Danıştay 13. Daire 2025/2747 E. 2025/4217 K.

T.C. D A N I Ş T A Y ONÜÇÜNCÜ DAİRE Esas No:2025/2747 Karar No:2025/4217

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Kurumu VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Tıbbi Malzemeler Sanayi Ticaret Ltd. Şti. VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Mardin İl Sağlık Müdürlüğünce ... tarihinde açık ihale usulüyle gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı "Kan Gazı Analizörü Hizmet Alımı" ihalesinde davacının teklifinin yeterli rekabet ortamının oluşmaması ve ekonomik bulunmaması nedeniyle değerlendirme dışı bırakılması ve ihalede geçerli teklif kalmamasından dolayı ihalenin iptal edilmesi üzerine davacı tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusunun reddine ilişkin 27/08/2025 tarih ve 2025/UH.I-1837 sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; gerek davalı idarece düzenlenen esas inceleme raporunda belirtilen sebepler gerekse dosyada mevcut belgelerin ilgili mevzuat hükümleriyle birlikte incelenerek değerlendirilmesinden, davacı şirketin sınır değerin (24.017.640,36-TL) üzerinde yaklaşık maliyetin (32.376.721,08-TL) altında olmak üzere 27.667.379,83-TL teklif verdiği, ihalede rekabet şartlarının tüm teklifler üzerinden değerlendirilmesi gerektiği, diğer tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması ve davacının teklifinin tek geçerli teklif olmasının her zaman rekabetin oluşmadığı anlamına gelmeyeceği, kamu ihale mevzuatında ihalenin tek geçerli teklif sahibi istekli üzerinde bırakılmasını engelleyen bir hükmün bulunmadığı, davacıya ait fiyat teklifinin idare tarafından belirlenen yaklaşık maliyetten düşük olduğu, ihale komisyonu tarafından söz konusu ihalede rekabet ortamının sağlanamadığına ilişkin idarenin başkaca bir tespit ve değerlendirmesi ile kaynakların verimli kullanılması ilkesinin sağlanamayacağına yönelik somut bir değerlendirmenin de bulunmadığı hususları birlikte değerlendirildiğinde, ihalenin iptal edilmesine yönelik idarenin kararına karşı yapılan itirazen şikayet başvurusunun reddine ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, EKAP üzerinden 6 adet ihale dokümanının indirildiği, 25/07/2025 tarihinde yapılan ihaleye 5 isteklinin e-teklif verdiği, ... tarihli ilk ihale komisyonu kararı ile ... Med. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile ... Sağ. Ürün. San. Tic. A.Ş.'nin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, ihalenin ... Med. Sos. Hiz. Kır. Taş. Pet. San. Taah. Tic. Ltd. Şti. üzerine bırakıldığı, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin ... Sağ. Hiz. San. Tic. Ltd. Şti. olarak belirlendiği, davacının teklifinin ise geçerli teklif olarak kabul edildiği, akabinde davacı tarafından idareye şikayet başvurusunda bulunulduğu, başvuruya ilişkin idarece yapılan değerlendirme neticesinde, ihale üzerinde bırakılan istekli ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiğine dair düzeltici işlem belirlenmesi yönünde karar alındığı, sonrasında alınan 15/08/2025 tarihli ikinci ihale komisyonu kararı ile şikayete konu ihalede, tek geçerli teklif sahibi istekli olarak davacının kaldığı, davacının teklifinin ihalede yeterli rekabet koşullarının sağlanamadığı ve teklifin ekonomik açıdan uygun bulunmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı ve ihalede geçerli teklif kalmaması nedeniyle ihalenin iptaline karar verildiği, davacının teklifinin 07/08/2025 tarihli ilk ihale komisyonu kararında ekonomik açıdan en avantajlı birinci teklif veya ikinci teklif olarak belirlenmediği, başka bir anlatımla, davacının teklifi geçerli teklif olarak kabul edilmekle birlikte ekonomik teklif olarak değerlendirilmediği, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5. maddesi uyarınca idarelerin, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını sağlamak ve kamu kaynaklarını verimli kullanmakla yükümlü olduğu, bu çerçevede, kanun koyucu tarafından idarelere ihalelerin sonuçlandırılıp sonuçlandırılmaması hususunda tanınan takdir yetkisinin, incelenen ihalede, idarece söz konusu temel ilkelere, kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı kullanıldığına dair bir hususun tespit edilmediği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE: ESAS YÖNÜNDEN: MADDİ OLAY : Mardin İl Sağlık Müdürlüğünce ... tarihinde açık ihale usulü ile ... ihale kayıt numaralı "Kan Gazı Analizörü Hizmet Alımı" ihalesi gerçekleştirilmiştir. Anılan ihalede yaklaşık maliyet 32.376.721,08-TL, sınır değer ise 24.017.640,36-TL olarak belirlenmiş, 6 adet ihale dokümanı indirilmiş, ihaleye teklif bedelleri 17.856.252,23-TL, 18.788.309,35-TL, 19.362.260,32-TL, 27.667.379,83-TL (davacı) ve 49.840.528,21-TL olmak üzere beş istekli tarafından teklif verilmiştir. 07/08/2025 tarihli ihale komisyonu kararıyla 18.788.309,35-TL teklif sunan ... Medikal Sosyal Hizmetler Kırtasiye Taşımacılık Petrol Sanayi Taahhüt Ticaret Ltd. Şti. ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi, 19.362.260,32-TL teklif sunan ... Sağlık Hizmetleri Sanayi Ticaret Ltd. Şti. ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenmiş; 49.840.528,21-TL teklif sunan ... Sağlık Ürünleri Sanayi Ticaret A.Ş.'nin teklifi yaklaşık maliyet üstü olduğundan, 17.856.252,23-TL teklif sunan ... Medikal Pazarlama Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'nin teklifi ise Teknik Şartname'ye uygun olmadığından bahisle değerlendirme dışı bırakılmıştır. Davacı şirketin söz konusu karara yönelik şikayet başvurusu üzerine, 15/08/2025 tarihli ihale komisyon kararı ile ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına ve geriye kalan tek geçerli teklif olan davacının teklifinin de yeterli rekabet ortamının oluşmaması ve ekonomik bulunmaması gerekçesiyle bütün tekliflerin reddedilerek ihalenin iptaline karar verilmiştir. Davacı şirket tarafından, ihalenin iptali işleminin hukuka aykırı bulunduğu, ihale komisyonu kararında tekliflerinin geçerli olduğunun kabul edildiği, tekliflerinin idarece belirlenen yaklaşık maliyetin altında olduğu, tekliflerinin ekonomik bulunmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılmalarının hukuka aykırı olduğu, ihalenin üzerlerinde bırakılması gerektiği iddialarıyla yapılan itirazen şikayet başvurusunun reddine ilişkin dava konusu Kurul kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun, ''Temel ilkeler'' başlıklı 5. maddesinin birinci fıkrasında, ''İdareler, bu Kanun'a göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur.''; "Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali'' başlıklı 39. maddesinde, ''İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez. Ancak, idare isteklilerin talepte bulunması halinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildirir. ''; "İhalenin karara bağlanması ve onaylanması" başlıklı 40. maddesinde, "... İhale komisyonu gerekçeli kararını belirleyerek, ihale yetkilisinin onayına sunar. Kararlarda isteklilerin adları veya ticaret ünvanları, teklif edilen bedeller, ihalenin tarihi ve hangi istekli üzerine hangi gerekçelerle yapıldığı, ihale yapılmamış ise nedenleri belirtilir. İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylar veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal eder. İhale; kararın onaylanması halinde geçerli, iptal edilmesi halinde ise hükümsüz sayılır. ..."; ''Kuruma itirazen şikayet başvurusu'' başlıklı 56. maddesinde, ''İdareye şikayet başvurusunda bulunan veya idarece alınan kararı uygun bulmayan aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından 55. maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen hallerde ve sürede, sözleşme imzalanmadan önce itirazen şikayet başvurusunda bulunulabilir. İhalenin iptaline ilişkin işlem ve kararlardan, sadece şikayet ve itirazen şikayet üzerine alınanlar itirazen şikayete konu edilebilir ve bu kararlara karşı beş gün içinde doğrudan Kurum'a başvuruda bulunulabilir. Kurum itirazen şikayet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceler. İdare tarafından şikayet veya itirazen şikayet üzerine alınan ihalenin iptal edilmesi işlemine karşı yapılacak itirazen şikayet başvuruları ise idarenin iptal gerekçeleriyle sınırlı incelenir. ..." kurallarına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Aktarılan mevzuata göre, bütün tekliflerin reddedilerek ihalenin iptal edilmesi konusunda ihale komisyonunun takdir yetkisi bulunduğu gibi, ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi belirlenerek ihalenin sonuçlandırılmasına ilişkin komisyon kararlarının onaylanıp onaylanmaması konusunda da ihale yetkilisinin takdir yetkisinin bulunduğu açık olup, bu yetki kullanılırken hukuken geçerli seçenekler arasından tercihte bulunulması ve işlemin yapılıp yapılmaması noktasında makul ve meşru sebepler dikkate alınarak karar verilmesi gerekmektedir. İhale işlemleri bakımından takdir yetkisinin yargısal denetiminde, temel ihale ilkelerinin gözetileceği, yeterli rekabetin sağlanamaması halinde ise ihalenin ana amacının gerçekleşemeyeceği ve dolayısıyla ihaleden beklenen faydanın sağlanamayacağı açıktır. Öte yandan, ihale yetkilisine ihaleyi onaylama ya da onaylamayarak iptal etme konusunda tanınan yetki, ihale işlemlerinin sırf mevzuata uygunluğunu denetlemeye yönelik olmayıp, aynı zamanda ihale konusu işin özelliklerini, benzer işlere ilişkin diğer ihalelerin sonuçlarını ve ihalede oluşan fiyatın piyasa şartlarına uygun olup olmadığını en iyi bilebilecek durumda bulunması nedeniyle ihale yetkilisinin yerindelik denetimi yaparak idare menfaatini koruması amacıyla öngörülmüştür. Nitekim, ihaleye katılanlar arasında yapılan anlaşmalar veya bazı katılımcıların ihaleden çekilmeye zorlanmaları veya belli paylar karşılığında piyasa şartlarına uygun olmayan teklifler vermeye ikna edilmeleri yoluyla kamu kaynaklarının haksız biçimde özel kişi veya kuruluşlara aktarılması şeklinde gelişen olaylara ülkemizde sıkça rastlandığı bilinen bir husustur. İşte bütün bu gerçekler göz önünde tutularak, son kez genel bir değerlendirme yaparak idare menfaatini kollamak üzere ihale yetkilisine sözü edilen yetki tanınmıştır. Hem hukuka uygunluk ve hem de yerindelik denetimi yapan ihale yetkilisi tarafından bu konuda alınan idari kararın yargısal denetiminin de özellik arz edeceği açıktır. Başka bir anlatımla, 4734 sayılı Kanun'un 40. maddesi ile ihale yetkilisine ihale komisyonu kararlarını onaylama zorunluluğu getirilmemesi nedeniyle anılan madde ile ihale yetkilisine tanınan yetkinin onaylamama yönünde kullanılması halinde bu yetkinin kamu yararına kullanıldığının ispatı bakımından, ihale yetkilisince hukuken kesin delil niteliği taşıyan belgelere dayanılması gibi bir zorunluluk bulunmamaktadır. Bu nedenle, ihale komisyonu kararını onaylamama veya ihale iptali işleminin idari davaya konu edilmesi halinde, gerek davalı idarenin mahkemeye yapacağı açıklamalar ve sunduğu belgeler ve gerekse mahkemece re'sen yapılacak araştırma sonucunda elde edilen bulgular işlemde kamu yararına aykırılık bulunmadığını ortaya koyar nitelikte ise idarece somut belge sunulmadığından bahisle ihaleyi onaylamama veya ihale iptali işleminin yargı yerince iptal edilmemesi gerekir. Bu itibarla, davaya konu ihalede ihale dokümanını indiren 6 firmadan 5'inin teklif verdiği, ... Ltd. Şti.'nin teklifinin Teknik Şartname'ye uygun olmadığı, ... A.Ş.'nin teklifinin yaklaşık maliyetin üzerinde olduğu, ilk ihale komisyonu kararında ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenen ... Ltd. Şti. ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenen ... Ltd. Şti.'nin tekliflerinin ise sundukları belgelerin yeterli olmadığı ve eksik olduğu gerekçeleriyle değerlendirme dışı bırakıldığı ve ihalede tek geçerli teklifin (davacının teklifi) kaldığı, bu haliyle ihalede rekabet ortamının oluşmadığı ve teklifin ekonomik bulunmadığı gerekçeleriyle ihalenin iptaline karar verildiği; dolayısıyla idarece takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı kullanıldığına yönelik somut bir tespitin bulunmadığı anlaşıldığından, ihalenin iptaline yönelik yapılan itirazen şikayet başvurusunun reddine ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davalının temyiz isteminin kabulüne; 2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesi uyarınca ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. DAVANIN REDDİNE, 4. Ayrıntısı aşağıda gösterilen ...-TL ilk derece yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, 5. ... TL temyiz yargılama gideri ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, 6. Posta giderleri avansından artan tutar ile istemi halinde kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının davalı idareye iadesine, 7. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, 8. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 30/12/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.