Bölge Adliye Mahkemesi 2025/757 E. 2026/1666 K.

T.C. İZMİR BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 11. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2025/757 KARAR NO : 2026/1666

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : İZMİR 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TARİHİ : 21/03/2025 NUMARASI : 2023/981E. 2025/263 K. DAVANIN KONUSU : Maddi ve Manevi Tazminat KARAR TARİHİ : 20.10.2026 KARAR YAZIM TARİHİ : 20.10.2026

Taraflar arasındaki davadan dolayı İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 21.03.2025 gün ve 2023/981 E. 2025/263 K. sayılı hükmün istinaf yoluyla Dairemizce incelenmesi davalı .... A.Ş. vekili ile davalı .... Şirketi vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için üye .... tarafından düzenlenen rapor dinlenip ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendi. GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ : DAVA : Davacılar vekili, 02.09.2023 tarihinde, davalı .... A.Ş.'nin zorunlu mali sorumluluk sigortacısı, davalı ..... A.Ş.'nin işleteni, dava dışı ....'ın sürücüsü olduğu .... plakalı çekicinin, dava dışı ....'un sürücüsü olduğu .... plakalı otobüse çarpması sonucunda, otobüste yolcu olarak bulunan davacı ....'ın eşi, davacılar .... ve ....'ın annesi, davacı ....'in kızı, davacılar .... ve ....'ın kardeşleri olan ....'ın vefat ettiğini, kaza tespit tutanağına göre çekicinin sürücüsü olan ....'ın tam kusurlu olduğunu, otobüs sürücüsünün kusurunun bulunmadığını, davalı sigorta şirketine başvuruda bulunduklarını, ancak ödeme yapılmadığını, arabuluculuk görüşmelerinde anlaşma sağlanamadığını ileri sürerek, belirsiz alacak davası niteliğinde olmak üzere davacılardan eş ...., çocuk .... ve anne .... için 1.000,00'er TL destekten yoksun kalma tazminatının davalı işletenden kaza tarihinden itibaren, davalı sigorta şirketinden temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile müştereken ve müteselsilen tahsiline, ayrıca davacı eş için 400.000,00 TL, çocuklar ve anne için 300.000,00'er TL, kardeşler için 150.000,00'er TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı işletenden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir Davacılar vekili 06.02.2025 tarihli değer arttırım dilekçesi ile, destekten yoksun kalma tazminat taleplerini davacı anne için 395.277,67 TL, davacı kız çocuk için 306.861,67 TL, davacı eş için 2.426.306,00 TL'ye yükseltmiştir. CEVAP : Davalı .... A.Ş. vekili, davacının sigorta şirketine usulüne uygun bir başvurusunun bulunmadığını, müvekkili şirketin sorumluluğunun sigortalının kusuru oranında ve poliçe limitiyle sınırlı olduğunu, kusur durumunun tespiti için ATK'dan rapor alınması gerektiğini, davalı işletenin gerekli önlemleri almadığını, araca kapasitesinin üstünde yük taşıtıldığını ve araçta bulunan arızaların giderilmediğini, müteveffanın kaza sırasında emniyet kemeri takmadığını, müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ..... A.Ş. vekili, ceza dosyasında alınan bilirkişi raporunda çekicinin bakımlarının tam olduğunun, kaza sırasında direksiyonunda bir kilitlenmenin yaşanmadığının, davalı şirketin kusurunun bulunmadığının, otobüs sürücüsü ....'ın ağır kusurlu olduğunun tespit edildiğini, talep edilen manevi tazminatın fahiş olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ : Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, Denizli 3. Ağır Ceza Mahkemesinin 2023/420 Esas sayılı dosyasında ATK Trafik İhtisas Dairesinden alınan 05.03.2024 tarihli raporda, çekici sürücüsü dava dışı ....'ın kazanın meydana gelmesinde asli kusurlu olduğu, otobüs sürücüsü dava dışı ....'un kusursuz olduğu, çekici araçta makas kırılması şeklinde meydana gelen teknik arızanın kazanın meydana gelmesinde asli derecede etken olduğu yönünde görüş bildirildiği; eldeki dosyada İzmir ATK Trafik İhtisas Dairesinden alınan raporda sürücü ....'ın %50 oranında kusurlu olduğu, dava dışı otobüs sürücüsü ....'un kusursuz olduğu, çekicinin makasının kırılması şeklinde meydana gelen teknik arızanın %50 oranında etken olduğu yönünde görüş bildirildiği; aktüerya bilirkişi raporunda, TRH 2010 yaşam tablosu ve %10 artış %10 iskonto uygulanmak sureti ile yapılan hesaplama sonucunda davacı anne için 395.277,67 TL, davacı kız çocuk için 306.861,67 TL, davacı eş için 2.426.306,00 TL olmak üzere toplam 3.128.445,34 TL destekten yoksun kalma tazminatı hesaplandığı, kazaya sebep olan sürücü .... gerek kolluk gerekse savcılık soruşturmasındaki beyanlarında, aracın direksiyonun kilitlendiğini ve araçta oluşan teknik bir arıza nedeniyle kazanın gerçekleştiğini iddia etmiş ise de, savcılık soruşturması sırasında alınan bilirkişi raporu ile çekici ve yarı römorkta kazaya sebebiyet verecek bir parça veya teknik arızanın tespit edilemediği; ayrıca ....'ın 30 tondan fazla kum yüklüyken 50 km azami hızda seyretmesi gerekliyken 90 km üzerinde hız ile yük ve hız durumuna dikkat etmemesi nedeniyle aracın direksiyon hakimiyetini kaybederek kazanın oluşumuna tek kusurlu olarak sebebiyet verdiği, araçta teknik arıza olsa dahi, bakım, onarım ve giderim yükümlülüğünün araç şoförü ve işleten üzerinde olduğu, kazanın meydana gelmesinde tam kusurlu olduğu, davalı sigorta şirketinin kişi başı sakatlanma ve ölüm teminatının 1.200.000,00 TL olduğu, hesaplanan destekten yoksun kalma tazminatının davacılar arasında garameten dağıtılması sonucunda davalı sigorta şirketinin sorumlu olduğu miktarın davacı anne için 151.619,46 TL, davacı kız çocuk için 117.705,11 TL, davacı eş için 930.675,43 TL olduğu, davacıların destekten yoksun kalma tazminat tutarlarından sigorta şirketinin temerrüt tarihi olan 05.10.2023 tarihinden itibaren, davalı .... şirketinin kaza tarihinden itibaren yasal faizinden sorumlu olduğu gerekçesiyle, davacı anne ....'in maddi tazminat davasının kabulü ile 395.277,67 TL destekten yoksun kalma tazminatının (davalı sigorta şirketi bu tutarın 151.619,46-TL'sinden sorumlu olmak kaydı ile) davalı sigorta şirketinden 05.10.2023 temerrüt tarihinden, davalı ..... A.Ş'den kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte müteselsilen tahsiline, davacı ....'ın maddi tazminat davasının kabulü ile 306.861,67 TL destekten yoksun kalma tazminatının (davalı sigorta şirketi bu tutarın 117.705,11 TL'sinden sorumlu olmak kaydı ile) davalı sigorta şirketinden 05.10.2023 temerrüt tarihinden, davalı.... A.Ş'den kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte müteselsilen tahsiline, davacı eş ....'ın maddi tazminat davasının kabulü ile 2.426.306,00 TL destekten yoksun kalma tazminatının (davalı sigorta şirketi bu tutarın 930.675,43-TL'sinden sorumlu olmak kaydı ile) davalı sigorta şirketinden 05.10.2023 temerrüt tarihinden, davalı.... A.Ş'den kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte müteselsilen tahsiline, davacıların manevi tazminat davalarının kısmen kabulü ile; davacı eş için 300.000,00 TL, davacı çocuklar ve anne için 200.000,00'er TL, davacı kardeşler için 50.000,00'er TL manevi tazminatın davalı .... A.Ş'den kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir. Karara karşı davalılar tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur. İSTİNAF NEDENLERİ : Davalı .... A.Ş. vekili, poliçede kişi başına limitin 1.200.000,00 TL ve kaza başına limitin 12.000.000,00 TL olduğunu, dava konusu trafik kazasında kaza yerinde 7 ölü ve 41 yaralı bulunduğunu ve yaralıların bir kısmının sonradan vefat ettiğini, kazada zarar görenlerin çokluğu dikkate alınarak, KTK 96. maddesi gereğince kaza başına poliçe limitinin zarar görenler arasında garameten paylaştırılması gerekirken yerel mahkemece garameten paylaşım yapılmamasının hatalı olduğunu, davacıların müvekkili şirkete eksik evrak ile başvuru yaptıklarını, KTK 97 md uyarınca davanın usulden reddine karar verilmesi gerektiğini, destekten yoksun kalma tazminatına hükmedilmesi için öncelikle ölen ile destekten yoksun kalan arasında maddi yönden düzenli ve eylemli bir yardımın varlığı gerektiğini, dosya kapsamında müteveffanın davacılara yönelik maddi bir desteği olduğuna dair somut delil bulunmadığını, sigortalı araç sürücüsünün kazanın meydana gelmesinde kusurunun bulunmadığını, kusura ilişkin ATK Genişletilmiş Uzmanlar Heyetinden rapor alınmadan eksik inceleme ile hüküm kurulduğunu, araçtaki teknik arızanın %50 oranında, sigortalı araç sürücünün %50 oranında kusurlu olduğunun bildirildiğini, diğer davalı....A.Ş.'nin çalıştırdığı kişilerin %50 oranda kusuru bulunduğunu, adam çalıştıranın sorumluluğu kapsamında %50 kusur oranında diğer davalının tek başına sorumlu tutulması gerektiğini, hesaplamanın ZMMS Sigortası Genel Şartlarına göre, TRH 2010 yaşam tablosu ve %1,65 teknik faiz kullanılarak yapılması gerektiğini, hükme esas alınan müteveffanın kazaya neden olan ve zararı doğuran kusurlarının, müterafik kusur indirimi olarak göz önünde bulundurulması gerektiğini, müteveffanın emniyet kemeri kullanmadığı anlaşılmakla en az %20 müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini, hükmedilen tazminat yönünden faiz başlangıç tarihinin ancak güncel aktüer hesabının yapıldığı tarih olarak belirlenebileceğini, 05.10.2023 tarihinden itibaren işleyecek şekilde faize hükmedilmesinin hatalı olduğunu istinaf nedenleri olarak ileri sürmekle kararın kaldırılmasını talep etmiştir. Davalı .... A.Ş. vekili, davacıların dava konusu taleplerinin zorunlu mali sorumluluk sigorta şirketi tarafından karşılanması gerektiğini, .... plakalı çekicinin şehirler arası taşımacılık yaptığını, bu nedenle teminat limitinin iki katı olması gerektiğini, buna göre kişi başı azami teminat limitinin 2.400.000,00 TL olduğunu, davacıların sigorta şirketine başvuru yapmadan doğrudan dava açtıklarını, davanın usulden reddine karar verilmesi gerektiğini, kazanın meydana gelmesinde müvekkili şirketin kusurunun bulunmadığını, aracın sürücüsü olan ....'ın dava konusu kazada %100 kusurlu olduğu kanaatine varılmış ise de, işletme faaliyetinin zararın sebebini oluşturmadığını, müvekkili şirketin İş Kanunu ve İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında ve araç işleteni olarak üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirdiğini, TBK 66 md uyarınca adam çalıştıranın sorumluluğu' kapsamında müvekkili şirketin sorumluluğuna gidilmesinin mümkün olmadığını, müteveffanın müterafik kusurunun değerlendirilmesi gerektiğini, kaza sırasında emniyet kemerinin takılı olup olmadığının araştırılması gerektiğini, hükmedilen manevi tazminat miktarlarının fahiş olduğunu, müteveffanın annesi açısından destek tazminatına hükmedilmesinin hatalı olduğunu, davacı annenin yardıma katkısı olacak başka çocuklarının bulunup bulunmadığının araştırılması gerektiğini, bakiye yaşam süresinin PMF-1931 hayat tablosuna göre hesaplanması gerektiğini, hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacı eşin evlenme ihtimalinin hesaplanmadığını, destek gören çocuk açısından bakım ihtiyaç süresinin hatalı belirlendiğini, bilirkişi raporunda anne ve babanın yüksek öğrenim durumu irdelenmeden kız çocuğu .... için üniversiteye devam etmesi muhtemel kabul edilerek 22 yaşına kadar destek süresi belirlendiğini, destek süresinin 18 yaş olarak esas alınıp hesaplama yapılması gerektiğini, işverenin kastı ve ağır ihmali bulunmadığından tazminattan hakkaniyet indirimi yapılması gerektiğini, mahkemece hükmün gerekçesinde maddi ve manevi tazminat talepleri bakımından yasal faize hükmedilmesi gerektiği belirtilmiş olmasına rağmen kararın hüküm kısmında tüm alacak talepleri bakımından avans faizine hükmedilmesinin hüküm ile gerekçe arasında çelişki oluşturduğunu istinaf nedenleri olarak ileri sürmekle kararın kaldırılmasını istemiştir. GEREKÇE: Dava, destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat istemine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince yukarıda yazılı gerekçeyle maddi tazminat davasının kabulüne, manevi tazminat davasının kısmen kabulüne karar verilmiştir. Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzenine ilişkin sebeplerle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 96. maddesinin 1. fıkrasında garameten ödeme ilkesi, bir rizikonun gerçekleşmesi ile zarar görenlerin birden fazla olması ve tazminat alacaklarının da sigorta sözleşmesinde öngörülen sigorta bedelinden fazla olduğu hallerde, zarar görenlerden her birinin sigortacıya karşı yöneltebileceği tazminat miktarı isteminden, sigorta bedelinin tazminat alacaklıları toplamına olan oranına göre indirim yapılmasını ifade etmektedir. Burada amaç, zarar görenlerin birden fazla olması halinde, sigortacının poliçede gösterilen limitle sorumlu olacağı da dikkate alınarak, zarar görenler arasında eşitliği sağlayıcı biçimde ve poliçe limitini de aşmayacak biçimde eşit paylaştırmanın sağlanmasıdır. (Yargıtay 4 . HD 20.05.2026 tarihli 2024/12810 E. 2026/6170 K.) Somut olayda; kaza tespit tutanağına göre 5 kişinin vefat ettiği ve birçok kişinin yaralandığı dikkate alınarak mahkemece; davalı sigorta şirketine ihtaratlı yazı yazılıp kesin süre verilerek, yazı tarihi itibariyle teminat limitinden diğer zarar görenlere yapılmış ödemelere ilişkin bilgi verilip (yapılan ödemeler, açılan davalar vb) belgelerin sunulmasının istenmesi; diğer zarar görenlere yapılan ödeme bulunması halinde ise yapılan ödemelerin niteliği değerlendirilerek KTK'nın 96/1. maddesi gereği garame hesabı konusunda rapor alınıp oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirmeyle, yazılı biçimde karar verilmesi doğru bulunmamıştır. Davalı sigorta şirketi vekilinin bu istinaf sebebi yerindedir. (Yargıtay 4. HD 12.01.2026 tarihli 2022/6584 E. 2026/396 K.) Mahkemenin kabulüne göre de, ilk derece mahkemesi kararının gerekçesinde maddi ve manevi tazminat talepleri bakımından yasal faize hükmedilmesi gerektiği belirtilmiş olmasına rağmen hüküm kısmında tüm alacak talepleri bakımından avans faizine hükmedilmesi hüküm ile gerekçe arasında çelişki oluşturmakta olup, davalı .... A.Ş. Vekilinin bu istinaf sebebi yerindedir. Bu durumda, ilk derece mahkemesince uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış ve değerlendirilmemiş olması nedeniyle istinaf istemine konu karara yönelik denetim yapılması mümkün değildir. O halde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a-6 maddesi uyarınca istinaf başvurularının esasa ilişkin hususlar incelenmeksizin kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve kaldırma kararının sebep ve şekline göre sair istinaf itirazlarının incelenmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekmiştir. HÜKÜM :Yukarıda açıklanan nedenenlerle; 1-Davalıların istinaf başvurularının HMK'nın 353/1-a-6 maddesi uyarınca ESASA İLİŞKİN SEBEPLER İNCELENMEKSİZİN KABULÜNE, 2-İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 21.03.2025 tarih 2023/981 E - 2025/263 K sayılı kararının KALDIRILMASINA, 3-Dairemizin kararına uygun şekilde yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın mahal mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, 4-İstinaf yoluna başvuranlar tarafından yatırılan istinaf karar harçlarının istek halinde istinaf yoluna başvuranlara iadesine, 5-Karar tebliği ve avans iadesi işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine, Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a-6 maddesi gereğince kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 20/10/2026