800 ve yüzde 700 oranları beş kat artırılarak uygulanır. İşin ve hizmetin özelliği dikkate alınarak yoğun bakım, doğumhane, yeni doğan, süt çocuğu, yanık, diyaliz, ameliyathane, enfeksiyon, özel bakım gerektiren ruh sağlığı, organ ve doku nakli, acil servis ve benzeri sağlık hizmetlerinde çalışan personel için yüzde 150 oranı, yüzde 200 olarak uygulanır. Nöbet hizmetleri hariç olmak üzere mesai saatleri dışında gelir getirici çalışmalarından doğan katkılarına karşılık olarak profesör, doçent ve eğitim görevlilerine bu fıkradaki oranların yüzde 50’sini, tabip, diş tabibi ve tıpta uzmanlık mevzuatına göre uzman olanlara bu fıkradaki oranların yüzde 30’unu, diğer personele yüzde 20'sini geçmeyecek şekilde ayrıca ek ödeme yapılır. Sözleşmeli olarak istihdam edilen personele yapılacak ek ödemenin tutarı ise, aynı birimde aynı unvanlı kadroda çalışan ve hizmet yılı aynı olan emsali personel esas alınarak belirlenir ve bunlara yapılacak ek ödeme hiçbir şekilde emsaline yapılabilecek ek ödeme üst sınırını geçemez. Bu fıkra uyarınca personele her ay yapılacak ek ödeme net tutarı, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin ek 9 uncu maddesi uyarınca kadro ve görev unvanı veya pozisyon unvanı itibarıyla belirlenmiş olan ek ödeme net tutarından az olamaz. Bu madde uyarınca yapılacak ödeme sigorta prim kesintisine tabi tutulmaz." hükmüne yer verilmiştir. Döner sermayeden yapılan ek ödemeler, 657 sayılı Kanun kapsamında personele her ay düzenli olarak yapılması zorunlu, genel nitelikte ve bütçeden karşılanan mali haklardan olmayıp, bunlara ilişkin koruma tedbirlerinden farklı nitelik taşımaktadır. Bu ödemeler 209 sayılı Kanun kapsamında kurum ihtiyaçları karşılandıktan sonra personele, hizmet sunum şartları ve kriterleri de dikkate alınmak suretiyle, bu ödemenin oranı ile esas ve usûlleri; personelin unvanı, görevi, çalışma şartları ve süresi, hizmete katkısı, performansı, tetkik, eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetleri ile muayene, ameliyat, anestezi, girişimsel işlemler ve özellik arz eden riskli bölümlerde çalışma gibi unsurlar gözetilerek aylık ya da sözleşme ücretlerine ilave olarak ödenebilen teşvik uygulaması niteliğinde yapılan bir ödemedir. Anılan Yasa maddesine dayanılarak Sağlık Bakanlığı Birinci Basamak Sağlık Kuruluşları Ek Ödeme Yönetmeliği hazırlanmış, 03/02/2022 tarih ve 31739 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmış, bu Yönetmeliğin 29. maddesinde 1 inci, 2 nci, 3 üncü, 15 inci, 16 ncı, 17 nci, 18 inci, 19 uncu, 21 inci, 22 nci, 23 üncü, 24 üncü, geçici 1 inci, 29 uncu ve 30 uncu maddeleri ile 20 nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinin 28/7/2021 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde, diğer hükümleri 1/3/2022 tarihinde yürürlüğe girmiş, "Temel esaslar" başlıklı 5. maddesinin iptali istenilen birinci fıkrasının (a) bendinde, “Ek ödeme, personele il sağlık müdürlükleri ve birimlerine fiilen katkı sağladığı sürece verilebilir…" kuralına yer verilmiştir. 209 sayılı Kanun'un 5. maddesinde yer alan "personelin katkısıyla elde edilen" ibaresi, her ne kadar 09/03/2013 tarih ve 28582 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 6428 sayılı Kanunun yayımı tarihinde yürürlüğe giren 16. maddesiyle, madde metninden çıkarılmış ise de, aynı maddenin 1. fıkrasında, ek ödemenin oranı, usul ve esasları ile inceleme heyetlerinin yapısı, çalışma usul ve esaslarının Bakanlıkça belirlenen hizmet sunum şartları ve kriterleri, personelin unvanı, görevi, disiplin durumu, çalışma şartları ve süresi, hizmete katkısı, performansı, tetkik, eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetleri ile muayene, ameliyat, anestezi, girişimsel işlemler ve özellik arz eden riskli bölümlerde çalışma gibi unsurlar dikkate alınmak suretiyle; Hazine ve Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Sağlık Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği hüküm altına alınmıştır. Anılan Yasa hükmünde belirtilen kriterler arasında personelin hizmete katkısı ve çalışma sürelerinin de belirtildiği, davaya konu Yönetmelikte mesai içi ve mesai dışı çalışmalar, mesai içi ve mesai dışı aktif çalışma tanımlamaları yapılarak bunların ek ödeme hesaplamalarında kullanılan puan veya katsayılarının belirlenmesinde dikkate alındığı, çalışma sürelerinin de fiilen hizmete katkı kriteriyle doğrudan ilişkili olup, ek ödemenin belirlemesinde "hizmete katkı"nın esas olduğu anlaşılmaktadır. Diğer taraftan Döner sermayeden yapılan ek ödemeler, 657 sayılı Kanun kapsamında personele her ay düzenli olarak yapılması zorunlu, genel nitelikte ve bütçeden karşılanan mali haklardan olmayıp, bunlara ilişkin koruma tedbirlerinden farklı nitelik taşımaktadır. Bu ödemeler 209 sayılı Kanun kapsamında kurum ihtiyaçları karşılandıktan sonra personele, hizmet sunum şartları ve kriterleri de dikkate alınmak suretiyle, bu ödemenin oranı ile esas ve usûlleri; personelin unvanı, görevi, çalışma şartları ve süresi, hizmete katkısı, performansı, tetkik, eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetleri ile muayene, ameliyat, anestezi, girişimsel işlemler ve özellik arz eden riskli bölümlerde çalışma gibi unsurlar gözetilerek aylık ya da sözleşme ücretlerine ilave olarak ödenebilen teşvik uygulaması niteliğinde yapılan bir ödeme olması nedeniyle 657 sayılı Kanunda öngörülen mali haklar ve bunlara ilişkin koruma tedbirleriyle birebir kıyaslanamayacak olması ve bu ödemeye ilişkin oran, usul ve esasların belirlenmesi konusunda davalı idareye verilen yetki de dikkate alındığında iptali istenilen bu madde de yer alan "Ek ödeme, personele il sağlık müdürlükleri ve birimlerine fiilen katkı sağladığı sürece verilebilir. ..." ibaresinde ek ödeme sisteminin amacına, hizmet gerekleri ile üst hukuk normuna aykırılık bulunmamaktadır. Belirtilen nedenlerle davanın redi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince; 2577 sayılı Kanun'un 14. maddesinin altıncı fıkrası uyarınca dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:

İLGİLİ MEVZUAT : 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde; iptal davalarının, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar olduğu belirtildikten sonra, ilk inceleme konularının belirlendiği 14. maddesinin üçüncü fıkrasının (c) bendinde, dava dilekçesinin ehliyet yönünden de inceleneceği; 15. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde ise, dava dilekçesinde ehliyet yönünden kanuna aykırılık görülmesi halinde davanın reddine karar verileceği hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: İdari işlemlerin hukuka uygunluğunun yargı yoluyla denetimini amaçlayan iptal davasının görüşülebilmesinin ön koşullardan biri olan "dava açma ehliyeti", her idari işleme karşı herkes tarafından iptal davası açılmasının idari faaliyetler ile idari işlemlerde istikrarsızlığa neden olmaması ve idarenin işleyişinin buna bağlı olarak olumsuz etkilenmemesi için, dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçütler içinde menfaat ilişkisinin varlığını ifade etmektedir. Her olay ve davada, idari işlem ile dava açacak kişi arasında öngörülen sübjektif ehliyet koşulu olarak menfaat ihlali, kişisel, meşru ve güncel bir menfaat olması ölçütleri kapsamında yargı mercilerince değerlendirilecektir. İptal davasının içtihat ve doktrinde belirlenen hukuki nitelikleri göz önüne alındığında, idare hukuku alanında tek yanlı irade açıklamasıyla kesin ve yürütülmesi zorunlu nitelikte tesis edilen işlemlerin, ancak bu idari işlemle doğrudan meşru, kişisel ve güncel bir menfaat ilgisi kurulabilenler tarafından iptal davasına konu edilebileceğinin kabulü zorunludur. Aksi halde, her idari işlemle dolaylı da olsa bir menfaat ilgisi kurulmak suretiyle dava açılmasını kabul etmek, dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçüler içinde menfaat ilişkisi bulunması şartının ihlali sonucunu doğurur. İptal davası açılabilmesi için gerekli olan menfaat ilişkisi kişisel, meşru, güncel bir menfaatin bulunması halinde gerçekleşecektir. Başka bir anlatımla, iptal davasına konu olan işlemin davacının menfaatini ihlal ettiğinden söz edilebilmesi için, davacıyı etkilemesi, yani davacının kişisel menfaatini ihlal etmesi, işlem ile davacı arasında ciddi ve makul bir ilişkinin bulunması gerekmektedir. "Meşru menfaat" ilgisinden kasıt, kişi ile işlem arasında hukuken kabul edilebilir, başka anlatımla, dinlenilebilir, korumaya değer bir ilginin varlığı iken; "kişisel menfaat" ilgisiyle, işlemin, kişinin hukukunu etkilemesi, kişi bakımından hukuk aleminde sonuç doğurması kastedilmektedir. Dosyanın incelenmesinden; Ankara ... Hastanesinde doçent doktor kadrosunda kalp damar cerrahisi uzmanı ve eğitim sorumlusu olarak görev yapmakta iken kamu görevinden çıkarılan ve Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kararı ile göreve iade edilen davacının, görevinden uzak kaldığı döneme ilişkin döner sermaye ek ödemesi yapılması talebiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin dayanağı olarak gösterilen, 03/02/2022 tarih ve 31739 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Sağlık Bakanlığı Birinci Basamak Sağlık Kuruluşları Ek Ödeme Yönetmeliği’nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde yer alan, “Ek ödeme, personele il sağlık müdürlükleri ve birimlerine fiilen katkı sağladığı sürece verilebilir…" ibaresinin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Bakılan uyuşmazlıkta, Ankara Şehir Hastanesinin cevap dilekçesinde; “Sağlık Tesislerine” fiili katkıdan bahsedildiği, (Sağlık Bakanlığınca 15/08/2003 tarihinde yayımlanan Genelge'ye göre) sağlık tesislerinin ikinci ve üçüncü basamak hastaneler olduğu, 12/08/2022 tarih ve 31921 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 01/07/2022 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlüğe giren Sağlık Bakanlığı Ek Ödeme Yönetmeliği'nin 16. maddesi ile yürürlükten kaldırılan, 04/03/2020 tarih ve 31058 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde “Ek ödeme, personele sağlık tesisine fiilen katkı sağladığı sürece verilebilir” denilmekte iken; aynı 16. madde ile yürürlükten kaldırılan dava konusu 03/02/2022 tarih ve 31739 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sağlık Bakanlığı Birinci Basamak Sağlık Kuruluşları Ek Ödeme Yönetmeliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde “Ek ödeme, personele il sağlık müdürlükleri ve birimlerine fiilen katkı sağladığı sürece verilebilir” denildiği, davacının dava konusu ettiği 03/02/2022 tarihli ve 31739 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan mülga Sağlık Bakanlığı Birinci Basamak Sağlık Kuruluşları Ek Ödeme Yönetmeliği'nin, il sağlık müdürlükleri ve birimlerinde çalışan personel için uygulandığı, üçüncü basamak sağlık tesisinde (... Hastanesi) çalışan davacıya yapılacak ek ödemelerin 03/02/2022 tarihli Ek Ödeme Yönetmeliği'ne göre değil; 04/03/2020 tarihli Ek Ödeme Yönetmeliği'ne göre hesaplandığı, davacıya verilen cevapta da ek ödeme “Sağlık tesislerinde fiilen katkı sağladığı sürece verilir.” denilmek suretiyle açıkça sağlık tesislerinden bahsedilerek 04/03/2020 tarih ve 31058 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Ek Ödeme Yönetmeliği’nin işaret edildiği, bu cevap yazısında “il sağlık müdürlükleri ve birimleri”nin söz konusu edilmediği görüldüğünden; davacıya yapılacak ek ödemelerin dayanağı olmayan dava konusu (mülga) 03/02/2022 tarihli Ek Ödeme Yönetmeliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinin iptal edilmesinde, davacının güncel ve kişisel bir menfaatinin bulunduğunun kabulüne hukuken olanak bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. 2577 sayılı İdari yargılama Usulü Kanunu'nun 15. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca davanın EHLİYET YÖNÜNDEN REDDİNE, 2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, 3. Posta gideri avansından artan tutarın ise kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine, 4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir edilen ...-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, 5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 29/12/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.