Bölge Adliye Mahkemesi 2026/1751 E. 2026/1785 K.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

13. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO:2026/1751 Esas

KARAR NO:2026/1785 Karar

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ:İSTANBUL 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

DAVA:İtirazın İptali (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan)

KARAR TARİHİ:08/10/2026

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkillerinin Erzurum ilinde davalı şirketin bayisi olarak 10 yıl faaliyet gösterdiklerini, Erzurum İlindeki petrol istasyonunun akaryakıt kısmının, müvekkili ... tarafından, otogaz kısmının ise ....Şti. tarafından davalı bayisi olarak işletildiğini, 10.05.2015 yılında ve 10.05 2019 yılında davalı taraf ile müvekkilleri arasında 5 yıl süreli akaryakıt ve otogaz bayilik sözleşmesi imzalandığını, bu sözleşmelerin, sürenin sona ermesi ile kendiliğinden son bulduğunu, müvekkillerinin davalı şirkete herhangi bir yakıt borcu olmadığını, bilgileri verilen faturalar sebebiyle müvekkilinin icra takibi yaptığını, takibe davalı tarafından haksız olarak itiraz edildiğini, müvekkili şirketin banka teminat mektubunun haksız nakde çevrilmesi, kar paylaşımının sözleşmeye aykırı yapılması, nakliye bedellerinin yanlış yansıtılması, haksız nakliye tahsilatı yapılması sebebiyle müvekkillerinin davalı şirketten alacaklı olduğunu, tüm alacakları için Arabulucu 2024/75022 dosya numarası ile yapılan görüşmelerin, anlaşamama olarak sonuçlandığını, bu sebeple iş bu davanın açılmasının zorunlu olduğunu, 2015 yılındaki sözleşmeler için kararlaştırılan % 80 Bayi -% 20 ... olan kar paylaşımının davalının haksız eylemleri ile uygulanmadığını, 2019 tarihli bayilik sözleşmeleri için ise % 80 Bayi -% 20 ... kar paylaşımında anlaşılmasına rağmen keyfi uygulama ile sonradan bu paylaşım kaldırarak bayi karı %50 ye düşürüldüğünü, (%50 Bayi-%50 ...) Yüzde elli olan kar bedeli içinde nakliye fiyatları ile oynanarak, nakliye bedelleri şişirilerek, müvekkilinin kar payından nakliye adı altında kesinti yapıldığını, ayrıca haksız nakliye bedellerinin müvekkilinden tahsil edildiğini, bu sebeple müvekkili şirketin her iki sözleşme döneminde büyük zararının oluştuğunu, bu zararın bilirkişiler tarafından hesaplanması gerektiğinden bu kalem alacakları için belirsiz alacak davası açarak fazlaya ilişkin hakları saklı kalarak şu an 1.000 TL. nin sözleşme tarihinden itibaren reeskont avans faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep ettiklerini, 10 yıllık sözleşme süresinde nakliye fiyatları ile oynanarak, nakliye bedelleri şişirilerek gerçeğe aykırı veriler sunulup müvekkillerimin kar paylaşım bedellerinden haksız kesinti yapıldığı gibi müvekkillerinden fazla nakliye bedelinin de tahsil edildiğini, bu kesintilerin oranı ve miktarının tespiti için bilirkişi incelemesi yapılması gerektiğini, bu zararın bilirkişiler tarafından hesaplanması gerektiğinden bu kalem alacakları için belirsiz alacak davası açarak fazlaya ilişkin hakları saklı kalarak şu an 1.000 TL. nin sözleşme tarihinden itibaren reeskont avans faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep ettiklerini, 19.04.2024 tarihli 88.041,20 TL. ... nolu, 09.05.2024 tarihli 248.531,54 TL.Bedelli ... numaralı, 30.04.2024 tarihli 20.071,48 TL. ... numaralı faturalar sebebi ile müvekkili ... 'ın davalı şirketten 356.644,22 TL. Alacaklı olduğunu, bu konuda davalı aleyhinde İstanbul Anadolu 6.İcra Müdürlüğü 'nün ... sayılı dosyasından icra takibi başlattıklarını, davalı tarafından haksız ve hukuka aykırı olarak takibe itiraz edildiğini, itirazın iptaline ve davalının icra inkar tazminatı ödemeye mahkum edilmesini talep ettiklerini, müvekkili şirket ile davalının 10.05.2019 tarihli otogaz bayilik sözleşmesi imzaladığını, bayilik sözleşmesinin, süre sebebi ile son bulduğunu, davalı tarafın müvekkili şirketin 600.000 TL. bedelli teminat mektubunu sebepsiz olarak nakde çevirdiğini bu sebeple 600.000 TL. 'nin nakde çevirme tarihinden itibaren davalı şirketten reeskont avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Yargıtay kararında vurgulandığı üzere, faturaya itiraz etmeyen ve ihtirazi kayıt koymayan davacı tarafın Bayilik Anlaşması'nın sona ermesi ertesinde kar payından fazla kesinti yapıldığı ve kendisinden fazla nakliye ücreti tahsil edildiği iddiasıyla alacak talep edemeyeceğini, dolayısıyla davanın reddi gerektiğini, davacı tarafın haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davasının yetkisizlik nedeniyle öncelikle usulden, neticede esastan reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesi talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ:İlk Derece Mahkemesi 23/06/2026 tarih ve ... - 2026/567 Karar sayılı kararında;"....İtirazın iptali davalarının icra takibiyle bağlı olduğu, itirazın iptali davasının açılabilmesi için usulüne uygun olarak başlatılmış geçerli bir icra takibinin, bu takibe süresi içerisinde yapılmış bir itirazın bulunması ve takibin durması gerektiği, usulüne uygun olarak başlatılmış geçerli bir icra takibinin bulunmasının itirazın iptali davası yönünden dava şartı olduğu, davalı vekilince mahkememizin 2025/16 Esas sayılı dosyasına taraflar arasında düzenlenen akaryakıt bayilik sözleşmesinin sunulduğu, 10/05/2019 tarihli sözleşmenin 28.maddesinde uyuşmazlık halinde çözüm yeri olarak İstanbul Merkez Mahkemeleri ve İcra Müdürlüklerinin yetkili olacağının düzenlendiği, mahkememizin 2025/16 Esas sayılı dosyasında davacı yönünden tacir araştırması yapıldığı, vergi dairesinden gelen müzekkere cevabı ve taraflar arasındaki ticari ilişkinin kapsamı birlikte değerlendirildiğinde davacının tacir vasfının bulunduğunun anlaşıldığı, davalı şirket olmakla tarafların 6100 sayılı HMK'nun 17.maddesi kapsamında yetki sözleşmesi düzenleyebilecekleri, taraflar arasında düzenlenen sözleşme kapsamında yetkili icra dairesinin İstanbul İcra Dairesi olacağı, davalı tarafça yasal süresi içerisinde usulüne uygun olarak sunulmuş borca itiraz dilekçesinde yetki itirazının yerinde olduğu, İstanbul Anadolu İcra Dairelerinin yetkili olmayacağı anlaşıldığından dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." gerekçesi ile,''1-Dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine,'' karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, işbu davanın itirazın iptali davası olduğunu ve yetkili mahkemede açıldığını, taraflar arasındaki yetki sözleşmesinin gözetildiğini ve uyuşmazlığın yetkili mahkeme önüne getirildiğini, bu aşamadan sonra mahkemenin görevinin; icra takibine konu alacağın mevcut olup olmadığını, davalı tarafından yapılan itirazın haklı bulunup bulunmadığını ve taraflar arasındaki maddi hukuk ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlığı çözmek olduğunu, buna rağmen mahkemenin uyuşmazlığın esasına hiç girmediğini, tarafların sunduğu delilleri değerlendirmediğini, faturalar, ticari kayıtlar, sözleşmenin uygulanması ve tarafların karşılıklı iddiaları hakkında hiçbir inceleme yapmadan davayı yalnızca icra müdürlüğünün yetkisine indirgediğini, İcra dairesinin yetkisine ilişkin itirazın, takip hukukuna ilişkin usuli bir itiraz olduğunu, somut olayda uyuşmazlığın zaten tarafların sözleşmeyle belirlediği yetkili mahkeme önüne taşındığını, mahkemenin yargılamaya başladığını ve dosyayı incelediğini, bu aşamadan sonra yalnızca icra dairesinin yetkisinden hareketle davanın esası incelenmeksizin usulden reddine karar verilmesinin, hak arama özgürlüğü, hukuki dinlenilme hakkı ve usul ekonomisi ilkesiyle bağdaşmadığını, mahkemenin uyuşmazlığın çözümünden kaçındığını, tarafların maddi hukuk ilişkisinden doğan iddia ve savunmalarını değerlendirmeden davayı sona erdirdiğini, kaldı ki mahkemenin kabulü doğrultusunda icra takibinin yetkisiz icra müdürlüğünde başlatılmış olmasının dahi, davacının alacağının mevcut olmadığı sonucunu doğurmayacağını, mahkemenin takip hukukuna ilişkin bir usul meselesini, maddi hukuk bakımından davanın dinlenmesine engel bir dava şartı gibi değerlendirerek hukuki nitelendirmede yanılgıya düştüğünü, oysa itirazın iptali davasının amacının; borçlunun itirazının haklı olup olmadığının yargısal denetimi olduğunu, bu denetim yapılmaksızın, yalnızca takip yerinden hareketle davanın usulden reddedilmesinin davacının maddi hakkının incelenmesini tamamen ortadan kaldırmakta olduğunu, Mahkemenin benimsediği yorumun kabulü halinde, takip yanlış icra müdürlüğünde başlatıldığı gerekçesiyle tarafların maddi hukuk ilişkisinden doğan hak ve alacaklarının hiçbir zaman incelenememesi gibi hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmayan bir sonucun ortaya çıkacağını, usul kurallarının maddi gerçeğe ulaşmayı engellemek için değil, adil ve etkin bir yargılama yapılmasını sağlamak amacıyla düzenlendiğini, somut olayda ise usul kurallarının amacını aşacak şekilde yorumlandığını ve davacının alacağının esası hakkında hiçbir inceleme yapılmaksızın davanın reddine karar verildiğini, mahkemece taraf delillerinin toplanması, icra takibine konu faturaların, ticari kayıtların ve taraflar arasındaki sözleşme ilişkisinin incelenmesi, davalının itirazlarının haklı olup olmadığının değerlendirilmesi ve sonucuna göre esasa ilişkin bir karar verilmesi gerektiğini, bu yükümlülük yerine getirilmeksizin, yalnızca icra müdürlüğünün yetkisine dayanılarak davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık varsa re'sen gözetilmek suretiyle yapılmıştır.Dava, bayilik sözleşmesinden kaynaklı fatura alacağının tahsili talebiyle başlatılan ilamsız icra takibine vaki itirazın iptali ve icra inkar tazminatı taleplerine ilişkindir.Mahkemece, yukarıda açıklanan gerekçe ile davanın usulden reddine, karar verilmiş, karara karşı davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.Dosya incelendiğinde; Davacı alacaklı ... tarafından davalı / borçlu hakkında İstanbul Anadolu 6. İcra Müdürlüğü'nün ... sayılı icra dosyası ile faturadan kaynaklı 356.644,22 TL alacağın tahsili talebiyle 31/05/2024 tarihinde ilamsız icra takibi başlatıldığı, davalı/borçlu vekili tarafından uyap sisteminden 07/06/2024 tarihinde gönderilen itiraz dilekçesi ile, icra müdürlüğünün yetkisine ve borca itiraz edildiği, itiraz üzerine takibin durdurulmasına karar verildiği, takip alacaklısı ... ile ....ŞTİ. Tarafından davalı hakkında 08/09/2024 tarihinde İstanbul Anadolu 10 ATM.'nin 2024/638 Esas sayılı dosyası ile; Erzurum'da 10 yıldır ... bayisi olarak faaliyet gösterdiğini, istasyonun akaryakıt kısmını ...'ın, otogaz kısmını .... Şti.'nin işlettiğini, akaryakıt ve otogaz bayilik sözleşmelerinin süresi sonunda kendiliğinden sona erdiğini, ...'ye herhangi bir yakıt borcu bulunmadığı gibi ...'ın 3 ayrı faturadan kaynaklı ...'den 356.644,22 TL alacaklı olduğunu, alacağın tahsili için İstanbul Anadolu 6. İcra Müdürlüğü'nün .... sayılı dosyasından ... aleyhine icra takibi başlattığı ve icra takibine itiraz edildiğini, ...'nin 600.000,00 TL bedelli banka teminat mektubunu haksız olarak nakde çevirdiğini, kar paylaşımının sözleşmeye aykırı yapıldığını, %80 bayi, %20 ... olarak kararlaştırılan kar paylaşımının keyfi uygulama ile %50 olarak uygulandığını, karın içinde yer alan nakliye bedellerinin fazla gösterilerek kar payından fazla kesinti yapıldığını iddia ederek kar paylaşımı yönünden şimdilik 1.000,00 TL'nin, nakliye bedeli yönünden şimdilik 1.000,00 TL'nin, teminat mektup bedeli olan 600.000,00 TL'nin tazmin tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte tahsilini ve icra dosyasına yapılan itirazın iptaline karar verilmesi talepli dava açıldığı, İstanbul Anadolu 10 ATM. Tarafından yapılan değerlendirme sonucu 05/12/2024 tarih ve 2024/638 Esas - 2024/819 Karar sayılı kararı ile;'' Tarafların tacir olması, aralarında münhasır yetki sözleşmesi bulunması, davalının cevap dilekçesi ile yetki itirazında bulunması göz önüne alındığında 6100 sayılı HMK'nın 17.19 ve 20. Maddeleri uyarınca mahkemenin yetkisiz olduğu,'' gerekçesi ile yetkisizlik kararı verilerek dosyanın yetkili İstanbul ATM.'ye gönderildiği, yetkisizlik kararı üzerine dosya İstanbul 5 ATM.'nin 2025/16 Esas sırasına kayıt edildiği, İstanbul 10 ATM.'nin 2025/636 Esas sayılı dosyası ile aynı davacılar tarafından aynı davalı hakkında 29/08/2025 tarihinde açılan sözleşmenin iptali davasının yapılan yargılaması sonucu 08/09/2025 tarih ve 2025/636 Esas -2025/670 Karar sayılı kararı ile dosyanın İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2025/16 Esas sayılı dosyasıyla birleştirilmesine karar verilerek dosyanın bu dosya arasına gönderildiği, İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2025/16 Esas sayılı dosyasının 03/03/2026 tarihli duruşmasının 4 nolu ara kararı ile; Asıl davaya konu taleplerden olan davacılardan ... yönünden başlatılan İstanbul Anadolu 6. İcra Müdürlüğünün ... sayılı icra dosyası yönünden açılan itirazın iptali talepli davanın tefrik edilerek ayrı bir esasa kaydedilmesine karar verildiği, tefrik edilen itirazın iptali davasının aynı mahkemenin ... sırasına kayıt edildiği, bu esas üzerinden yapılan yargılama sonucu istinafa konu karar verilmiştir.Dosya arasında bulunan bayilik sözleşmesi incelendiğinde; Davacı bayi ile davalı şirket arasında imzalanan 10/05/2019 tarihli '' ... A.Ş. Bayilik Anlaşması '' başlıklı sözleşmenin ihtilafların halli rehin hakkı devir ve temlik yasağı başlıklı 28 maddesinde;'' Anlaşma'nın yorumu ve uygulanmasından kaynaklanan ihtilafların çözüm yeri İstanbul Merkez Mahkemeleri ve İcra Müdürlükleridir.'' hükmü düzenlenmiştir.İcra ve İflas Kanunu'nun 50. maddesi ile, para veya teminat borcu için takip hususunda Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun yetkiye dair hükümlerinin kıyas yoluyla uygulanacağı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 17. maddesi ile de, tacirler veya kamu tüzel kişilerinin, aralarında doğmuş veya doğabilecek bir uyuşmazlık hakkında, bir veya birden fazla mahkemeyi sözleşmeyle yetkili kılabilecekleri, taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça davanın sadece sözleşme ile belirlenen bu mahkemede açılacağı düzenlenmiştir.Davalı vekilince cevap dilekçesi ekinde sunulan 10/05/2019 tarihli Bayilik Sözleşmesi'nin 28. maddesi ile; taraflar arasında bayilik sözleşmesinin uygulanmasından doğacak ihtilafların çözümlenmesinde İstanbul Mahkemeleri ve İcra Dairelerinin münhasıran yetkili oldukları kabul edilmiştir. Mahkeme gerekçesinde de belirtildiği üzere taraflar tacir olduğundan yetki sözleşmesi tarafları bağlamaktadır.Mahkemece verilen hüküm gerekçesinde açıklandığı üzere, itirazın iptali davaları yönünden, icra takibinin yetkili icra dairesinde başlatılmış olması özel bir dava şartıdır. Basit yargılama usulüne tabi olan davalarda, HMK'nın 320/2 maddesi gereği Mahkemece ilk duruşmada dava şartları ve ilk itirazlarla hak düşürücü süre ve zamanaşımı hakkında tarafların dinlenmesi ve öncelikle bu hususlarda karar verilmesi gerekir.Somut olayda; Davanın ilk açıldığı İstanbul Anadolu 10 ATM. tarafından 05/12/2024 tarihli duruşmada, davalı tarafın icra dairesinin yetkisine yönelik itirazı değerlendirilip, bu hususun özel bir dava şartı olduğu gözetilerek, bu yönde karar verilmesi gerekirken mahkemenin yetkisine yönelik itirazın öncelikle değerlendirilip yetkisizlik kararı verilmesi yerinde görülmemiş ise de bu durum sonuca etkili görülmemiştir.Taraflar arasında imzalanan bayilik sözleşmesinin 28. maddesinde yer alan yetki şartı uyarınca İstanbul icra dairelerinin yetkili olduğunun düzenlendiği, HMK'nın 17. Maddesine göre de usulüne uygun yetki sözleşmesi bulunması halinde takip ancak yetki sözleşmesinde belirlenen icra dairesinde yapılabilecektir.Yetki sözleşmesine göre İstanbul icra daireleri yetkili olup davaya konu icra takibinin yapıldığı İstanbul Anadolu İcra Dairesi yetkili değildir.Davalı borçlu, kendilerine tebliğ edilen ödeme emrine süresinde yaptığı itiraz ile İstanbul Anadolu İcra dairesinin yetkisine itiraz ederek yetki sözleşmesi uyarınca İstanbul icra dairesinin yetkili olduğunu belirttiğinden ve itirazın iptali davasında yetkili icra dairesinde usulüne uygun yapılmış ve süresinde itiraz ile durmuş bir takibin bulunması dava şartı olduğundan, mahkemece dava şartı yokluğu nedeniyle usulden davanın reddine karar verilmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmamaktadır.Yukarıda açıklanan gerekçe ile, davacı vekilinin istinaf sebepleri yerinde olmadığından istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1-Davacının istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,

2-Harçlar Kanunu gereğince istinaf eden davacı tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına,

3-Karar tarihi itibariyle Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732,00 TL istinaf karar harcı istinaf eden davacı tarafından peşin olarak yatırıldığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına, yatırılan harcın hazineye gelir kaydına,

4-İstinaf yargılama giderlerinin istinaf eden davacı üzerinde bırakılmasına,

5-Artan gider avansı bulunması ve talep halinde yatıran tarafa iadesine,

6-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğe gönderilmesine,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 08/10/2026 tarihinde HMK'nın 362/1-a maddesi gereğince kesin olarak oy birliği ile karar verildi.