Danıştay 13. Daire 2025/276 E. 2025/1015 K.

T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No:2025/276 Karar No:2025/1015

TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Sağlık A.Ş. VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Üniversitesi Rektörlüğü VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, Balıkesir Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürlüğünce 09/10/2024 tarihinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 21/b maddesi gereğince pazarlık usulü ile gerçekleştirilen "45 Tesla Manyetik Rezonans (MR) Görüntüleme Cihazı Alım" ihalesinin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; Balıkesir Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürlüğü Hastanesinde bir adet manyetik rezonans (MR) görüntüleme cihazının olduğu, bu cihazın da 2013 yılından beridir kullanılmakta olduğu, dosyaya sunulan birim yazıları, servis kayıtları ve tamir evraklarından açıkça anlaşılacağı üzere MR cihazının sık sık arıza verdiği, bazı dönemler iki veya üç gün süreyle hizmet dışı kaldığı, sağlık hizmetlerinin birçoğunun acil nitelikli olması ve gecikmeye mahal verilmeksizin müdahale edilmesi gerekliliği göz önüne alındığında özellikle "can güvenliği" kriteri yönüyle pazarlık usulünün şartlarının oluştuğunun anlaşıldığı, davalı idarece kanuni düzenlemelere uygun olarak üç firmanın davet edildiği ve tüm sürecin usulüne uygun olarak yürütüldüğü hususları da dikkate alındığında, yasal şartlarının oluştuğu anlaşılan Balıkesir Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Hastanesi için pazarlık usulü ile gerçekleştirilen manyetik rezonans görüntüleme cihazı alım ihalesinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, Mahkeme kararında yer alan, cihazın 2013 yılından beri kullanılması, arıza vermesi, bazı dönemler 2-3 gün süreyle kullanılmaması nedenlerinin hiçbirisinin 4734 sayılı Kanun'da aranan ivedilik şartını karşılamadığı, Balıkesir il sınırları içerisinde farklı firmalara ait yaklaşık 9 adet MR cihazı bulunduğu, mevcut MR cihazının arızalanması durumunda hastaların il içerisindeki başka hastanelere sevkinin kolaylıkla sağlanabileceği, davalı idare tarafından Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına 11/08/2022 tarihli yazı ile 1 adet 3 Tesla Manyetik Rezonans Görüntüleme Cihazı alımı için başvuru yapıldığı, yapılan başvuru neticesinde Balıkesir İli Tıbbi Cihaz Alımları Planlama Komisyonu kararı ile talep edilen MR cihazı alımının uygun görüldüğü, hastanedeki mevcut MR cihazındaki arızaların 2024 yılının Eylül ayında birden ortaya çıkmadığı, 2022 yılından itibaren rutin düzende süregelen arızalar olduğu, davalı idare görevlilerince taraflarına ulaşılarak yaklaşık maliyet araştırması için hesaplama yapılmasının talep edildiği, taraflarınca yaklaşık maliyete ilişkin hesaplama yapılarak Balıkesir Üniversitesinin e-mail adresine 30/07/2024 tarihinde iletildiği, ihale konusu işin oldukça yüksek bedelli (yaklaşık 40.000.000,00-TL) bir alıma ilişkin olduğu, bu denli yüksek hacimli alımlarda açıklığın, şeffaflığın ve kamu yararının sağlanmasının ciddi önem arz ettiği, ihaleye davet edilen firmaların, sadece tek bir üretici ve ona bağlı bayilerinin olduğunun görüldüğü, Özel Medikal şirketi ve Türksoy Medikal şirketinin ÜTS kayıtları incelendiğinde, bu şirketlerin her ikisinin de GE firmasının bayisi olduğunun anlaşıldığı, bu şirketlerce ihaleye katılım sağlanması durumunda dahi GE firmasının ürün portföyünde bulunan tıbbi cihazların ihalede teklif edileceğinin açık olduğu, ..., ..., ..., ... ve ... gibi MR görüntüleme cihazı üreticisi olan 5 alternatif firma portföyündeki hiçbir ürünün ihalede teklif edilmesine izin verilmeksizin alımın yapıldığı, ihale konusu cihazın alım bedelinin benzer modeldeki MR cihazları için ihale günü geçerli olan döviz kurundan hesaplanan bedellerden çok daha az olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından, sağlık hizmetlerinin ve can güvenliğinin korunması amacıyla aciliyet barındıran MR cihazı alımının ivedilikle yapılması gerektiğinden dava konusu ihalenin pazarlık usulüyle yapıldığı, davacı tarafından Balıkesir ilinde yer alan diğer MR cihazlarına ilişkin bilgi verilip sevklerin diğer hastanelere sağlanabileceği iddia edilse de hastanelerin birbirleriyle arasında mesafe bulunduğu, verilen sağlık hizmetinin niteliği gereği aciliyet ve önem arz ettiği, davacı tarafından MR cihazlarına ilişkin başka ihalelerdeki sunulan emsal değerlerin iki üç yıl önceki tarihlere göre kur bazında verilen fiyatlar olduğu, anılan fiyatların dava konusu sözleşme bedeline yakın olduğundan fiyatın fahiş olduğunun kabul edilemeyeceği belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME : İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin reddine, 2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddi yolundaki ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından anılan Mahkeme kararının ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, 4. Posta giderleri avansından artan tutarın davacıya iadesine, 5. Kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi halinde davacıya iadesine, 6. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, 7. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 04/03/2025 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.

(X) KARŞI OY : Dava, davacı şirket tarafından, Balıkesir Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürlüğü tarafından Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi için 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 21/b maddesi gereğince pazarlık usulü ile 08/10/2024 tarihinde gerçekleştirilen manyetik rezonans (MR) görüntüleme cihazı alım ihalesinin iptali istemiyle açılmıştır. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 5. maddesinin 1. fıkrasında, idarelerin, bu Kanun'a göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu; 4. fıkrasında, bu Kanun'a göre yapılacak ihalelerde açık ihale usulünün ve belli istekliler arasında ihale usulünün temel usuller olduğu, diğer ihale usullerinin Kanun'da belirtilen özel hâllerde kullanılabileceği; 18. maddesinde, idarelerce mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalelerinde uygulanacak usullerin; açık ihale usulü, belli istekliler arasında ihale usulü ve pazarlık usulü olduğu kurala bağlanmıştır. 4734 sayılı Kanun'un "Pazarlık usulü" başlıklı 21. maddesinin 1. fıkrasında "Aşağıda belirtilen hâllerde pazarlık usulü ile ihale yapılabilir:" ... b) Doğal afetler, salgın hastalıklar, can veya mal kaybı tehlikesi gibi ani ve beklenmeyen veya yapım tekniği açısından özellik arz eden veya yapı veya can ve mal güvenliğinin sağlanması açısından ivedilikle yapılması gerekliliği idarece belirlenen hâllerde veyahut idare tarafından önceden öngörülemeyen olayların ortaya çıkması üzerine ihalenin ivedi olarak yapılmasının zorunlu olması. ..." kuralına yer verilmiştir. 4734 sayılı Kanun'a göre yapılacak ihalelerde açık ihale usûlü ile belli istekliler arasında ihale usûlünün temel ihale usûlü olduğu ve dolayısıyla 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelerce yapılacak ihalelerde öncelikle açık ihale usûlünün ve belli istekliler arasında ihale usûlünün uygulanması gerektiği, diğer ihale usûllerinin Kanun'da belirtilen özel hâllerde kullanılabileceği, idarelerin, ihaleleri pazarlık usûlü ile yapabilmeleri için, 4734 sayılı Kanun'un 21. maddesinde aranan şartların gerçekleşmesi gerektiği açıktır. 4734 sayılı Kanun'un 21/b maddesi uyarınca gerçekleştirilen pazarlık usûlü, doğal afet, salgın hastalık, can veya mal kaybı tehlikesi gibi âni ve beklenmeyen veya yapım tekniği açısından özellik arz eden veya yapı veya can ve mal güvenliğinin sağlanması açısından ivedilikle yapılması gerekliliği idarece belirlenen hâllerde veyahut idare tarafından önceden öngörülemeyen olayların ortaya çıkması şeklinde belirlenen ihtimallerden birinin veya birden fazlasının varlığının ihalenin ivedi olarak yapılmasının zorunlu olması şartı ile birlikte gerçekleşmesi durumunda uygulama alanı bulabilecektir. Pazarlık usûlünün uygulanabilmesi için işin niteliği ve Kanun'un 21/b maddesinde belirtilen tüm hususlar birlikte değerlendirilmek suretiyle ivedilik şartının gerçekleşip gerçekleşmediğinin belirlenmesi gerekmektedir. Dosyada yer alan bilgi ve belgelerden, Mahkeme tarafından yapılan ara kararda "ihalenin yapılmasında pazarlık usulünün tercih edilmesinin sebebi ve davacı şirkete yazılan 08/11/2024 tarihli yazıda MR cihazının sık sık arızalandığı belirtildiğinden, hastanede kaç MR cihazının olduğu, mevcut cihazın çalışıp çalışmadığı ve cihazın arızalarını kanıtlayıcı bilgi belge sunulması" istenilmiş; davalı idare tarafından sunulan savunma dilekçesinde, Fakültenin 3 Anabilim Dalı Başkanlığı tarafından sunulan yazılardan bahsedilmiş, anılan yazılarda, Hastanede mevcut bir MR cihazının bulunduğu, cihazın sık sık arızalanması sebebiyle hastaların takip ve tedavisinde aksaklıkların meydana geldiği belirtilmiş, ayrıca cihazın 2013 yılında alımının yapıldığı, son dönemde sık sık arıza yaptığı, onarım maliyetlerinin çok yükseldiği, ortalama 33 günde bir kişiye MR görüntülenmesinin yapılabildiği, tek cihaz olduğundan anılan cihazın bakım ve tamiri durumunda başka kullanılan cihaz bulunmadığı gerekçeleriyle ihalenin, can güvenliğini sağlamak amacıyla aciliyet barındırdığı belirtilerek pazarlık usulü ile yapıldığı belirtilmişse de cihaza ait sadece 1 yıllık servis bakım ve tamir kaydına ilişkin bilgi ve belgenin sunulduğu, 11/08/2022 tarihli Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına cihaz alım talebi konulu yazı ekinde yer alan Tıbbi Cihaz Başvuru Formunda, Hastane için bir tane 3 Tesla Manyetik Rezonans Görüntüleme Cihazı talep edildiği, talebe ilişkin gerekçe kısmında, "Üçüncü basamak sağlık kurumu olmaları nedeniyle ve hastaların kabul edildiği özellikle ilçeler dahil tüm ilden riskli hastaların kabul edilerek hastanede takip ve tedavisinin yapıldığı, mevcut cihazın yaklaşık on yaşında olduğu, son altı ayda sık arıza vermesi nedeniyle bir çok hastanın mağdur olduğu, ortalama altı ayda sadece iki ay aktif kullanılabildiği, bu süreç boyunca hastaların ildeki diğer hastaneye nakil edilmek zorunda kalındığı, altı ayda arızaların yaklaşık 5 milyon TL maliyetinin bulunduğu, bu rakamın cihazın yaklaşık yüzde yirmisine karşılık geldiği" ifadelerine yer verildiği görülmüştür. 4734 sayılı Kanun'un 21. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde sayılan ve Kanun'daki diğer şartlardan bağımsız olarak aranan "ivedilik" şartı, ihale konusunun niteliğinden kaynaklı olarak ve önceden öngörülemeyen veya can güvenliği açısından ihale konusu işin bir an önce bitirilmesine ya da mal veya hizmetin hızlıca temin edilmesinin sağlanmasına yöneliktir. Bu bakımdan pazarlık usûlü ile ulaşılmak istenen amaç kesintiye uğrayan idari faaliyetlerin ve kamu hizmetlerinin devamlılığının bir an önce sağlanmasıdır. Zira idare pazarlık usûlünde, temel ihale usûlünden ayrılarak, âni, beklenmeyen, can güvenliğinin sağlanması açısından ivedi olarak yapılması zorunlu olan bir işi hızlıca tamamlama ya da ivedi ihtiyaç duyduğu mal veya hizmeti alma yetkisini kullanabilmektedir. Bu durumda, davalı idarece mevcut cihazın 2013 yılından itibaren kullanıldığı, cihazın sık sık arızalandığı, Fakülte Anabilim Dalı Başkanlıklarından cihazın yeterliliğiyle ilgili yoğun şikayetlerin bulunduğu, ortalama 33 günde bir kişiye MR görüntülenmesinin yapıldığı belirtilerek sağlık hizmetlerinin niteliği gereği aciliyet barındırdığı ve can güvenliğinin ivedilikle sağlanması gerekçesiyle cihaz alım işinin pazarlık usulüyle ihale edildiği savunulmakla birlikte, mevcut cihazın 2022 yılından itibaren rutin olarak arızalandığı ve 11/08/2022 tarihli yazıyla Yükseköğretim Kurulu Başkanlğına cihaz alımı için yapılan başvurunun kabul edilmesine rağmen cihaz alımı yapılmadığı görüldüğünden, can güvenliği kriteriyle nitelendirilmenin somut gerekçe olamayacağı dikkate alındığında, ihaleye konu mal alımı yönünden 4734 sayılı Kanun'un 21. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde belirtilen ivedilik şartlarının bulunmadığı anlaşıldığından, davaya konu ihalede hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, davanın reddi yönündeki temyize konu İdare Mahkemesi kararında hukukî isabet görülmemiştir.